Xây Dựng và Phát Triển Sản Phẩm Chứng Quyền Có Bảo Đảm Tại Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về xây dựng và phát triển sản phẩm chứng quyền có bảo đảm, phân tích tiềm năng và ứng dụng trong thị trường tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Đức Tân
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Xuân Anh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Xây Dựng Và Phát Triển Về Sản Phẩm Chứng Quyền Có Bảo Đảm
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHUNG LÝ LUẬN VỀ CHỨNG QUYỀN BẢO ĐẢM
• 1.1. Giới thiệu chung về chứng quyền
• 1.2. Cơ chế giao dịch chứng quyền trên thị trường chứng khoán
• 1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng và phát triển chứng quyền trên thị trường chứng khoán
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CHỨNG QUYỀN Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Khái quát về sự ra đời và phát triển chứng quyền nói chung
• 2.2. Kinh nghiệm xây dựng và phát triển chứng quyền của Đài Loan
• 2.3. Kinh nghiệm xây dựng và phát triển chứng quyền của Hồng Kông
• 2.4. Kinh nghiệm xây dựng và phát triển chứng quyền của Singapore
• 2.5. Kinh nghiệm xây dựng và phát triển chứng quyền của Thái Lan
• 2.6. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CHỨNG QUYỀN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3.1. Xu hướng phát triển chứng quyền có bảo đảm trên thế giới
• 3.2. Sự cần thiết, những thuận lợi và khó khăn khi phát triển sản phẩm chứng quyền ở Việt Nam
• 3.3. Giải pháp đối với Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước
• 3.4. Giải pháp đối với Sàn giao dịch chứng khoán
• 3.5. Một số kiến nghị nhằm phát triển hơn nữa chứng quyền ở Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Phẩm Chứng Quyền Có Bảo Đảm Tại Việt Nam

Sản phẩm chứng quyền có bảo đảm (CW) đang trở thành một phần quan trọng trong thị trường chứng khoán Việt Nam. Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài chính, nhu cầu về các sản phẩm đầu tư đa dạng ngày càng tăng. Chứng quyền có bảo đảm không chỉ giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro mà còn tạo ra cơ hội đầu tư hấp dẫn. Việc phát triển sản phẩm này sẽ góp phần nâng cao tính thanh khoản và sự hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Về Chứng Quyền Có Bảo Đảm

Chứng quyền có bảo đảm là một loại chứng khoán cho phép nhà đầu tư có quyền mua hoặc bán tài sản cơ sở với mức giá đã xác định. Sản phẩm này giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong các giao dịch chứng khoán.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Chứng Quyền Tại Việt Nam

Chứng quyền có bảo đảm chính thức được đưa vào hoạt động tại Việt Nam từ năm 2017. Sự ra đời của sản phẩm này đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong việc đa dạng hóa các sản phẩm tài chính trên thị trường chứng khoán.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Sản Phẩm Chứng Quyền Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển sản phẩm chứng quyền có bảo đảm tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hiểu biết của nhà đầu tư, cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và quy định pháp lý còn hạn chế là những rào cản lớn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính.

2.1. Thiếu Kiến Thức Của Nhà Đầu Tư

Nhiều nhà đầu tư vẫn chưa hiểu rõ về sản phẩm chứng quyền có bảo đảm, dẫn đến việc không tận dụng được lợi ích của sản phẩm này. Cần có các chương trình đào tạo và thông tin rõ ràng để nâng cao nhận thức.

2.2. Cơ Sở Hạ Tầng Giao Dịch Chưa Hoàn Thiện

Hệ thống giao dịch và thanh toán hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu của sản phẩm chứng quyền có bảo đảm. Cần đầu tư nâng cấp công nghệ và quy trình để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn.

III. Phương Pháp Phát Triển Sản Phẩm Chứng Quyền Có Bảo Đảm Tại Việt Nam

Để phát triển sản phẩm chứng quyền có bảo đảm, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế và xây dựng khung pháp lý rõ ràng là rất quan trọng. Các giải pháp như tăng cường đào tạo cho nhà đầu tư và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ giúp sản phẩm này phát triển bền vững.

3.1. Học Hỏi Kinh Nghiệm Từ Các Quốc Gia Khác

Việt Nam có thể học hỏi từ các quốc gia đã thành công trong việc phát triển chứng quyền như Hồng Kông và Đài Loan. Những kinh nghiệm này sẽ giúp xây dựng một mô hình phát triển phù hợp.

