Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Nhân Lực Chất Lượng Cao Ở Quận Hà Đông, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển nhân lực chất lượng cao tại quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Phát Triển Nhân Lực
• Đề tài: Phát Triển Nhân Lực Chất Lượng Cao Tại Quận Hà Đông, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp mới của luận văn
• Bố cục của luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
• 1.1. Lý luận về nguồn nhân lực
• 1.1.1. Khái niệm và vai trò của nguồn nhân lực
• 1.1.1.1. Nguồn nhân lực (Human Resoures)
• 1.1.1.2. Vài nét về nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.1.1.3. Vai trò của nguồn nhân lực đối với phát triển kinh tế - xã hội
• 1.1.2. Phát triển nguồn nhân lực (PTNNL)
• 1.1.2.1. Quan niệm về PTNNL
• 1.1.2.2. Các yếu tố tác động đến phát triển NNL
• 1.2. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển kinh tế xã hội của một số quận Thành phố Hà Nội
• 1.2.1. Kinh nghiệm của huyện Sóc Sơn
• 1.2.2. Kinh nghiệm của huyện Thường Tín
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở QUẬN HÀ ĐÔNG GIAI ĐOẠN 2000 – 2010
• 2.1. Khái quát chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế văn hoá và xã hội quận Hà Đông thành phố Hà Nội liên quan đến phát triển nguồn nhân lực
• 2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế, văn hoá, giáo dục
• 2.2. Đánh giá về thực trạng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao ở quận Hà Đông thành phố Hà Nội trong thời gian qua
• 2.2.1. Tình hình nhân lực và phát triển nhân lực ở quận Hà Đông
• 2.2.1.1. Quy mô lực lượng lao động
• 2.2.1.2. Về chất lượng nguồn nhân lực
• 2.2.1.3. Sự phân bổ nhân lực trên địa bàn quận Hà Đông thành phố Hà Nội
• 2.2.1.4. Đóng góp vào sự phát triển kinh tế ở quận Hà Đông
• 2.2.2. Khái quát về thực trạng nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực ở quận Hà Đông
• 3. Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở QUẬN HÀ ĐÔNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Bối cảnh tác động đến phát triển kinh tế - xã hội ở thành phố Hà Nội nói chung và quận Hà Đông nói riêng
• 3.1.1. Bối cảnh liên quan đến phát triển nguồn nhân lực
• 3.2. Phương hướng phát triển nhân lực chất lượng cao ở quận Hà Đông
• 3.2.1. Những căn cứ cho việc xác định phương hướng
• 3.2.2. Mục tiêu, phương hướng phát triển kinh tế - xã hội nói chung, nguồn nhân lực nói riêng của quận Hà Đông
• 3.3. Giải pháp phát triển nhân lực chất lượng cao ở quận Hà Đông thành phố Hà Nội đến năm 2020
• 3.3.1. Nhận thức về vai trò nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển kinh tế - xã hội
• 3.3.2. Quy hoạch phát triển NNL chất lượng cao trên cơ sở hoàn thiện quy hoạch xây dựng phát triển kinh tế - xã hội quận Hà Đông
• 3.3.3. Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo và đào tạo nghề
• 3.3.4. Xuất khẩu lao động ở địa bàn nông thôn và giải quyết việc làm cho người lao động
• 3.3.4.1. Đẩy mạnh xuất khẩu lao động nông thôn trong các làng nghề
• 3.3.4.2. Giải quyết việc làm cho lao động trong các làng nghề
• 3.3.5. Các chính sách thu hút sử dụng, đãi ngộ đối với nguồn nhân lực chất lượng cao nhất là đội ngũ trí thức của quận Hà Đông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Nhân Lực Chất Lượng Cao Tại Quận Hà Đông

Phát triển nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội của quận Hà Đông, Hà Nội. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Quận Hà Đông, với nhiều tiềm năng phát triển, cần có những chiến lược cụ thể để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.

