Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Các nghiên cứu liên quan đến lý luận về xã hội hóa 1. Các nghiên cứu liên quan đến lý luận về xã hội hóa Nghiên cứu liên quan đến lý luận về xã hội hóa đƣợc nhiều tác giả trong nƣớc và nƣớc ngoài tiến hành ở nhiều phạm vi và nội dung khác nhau. Tuy ở mỗi công trình có những đặc điểm riêng, nhƣng đều có những đóng góp quan trọng cho lý luận về xã hội hóa.
Từ những nghiên cứu này, các tác giả đi sau đã kế thừa một cách tích cực và vận dụng để nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực cụ thể để từ đó xây dựng đƣợc các giải pháp hữu hiệu trong luận sán của mình. - Bài nghiên cứu ngắn của tác giả Mạnh Quang Thắng trên Tạp chí Lý luận chính trị, số 12/ 2005, trang 90- 92, Xã hội hóa kết quả nghiên cứu khoa học ở Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh [61] đã chỉ ra đƣợc những điểm đặc thù của các công trình nghiên cứu khoa học về chủ đề trên tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đó là thƣờng mang nặng tính lý luận, hàn lâm khoa học, đặc biệt chuyên sâu về lý luận của Đảng. Đồng thời, từ đó tác giả đề xuất cần có cơ chế, chính sách nhằm xã hội hóa các sản phẩm ấy bằng các hình thức khác nhau, trong điều kiện kinh tế, xã hội nhƣ hiện nay. - Trong luận án tiến sĩ Kinh tế “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính nhằm thúc đẩy xã hội hoá giáo dục ở Việt Nam” của Bùi Tiến Hanh, Học viện Tài chính (2007) [24], tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của giáo dục, xã hội hóa giáo dục, cơ chế quản lý tài chính xã hội hóa giáo dục.
Luận án của tác giả Bùi Tiến Hanh đã nghiên cứu sâu và thành công công tác xã hội hóa giáo dục qua xã hội hóa nguồn tài chính phục vụ cho việc phát triển giáo dục. Các nghiên cứu liên quan đến lý luận về xã hội hóa nguồn tài chính - Trong luận án tiến sĩ kinh tế, Hoàn thiện chính sách tài chính cho giáo dục Việt Nam (2005) [40] tại Học viện Ngân hàng, Lê Phƣớc Minh đã đi 9 vào tổng hợp lý luận và thực tiễn cơ bản về chính sách tài chính cho giáo dục đại học trong và ngoài nƣớc, trên cơ sở đó phân tích các cơ hội, thách thức, quan điểm định hƣớng nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính cho giáo dục đại học Việt Nam. Có lẽ, những phân tích của luận án trên về nguồn tài chính cho giáo dục nƣớc ta thực sự là gợi mở tốt cho nghiên cứu sinh về việc xã hội hóa nguồn tài chính cho công tác Phòng cháy chữa cháy. - Luận văn Huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính cho hoạt động đầu tư phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ nay đến năm 2015 theo hướng bền vững của Đỗ Danh Thành năm 2007 [60] tại trƣờng Đại học Kinh tế (Đại học quốc gia Hà Nội) đã hệ thống hóa các cơ sở lý luận về các nguồn lực tài chính cho sự phát triển kinh tế xã hội, thực trạng huy động và sử dụng các nguồn tài chính tài trợ cho đầu tƣ phát triển ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Luận văn này đã hệ thống hóa đƣợc những vấn đề lý luận cơ bản và tƣơng đối rõ nét về tài chính và nguồn tài chính cho các hoạt động đầu tƣ phát triển nói chung. Các nghiên cứu liên quan đến nội dung xã hội hóa công tác PCCC - Nguyễn Quang Thứ (2004) trong bài viết Mối quan hệ giữa quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy với xã hội hóa công tác PCCC trong nền kinh tế thị trường, Tạp chí Giáo dục lý luận, số 4, đã nêu ra khái niệm xã hội hóa công tác PCCC là: “sự phối hợp hành động một cách có kế hoạch của mọi lực lượng xã hội theo một định hướng, một chiến lược quốc gia nhằm giải quyết một vấn đề xã hội,… Một hoạt động được coi là đã được XHH khi hoạt động đó đã huy động được nhiều nguồn lực khác nhau trong xã hội, hoạt động đó có sự tham gia một cách tích cực, chủ động của các lực lượng, của cộng đồng và của mỗi người dân theo một kế hoạch có sự phân công trách nhiệm rõ ràng”. Với ý nghĩa nhƣ vậy, thì có thể nói, xã hội hóa trong lĩnh vực PCCC mà tác giả chỉ ra là làm cho các cấp, các ngành, các cơ sở, mọi thành viên trong xã hội nhận thức và tự giác thực hiện việc PCCC, coi trọng công 10 tác PCCC như là một nội dung trong hoạt động của ngành, đơn vị mình. Đây là công trình nghiên cứu ngắn gọn của tác giả trong lĩnh vực xã hội hóa đối với hoạt động PCCC hiện nay ở Việt Nam trên nhiều phƣơng diện nhƣng lại chƣa đi sâu phân tích về xã hội hóa nguồn tài chính cho công tác PCCC nhƣ hƣớng đi của luận án mà nghiên cứu sinh đang thực hiện.
