Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài "Phát triển phần mềm quản lý nhân sự cho công ty Cổ phần đầu tư công nghệ Thiên Hoàng theo Công nghệ Phần mềm" được nhóm sinh viên Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Mở Hà Nội thực hiện trong khuôn khổ môn học Nhập môn Công nghệ phần mềm vào năm 2024.

Về bối cảnh thực tiễn, Công ty Cổ phần đầu tư công nghệ Thiên Hoàng được thành lập từ năm 2020, hoạt động chính trong lĩnh vực công nghệ và các dịch vụ liên quan đến máy tính. Khởi đầu từ một phân xưởng quy mô nhỏ với ít máy móc và nhân lực, doanh nghiệp đã phát triển và hiện đại hóa thành nhà máy với dây chuyền sản xuất tiên tiến. Tuy nhiên, quy mô nhân sự hiện tại đạt khoảng 50 công nhân và nhân viên phục vụ công tác vận hành máy móc, kiểm tra và vận chuyển thiết bị. Doanh nghiệp vẫn áp dụng các phương thức quản lý thông tin nhân sự thủ công, chưa triển khai ứng dụng phần mềm chuyên biệt, dẫn đến nhu cầu cấp thiết về việc số hóa quy trình quản trị nguồn nhân lực.

Bài toán quản lý nhân sự tại công ty đặt ra các yêu cầu cốt lõi:

  • Xây dựng mô hình tổ chức quản lý nhân viên theo các tiêu chí: chức vụ, phòng ban, trình độ văn hóa, trình độ ngoại ngữ.
  • Cung cấp tính năng kết xuất báo cáo và in ấn dữ liệu hồ sơ lý lịch, danh sách nhân viên, danh mục chức vụ và danh mục tỉnh thành phục vụ công tác điều hành, bố trí nhân lực.
  • Quản lý tập trung các mảng nghiệp vụ: hồ sơ nhân viên, tiền lương, hợp đồng lao động, bảo hiểm, tuyển dụng, khen thưởng và kỷ luật.

Mục tiêu nghiên cứu và phát triển của đề tài được xác định cụ thể bao gồm:

  1. Hỗ trợ tự động hóa việc quản lý hồ sơ nhân viên, tính toán tiền lương và các thông tin nghiệp vụ liên quan.
  2. Tiết kiệm thời gian, nhân lực và chi phí quản lý cho doanh nghiệp thông qua hệ thống phần mềm có thao tác đơn giản, giao diện trực quan.
  3. Vận dụng quy trình công nghệ phần mềm và kiến thức phân tích thiết kế hệ thống thông tin vào giải quyết bài toán thực tế của một doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đối tượng nghiên cứu là quy trình nghiệp vụ quản lý nhân sự tại Công ty Cổ phần đầu tư công nghệ Thiên Hoàng, với phạm vi áp dụng cho toàn bộ khối cán bộ, nhân viên và công nhân (50 người) tại đơn vị trong năm 2024.


Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết

Đề tài dựa trên nền tảng lý thuyết của ngành Công nghệ Phần mềm (Software Engineering) và Phân tích thiết kế hệ thống thông tin. Các khái niệm và mô hình lý thuyết được vận dụng bao gồm:

  • Khái niệm và đặc điểm phần mềm: Phần mềm được định nghĩa là tập hợp các chỉ thị/câu lệnh được sắp xếp theo trật tự logic nhằm điều khiển phần cứng hoặc cung cấp dữ liệu cho chương trình khác. Phần mềm mang 3 đặc trưng cốt lõi:
    1. Được kỹ nghệ hóa/phát triển theo quy trình thay vì chế tạo theo nghĩa cổ điển.
    2. Không bị hao mòn vật lý theo thời gian hay môi trường như phần cứng (phân tích thông qua đường cong hỏng hóc thực tế).
    3. Phần lớn được xây dựng theo đơn đặt hàng riêng biệt, ít khi lắp ráp hoàn toàn từ linh kiện có sẵn.
  • Khảo cứu các hệ thống nhân sự thực tế:
    • MISA AMIS HRM: Hệ thống quản trị nhân lực của Công ty Cổ phần MISA dành cho doanh nghiệp vừa và lớn, sở hữu 13 phân hệ (Tuyển dụng, Chấm công, Tiền lương, Thông tin nhân sự, Đánh giá nhân sự, Đào tạo, Thuế TNCN & BHXH...).
    • BambooHR: Phần mềm thành lập năm 2008 bởi Ben Peterson và Ryan Sanders, tối ưu hóa cho doanh nghiệp quy mô từ 25 đến 300 nhân viên với hệ thống quản trị tuyển dụng ATS (Applicant Tracking System), quản lý công việc và hồ sơ nhân sự tập trung.
  • Mô hình kiến trúc phần mềm: Đề tài hệ thống hóa lý thuyết về 5 mẫu kiến trúc: Kiến trúc hướng sự kiện (Event-Driven), Microservices, Microkernel, Kiến trúc phân lớp (N-tier) và Kiến trúc Client-Server.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp cơ sở lý luận về kỹ nghệ phần mềm, phân tích thiết kế hệ thống và tham khảo các đồ án/khóa luận tốt nghiệp cùng chuyên ngành.
  • Phương pháp khảo sát nghiệp vụ thực tế: Khảo sát hiện trạng tổ chức, cơ cấu nhân sự và quy trình tính lương, quản lý hồ sơ tại Công ty Thiên Hoàng.
  • Phương pháp phân tích và phát triển hệ thống: Áp dụng mô hình phân chia vai trò và ma trận trách nhiệm theo chuẩn R-A-D-I-T (Khảo sát/Xác định yêu cầu - Phân tích - Thiết kế - Lập trình - Kiểm thử).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương này trình bày tổng quan về Công ty Cổ phần đầu tư công nghệ Thiên Hoàng, bối cảnh hình thành bài toán quản trị nhân sự và mục tiêu của dự án. Tác giả tiến hành phân tích ưu điểm, tính năng của hai hệ thống tham chiếu là MISA AMIS HRM và BambooHR nhằm định hình các chức năng cần thiết. Đồng thời, chương 1 hệ thống hóa lý thuyết về công nghệ phần mềm, các đặc trưng logic của sản phẩm phần mềm và mô hình phân công nhiệm vụ cho 11 thành viên trong nhóm dự án theo các khối chức năng cụ thể:

STT Nội dung công việc Thời gian Vai trò đảm nhiệm
1 Khảo sát hệ thống, lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ 3 ngày Khảo sát (R), Phân tích (A)
2 Khảo sát, phân tích, lập trình chức năng Quản lý hồ sơ nhân viên 7 ngày R, A, Lập trình (I)
3 Khảo sát, phân tích, lập trình chức năng Quản lý lương 8 ngày R, A, I
4 Khảo sát, phân tích, lập trình chức năng Quản lý bảo hiểm, tuyển dụng 8 ngày R, A, I
5 Khảo sát, phân tích, lập trình chức năng Quản lý chức vụ, phòng ban 8 ngày R, A, I
6 Khảo sát, phân tích, lập trình chức năng Quản lý khen thưởng, kỷ luật 8 ngày R, A, I
7 Thiết kế hệ thống và kiểm thử chức năng Quản lý hồ sơ nhân viên 6 ngày Thiết kế (D), Kiểm thử (T)
8 Thiết kế hệ thống và kiểm thử chức năng Quản lý lương 6 ngày D, T
9 Thiết kế hệ thống và kiểm thử chức năng Quản lý tuyển dụng, bảo hiểm 6 ngày D, T
10 Thiết kế hệ thống và kiểm thử chức năng Quản lý chức vụ, phòng ban 6 ngày D, T
11 Thiết kế hệ thống và kiểm thử chức năng Khen thưởng kỷ luật, bảo hiểm 6 ngày D, T

Chương 2: Sản phẩm chuyển giao giữa các pha và tiêu chuẩn đánh giá

Chương 2 thiết lập danh mục tài liệu chuyển giao qua 2 giai đoạn (pha) phát triển và xây dựng khung đo lường chất lượng dự án:

STT Loại tài liệu / Sản phẩm Pha 1 Pha 2
1 Yêu cầu người dùng Tập danh sách yêu cầu người dùng Kế hoạch dự án, tài liệu đặc tả yêu cầu
2 Kế hoạch dự án Kế hoạch xây dựng sản phẩm theo yêu cầu —
3 Tài liệu đặc tả yêu cầu Đặc tả yêu cầu cho từng chức năng Yêu cầu để viết bộ testcase hoàn chỉnh
4 Chiến lược kiểm thử Chiến lược kiểm thử phần mềm Thời gian thực hiện viết testcase
5 Tập testcase — Tập testcase chi tiết cho các chức năng
6 Tài liệu kết thúc dự án — Tài liệu kết thúc dự án
7 Tài liệu hướng dẫn sử dụng — Hướng dẫn sử dụng phần mềm