3.2. Cải Thiện Khung Pháp Lý

Cần có các quy định rõ ràng và minh bạch về chứng quyền có bảo đảm để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức phát hành và nhà đầu tư. Điều này sẽ giúp tăng cường niềm tin vào sản phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chứng Quyền Có Bảo Đảm Tại Việt Nam

Chứng quyền có bảo đảm đã được áp dụng trong nhiều giao dịch thực tế tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Sản phẩm này không chỉ giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro mà còn tạo ra cơ hội đầu tư hấp dẫn. Việc áp dụng chứng quyền có bảo đảm sẽ góp phần nâng cao tính thanh khoản và sự hấp dẫn của thị trường.

4.1. Các Giao Dịch Thành Công Với Chứng Quyền

Nhiều nhà đầu tư đã thành công trong việc sử dụng chứng quyền có bảo đảm để tối ưu hóa lợi nhuận. Các giao dịch này đã chứng minh tính hiệu quả của sản phẩm trong việc phòng ngừa rủi ro.

4.2. Tác Động Đến Thị Trường Chứng Khoán

Sự xuất hiện của chứng quyền có bảo đảm đã tạo ra một làn sóng mới trong thị trường chứng khoán Việt Nam, thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia và nâng cao tính thanh khoản.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Chứng Quyền Có Bảo Đảm Tại Việt Nam

Tương lai của chứng quyền có bảo đảm tại Việt Nam rất hứa hẹn. Với sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và sự quan tâm từ nhà đầu tư, sản phẩm này có thể phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ là chìa khóa cho sự thành công của sản phẩm này.

5.1. Triển Vọng Phát Triển

Chứng quyền có bảo đảm có tiềm năng lớn để phát triển tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng mở rộng và đa dạng hóa.

5.2. Những Yếu Tố Quyết Định Thành Công

Sự thành công của chứng quyền có bảo đảm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự hỗ trợ từ chính phủ, sự tham gia của các tổ chức tài chính và sự hiểu biết của nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn 17 năm vận hành kể từ ngày 28/07/2000 đã ghi nhận sự phát triển vượt bậc với hơn 1,6 triệu tài khoản nhà đầu tư được mở tính đến cuối năm 2017. Mặc dù quy mô vốn hóa mở rộng nhanh chóng, cơ cấu hàng hóa trên thị trường trong giai đoạn dài chỉ tập trung vào ba sản phẩm truyền thống gồm cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ. Thực trạng thị trường biến động một chiều và thiếu vắng công cụ phòng hộ rủi ro đòi hỏi yêu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa danh mục tài chính. Trong bối cảnh đó, sản phẩm chứng quyền có bảo đảm (Covered Warrant - CW) trở thành bước đột phá chiến lược nhằm hoàn thiện cấu trúc thị trường vốn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chứng quyền có bảo đảm, đúc kết bài học kinh nghiệm quốc tế từ các thị trường phát triển, và đánh giá toàn diện hành lang pháp lý tại Việt Nam theo Nghị định 60/2015/NĐ-CP cùng Thông tư 107/2016/TT-BTC. Từ đó, tác giả đề xuất lộ trình và giải pháp thiết lập cơ chế phát hành, niêm yết, giao dịch sản phẩm chứng quyền có bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế trong nước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chứng quyền mua dựa trên tài sản cơ sở là cổ phiếu thuộc rổ chỉ số VN30 và HNX30 tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong giai đoạn chuẩn bị vận hành từ năm 2017 đến năm 2018. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp công cụ đòn bẩy cao, tối ưu hóa chi phí đầu tư ban đầu chỉ bằng khoảng 10% giá trị cổ phiếu cơ sở, đồng thời cố định mức lỗ tối đa cho hơn 90% nhà đầu tư cá nhân trên thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết định giá tài sản tài chính phái sinh, trọng tâm là mô hình định giá quyền chọn Black-Scholes và mô hình định giá nhị phân (Binomial Option Pricing Model). Các mô hình này đóng vai trò xác định giá lý thuyết của chứng quyền thông qua 5 biến số đầu vào then chốt: giá tài sản cơ sở, giá thực hiện, thời gian đáo hạn, lãi suất phi rủi ro và độ biến động kỳ vọng của giá cổ phiếu.