1.1. Khái Niệm Về Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Nguồn nhân lực chất lượng cao được hiểu là lực lượng lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng và phẩm chất tốt, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức. Theo UNDP, nguồn nhân lực không chỉ là số lượng mà còn là chất lượng, bao gồm cả năng lực và tiềm năng phát triển của con người.

1.2. Vai Trò Của Nguồn Nhân Lực Trong Phát Triển Kinh Tế

Nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Nó không chỉ tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của quận Hà Đông trong bối cảnh hội nhập.

II. Thực Trạng Phát Triển Nhân Lực Chất Lượng Cao Tại Quận Hà Đông

Thực trạng phát triển nhân lực chất lượng cao tại quận Hà Đông hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng chất lượng nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Cần có những đánh giá cụ thể để xác định các vấn đề cần giải quyết.

2.1. Đánh Giá Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Hiện Tại

Chất lượng nguồn nhân lực tại quận Hà Đông hiện nay còn nhiều hạn chế. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn cao còn thấp, chỉ chiếm khoảng 30% tổng số lao động. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của quận trong phát triển kinh tế.

2.2. Những Thách Thức Trong Phát Triển Nhân Lực

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kỹ năng và trình độ chuyên môn của lao động. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân sự phù hợp, dẫn đến tình trạng thất nghiệp cao trong một bộ phận lao động trẻ.

III. Phương Pháp Phát Triển Nhân Lực Chất Lượng Cao Tại Quận Hà Đông

Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, quận Hà Đông cần áp dụng các phương pháp đào tạo và phát triển hiệu quả. Việc xây dựng các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động là rất cần thiết.

3.1. Đào Tạo Nghề Và Kỹ Năng Mềm

Đào tạo nghề và kỹ năng mềm là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động.

3.2. Chính Sách Hỗ Trợ Và Khuyến Khích

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích cho các doanh nghiệp trong việc đào tạo và phát triển nhân lực. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Nhân Lực Chất Lượng Cao

Việc áp dụng các giải pháp phát triển nhân lực chất lượng cao đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho quận Hà Đông. Nhiều doanh nghiệp đã cải thiện được chất lượng lao động và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Đào Tạo

Các chương trình đào tạo nghề đã giúp nâng cao trình độ chuyên môn cho lao động, từ đó giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng cường khả năng làm việc của người lao động. Nhiều lao động đã tìm được việc làm ổn định với mức thu nhập cao hơn.

4.2. Tác Động Đến Sự Phát Triển Kinh Tế

Sự phát triển của nguồn nhân lực chất lượng cao đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của quận Hà Đông. Nhiều doanh nghiệp đã mở rộng quy mô sản xuất và tăng cường đầu tư, tạo ra nhiều việc làm mới cho người lao động.

V. Kết Luận Về Phát Triển Nhân Lực Chất Lượng Cao Tại Quận Hà Đông

Phát triển nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố then chốt để quận Hà Đông phát triển bền vững trong tương lai. Cần có những chiến lược dài hạn và đồng bộ để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

5.1. Tương Lai Của Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Trong tương lai, quận Hà Đông cần tiếp tục đầu tư vào giáo dục và đào tạo, nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc này không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động mà còn tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các giải pháp phát triển bền vững cho nguồn nhân lực, bao gồm việc cải thiện môi trường làm việc, nâng cao chất lượng đào tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho lao động phát triển kỹ năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là nhân tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế tri thức. Theo số liệu thống kê toàn quốc, thị trường lao động Việt Nam mới chỉ đáp ứng được khoảng 35% đến 40% nhu cầu nhân lực chất lượng cao của cộng đồng doanh nghiệp, đặt ra thách thức gay gắt đối với quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Tại quận Hà Đông, sau khi thực hiện Nghị quyết số 15/2008/NQ-QH12 về việc mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội và Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 8/5/2009 của Chính phủ, địa phương đứng trước bước ngoặt chuyển đổi toàn diện về cơ cấu kinh tế - xã hội.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa quy mô lực lượng lao động dồi dào với sự thiếu hụt nhân lực trình độ cao tại một đô thị cửa ngõ đang trong tiến trình đô thị hóa nhanh chóng. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng nguồn nhân lực giai đoạn 2000 - 2010, đồng thời xác lập các giải pháp chiến lược nhằm phát triển nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội quận Hà Đông đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian địa lý gồm 17 phường trực thuộc quận Hà Đông với tổng diện tích 48,34 km² và quy mô dân số trên 237.000 người. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp địa phương tối ưu hóa quy hoạch phát triển, phấn đấu nâng tốc độ tăng trưởng GDP duy trì mức trên 18,5%/năm và giải quyết việc làm hiệu quả cho hơn 177.369 người trong độ tuổi lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận đa ngành về kinh tế phát triển và quản trị nhân lực, trọng tâm là:

• Lý thuyết Vốn nhân lực (Human Capital Theory): Tiếp cận con người như một nguồn vốn chiến lược. Việc đầu tư vào giáo dục, y tế và đào tạo kỹ năng sẽ tạo ra giá trị gia tăng vượt trội và mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho xã hội.
• Lý thuyết Phát triển con người của UNDP: Đánh giá sự tiến bộ xã hội thông qua Chỉ số phát triển con người (HDI), kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, giáo dục và tuổi thọ bình quân.
• Mô hình năng lực chuẩn hóa: Dựa trên khung 16 kỹ năng của Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Hoa Kỳ (ASTD) để đánh giá năng lực cơ bản, năng lực chuyên môn, năng lực thích ứng và tư duy đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm nền tảng:

• Nguồn nhân lực: Tổng thể tiềm năng thể lực, trí lực và nhân cách của lực lượng lao động xã hội.
• Nguồn nhân lực chất lượng cao: Bộ phận lao động có trình độ học vấn từ cao đẳng, đại học trở lên, đội ngũ chuyên gia, cán bộ quản lý giỏi và công nhân kỹ thuật lành nghề có khả năng làm chủ công nghệ hiện đại.
• Phát triển nguồn nhân lực: Quá trình biến đổi tích cực về số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân lực nhằm đáp ứng tối ưu yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê thành phố Hà Nội, Niên giám thống kê quận Hà Đông và các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội giai đoạn 2000 - 2010. Cơ cỡ dữ liệu khảo sát bao quát toàn bộ 177.369 người từ 15 tuổi trở lên trên địa bàn quận tính đến ngày 1/6/2010.

Phương pháp chọn mẫu toàn diện kết hợp phân tổ thống kê theo 5 nhóm độ tuổi và 17 đơn vị hành chính phường được triển khai nhằm đảm bảo tính đại diện và phản ánh chính xác sự phân tầng nhân khẩu học. Luận văn kết hợp phương pháp phân tích định tính và định lượng, phương pháp thống kê so sánh, phân tích chuỗi thời gian và mô hình hóa dữ liệu. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp kiểm chứng sự tương quan giữa các biến số trình độ chuyên môn, tỷ lệ dịch chuyển cơ cấu lao động và chỉ số tăng trưởng kinh tế, từ đó khắc họa khách quan bức tranh nhân lực tại địa bàn nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm rõ ba đặc trưng cốt lõi của nguồn nhân lực quận Hà Đông trong giai đoạn chuyển đổi:

• Cơ cấu dân số trẻ nhưng chịu sức ép tăng dân số cơ học lớn: Lực lượng lao động trong độ tuổi từ 15 đến 44 tuổi chiếm tới 66,7% tổng số người từ 15 tuổi trở lên (nhóm 15-24 tuổi chiếm 25,1%; nhóm 25-34 tuổi chiếm 24,1%). Tỷ lệ tăng dân số cơ học tăng vọt với 36.014 người chuyển đến định cư trong giai đoạn 2008 - 2010 (bình quân khoảng 18.000 người/năm, cao gấp 6 lần giai đoạn trước), tạo sức ép lớn lên hạ tầng xã hội và bài toán giải quyết việc làm.
• Mặt bằng học vấn phổ thông cao nhưng thiếu hụt chuyên môn kỹ thuật sâu: Tỷ lệ người biết chữ đạt mức cao với 99,1% (tỷ lệ không biết chữ chỉ còn 0,9%). Tỷ lệ lao động tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 55,2%, vượt trội so với mức trung bình 23,5% của toàn thành phố Hà Nội theo khảo sát mức sống năm 2008. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao và công nhân kỹ thuật bậc cao vẫn chưa tương xứng với yêu cầu chuyển dịch cơ cấu.
• Tốc độ đô thị hóa nhanh tạo ra sự chênh lệch lớn giữa các khu vực: Việc chuyển đổi 7 xã nông nghiệp thành 7 phường đô thị (Kiến Hưng, Yên Nghĩa, Phú Lương, Phú Lãm, Dương Nội, Biên Giang, Đồng Mai) làm giảm quỹ đất nông nghiệp xuống còn 28,7% diện tích tự nhiên, đẩy 97.653 lao động khu vực ngoại vi vào tình thế cấp thiết phải chuyển đổi ngành nghề.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng nhanh chóng của quy mô dân số và tốc độ chuyển dịch kinh tế (tăng trưởng GDP giai đoạn 2006 - 2009 đạt 18,5%/năm, ngành thương mại - dịch vụ tăng 48,7%/năm) phản ánh tiềm năng nội tại mạnh mẽ của quận Hà Đông. Tuy nhiên, sự mất cân đối giữa đào tạo và nhu cầu thực tế là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng vừa thừa lao động phổ thông, vừa thiếu chuyên gia đầu ngành. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải trực quan hóa bằng hệ thống biểu đồ cột chồng phân tầng trình độ văn hóa theo độ tuổi và biểu đồ tròn thể hiện tỷ trọng chuyển dịch cơ cấu lao động giữa ba khu vực kinh tế.

So sánh với bài học thực tiễn tại huyện Sóc Sơn (đào tạo nghề thành công cho 13.962 lao động giai đoạn 2006 - 2010) và huyện Thường Tín (nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 35% năm 2005 lên 59% năm 2010), quận Hà Đông hoàn toàn có khả năng tận dụng lợi thế đóng chân của 8 trường đại học, học viện lớn trên địa bàn (Đại học Kiến trúc Hà Nội, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Học viện An ninh Nhân dân) để đột phá về chất lượng nhân lực.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 65% vào năm 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Hoàn thiện quy hoạch tổng thể phát triển nguồn nhân lực gắn với quy hoạch kinh tế - xã hội:

  • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân quận Hà Đông phối hợp cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội.
  • Hành động: Xây dựng bản đồ dự báo nhu cầu nhân lực chất lượng cao theo từng ngành công nghiệp sạch, tài chính, logistics và dịch vụ du lịch; tích hợp chỉ tiêu phát triển nhân lực vào kế hoạch phát triển 5 năm.
  • Mục tiêu: Đạt tỷ lệ 60% - 65% lao động qua đào tạo kỹ thuật vào năm 2015 và trên 70% vào năm 2020.

• Đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo nghề gắn kết với doanh nghiệp:

  • Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội quận, Trung tâm Dạy nghề phối hợp với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn.
  • Hành động: Ký kết thỏa thuận đào tạo theo đơn đặt hàng của các khu công nghiệp Yên Nghĩa, Biên Giang; hiện đại hóa chương trình thực hành kỹ thuật.
  • Timeline: Triển khai thí điểm từ năm 2011 và nhân rộng toàn quận từ năm 2013.

• Thúc đẩy đào tạo nghề nông thôn và chuyển giao công nghệ cho làng nghề truyền thống:

  • Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế quận cùng Hiệp hội làng nghề Vạn Phúc (dệt lụa) và Đa Sĩ (rèn).
  • Hành động: Mở các khóa tập huấn kỹ năng thiết kế mẫu mã, ứng dụng thương mại điện tử và kỹ thuật chế tác tinh xảo; giải quyết việc làm tại chỗ cho 4.000 đến 5.000 lao động nông nhàn/năm tại 7 phường mới đô thị hóa.
  • Mục tiêu: 100% lao động làng nghề tiếp cận kiến thức kinh doanh hiện đại trước năm 2018.