Về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng, dự án xác định hai chỉ số đo lường chính:

  • Đo chất lượng sản phẩm: Đánh giá mức độ đáp ứng của các gói công việc so với yêu cầu, phân tích biến động chất lượng để quyết định nghiệm thu hoặc điều chỉnh quá trình thực hiện.
  • Đo cấp độ tiến độ: Kiểm tra mức độ bám sát kế hoạch đề ra và đảm bảo bàn giao đúng hạn.

Chương 3: Xác định yêu cầu

Chương này nêu rõ 3 bước cốt lõi của hoạt động phân tích yêu cầu: Làm rõ yêu cầu (Eliciting), Xem xét yêu cầu (Analyzing) và Lập tài liệu yêu cầu (Recording). Đề tài đưa ra 10 tiêu chí để đánh giá chất lượng của một tài liệu đặc tả yêu cầu phần mềm (SRS): Đầy đủ, Chính xác, Khả thi, Cần thiết, Ưu tiên, Rõ ràng, Kiểm chứng, Phù hợp, Sửa đổi và Theo dõi.

Dự án xác định tác nhân chính tác động vào hệ thống là Admin, cùng danh sách yêu cầu chi tiết cho 11 màn hình chức năng:

  • Đăng nhập: Xác thực tài khoản hợp lệ để vào trang chủ, hiển thị cảnh báo khi sai thông tin.
  • Quản lý nhân viên: Quản lý mã nhân viên, phòng ban, tuyển dụng, công việc; hỗ trợ Thêm, Sửa, Xóa, Lưu và xuất dữ liệu ra Excel.
  • Quản lý hợp đồng: Quản lý mã nhân viên, mức lương hợp đồng, ngày bắt đầu, ngày kết thúc.
  • Quản lý lương: Quản lý mã lương, nhân viên, số ngày công, tiền lương, tháng/năm; tự động tải dữ liệu lương từ hợp đồng và xuất Excel.
  • Quản lý chức vụ, phòng ban, bảo hiểm, tuyển dụng, quy định khen thưởng - kỷ luật, danh sách khen thưởng - kỷ luật, danh sách bảo hiểm: Cung cấp đầy đủ các thao tác CRUD (Thêm, Sửa, Xóa, Lưu) liên kết với các danh mục tương ứng.

Đánh giá chất lượng yêu cầu cho thấy tài liệu đáp ứng đủ các nghiệp vụ cơ bản và đủ căn cứ để lập trình viên cũng như nhân viên kiểm soát chất lượng xây dựng testcase, dù việc truyền nhận dữ liệu liên thông trực tiếp giữa tất cả màn hình còn cần hoàn thiện thêm.

Chương 4: Kiến trúc phần mềm

Chương này phân tích vai trò của kiến trúc như một bản thiết kế tổng thể giúp quản lý độ phức tạp, định hình cấu trúc và dự trù kinh phí dự án. Đề tài khảo cứu các mô hình kiến trúc phổ biến (Event-Driven, Microservices, Microkernel, Phân lớp 4 tầng gồm Giao diện, Logic nghiệp vụ, Ứng dụng, Dữ liệu, và Client-Server).

Từ đặc thù hệ thống quản lý nội bộ quy mô nhỏ, nhóm phát triển lựa chọn kiến trúc Client-Server kết hợp công nghệ Windows Forms (WinForms) trên nền tảng .NET Framework và hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ Microsoft SQL Server.

Chương 5: Xây dựng và kiểm thử hệ thống

Chương 5 minh họa giao diện hiện thực của hệ thống (Đăng nhập, Trang chủ, Quản lý nhân viên, Quản lý hợp đồng, Quản lý lương, Quản lý chức vụ) và trình bày chiến lược kiểm thử. Nhóm áp dụng phương pháp kiểm thử đơn vị (Unit Test theo từng module) và kiểm thử tích hợp (Integration Test) để xác minh tính chính xác của chức năng so với đặc tả.