Hệ thống lý thuyết làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng:

• Chứng quyền có bảo đảm: Chứng khoán có tài sản bảo đảm do công ty chứng khoán phát hành, cho phép người sở hữu quyền mua hoặc bán tài sản cơ sở tại mức giá xác định trước vào hoặc trước ngày đáo hạn.
• Cấu trúc giá trị chứng quyền: Tổng hòa giữa giá trị nội tại (Intrinsic Value) và giá trị thời gian (Time Value).
• Ba trạng thái vị thế đầu tư: Trạng thái có lãi (In-the-Money - ITM), trạng thái hòa vốn (At-the-Money - ATM) và trạng thái lỗ (Out-of-the-Money - OTM).
• Cơ chế phòng hộ rủi ro (Delta Hedging) và tạo lập thị trường (Market Making): Nghĩa vụ bắt buộc của tổ chức phát hành nhằm duy trì thanh khoản hai chiều và phòng ngừa rủi ro biến động giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thường niên của Liên đoàn các Sở Giao dịch Chứng khoán Thế giới (WFE), Hiệp hội Giao dịch Hợp đồng Tương lai Quốc tế (FIA), cơ sở dữ liệu pháp lý của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cùng số liệu thống kê từ Dự án Hỗ trợ Phát triển Thị trường Vốn do Luxembourg tài trợ.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 4 thị trường chứng quyền tiêu biểu tại khu vực Châu Á (Hồng Kông, Đài Loan, Singapore, Thái Lan) kết hợp với danh mục 30 cổ phiếu thuộc chỉ số VN30 tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn các thị trường có cấu trúc tương đồng về tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân và lộ trình phát triển phái sinh.

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu quốc tế và phân tích chính sách kinh tế - pháp luật. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh liên quốc gia giúp nhận diện rõ nét các rào cản kỹ thuật, từ đó thiết kế mô hình giao dịch và quản trị rủi ro phù hợp với thị trường mới nổi như Việt Nam trong khung thời gian nghiên cứu 2000 - 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chứng quyền có bảo đảm ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt bậc trên quy mô toàn cầu. Thống kê từ WFE cho thấy có 42 trên tổng số 56 Sở GDCK thành viên đã triển khai sản phẩm này. Giá trị giao dịch chứng quyền toàn cầu năm 2014 đạt 627 tỷ USD, trong đó khu vực Châu Á - Thái Bình Dương áp đảo khi chiếm 76% tổng doanh số giao dịch. Điển hình tại Sở GDCK Hồng Kông (HKEx), giá trị giao dịch chứng quyền năm 2013 đạt 393,5 tỷ USD (chiếm 62% toàn cầu) và đến tháng 6/2015 đã có 5.680 mã chứng quyền niêm yết, đóng góp 21% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường.

Thứ hai, thị trường chứng quyền Châu Á phụ thuộc lớn vào sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân và hệ thống tạo lập thị trường. Tại Thái Lan, nhà đầu tư cá nhân đóng góp từ 50% đến 60% tổng khối lượng giao dịch phái sinh. Tại Đài Loan, số lượng chứng quyền phát hành năm 2015 đạt 20.030 mã với giá trị giao dịch 20.376 triệu USD (tăng 6% so với năm 2014). Thành công của Đài Loan xuất phát từ việc thành lập quỹ đào tạo nhà đầu tư với mức đóng góp bắt buộc 100 USD trên mỗi mã chứng quyền phát hành từ năm 2011.

Thứ ba, khung pháp lý tại Việt Nam đã thiết lập các chuẩn mực an toàn tài chính nghiêm ngặt theo Thông tư 107/2016/TT-BTC và Nghị định 60/2015/NĐ-CP. Tổ chức phát hành phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, không có lỗ lũy kế và thực hiện ký quỹ thanh toán ban đầu tối thiểu 50% giá trị đợt chào bán. Tài sản cơ sở phải đạt giá trị vốn hóa bình quân 6 tháng từ 5.000 tỷ đồng trở lên, tỷ lệ tự do chuyển nhượng tối thiểu 20% và thanh khoản 6 tháng đạt từ 25% số lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Hạn mức chào bán chứng quyền toàn thị trường bị khống chế không quá 10% lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu chứng minh hiệu ứng đòn bẩy tài chính vượt trội của chứng quyền so với đầu tư cổ phiếu cơ sở. Khi giá cổ phiếu BBB tăng từ 120.000 đồng lên 160.000 đồng (+33,33%), nhà đầu tư nắm giữ chứng quyền mua với giá 11.000 đồng (giá thực hiện 140.000 đồng) đạt mức sinh lời 81,82% sau khi trừ chi phí vốn. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu giảm xuống dưới 140.000 đồng, mức lỗ tối đa của nhà đầu tư được cố định ở mức 100% chi phí mua ban đầu mà không bị rủi ro call margin.