• Xây dựng cơ chế, chính sách đãi ngộ và thu hút nhân tài chuyên sâu:

  • Chủ thể thực hiện: Quận ủy và Ủy ban nhân dân quận Hà Đông.
  • Hành động: Ban hành chính sách hỗ trợ nhà ở, phụ cấp thu hút cán bộ khoa học kỹ thuật trẻ, chuyên gia đầu ngành về làm việc tại các cơ quan quản lý và trung tâm nghiên cứu của quận; xây dựng kế hoạch bổ sung cán bộ lãnh đạo quản lý trẻ hàng năm.
  • Timeline: Áp dụng khung chính sách hoàn chỉnh trong giai đoạn 2012 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm độc giả chuyên môn:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp nguồn luận cứ khoa học thực chứng để các cấp lãnh đạo Ủy ban nhân dân quận, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng quy hoạch lao động và đề án an sinh xã hội hậu đô thị hóa.
• Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu kinh tế phát triển, quản lý công và các mô hình phát triển vốn nhân lực cấp quận, huyện.
• Các trường đại học, cao đẳng và cơ sở dạy nghề: Nắm bắt chính xác nhu cầu thị trường lao động địa phương để điều chỉnh cơ cấu ngành nghề đào tạo, tối ưu hóa chương trình giảng dạy sát với thực tiễn sản xuất.
• Doanh nghiệp và chủ cơ sở làng nghề truyền thống: Tham khảo định hướng phát triển nguồn nhân lực để hoạch định chiến lược tuyển dụng, đào tạo nội bộ và nâng cao năng suất lao động bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn nhân lực chất lượng cao trong luận văn được phân định theo những tiêu chí nào? Nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm lao động có trình độ từ cao đẳng, đại học trở lên; đội ngũ quản lý, chuyên gia kinh tế giỏi; nhân lực khoa học công nghệ và công nhân kỹ thuật lành nghề. Nhóm này có khả năng làm chủ công nghệ phức tạp, đóng góp trực tiếp vào năng suất các ngành có hàm lượng chất xám cao.

2. Đâu là rào cản lớn nhất trong phát triển nhân lực quận Hà Đông giai đoạn hậu sáp nhập? Rào cản lớn nhất là áp lực tăng dân số cơ học (36.014 người nhập cư trong 2 năm 2008 - 2010) kết hợp với tốc độ đô thị hóa nhanh tại 7 xã chuyển thành phường. Quá trình này khiến diện tích đất nông nghiệp giảm còn 28,7%, đòi hỏi chuyển đổi việc làm khẩn cấp cho gần 100.000 lao động.

3. Kinh nghiệm đào tạo nghề của Sóc Sơn và Thường Tín có thể ứng dụng ra sao tại Hà Đông? Hà Đông có thể học tập mô hình đào tạo theo địa chỉ và nhu cầu doanh nghiệp của Sóc Sơn (nơi đào tạo 13.962 lao động) và chiến lược bảo tồn, nâng tầm kỹ năng cho 43 làng nghề của Thường Tín (giúp nâng tỷ lệ lao động đào tạo lên 59%), từ đó áp dụng trực tiếp cho làng lụa Vạn Phúc và rèn Đa Sĩ.

4. Mặt bằng học vấn phổ thông cao mang lại lợi thế gì cho thị trường lao động Hà Đông? Với 55,2% dân số trên 15 tuổi tốt nghiệp trung học phổ thông và tỷ lệ biết chữ đạt 99,1%, lực lượng lao động Hà Đông sở hữu nền tảng tiếp thu tri thức nhanh nhạy. Đây là điều kiện lý tưởng để đào tạo nâng cao kỹ thuật và chuyển đổi thành nhân lực chất lượng cao trong thời gian ngắn.