- Tƣơng tự, trong bài viết Xã hội hóa công tác Phòng cháy chữa cháy - Vấn đề mang tính cấp thiết ở nước ta hiện nay trên Tạp chí Phòng cháy chữa cháy, số 6, Tiến sĩ Đào Hữu Dân (2012) [17] cho rằng: cùng với quá trình đổi mới, việc hình thành và từng bƣớc thúc đẩy xã hội hóa công tác PCCC là xu hƣớng phát triển đúng đắn nhằm phát huy vai trò, trách nhiệm của toàn xã hội, của mỗi cơ sở, gia đình và từng cá nhân vào hoạt động PCCC. Nâng cao hiệu lực quản lý của nhà nƣớc, của các cấp chính quyền và đặc biệt là trách nhiệm của lực lƣợng Cảnh sát PCCC, chắc chắn xã hội hóa công tác PCCC sẽ đạt đƣợc những kết quả tốt. Tuy vậy, trong bài viết trên, tác giả vẫn chƣa đề cập đến vấn đề xã hội hóa nguồn tài chính trong công tác PCCC, và đây là một nội dung rất quan trọng của hoạt động xã hội hóa mà nghiên cứu sinh sẽ nghiên cứu trong Luận án của mình. Những nghiên cứu liên quan đến mô hình hợp tác công-tư - Luận án tiến sĩ của Louis Gunnigan (2007) “Increasing effectiveness of public private partnerships in the Irish construction industry” (tại trƣờng Đại học Salford, Anh ) tìm cách xây dựng và chứng minh một mô hình phân tích đƣợc sử dụng để tăng tính hiệu quả cho những dự án PPP trong tƣơng lai trong ngành xây dựng của Ai-len.
- Nghiên cứu “Best Methods of Railway Restructuring and Privatization”của các tác giả Ron Kopicki và Louis S. Thompson (Số phát hành 111, do World Bank công bố năm 1995) đƣa ra mô hình hợp tác công-tƣ trong việc tái cấu trúc hạ tầng đƣờng sắt công cộng, coi đây nhƣ là một trong nhũng hƣớng và cách để xã hội hóa ngành đƣờng sẳt. Các nghiên cứu liên quan đến thực trạng xã hội hóa nguồn tài chính cho công tác PCCC ở Việt Nam 1. Những nghiên cứu liên quan đến công tác phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam hiện nay - Cuốn sách“Công tác phòng cháy, chữa cháy ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng và giải pháp” của tác giả Nguyễn Quang Thứ (2011) [ 64] do Nxb.
Chính trị Quốc gia, Hà nội, công bố, đã phân tích thực tiễn công tác phòng cháy, chữa cháy, nhấn mạnh vai trò của công tác này đối với việc bảo đảm an toàn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Tác giả đã đề xuất phƣơng hƣớng và những giải pháp hình thành tổ chức bộ máy kinh doanh dịch vụ phòng cháy, chữa cháy để phát triển mạnh dịch vụ này trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở nƣớc ta hiện nay. Mặc dù nghiên cứu đã nhấn mạnh vào các giải pháp để đảm bảo công tác PCCC có hiệu quả ở nƣớc ta, nhƣng chƣa có sự phân tích hợp lý và cụ thể về vấn đề xã hội hóa các nguồn vốn để trang trải, đầu tƣ trƣớc sự thay đổi nhanh chóng của thực tiễn. - Công trình “Nghiên cứu sự chuyển đổi nhận thức về hoạt động PCCC từ khi chuyển sang kinh tế thị trường” của Tiến sĩ Ngô Văn iêm năm 1995 ( Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ Công an, năm 1995) [80] tập trung đánh giá vai trò của công tác PCCC đối với sự phát triển kinh tế - xã hội; phân tích tƣ duy kinh tế theo cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp đã cản trở việc phát triển các loại hàng hoá công cộng, trong đó có dịch vụ PCCC.
- Đề tài khoa học cấp cơ sở Trƣờng đại học PCCC của Vũ Hữu Quyết năm 2001 “Nghiên cứu biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng cháy chữa cháy trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ” [53] tập trung vào phân tích và làm rõ những vấn đề liên quan đến hoạt động PCCC trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy nâng cao hiệu quả PCCC trong các doanh nghiệp này. 12 - Đề tài khoa học cấp Bộ Công an của các tác giả Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Thế Từ và Kiều Hồng Mai: "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng cháy, chữa cháy trong các cơ sở sản xuất công nghiệp ở nước ta hiện nay" [54] năm 2004 đã phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động PCCC trong các cơ sở sản xuất công nghiệp trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu đề tài đã đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động PCCC trong các cơ sở sản xuất công nghiệp. Các nghiên cứu liên quan tới thực trạng xã hội hóa công tác PCCC tại Việt Nam - Trong luận văn Thạc sĩ kinh tế của bản thân nghiên cứu sinh (Phạm Văn Năm) “Hoàn thiện quản lý tài chính ở Trường đại học Phòng cháy, chữa cháy trong giai đoạn hiện nay”, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2007, nghiên cứu sinh đã làm rõ các vấn đề về quản lý tài chính của Trƣờng đại học Phòng cháy chữa cháy, trên hai hình thức quản lý là đơn vị sự nghiệp và đơn vị sự nghiệp có thu.
Luận văn đã đi vào phân tích, đánh giá thực trạng việc quản lý tài chính của Trƣờng đại học Phòng cháy chữa cháy, trên cơ sở đó nêu ra những giải pháp góp phần nâng cao chất lƣợng của công tác quản lý tài chính trong đơn vị nhà trƣờng.