Dữ liệu so sánh giữa ba công cụ tài chính có thể được trình bày rõ nét qua bảng phân tích thuộc tính:

Tiêu chí so sánh	Chứng quyền có bảo đảm (CW)	Quyền chọn cổ phiếu (Options)	Chứng quyền công ty (Equity Warrant)
Chủ thể phát hành	Công ty chứng khoán, ngân hàng đầu tư	Sở Giao dịch Chứng khoán chuẩn hóa	Doanh nghiệp niêm yết cổ phiếu
Mục đích phát hành	Đầu tư, đòn bẩy, phòng hộ rủi ro	Phòng ngừa rủi ro, đầu cơ vị thế	Huy động vốn mới cho doanh nghiệp
Ký quỹ nhà đầu tư	Không yêu cầu ký quỹ duy trì vị thế	Yêu cầu ký quỹ theo mô hình CCP	Không yêu cầu ký quỹ giao dịch
Chuyển giao tài sản	Thanh toán tiền mặt hoặc chứng khoán	Chuyển giao giữa các nhà đầu tư	Doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu mới
Tác động vốn điều lệ	Không làm thay đổi số lượng cổ phiếu	Không làm thay đổi vốn doanh nghiệp	Làm pha loãng cổ phiếu, tăng vốn điều lệ

Việc Việt Nam lựa chọn triển khai chứng quyền mua theo kiểu Châu Âu với phương thức thanh toán bằng tiền mặt trong giai đoạn đầu là bước đi thận trọng. Cơ chế xác định giá thanh toán dựa trên bình quân giá đóng cửa của 5 phiên giao dịch liền trước ngày đáo hạn giúp triệt tiêu nguy cơ thao túng giá tại phiên đáo hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và đa dạng hóa chủng loại chứng quyền: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần nghiên cứu ban hành quy chế giao dịch cho chứng quyền bán (Put Warrant) và chứng quyền chỉ số (Index Warrant) trong giai đoạn 2019 - 2020. Đồng thời, cơ quan quản lý xem xét nâng hạn mức phát hành tổng thể từ 10% lên mức 15% - 20% tổng số cổ phiếu tự do chuyển nhượng khi thị trường vận hành ổn định.

Thứ hai, củng cố năng lực tài chính và hạ tầng quản trị rủi ro của tổ chức phát hành: Các công ty chứng khoán cần tăng cường quy mô vốn chủ sở hữu lên trên 2.000 tỷ đồng, duy trì tỷ lệ vốn khả dụng tối thiểu trên 300% liên tục trong 12 tháng. Doanh nghiệp cần trang bị hệ thống phần mềm phòng hộ tự động Delta Hedging theo thời gian thực nhằm kiểm soát tuyệt đối trạng thái rủi ro trước quý IV/2018.

Thứ ba, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và cơ chế thanh toán bù trừ: Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) cần tối ưu hóa hệ thống giao dịch thế hệ mới với độ trễ dưới 1 mili-giây, rút ngắn thời gian xử lý niêm yết từ 7 ngày xuống còn 3 ngày làm việc sau khi hoàn tất phân phối sơ cấp.