5. Luận văn đặt ra mục tiêu cụ thể nào về phát triển nhân lực cho giai đoạn đến năm 2020? Luận văn định hướng nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên trên 65% - 70% vào năm 2020; chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu lao động sang nhóm ngành công nghiệp, xây dựng và thương mại - dịch vụ; đồng thời 100% cán bộ lãnh đạo quản lý cơ sở đạt chuẩn trình độ chuyên môn và lý luận chính trị.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
• Khảo sát và phân tích thực chứng bức tranh nhân lực của 177.369 người tại quận Hà Đông giai đoạn 2000 - 2010 với cơ cấu dân số trẻ (66,7% dưới 45 tuổi) và học vấn phổ thông cao (55,2% tốt nghiệp cấp ba).
• Chỉ rõ những điểm nghẽn về mất cân đối cơ cấu chuyên môn kỹ thuật, áp lực di dân cơ học 18.000 người/năm và thách thức chuyển đổi sinh kế tại 7 phường nông nghiệp ven đô.
• Đúc kết bài học kinh nghiệm từ các địa phương lân cận và đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, khả thi gắn liền với định hướng phát triển của Thủ đô Hà Nội đến năm 2020.
• Khẳng định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực trung tâm để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 18,5%/năm và đảm bảo tiến bộ, công bằng xã hội.

Trong giai đoạn tiếp theo, chính quyền địa phương và các đơn vị hữu quan cần khẩn trương hoàn thiện đề án quy hoạch nhân lực chi tiết, đẩy mạnh liên kết đào tạo ba nhà (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) nhằm xây dựng quận Hà Đông trở thành trung tâm đô thị hiện đại, văn minh và giàu sức cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ S LÝ L ẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NG ỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO ÁP ỨNG YÊ C PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI 1.1 Lý luận về nguồn nhân lực 1.1 Khái niệm và vai trò của nguồn nhân lực: 1.1 Nguồn nhân lực (Human Resoures) Nguồn nhân lực (NNL) và phát triển NNL là vấn đề cốt yếu trong sự phát triển của mỗi quốc gia, nhất là trong điều kiện của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Vì thế, nhiều quốc gia đã xây dựng chiến lược phát triển NNL của mình. Cho đến nay các khái niệm NNL đang được hiểu theo nhiều nghĩa rộng hẹp khác nhau. Về ý nghĩa sinh học, NNL là nguồn lực sống, là thực thể thống nhất của cái sinh vật và cái xã hội.

Mác đã khẳng định: "Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội". Về ý nghĩa kinh tế, nguồn nhân lực là "tổng hợp các năng lực lao động trong mỗi con người của một quốc gia, một vùng lãnh thổ, địa phương, đã được chuẩn bị ở mức độ nhất định và có khả năng huy động vào quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước hoặc vùng địa phương cụ thể" [4]. Theo quan niệm của ILO thì lực lượng lao động là dân số trong độ tuổi lao động thực tế có việc làm và những người thất nghiệp. Đây là khái niệm về nguồn nhân lực theo nghĩa tương đối hẹp, coi nguồn nhân lực là nguồn lao động hoặc là toàn bộ lực lượng lao động trong nền kinh tế quốc dân.

Trong số liệu thống kê, Tổng cục Thống kê Việt Nam qui định nguồn nhân lực xã hội là những người trong độ tuổi lao động đang có việc làm và cả những người ngoài độ tuổi lao động thực tế đang làm việc và những người thất nghiệp. 6 Theo các tác giả của cuốn "Nguồn lực và động lực phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam" do GS. TSKH Lê Du Phong chủ biên thì "Nguồn lực con người được hiểu là tổng hoà trong thể thống nhất hữu cơ giữa năng lực xã hội của con người (thể lực, trí lực, nhân cách) và tính năng động của con người. Tính thống nhất đó được thể hiện ở quá trình biến nguồn lực con người thành vốn con người” [29, tr.

