lời mở đầu, kết luận, Luận văn gồm 4 chương: Chƣơng 1: Tổng quan sản phẩm tín dụng của ngân hàng thương mại và phát triển các sản phẩm của ngân hàng thương mại. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng phát triển các sản phẩm tín dụng tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển Việt Nam - chi nhánh Vĩnh Phúc. Chƣơng 4: Giải pháp phát triển các sản phẩm tín dụng tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển Việt Nam - chi nhánh Vĩnh Phúc.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN SẢN PHẨM TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ PHÁT TRIỂN CÁC SẢN PHẨM CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Khái niệm tín dụng Ngân hàng đã xuất hiện từ rất lâu, rộng khắp trên thế giới và ngay cả tại Việt Nam. Nó xuất phát từ gốc La tinh là CREDO có nghĩa là sự tin tưởng, tín nhiệm hay chính là lòng tin.
Còn theo ngôn ngữ dân gian Việt Nam thì tín dụng biểu hiện một hay nhiều mối quan hệ vay mượn và hoàn trả. Theo cách hiểu này thì tín dụng là quan hệ vay vốn lẫn nhau dựa trên sự tin tưởng số vốn đó sẽ được hoàn lại vào một thời điểm xác định trong tương lai. Có thể hiểu tổng quát: “Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị (dưới hình thái tiền tệ hay hiện vật) từ người sở hữu sang người sử dụng sau một thời gian nhất định và thu về một lượng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu”. Đặc điểm Mối quan hệ tín dụng bao gồm hai mặt cơ bản là quan hệ cho vay và quan hệ hoàn trả được thể hiện như sau: + Người cho vay chuyển giao cho người đi vay một lượng giá trị nhất định.
Giá trị này có thể dưới hình thái tiền tệ hoặc dưới hình thái hiện vật như hàng hoá, máy móc, thiết bị, bất động sản… + Người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời trong một thời gian nhất định sau khi hết thời hạn sử dụng theo thoả thuận người đi vay phải hoàn trả cho người cho vay. Thông thường, giá trị khi hoàn trả lớn hơn giá trị lúc cho vay, nói cách khác người đi vay phải trả thêm phần lợi tức. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 Trong thực tế cuộc sống quan hệ tín dụng được hình thành hết sức đa dạng và phong phú có đầy đủ các loại chủ thể tham gia vào các quan hệ tín dụng, ví dụ như: + Quan hệ giữa Nhà nước với các doanh nghiệp và công chúng thể hiện dưới hình thức Nhà nước thực hiện phát hành các giấy nợ như công trái, trái phiếu kho bạc… + Quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp với nhau thể hiện dưới hình thức mua bán chịu (tín dụng thương mại). + Quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp với công chúng thể hiện dưới hình thức phát hành các loại trái phiếu, bán hàng trả góp… + Quan hệ tín dụng giữa Ngân hàng, các tổ chức tài chính phi Ngân hàng với các doanh nghiệp và công chúng, thể hiện dưới các hình thức nhận tiền gửi của khách hàng và cho khách hàng vay, tài trợ, thuê mua… + Quan hệ tín dụng giữa Nhà nước với các tổ chức quốc tế, chính phủ các nước thể hiện dưới hình thức vay nợ.
Các tổ chức Ngân hàng tham gia vào quan hệ tín dụng với hai tư cách: (1) Ngân hàng đóng vai trò là người đi vay bao gồm nhận tiền gửi của khách hàng, phát hành trái phiếu để vay vốn trong xã hội, vay vốn của Ngân hàng TW và các Ngân hàng khác. (2) Ngân hàng đóng vai trò là người cho vay, bao gồm các chủ thể trong xã hội vay, được tài trợ, thuê, thuê mua… 1. Sản phẩm tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Sản phẩm tín dụng của NHTM là một tập hợp những đặc điểm, tính năng, công dụng do các hoạt động tín dụng của Ngân hàng tạo ra nhằm thoả mãn những nhu cầu về vốn của khách hàng trên thị trường tài chính.
Sản phẩm tín dụng của Ngân hàng được cấu thành bởi ba cấp độ: Sản phẩm cốt lõi, sản phẩm hữu hình và sản phẩm bổ sung. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 8 - Sản phẩm cốt lõi: là phần có thể đáp ứng nhu cầu thiết yếu của khách hàng, là giá trị cốt yếu mà ngân hàng bán cho khách hàng. Đó chính là sự đáp ứng đầy đủ về vốn một cách kịp thời với lãi suất hợp lý. - Sản phẩm hữu hình: là biểu hiện bên ngoài của sản phẩm như tên gọi của sản phẩm, ví dụ như cho vay Tiêu dùng, cho vay tài trợ XNK, cho vay tài trợ dự án… và những điều kiện để cấp sản phẩm đó.