Thứ tư, thiết lập quỹ đào tạo nhà đầu tư và đẩy mạnh truyền thông học thuật: Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam phối hợp cùng các công ty chứng khoán thành lập Quỹ Phát triển Thị trường Chứng quyền trước năm 2019. Quỹ vận hành thông qua việc trích khoảng 100 USD trên mỗi mã chứng quyền phát hành để tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, hướng tới mục tiêu phổ cập kiến thức cho 500.000 nhà đầu tư cá nhân trên toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, UBCKNN, HOSE, HNX, VSD): Sử dụng luận văn làm tài liệu tham chiếu xây dựng quy chế giám sát, hoàn thiện tiêu chuẩn niêm yết chứng khoán cơ sở và kiểm soát an toàn tài chính đối với các tổ chức phát hành.
• Ban điều hành và khối nghiệp vụ tại các công ty chứng khoán: Ứng dụng mô hình định giá Black-Scholes, xây dựng quy trình quản trị rủi ro danh mục phòng hộ (Delta Hedging) và thiết lập cơ chế tạo lập thị trường chuyên nghiệp.
• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trên thị trường tài chính: Nắm vững nguyên lý vận hành của đòn bẩy tài chính, phương pháp nhận diện trạng thái tiền tệ (ITM, ATM, OTM), từ đó xây dựng chiến lược quản trị vốn và phòng hộ danh mục cổ phiếu cơ sở với chi phí tối ưu.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Khai thác khung lý thuyết chuẩn hóa, hệ thống dữ liệu so sánh quốc tế và phương pháp luận phân tích sản phẩm phái sinh chứng khoán hóa tại các thị trường tài chính mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Chứng quyền có bảo đảm khác biệt như thế nào so với quyền chọn cổ phiếu chuẩn hóa?
Chứng quyền có bảo đảm do công ty chứng khoán phát hành và niêm yết trên thị trường giao ngay, không yêu cầu nhà đầu tư nộp ký quỹ duy trì vị thế. Ngược lại, quyền chọn do Sở GDCK chuẩn hóa, giao dịch trên thị trường phái sinh với cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) và đòi hỏi ký quỹ tài sản nghiêm ngặt từ cả hai phía.

Tại sao chi phí mua chứng quyền chỉ bằng khoảng 10% giá cổ phiếu nhưng tỷ suất sinh lời lại cao hơn nhiều lần?
Chứng quyền tích hợp tỷ lệ đòn bẩy tự nhiên thông qua tỷ lệ chuyển đổi và thị giá thấp. Khi giá cổ phiếu cơ sở biến động thuận chiều, giá trị nội tại của chứng quyền tăng tương ứng theo mức chênh lệch tuyệt đối, tạo ra tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI) gấp 2 đến 3 lần so với nắm giữ trực tiếp cổ phiếu.

Những tiêu chí cốt lõi để cổ phiếu được chọn làm tài sản cơ sở cho chứng quyền tại Việt Nam là gì?
Theo Thông tư 107/2016/TT-BTC, cổ phiếu phải thuộc chỉ số VN30 hoặc HNX30, có vốn hóa bình quân 6 tháng từ 5.000 tỷ đồng trở lên, tỷ lệ tự do chuyển nhượng tối thiểu 20%, giá trị thanh khoản 6 tháng đạt từ 25% lượng cổ phiếu free float và kết quả kinh doanh có lãi không lỗ lũy kế.

Nhà đầu tư có nguy cơ thua lỗ vượt quá số vốn ban đầu khi giao dịch chứng quyền hay không?
Nhà đầu tư hoàn toàn không bị lỗ vượt quá số tiền mua chứng quyền ban đầu. Trong trường hợp giá cổ phiếu cơ sở biến động ngược dự đoán dẫn đến chứng quyền ở trạng thái lỗ (OTM) tại ngày đáo hạn, chứng quyền sẽ hết giá trị và khoản lỗ tối đa được ấn định đúng bằng khoản phí mua ban đầu.