Chương 6: Kết luận

Tổng kết mức độ hoàn thành của dự án, khẳng định phần mềm đã đáp ứng các yêu cầu cơ bản do khách hàng đặt ra và vượt qua các ca kiểm thử. Chương này cũng nêu các định hướng nâng cấp, hoàn thiện phần mềm trong tương lai.


Thiết kế và triển khai

Kiến trúc tổng thể và công nghệ sử dụng

Hệ thống được thiết kế theo mô hình Client-Server phục vụ mạng nội bộ:

  • Phía Client: Xây dựng dưới dạng ứng dụng Desktop chạy trên hệ điều hành Windows bằng công nghệ Windows Forms (.NET Framework). Ưu điểm được nhóm phân tích là tốc độ xử lý nhanh, bảo mật cục bộ tốt, dễ xây dựng giao diện tương tác thông qua cơ chế kéo thả và lập trình xử lý sự kiện (Event-driven UI).
  • Phía Server: Sử dụng Microsoft SQL Server làm hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ (RDBMS). Hệ thống khai thác các thành phần chính của SQL Server:
    • Database Engine: Lưu trữ, quản lý các bảng dữ liệu quan hệ và tự động điều phối tài nguyên phần cứng.
    • Integration Services (SSIS): Hỗ trợ trích xuất, chuyển đổi và di chuyển dữ liệu.
    • Analysis Services (SSAS): Cung cấp kỹ thuật khai thác dữ liệu và phân tích đa chiều.
    • Reporting Services (SSRS): Tạo lập và quản lý các báo cáo nghiệp vụ.
    • Full Text Search Service: Lập chỉ mục và truy vấn dữ liệu văn bản.
    • Notification Services & Service Broker: Hỗ trợ truyền tin và quản lý thông báo.

Kế hoạch và quy trình kiểm thử

Kế hoạch kiểm thử được phân bổ theo mức độ ưu tiên và thời gian thực hiện cho từng phân hệ chức năng:

STT Chức năng cần kiểm thử Mức độ ưu tiên Thời gian thực hiện dự kiến
1 Đăng nhập hệ thống Vừa 0.2 tuần
2 Quản lý nhân viên Cao 0.5 tuần
3 Quản lý hợp đồng Cao 0.5 tuần
4 Quản lý lương Cao 0.5 tuần
5 Quản lý phòng ban Cao 0.5 tuần
6 Quản lý bảo hiểm Cao 0.5 tuần
7 Quản lý tuyển dụng Cao 0.5 tuần
8 Quản lý quy định khen thưởng kỷ luật Cao 0.5 tuần
9 Quản lý danh sách khen thưởng kỷ luật Cao 0.5 tuần
10 Quản lý danh sách bảo hiểm Cao 0.5 tuần

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

  • Xây dựng hoàn chỉnh phần mềm ứng dụng Desktop với các module chức năng: Quản lý đăng nhập/phân quyền, Quản lý nhân viên, Quản lý hợp đồng lao động, Quản lý lương, Quản lý chức vụ, Quản lý phòng ban, Quản lý bảo hiểm, Quản lý tuyển dụng, Quản lý quy định và danh sách khen thưởng - kỷ luật.
  • Tích hợp tính năng kết xuất dữ liệu trực tiếp ra định dạng file Excel cho các phân hệ Quản lý nhân viên và Quản lý lương.
  • Hoàn thành quy trình kiểm thử hệ thống: 100% các chức năng triển khai đều hoạt động đúng theo đặc tả nghiệp vụ, không phát sinh lỗi logic hệ thống trong quá trình kiểm thử, đáp ứng điều kiện bàn giao cho đơn vị sử dụng.

Giải pháp và đóng góp

  • Giải quyết bài toán chuyển đổi phương thức quản lý nhân sự từ ghi chép thủ công sang phần mềm tin học hóa cho Công ty Thiên Hoàng, giúp chuẩn hóa thông tin của 50 nhân viên.
  • Đóng góp một trường hợp nghiên cứu ứng dụng quy trình công nghệ phần mềm hoàn chỉnh (từ đặc tả yêu cầu, phân công vai trò RADIT, thiết kế kiến trúc đến kiểm thử module và tích hợp) cho sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

  • Hệ thống xây dựng trên nền tảng WinForms nên phụ thuộc vào môi trường Windows và chỉ chạy cục bộ trên máy tính đã cài đặt ứng dụng.
  • Khả năng truyền nhận và đồng bộ dữ liệu liên thông trực tiếp giữa một số màn hình nghiệp vụ vẫn còn hạn chế.
  • Bộ testcase kiểm thử hiện tại chủ yếu tập trung vào các luồng nghiệp vụ chính, chưa bao quát toàn diện các kịch bản kiểm tra ràng buộc dữ liệu (validation) chi tiết cho từng trường nhập liệu.