Những quan điểm trên, dưới góc độ nào đấy thì nguồn nhân lực được hiểu là lực lượng lao động xã hội, là những người lao động cụ thể và chỉ thuần túy về mặt số lượng người lao động. Theo quan điểm của kinh tế học phát triển, NNL là nguồn tài nguyên nhân sự của quốc gia hoặc của một tổ chức, là vốn nhân lực. Ở tầm vĩ mô đó là nguồn lực xã hội, ở tầm vi mô đó là một tập hợp của rất nhiều cá nhân, nhân cách khác nhau với những nhu cầu và tâm lý khác nhau, là toàn bộ đội ngũ nhân viên của tổ chức, vừa có tư cách là khách thể của hoạt động quản lý vừa là chủ thể hoạt động và là động lực của tổ chức đó. Từ góc độ hạch toán kinh tế, coi đó là vốn lao động (human capital), với phần đóng góp chi phí của nguồn vốn lao động trong sản phẩm sản xuất ra.

Từ góc độ của kinh tế phát triển, người lao động trong một tổ chức được coi là nguồn nhân lực với những khả năng thay đổi về số lượng và chất lượng của đội ngũ trong quá trình phát triển của tổ chức, hay còn gọi là "vốn nhân lực, được hiểu là tiềm năng, khả năng phát huy tiềm năng của người lao động, là cái mang lại nhiều lợi ích hơn trong tương lai so với những lợi ích hiện tại" [10] Theo định nghĩa của UNDP: "NNL là trình độ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con người hiện có thực tế hoặc đang là tiềm năng để phát triển kinh tế - xã hội trong một cộng đồng". Như vậy, NNL là tổng thể các tiềm năng lao động con người của một quốc gia đã được chuẩn bị ở một mức độ nhất định, có khả năng huy động vào quá trình phát triển kinh tế- 7 xã hội của đất nước; "tiềm năng đó bao hàm tổng hòa các năng lực về thể lực, trí lực, nhân cách con người của một quốc gia, đáp ứng với một cơ cấu nhất định của lao động do nền kinh tế đòi hỏi. Thực chất đó là tiềm năng của con người về số lượng, chất lượng và cơ cấu" [10, tr. Tiềm năng về thể lực con người thể hiện qua tình trạng sức khỏe của cộng đồng, tỷ lệ sinh, mức độ dinh dưỡng của xã hội.

Cơ cấu dân số thể hiện qua tháp tuổi của dân số. Năng lực thế chất của con người là nền tảng và cơ sở để các năng lực về trí tuệ và nhân cách phát triển. Tiềm năng về trí lực là trình độ dân trí và trình độ chuyên môn kỹ thuật hiện có, cũng như khả năng tiếp thu tri thức, khả năng phát triển tri thức của nguồn nhân lực. Năng lực về nhân cách liên quan đến truyền thống lịch sử và nền văn hóa của từng quốc gia.

Nó được kết tinh trong mỗi con người và cộng đồng, tạo nên bản lĩnh và tính cách đặc trưng của con người lao động trong quốc gia đó. Quan điểm trên đây nhìn nhận NNL một cách toàn diện, coi nguồn nhân lực không chỉ trên giác độ số lượng (nguồn lực lao động) mà cả về chất lượng (tiềm năng phát triển). Theo cách tiếp cận này, cho rằng nguồn nhân lực là tất cả các kỹ năng và năng lực của con người liên quan tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của quốc gia. Các nguồn lực cơ bản của sự phát triển quốc gia thường có là: nguồn lực tài chính, nguồn lực con người và nguồn lực vật chất; trong đó nguồn nhân lực có vai trò quyết định.

Là "lao động sống" (Các Mác), nó làm cho các nguồn lực khác trở nên hữu dụng. Ngày nay thế giới đang bước vào kỷ nguyên của nền văn minh thứ 5, trong đó trí tuệ và nền kinh tế trí thức đang là cột trụ của sự phát triển. Các thành quả khoa học trở thành yếu tố sản xuất và trở thành cấu phần của sản phẩm. Tỷ trọng hàm lượng chất xám trong mỗi sản phẩm cao hay thấp thể hiện khả năng cạnh tranh của ngành nghề hay quốc gia đó.

