Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Thực trạng công tác phát triển nguồn nhân lực tại Công ty TNHH LINEA AQUA Việt Nam. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực tại Công ty TNHH LINEA AQUA Việt Nam.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Nguồn nhân lực - Nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công hay không thành công trong phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, do vậy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các nước trên thế giới. - Hiện nay, có khá nhiều cách tiếp cận cũng như cách hiểu khác nhau về nguồn nhân lực: - Theo Mai Quốc Chánh (2011): “Nguồn nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động.
Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động - con người có sức lao động” [12]. - Theo Nguyễn Ngọc Quân (2013):“Nguồn nhân lực là tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động), gồm: thể lực, trí lực, nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức hoặc một cơ cấu kinh tế - xã hội nhất định” [8] - Như vậy, có nhiều khái niệm về nguồn nhân lực nhưng ta có thể xem khái niệm nguồn nhân lực trên hai góc độ: - Nguồn nhân lực xã hội: nguồn nhân lực xã hội là dân số trong độ tuổi lao động có khả năng lao động. - Nguồn nhân lực doanh nghiệp: là lực lượng lao động của doanh nghiệp, chính là số người có tên trong danh sách của doanh nghiệp và được doanh nghiệp trả lương. - Vì vậy, trong khoá luận này, khái niệm nguồn nhân lực được hiểu như sau: Nguồn nhân lực của một tổ chức là khả năng làm việc của toàn bộ người lao động trong tổ chức đó, có khả năng lao động và tiềm năng sáng tạo vô hạn, cần được quản lý và phát triển không ngừng nhằm đáp ứng vai trò của nguồn lực trong quá trình thực thi các hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức.
Phát triển nguồn nhân lực - Khái niệm về phát triển nguồn nhân lực được tiếp cận theo nhiều cách khác nhau. - Theo UNESCO: Phát triển nguồn nhân lực là làm cho toàn bộ sự lành nghề của dân cư luôn phù hợp với sự phát triển của đất nước. Và chỉ nên giới hạn trong phạm vi kỹ năng lao động và thích ứng với nhu cầu việc làm. - Theo cách tiếp cận của các nhà kinh tế hiện đại: Con người là mục tiêu của sự phát triển chứ không phải là nhân tố sản xuất thông thường.
Vì vậy, việc phát triển con người là sự mở rộng các cơ hội lựa chọn, nâng cao năng lực nhằm hưởng thụ một cuộc sống hạnh phúc, ấm no và bền vững. Vì thế việc phát triển con người không chỉ là sự gia tăng về thu nhập, của cải vật chất mà còn bao gồm cả việc mở rộng khả năng của con người, tạo cho con người có thể tiếp cận nền giáo dục tốt hơn, chỗ ở tiện nghi hơn và việc làm có ý nghĩa hơn (Đinh Việt Hòa, 2009). - Như vậy, phát triển nguồn nhân lực là quá trình biến đổi cả về số lượng và chất lượng, cơ cấu nhân lực và đảm bảo sự phù hợp của nhân lực đối với doanh nghiệp. Đó là chuỗi các hoạt động từ công tác quy hoạch phát triển nhân lực, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và công tác quy hoạch đào tạo cán bộ như thế nào để có nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đòi hỏi cho sự phát triển của doanh nghiệp trong từng giai đoạn.
- Từ các khái niệm trên, em xin đưa ra quan điểm của mình về khái niệm phát triển nguồn nhân lực như sau: “Phát triển nguồn nhân lực bao gồm tất cả các hoạt động nhằm nâng cao thể lực, phẩm chất và năng lực của người lao động, đáp ứng nhu cầu sản xuất trong từng thời kỳ”. Vai trò và mục đích của phát triển nguồn nhân lực trong tổ chức - Nhân lực luôn được xem là một trong những yếu tố mang tính cốt lõi, quyết định sự thành bại và tồn vong của một doanh nghiệp. Có nhiều yếu tố quyết định tới sự phát triển ổn định của một doanh nghiệp, tuy nhiên yếu tố nguồn nhân lực luôn được ưu tiên đặt lên hàng đầu. Cũng chính vì thế mà nhiều chuyên gia đã khẳng định, việc cạnh tranh trong thời đại ngày nay không chỉ còn là cạnh tranh về nguồn lực vật chất mà còn là “cuộc chiến” về nguồn nhân lực.
