Đặt vấn đề Các sản pham mỹ phẩm và chăm sóc cá nhân, trong đó có dầu gội, đang có xu hướng sử dụng các thành phan có nguồn gốc tự nhiên dé tăng tính an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ môi trường. Các sản phẩm này cần được nghiên cứu bài bản về công thức cũng như mục đích, cách sử dung dé nâng cao hiệu quả, giúp người tiêu dùng lựa chon đúng cách. Ngày nay, tinh dầu bưởi là một trong những thành phan tự nhiên được sử dụng khá nhiều trong lĩnh vực mỹ phẩm vi nó mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của con người. Một nghiên cứu cho thấy, thành phan tinh dầu bưởi chứa : monoterpen là thành phan chính, chiếm 96,93% tổng lượng tinh dau, trong đó limonene (93,33%) là thành phần chủ yếu của monoterpen, tiếp theo là B-myrcene (2,16%), ơ-pinen (0,76%) và sabinene (0,60%).
Tinh dau trong vỏ bưởi có hoạt tính kháng khuẩn và chống oxy hóa mạnh, điều này rất có ý nghĩa trong việc ứng dụng dé bảo quản thực phẩm và ngăn ngừa bệnh (Yesim Ozogul, 2021). Tinh dau bưởi giúp giảm cân, trị mun, làm trắng da, chăm sóc tóc, kháng khuẩn, xua tan căng thang. Vì vậy việc tận dụng nguồn nguyên liệu từ vỏ bưởi phụ phẩm dé trích ly tinh dau bưởi và phát triển các sản phẩm chăm sóc cá nhân là rất tiềm năng va mang lại hiệu quả kinh tế cao. Dầu gội là sản phẩm chăm sóc cá nhân được sử dụng rộng rãi ở cả nam giới và nữ giới vì tóc là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến ngoại hình của chúng ta (Patil và cộng sự, 2006).
Hầu hết các sản phẩm dầu gội trên thị trường đều sử dụng các chất hóa học tây rửa mạnh điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn cho cả môi trường sống. Do đó, việc bổ sung tinh dầu bưởi vào công thức dầu gội sé phát huy được tác dụng của hợp chất có lợi đối với tóc và da đầu. Ngoai ra nó còn làm han chế sử dụng các hóa chất và hương liệu tổng hợp, giúp bảo vệ được sức khỏe con người và làm cho sản phẩm trở nên thân thiện với môi trường hơn. Được sự phân công của Bộ Môn Hợp Chất Thiên Nhiên thuộc Khoa Công Nghệ Hóa Học và Thực Phẩm Trường Đại Học 1 Nông Lâm TP.HCM, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Mai Huỳnh Cang và KS.Tran Thị Thanh Trà chúng tôi đề xuất và thực hiện đề tài : “Phát Triển Sản Phẩm Dầu Gội Tinh Dầu Bưởi”.2 Mục đích đề tài Tân dụng nguồn nguyên liệu tinh dầu từ phụ pham vỏ bưởi da xanh, phát triển công thức sản phẩm dầu gội tinh dầu bưởi.3 Nội dung đề tài 1.1 Khảo sát nguyên liệu Phân tích thành phần hóa ly cua tinh dầu bưởi: tỷ trọng, mảu sắc, mùi, vị, chỉ số khúc xạ.2 Phát triển công thức dầu gội bồ kết tinh dầu bưởi Xây dựng quy trình và tạo ra công thức dau gội từ tinh dầu bưởi: - Khao sát ảnh hưởng của hàm lượng các chất hoạt động bề mặt - Khao sát ảnh hưởng của các chất tạo đặc và hàm lượng các chất tạo đặc - Khảo sát ảnh hưởng của hàm lượng dung dịch bồ kết - Khảo sát anh hưởng của hàm lượng chất đưỡng 4m glycerin - Khảo sát ảnh hưởng của hàm lượng tinh dầu - _ Đánh giá chất lượng thành phẩm.4 Đối tượng nghiên cứu Đề tai sử dụng nguồn nguyên liệu là tinh dầu bưởi dé phát triển sản phẩm dầu gội 1.5 Pham vi nghiên cứu Thời gian thực hiện đề tài: 6 tháng (từ tháng 5/2022 đến 11/2022) Địa điểm nghiên cứu: Phòng thí nghiệm Khoa Công Nghệ Hóa Học và Thực Phẩm, Tòa Nhà Cẩm Tú, Trường Đại Học Nông Lâm TP.6 Ý nghĩa đề tài “+ Y nghĩa khoa học: - Pua ra được các thành phần hóa học của tinh dầu bưởi như: Limonene, Monoterpene oxide, Sesquiterpene.