Tổ chức phát hành chứng quyền phải đáp ứng nghĩa vụ tài chính và phòng hộ rủi ro như thế nào?
Tổ chức phát hành phải có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên, ký quỹ bảo đảm thanh toán tối thiểu 50% giá trị đợt chào bán tại ngân hàng giám sát, đồng thời thực hiện hoạt động tạo lập thị trường hai chiều và phòng ngừa rủi ro thông qua mua bán cổ phiếu cơ sở trên thị trường giao ngay.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về sản phẩm chứng quyền có bảo đảm, làm rõ bản chất kinh tế, cơ chế định giá và kỹ thuật phòng ngừa rủi ro đòn bẩy.
• Phân tích sâu sắc bài học thành công từ 4 thị trường tài chính Châu Á, đặc biệt là mô hình quỹ đào tạo nhà đầu tư tại Đài Loan và hệ thống tạo lập thị trường tại Hồng Kông.
• Đánh giá chi tiết sự tương thích của hệ thống văn bản pháp quy Việt Nam gồm Nghị định 60/2015/NĐ-CP và Thông tư 107/2016/TT-BTC đối với điều kiện vận hành thực tế.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về chính sách, năng lực tổ chức phát hành, hạ tầng công nghệ và chiến lược đào tạo nhà đầu tư trong lộ trình 2018 - 2021.
• Khẳng định chứng quyền có bảo đảm là công cụ tài chính tất yếu giúp hoàn thiện cấu trúc thị trường vốn và thúc đẩy thanh khoản thị trường cơ sở.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý và thành viên thị trường nhanh chóng hoàn thiện kiểm thử hệ thống công nghệ trong năm 2018, mở rộng danh mục tài sản cơ sở sang chứng chỉ quỹ ETF và chỉ số trong giai đoạn 2019 - 2020. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy cùng tham khảo, trích dẫn và thảo luận chi tiết các luận điểm khoa học trong công trình nghiên cứu này để tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục hỗ trợ liên quan, nội dung của Đề tài được kết cấu thành ba chương: Chƣơng 1: KHUNG LÝ LUẬN VỀ CHỨNG QUYỀN BẢO ĐẢM Chƣơng 2: KINH NGHIỆM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CHỨNG QUYỀN Ở MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI Chƣơng 3: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CHỨNG QUYỀN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 3 Chƣơng 1 KHUNG LÝ LUẬN VỀ CHỨNG QUYỀN BẢO ĐẢM 1. Giới thiệu chung về chứng quyền 1. Khái niệm Chứng quyền bảo đảm (CW) Chứng quyền là một loại chứng khoán cho phép người nắm giữ có quyền được mua hoặc bán tài sản cơ sở với một khối lượng xác định từ tổ chức phát hành tại một mức giá một khoảng thời gian nhất định. [5] Nhà đầu tư sẽ trả một khoản phí (premium) để sở hữu chứng quyền và được quyền mua hoặc bán chứng khoán cơ sở cho tổ chức phát hành chứng quyền đó theo mức giá đã được xác định trước, tại hoặc trước thời điểm đã được ấn định, hoặc được nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện.

Để hiểu rõ được chứng quyền có bảo đảm, nhà đầu tư cần nắm bắt những thuật ngữ cơ bản liên quan đến sản phẩm. [5] Đối với nhiều nhà đầu tư, CW dường như không khác với quyền chọn, CW thường có kỳ hạn dài hơn quyền chọn, được phát hành dựa trên nhiều loại hình tài sản phong phú hơn so với quyền chọn. Các điều kiện của CW cũng phong phú hơn - CW có mức độ linh hoạt cao hơn và có thể được phát hành với các điều kiện cơ cấu nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường. Với CW thì nhà đầu tư không thể bị lỗ nhiều hơn giá trị đầu tư ban đầu, Khoản lỗ tối đa của nhà đầu tư được biết trước, và không phải nộp ký quỹ, tức là nhà đầu tư không phải nộp tiền để duy trì trạng thái nắm giữ của mình.Điểm này làm cho CW trở nên khác biệt so với các hình thức phái sinh khác.

Tại Việt Nam, CW được định nghĩa là “chứng khoán có tài sản đảm bảo do công ty chứng khoán (CtyCK) phát hành, cho phép người sở hữu được quyền mua (chứng quyền mua) hoặc được quyền bán (chứng quyền bán) chứng khoán cơ sở cho tổ chức phát hành chứng quyền đó theo một mức giá đã được xác định trước, tại hoặc trước một thời điểm đã được ấn định, hoặc nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện” [17]. Chứng quyền có bảo đảm là một sản phẩm phổ biến tại nhiều thị trường chứng khoán trên thế giới với các tên gọi khác nhau như Covered Warrant (Anh, Đức, Úc, Canada), Derivative warrant (Hong Kong, Thái Lan), Structured warrant (Malaysia), 4 Call/put Warrant (Đài Loan), Equity-linked warrant (Hàn Quốc). Chứng quyền có bảo đảm là một sản phẩm đầu tư tài chính có tính chất như một quyền chọn cho phép người nắm giữ quyền được bán hoặc mua tài sản cơ sở với một khối lượng xác định từ nhà phát hành tại một mức giá vào hoặc trước thời điểm được xác định. Với nhiều đặc điểm giống như quyền chọn, nhưng lại có tỷ lệ đòn bẩy thấp hơn rất nhiều, chứng quyền có bảo đảm cung cấp một công cụ phòng vệ rủi ro và giúp nhà đầu tư có thể thực hiện các chiến lược đầu tư khác nhau với chi phí thấp hơn.