Hướng phát triển

  • Bổ sung và mở rộng tập testcase phục vụ việc kiểm tra ràng buộc dữ liệu (data validation) cho từng trường thông tin trên toàn bộ các biểu mẫu giao diện.
  • Chi tiết hóa tài liệu mô tả yêu cầu nghiệp vụ để nâng cao tính thân thiện và thuận tiện cho người dùng cuối.
  • Khảo sát mở rộng các quy trình nhân sự chuyên sâu của doanh nghiệp để nâng cấp thêm các tính năng quản trị nâng cao.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo trực quan và hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Kỹ thuật phần mềm: Tham khảo cấu trúc bài tập lớn/đồ án môn học Nhập môn Công nghệ phần mềm, cách lập bảng phân chia trách nhiệm theo chuẩn R-A-D-I-T, cách thiết lập danh mục sản phẩm bàn giao giữa các pha và tiêu chuẩn đánh giá yêu cầu SRS.
  • Người phát triển ứng dụng quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ: Tham khảo mô hình cơ sở dữ liệu và thiết kế biểu mẫu WinForms - SQL Server cho bài toán quản trị nhân sự, tiền lương và hồ sơ bảo hiểm.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài được triển khai cho doanh nghiệp nào và quy mô nhân sự tại thời điểm nghiên cứu là bao nhiêu?
Đề tài được thực hiện cho Công ty Cổ phần đầu tư công nghệ Thiên Hoàng (thành lập từ năm 2020, hoạt động trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ liên quan đến máy tính) với quy mô nhân sự cần quản lý là 50 người.

2. Nhóm tác giả đã lựa chọn kiến trúc phần mềm và công nghệ phát triển nào cho hệ thống?
Nhóm lựa chọn kiến trúc Client-Server với giao diện người dùng xây dựng bằng công nghệ Windows Forms (WinForms trên nền .NET Framework) và cơ sở dữ liệu quản trị trên hệ thống Microsoft SQL Server.

3. Ma trận phân công vai trò của các thành viên trong nhóm được tổ chức theo quy ước nào?
Dự án phân chia vai trò theo 5 nhóm nhiệm vụ chính: R (Khảo sát, xác định yêu cầu), A (Phân tích hệ thống), D (Thiết kế hệ thống), I (Lập trình) và T (Kiểm thử).

4. Hai hệ thống quản lý nhân sự thực tế nào đã được nhóm tác giả khảo cứu trong phần cơ sở lý luận?
Nhóm đã tiến hành khảo cứu và so sánh tính năng của phần mềm MISA AMIS HRM (thuộc Công ty MISA, gồm 13 phân hệ chuyên sâu) và phần mềm BambooHR (thành lập năm 2008 bởi Ben Peterson và Ryan Sanders, tích hợp hệ thống ATS).


Kết luận

Đồ án môn học "Phát triển phần mềm quản lý nhân sự cho công ty Cổ phần đầu tư công nghệ Thiên Hoàng theo Công nghệ Phần mềm" của nhóm sinh viên Trường Đại học Mở Hà Nội đã hoàn thành toàn diện chu trình phát triển phần mềm cho một bài toán doanh nghiệp thực tế. Hệ thống ứng dụng công nghệ WinForms và SQL Server để tự động hóa 11 phân hệ nghiệp vụ nhân sự cốt lõi, từ hồ sơ nhân viên, hợp đồng, chấm công tính lương đến bảo hiểm và khen thưởng. Kết quả kiểm thử cho thấy phần mềm vận hành ổn định, không phát sinh lỗi nghiệp vụ và đáp ứng tốt các tiêu chí bàn giao ban đầu. Đồ án đồng thời vạch rõ định hướng hoàn thiện về kiểm thử ràng buộc dữ liệu và mở rộng tính năng trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.