Đây chính là phần giúp khách hàng nhận biết và phân biệt với các sản phẩm khác. - Sản phẩm bổ sung: đây là phần tiện ích tăng thêm mà ngân hàng tạo ra cho khách hàng để tạo ra sự khác biệt với sản phẩm cùng loại của các ngân hàng khác nhằm thu hút khách hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng, ví dụ như cùng một loại sản phẩm cho vay mua nhà ở các ngân hàng đều có những tên sản phẩm khác nhau nhằm thu hút khác hàng. Như vậy, khi cung ứng sản phẩm tín dụng ngân hàng phải xác định được phần cốt lõi của sản phẩm, tạo được hình ảnh, tên gọi của sản phẩm và không ngừng gia tăng các tiện ích của sản phẩm tín dụng để đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng, đồng thời tạo được lợi thế cạnh tranh, giúp ngân hàng thu hút khách hàng, mở rộng mạng lưới, tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận kinh doanh. Đặc điểm của sản phẩm tín dụng Ngân hàng là một ngành hoạt động dịch vụ nên các sản phẩm của ngân hàng có những đặc điểm khác với các ngành sản xuất vật chất khác và cũng có những nét khác so với các ngành dịch vụ khác.
Đặc điểm chung của ngành ngân hàng với những ngành dịch vụ khác là tính vô hình, không tách biệt, không ổn định và khó xác định. Ngoài những đặc điểm chung như trên, sản phẩm tín dụng mang tính đặc thù riêng là tính rủi ro. - Tính rủi ro: là đặc điểm cơ bản và nổi bật nhất của sản phẩm tín dụng. Rủi ro xảy ra khi sản phẩm tín dụng được cung cấp cho đối tượng khách hàng đã không thực hiện đúng các cam kết đã ký với ngân hàng do những nguyên nhân Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 9 khách quan cũng như chủ quan ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng hay những nguyên nhân khách quan như lũ lụt, hạn hán, chính sách vĩ mô…chính đặc điểm này là một trong những yếu tố cần chúng ta nghiên cứu và phát triển sản phẩm tín dụng sản cho tốt để đảm bảo tỷ lệ rủi ro thấp nhất.
- Tính vô hình: Sản phẩm tín dụng là một loại sản phẩm dịch vụ nên không thể nhìn thấy hay sờ thấy được, người sử dụng chỉ biết đến nó thông qua tên gọi và chỉ có thể đánh giá chất lượng của sản phẩm dịch vụ sau khi sử dụng chúng. Do các hoạt động của ngân hàng thường gắn liền với tiền nên việc kinh doanh của ngân hàng phải dựa trên cơ sở lòng tin, phải tạo được sự tin tưởng của khách hàng thì mới phát triển được. Chính vì vậy ngân hàng phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng sản phẩm đem lại cho khách hàng sự hài lòng nhất, tiện ích nhất khi sử dụng sản phẩm tín dụng mà ngân hàng cung cấp. Từ tính vô hình của sản phẩm tín dụng mà các ngân hàng muốn khách hàng biết sản phẩm tín dụng của mình thì cần có chính sách marketing đối với các sản phẩm đó, để khách hàng khi nghĩ đến sản phẩm tín dụng là nghĩ tới ngân hàng, từ đó giúp nâng cao khả năng cạnh tranh với các ngân hàng khác cũng như phát triển sản phẩm tín dụng được hiệu quả.
- Tính không tách biệt: sản phẩm dịch vụ của ngân hàng khi ra đời phải có sự kết hợp của ba yếu tố là khách hàng, công nghệ và nhân viên bán hàng của ngân hàng. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này thì không thể hình thành sản phẩm dịch vụ của ngân hàng được. Sản phẩm của ngân hàng chỉ ra đời khi có nhu cầu của khách hàng, đo đó ngân hàng không có sản phẩm dở dang, sản phẩm tồn kho như ngành sản xuất vật chất khác. Chính vì vậy, chúng ta nói rằng sản phẩm tín dụng của ngân hàng thương mại có tính không tách biệt, các yếu tố này phải đi liền với nhau.
- Tính không ổn định và khó xác định: trường hợp một trong ba yếu tố trong tính không tách biệt thay đổi sẽ làm cho chất luợng sản phẩm dịch vụ của ngân hàng thay đổi. Đặc biệt yếu tố nhân viên giao dịch là yếu tố quyết định Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 10 nhưng luôn biến động khiến chất lượng sản phẩm dịch vụ ngân hàng luôn không có sự đồng nhất. Ngoài ra, sản phẩm dịch vụ ngân hàng thường được tiến hành ở thời gian và không gian khác nhau, tạo ra tính không đồng bộ về thời gian, cách thức thực hiện và điều kiện thực hiện. Chính sự không đồng nhất này tạo ra tính không ổn định và khó xác định đối với các sản phẩm tín dụng của ngân hàng.
Với những đặc điểm này của sản phẩm tín dụng, các ngân hàng cần phải nỗ lực không ngừng để nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ của mình, nghiên cứu để cung cấp ngày càng nhiều các sản phẩm dịch vụ mới những thoả mãn tối đa nhu cầu của khách hàng. Mối quan hệ giữa sản phẩm tín dụng và các sản phẩm dịch vụ Ngân hàng Sản phẩm tín dụng hiện nay vẫn là sản phẩm chiếm ưu thế trong danh mục sản phẩm của ngân hàng, đồng thời là sản phẩm đem lại nguồn thu nhập lớn nhất cho ngân hàng cũng như tạo nguồn thu cho các sản phẩm dịch vụ có liên quan. Các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng thường không phải là những sản phẩm dịch vụ đơn lẻ mà chúng thường có mối quan hệ với nhau. Khi một khách hàng có quan hệ tín dụng với ngân hàng họ sẽ mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng, từ đó ngân hàng có thể huy động được một phần tiền nhàn rỗi từ khoản tiền gửi này.