Hiện nay, chứng quyền có bảo đảm được nhiều chuyên gia đánh giá là sản phẩm đầu tư phổ biến nhất trong các TTCK mới nổi. Theo số liệu từ Hiệp hội các Sở GDCK thế giới (WFE), có ít nhất 42 Sở GDCK trong số 56 Sở GDCK thành viên đã triển khai giao dịch các loại sản phẩm Chứng quyền có bảo đảm khác nhau. [4] Về lý thuyết, khái niệm sản phẩm phái sinh khá rộng: bất kỳ sản phẩm nào có giá dựa trên giá của một sản phẩm khác thì đều được gọi là phái sinh. Trên thực tế, các nước thường chia các sản phẩm phái sinh thành 2 nhóm chính: một nhóm được các Sở tổ chức giao dịch ở sàn chứng khoán (securities division) bao gồm Right, Company warrant, Covered warrant và nhóm còn lại thường được tổ chức giao dịch ở sàn phái sinh (derivatives division) bao gồm các Hợp đồng tương lai và Hợp đồng Quyền chọn.

Hai nhóm sản phẩm nói trên sẽ khác nhau về mức độ rủi ro đối với nhà đầu tư - từ đó sẽ dẫn đến khác biệt về mô hình thanh toán bù trừ; khác biệt trong cách thức vận hành hệ thống giao dịch; cách thức thẩm định và quản lý niêm yết, lưu ký, đăng ký và thị trường phát hành sơ cấp. [17] Chứng quyền có bảo đảm là công cụ phái sinh nhưng không đòi hỏi những kỹ thuật giao dịch và thanh toán quá phức tạp, rủi ro thanh toán thấp nên không cần phải thanh toán bù trừ theo mô hình đối ứng thanh toán trung tâm do sản phẩm chứng quyền có bảo đảm không có khả năng gây ra các khoản lỗ vượt quá vốn đầu tư ban đầu, nó khác với các sản phẩm thuộc nhóm phái sinh Hợp đồng tương lai/Hợp đồng quyền chọn, khoản lỗ tối đa mà nhà đầu tư có thể phải chịu sẽ không chỉ dừng lại ở khoản tiền bỏ ra ban đầu mà còn có thể phải trả thêm tiền cho bên đối ứng. sẽ có thể đáp ứng đa dạng các phân khúc nhu cầu và mức độ rủi ro khác nhau của nhà đầu tư trên thị trường. [5] Việc phát triển thị trường chứng quyền có bảo đảm sẽ là bước tập dượt cho nhà đầu tư cho đến khi thị trường chứng khoán phái sinh chính thức triển khai thêm sản 5 phẩm Hợp đồng quyền chọn.

Thông lệ quốc tế và kinh nghiệm của các thị trường đi trước cho thấy rằng mặc dù Hợp đồng Tương lai và Hợp đồng Quyền chọn là 2 sản phẩm phái sinh chuẩn hóa được giao dịch nhiều nhất trên thế giới nhưng Hợp đồng Quyền chọn luôn được cân nhắc triển khai sau Hợp đồng Tương lai vì đặc tính phức tạp của sản phẩm, trình độ hiểu biết của đa số nhà đầu tư và năng lực quản lý giám sát của cơ quan quản lý còn nhiều hạn chế đối với sản phẩm này. Chính vì vậy, cùng với Hợp đồng Tương lai trên thị trường chứng khoán phái sinh, việc vận hành sản phẩm chứng quyền có bảo đảm sẽ giúp thị trường quen dần với Hợp đồng Quyền chọn, tạo thuận lợi cho lộ trình phát triển sản phẩm trên thị trường chứng khoán phái sinh trong giai đoạn tiếp theo. Có khá nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi về tên gọi “Covered Warrant” mang ý nghĩa như thế nào? Thuật ngữ “Covered” phản ánh một thực tế là khi công ty chứng khoán phát hành chứng quyền có bảo đảm, họ phải thực hiện một số biện pháp nhằm đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ đối với người sở hữu chứng quyền. Theo đó, họ sẽ phải thực hiện phòng hộ rủi ro (Cover hoặc Hedge) bằng cách mua/bán chứng khoán cơ sở, hoặc giao dịch các chứng khoán tương đương khác (hợp đồng tương lai, quyền chọn…) và đây cũng là nghiệp vụ bắt buộc đối với tổ chức phát hành chứng quyền có bảo đảm tại bất cứ thị trường nào trên thế giới.