, các chỉ tiêu hóa lý, màu sắc của tinh dầu bưởi. - _ Đưa ra được những yếu tố phù hợp dé phát triển được công thức dầu gội tinh dau bưởi thông qua việc đánh giá chất lượng sản phẩm. % Ý Nghĩa thực tiễn: - Đề tải là cơ sở tạo tiền đề cho các nghiên cứu khoa học về ứng dụng của các sản phẩm thiên nhiên như tinh dầu vào ngành công nghiệp mỹ phẩm nói chung và lĩnh vực dầu gội nói riêng từ đó hướng đến các sản phâm dầu gội thân thiện môi trường giúp hạn chế sử dụng chất tổng hợp hóa học và it gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Chương 2 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Tổng quan về bưởi 2.1 Tên gọi Tên khoa học: Citrus grandis (L.
Tên thường gọi: cây bòng, cây bưởi. Bưởi (Citrus grandis) là một trong những loài cây ăn quả có múi được trồng khá phổ biến ở nước ta cũng như các nước khu vực châu A như: Trung Quốc, An Độ, Thái Lan, Malaysia, Philippin,. Cây bưởi đã mang lại giá trị kinh tế cao cho người nông dân. Thực tế cho thấy, cây bưởi sau trồng 4 đến 5 năm có thê thu lãi 40-100 triệu đồng/ha/năm, năng suất có thể đạt 250 quả/cây ở vườn có mật độ 400-500 cây/ha (Nguyễn Quỳnh Hoa, 2010).2 Thành phần hóa học và công dụng Bưởi được công nhận là một loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, có giá trị tăng cường sức khỏe do các hợp chất flavonoid.
Flavonoid cũng được báo cáo là có đặc tính chống thiếu máu cục bộ, chống oxy hóa, điều hòa mạch máu và chống huyết khối. Bưởi rất giàu vitamin A, nhiéu alpha va beta-carotene, lycopene, vitamin C, ngoài ra con có nhiéu hợp chất hoạt tính sinh hoc, giàu carbohydrate, chat dam. Bưởi giàu kali vừa phải, tiêu thụ nửa quả bưởi cung cấp các chất dinh dưỡng phức hợp cần thiết cho một chế độ ăn uống lanh mạnh (Eliezer S. Louzada và cộng sự, 2021).2 Tổng quan về tinh dầu bưởi 2.1 Khái niệm tỉnh dầu Là hợp chất dễ bay hơi có trong cành, lá, hoa.
của các loài thực vật, có mùi thơm „ có nhiệt độ sôi từ 150°C — 300°C. Không phân cực tan trong dung môi hữa cơ không phan cực và cồn. Tinh dầu chứa nhiều terpennoid, acid, rượu, andehit, xeton, este mach hở. Được sản xuất bằng các phương pháp như chưng cat lôi cuốn hơi nước, trích ly, ép.2 Tính chat vật lý của tinh dầu bưởi Tỷ trọng của tinh dầu bưởi khoảng 0.853 g/cm, điểm sôi khoảng 130°C, tinh dau bưởi có mùi thơm dé chịu (Adithya Subramanian va cộng su, 2014).3 Thành phần hóa học của tinh dầu bưởi Monoterpen là thành phan chính, chiếm 96,93% tổng lượng tinh dầu bưởi.
Monoterpen là các hợp chất có trong tự nhiên, phần lớn là các hydrocacbon không no. Monoterpenes trong tính dầu bưởi có tác dụng giảm đau, diệt khuẩn, long đờm, Limonene trong trinh dầu bưởi có tác dụng chống viêm, khử trùng, kháng vi rút và diệt khuẩn. CHạ HẠT ` cH, Hình 2.2: Cau trúc hóa học của limonene Anđehit có tác dụng chống nam, chống viêm, chống nhiễm trùng, chống virus, diệt khuẩn, khử trùng, an thần. Về mặt y học, tĩnh dầu có chứa aldehyde có tác dụng điều trị nam Candida và các bệnh nhiễm nam khác, ví dụ như Citronellal trong bưởi (Abanti Sahoo, 2006).