Vì vậy, mặt chất lượng của nguồn nhân lực, yếu tố trình độ chuyên môn, kỹ năng chuyên nghiệp, nhân cách, phẩm chất là những tiêu chí 8 quan trọng trong việc đánh giá thực trạng và khả năng phát triển nguồn nhân lực của tổ chức hoặc của từng quốc gia. Do đó, NNL tiếp cận dưới giác độ phổ quát của Kinh tế Chính trị được hiểu là: Tổng hòa thể lực và trí lực tồn tại trong toàn bộ lực lượng lao động xã hội của một quốc gia, trong đó kết tinh truyền thống và kinh nghiệm lao động sáng tạo của một dân tộc trong lịch sử được vận dụng để sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ cho nhu cầu hiện tại và tương lai của đất nước. NNL được thể hiện trên 2 giác độ: số lượng và chất lượng. Số lượng NNL là những con người trong độ tuổi lao động và có khả năng lao động, nó biểu hiện thông qua các chỉ tiêu quy mô và tốc độ tăng NNL.

Các chỉ tiêu này có quan hệ với quy mô dân số và tỷ lệ tăng dân số. Chất lượng NNL là trạng thái nhất định của NNL thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành bản chất bên trong của NNL. Chất lượng NNL không chỉ là chỉ tiêu phản ánh trình độ phát triển kinh tế, mà còn là chỉ tiêu phản ảnh trình độ phát triển về mọi mặt đời sống xã hội. Bởi lẽ, chất lượng NNL cao sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ hơn với tư cách không chỉ là nguồn lực của sự phát triển mà còn thể hiện mức độ văn minh của một xã hội nhất định.

Chất lượng NNL thể hiện thông qua một hệ thống chỉ tiêu, trong đó các chỉ tiêu chủ yếu: thể lực, trí lực, trình độ văn hóa, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng lao động, phẩm chất đạo đức, năng lực tiếp cận khoa học và công nghệ… (1). Năng lực về thể chất (thể lực) của nguồn nhân lực Nói đến thể lực là nói đến tình trạng sức khỏe của NNL, sức khỏe là sự phát triển hài hòa của con người về cả thể chất lẫn tinh thần. Đó là sức khỏe cơ thể và sức khỏe tinh thần. Trong hiến chương của tổ chức y tế thế giới đã nêu: "Sức khỏe là một trạng thái hoàn toàn thỏa mái về thể chất, tâm thần và xã hội, chứ không phải là không có bệnh hay thương tật”.

Quan niệm về chất lượng 9 NNL mà đề tài phân tích là năng lực tinh thần và năng lực thể chất của NNL, tức là nói tới sức mạnh và tính hiệu quả của những khả năng đó, trong đó năng lực thể chất chiếm vị trí vô cùng quan trọng. Nếu con người có thể lực tốt thì mới phát huy được lợi thế của sức mạnh trí tuệ trong phát triển kinh tế xã hội và ngược lai. Sức khỏe là điều kiện tiên quyết để duy trì và phát triển trí tuệ, là phương tiện để truyền tải tri thức vào hoạt động thực tiễn, để biến tri thức thành sức mạnh vật chất phát triển KT - XH. Do đó, sức khỏe là yếu tố quan trọng của NNL, nó trở thành một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng NNL.

Tình trạng sức khỏe được phản ánh bằng một hệ thống các chỉ tiêu cơ bản về sức khỏe như: Chiều cao, cân nặng, tuổi thọ, các chỉ tiêu về tình hình bệnh tật, các chỉ tiêu về cơ sở vật chất và các điều kiện về bảo vệ và chăm sóc sức khỏe. Cho nên thể lực của NNL được hình thành, duy trì và phát triển bởi chế độ nuôi dưỡng, chế độ chăm sóc sức khỏe…Vì thế, thể chất của NNL phụ thuộc vào trình độ phát triển KT - XH, phân phối thu nhập, cũng như chính sách xã hội trước mắt và lâu dài của mỗi quốc gia, nếu các vấn đề liên quan đến sức khỏe, dinh dưỡng không được giải quyết tốt sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng nguồn nhân lực cả về thể lực lẫn trí tuệ. Thể lực tốt thể hiện ở sự nhanh nhẹn, tháo vát, bền bĩ dẻo dai của sức mạnh cơ bắp trong công việc. Thể lực là điều kiện quan trọng để phát triển trí lực.