[17] Tính chất “có bảo đảm - Covered” còn được thể hiện ở nhiều mức độ mang tính chắc chắn cao hơn, đặc biệt đối với các thị trường đang phát triển, có điểm xếp hạng tín nhiệm thấp và các thành viên thị trường còn thiếu kinh nghiệm trong công tác quản trị rủi ro. Ngoài yêu cầu phòng hộ rủi ro, tổ chức phát hành tại các thị trường này còn phải nộp thêm một khoản ký quỹ (bằng tiền hoặc chứng khoán cơ sở) tại ngân hàng lưu ký khi phát hành chứng quyền có bảo đảm. Tùy theo thị trường, giá trị khoản ký quỹ cũng biến thiên từ mức ký quỹ một phần (partial collateralised) đến mức độ đảm bảo cao nhất, ký quỹ toàn phần (fully collateralised). Theo Thông tư 107/2016/TT- BTC, tổ chức phát hành chứng quyền tại Việt Nam phải ký quỹ bảo đảm thanh toán với giá trị tài sản bảo đảm ban đầu tối thiểu là 50% giá trị chứng quyền dự kiến chào bán.

Bên cạnh đó, khi phát hành chứng quyền có bảo đảm, tổ chức phát hành phải có Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thông qua phương án bảo đảm thanh toán và thực hiện các nghĩa vụ của tổ chức phát hành, cũng như Điều lệ phải có điều khoản về 6 quyền của người sở hữu chứng quyền. Vì vậy, chứng quyền có đảm bảo còn được xem là hợp đồng giao kết giữa nhà đầu tư với tổ chức phát hành. Theo đó, người sở hữu chứng quyền là chủ nợ có đảm bảo một phần của tổ chức phát hành và tổ chức phát hành có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đối với người sở hữu. Chứng Quyền Bảo Hiểm đầu tiên được giao dịch vào khoảng những năm 1990 tại Đức và Hồng Kông và từ đó phát triển nhanh chóng trên toàn thế giới.

Các thị trường Chứng Quyền Bảo Hiểm phát triển gồm có Hồng Kông, Đức, Anh, Thụy Sĩ, Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan… Với nhiều đặc điểm giống như quyền chọn, nhưng lại có tỷ lệ đòn bẩy thấp hơn nhiều, Chứng Quyền Bảo Hiểm cung cấp một công cụ phòng vệ rủi ro và giúp nhà đầu tư có thể thực hiện các chiến lược đầu tư khác nhau với chi phí thấp hơn. Hiện nay, Chứng Quyền Bảo Hiểm được nhiều chuyên gia đánh giá là sản phẩm đầu tư phổ biến nhất trên các thị trường chứng khoán (TTCK) mới nổi. Theo số liệu từ Hiệp hội các Sở Giao dịch Chứng khoán (SGDCK) thế giới (WFE), có ít nhất 42 SGDCK trong số 56 SGDCK thành viên của Hiệp hội đã triển khai giao dịch các loại sản phẩm CW khác nhau.Tùy vào quy định của mỗi nước, CW có thể được phân loại là sản phẩm giao dịch như chứng khoán (securities) hoặc chứng khoán phái sinh (derivatives). Trong đó Hàn Quốc, Đài Loan, Đức… xếp CW vào nhóm chứng khoán; một số nước châu Âu xếp CW vào nhóm sản phẩm phái sinh.

Các nội dung của Chứng Quyền Bảo Đảm (CW) : 1. Đặc điểm của chứng quyền bảo đảm Niêm yết và giao dịch chứng quyền có bảo đảm Mặc dù được phát hành dựa trên một chứng khoán cơ sở khác, nhưng theo thông lệ quốc tế, chứng quyền có bảo đảm được tổ chức giao dịch trên thị trường giao ngay (cash market) cùng với cổ phiếu, ETF, quyền mua, chứng quyền công ty, với phương thức giao dịch hoàn toàn tương tự như cổ phiếu.