Gr CHO CH `CHạ Hình 2.3: Cấu trúc hóa học của Citronellal 2.4 Công dụng và hoạt tính sinh học của tinh dầu bưởi Tinh dau trong bưởi đã được báo cáo là có nhiều hoạt tính sinh học. Nó đã được chứng minh là có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn làm hỏng thực phẩm và các chủng gây bệnh (Negi, 2001). Theo Okunowo và cộng sự (2013) phát hiện ra rang tinh dầu bưởi thu được từ vỏ bang cách chung cất hơi nước có tác dụng ức chế vi khuẩn và nam, và có thé được phát triển thêm dé điều trị một số bệnh (Weihui Deng và cộng sự, 2020). Theo Ahmed và cộng sự (2019), tinh đầu bưởi được chiết xuất bằng cách chưng cất hơi nước có hoạt tính chống oxy hóa bằng cách thực hiện các thí nghiệm DPPH và FRAP.
Trên thực tế, chiết xuất bưởi (hỗn hợp của tinh dầu và các chất hóa thực vật không bay hơi khác) có thé ức chế sự phát triển và tăng sinh của các tế bào ung thư như u nguyên bao thần kinh, ung thư bạch cầu, tuyến tiền liệt và ung thư phổi (Diab và cộng sự, 2016). Ngoài ra tinh dầu bưởi các công dụng trị mụn, khử trùng, viêm khớp, tram cảm, giải độc, nhức dau, suy kiệt về tinh thần hoặc thần kinh, kinh nguyệt, đau bụng kinh, mỏi co, thấp khớp, cứng khớp và căng thang.5 Một vài ứng dụng của tỉnh dầu bưởi trong thực tế Cũng như các loại tinh dầu khác, tinh dầu bưởi cũng được sử dụng nhiều trong các mỹ phẩm như: sữa tam,dau gội, dau ủ tóc, nước hoa và xịt phòng.3 Tổng quan về tóc Tóc là một trong những bộ phận quan trọng của cơ thé có nguồn gốc từ ngoại bì của da. Chúng còn được gọi là các dẫn xuất biểu bi, tóc là một sợi keratin mỏng, linh hoạt với sự chắc khỏe và độ đàn hồi tuyệt vời. Thân tóc Tuyến bã nhờn Nang tóc (PooJa Arora và cộng sự, 2011) Tóc là một phan quan trọng tạo nên sức hap dẫn tổng thé của cơ thé con người.
Chi trong thế kỷ này, công nghệ làm sạch tóc và da đầu mới được phát triển. Đầu tiên là việc phân phối hàng loạt xà phòng bánh. Tiếp theo là sự chuyên môn hóa của các sản phẩm dầu gội có thương hiệu cho tóc và da đầu. Giờ đây gội đầu và làm sạch đa đầu bằng dầu gội đã trở thành một thói quen gần như phô biến.
Dau gội có lẽ là sản phẩm dành cho tóc được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay (Pooja Arora và cộng sự, 2011).4 Tổng quan về dầu gội 2.1 Định nghĩa về dầu gội Dau gội là sản phẩm được sử dung dé loại bỏ tat cả các loại chat ban như bã nhờn, mồ hôi, bụi ban môi trường và các sản phẩm khác dùng trên tóc, giúp làm đẹp tóc và dé chải tóc (Baki và cộng sự, 2015).2 Lợi ích của dầu gội Lợi ích chính của việc sử dụng dầu gội là loại bỏ bụi ban trên tóc, bao gồm: mồ hôi, bã nhon, tế bào da chết, cặn của mỹ phẩm và các sản phẩm chăm sóc cá nhân, bụi va các tạp chất môi trường khác có trong không khí. Hầu hết các hợp chất này không hòa tan trong nước, do đó gội đầu bằng nước sẽ không đủ đề loại bỏ chúng. Dầu gội có chứa chất hoạt động bề mặt (chất tây rửa) có khả năng loại bỏ các hạt dau trên tóc (Baki và cộng sự, 2015). Dầu gội có chứa hoạt chất chống gau được sử dụng dé ngăn ngừa và điều trị gàu.