8 Vai trò phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp được thể hiện thông qua: - Đối với doanh nghiệp: Giúp tổ chức sở hữu đội ngũ nhân sự có trình độ, chuyên môn, kỹ năng tốt, từ đó góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực càng có trình độ chuyên môn tốt càng giúp doanh nghiệp có lợi thế trong cạnh tranh với những doanh nghiệp khác. - Đối với người lao động: Phát triển nguồn nhân lực giúp người lao động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng, từ đó có cơ hội thăng tiến, tăng thu nhập, cải thiện mức sống. Làm việc tại doanh nghiệp quan tâm tới phát triển nguồn nhân lực, người lao động sẽ được làm việc trong môi trường tốt, an toàn, tiện nghi.
- Đối với xã hội: Việc phát triển nguồn nhân lực sẽ góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất, kinh doanh, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, giảm thiểu tệ nạn xã hội và nâng cao trình độ dân trí chung. - Với mục tiêu của phát triển nguồn nhân lực là nhằm sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao hiệu quả sử dụng của tổ chức thông qua việc giúp người lao động hiểu về công việc, từ đó nắm vững kiến thức về nghề nghiệp và thực hiện được nhiệm vụ của mình một cách tự giác với thái độ làm việc cầu thị và tự giác. Phát triển nguồn nhân lực là hoàn thiện và nâng cao năng lực lao động và năng lực sáng tạo của nguồn lực con người trong doanh nghiệp cho phù hợp với công việc trong hiện tại cũng như thích ứng nhanh chóng với sự đổi mới. Các tiêu chí phản ánh kết quả phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp 1.
Số lượng phù hợp - Sự phát triển về số lượng nhân lực được hiểu là sự gia tăng số lượng nhân viên trong đội ngũ lao động của doanh nghiệp, điều này cần phải điều chỉnh và phù hợp với môi trường và điều kiện hoạt động hiện tại của tổ chức. Mục tiêu của việc này là đảm bảo rằng có đủ số lượng nhân lực cho mỗi bộ phận, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của tổ chức mà không gặp phải tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa nhân lực. Ngoài ra, sự phát triển về số lượng nhân lực không chỉ đơn thuần là tăng số lượng 9 mà còn là việc điểu chỉnh và phân bổ nhân sự sao cho phù hợp với chiến lược phát triển của tổ chức và cân đối giữa các bộ phận. Cơ cấu hợp lý - Cơ cấu nhân lực đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nguồn nhân lực trong một tổ chức, thường được phân thành ba nhóm chính, bao gồm: nhân lực trẻ, nhân lực ổn định (trung tuổi), và nhân lực cao tuổi.
- Nhân lực trẻ: Đây là nhóm lao động có độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi. Nhóm này có sức lao động dồi dào, năng động, sáng tạo và dễ tiếp thu kiến thức mới. - Nhân lực ổn định (trung tuổi): Đây là nhóm lao động có độ tuổi từ 36 đến 55 tuổi. Nhóm này có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm dày dặn và kỹ năng làm việc thành thạo.
- Nhân lực cao tuổi: Đây là nhóm lao động có độ tuổi từ 56 trở lên. Nhóm này có sức lao động thấp, mức sống cao và khó thích ứng với những thay đổi mới của thị trường lao động. - Ngoài ra, cơ cấu nhân lực còn cần được bố trí hợp lý theo các tiêu chí khác như: Cơ cấu giới tính (Tỷ lệ nam nữ trong tổ chức cần được cân đối để đảm bảo sự công bằng và phát huy tối đa tiềm năng của cả hai giới), cơ cấu trình độ,. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 1.
Nâng cao trạng thái sức khỏe thể lực - Sức khỏe tốt là trạng thái hoàn toàn khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã hội, không chỉ đơn thuần là không có bệnh tật. Một người lao động có sức khỏe tốt sẽ có đầy đủ năng lượng, sức khỏe thể chất và tinh thần để hoàn thành tốt công việc và tận hưởng cuộc sống. - Nâng cao trạng thái sức khỏe thể lực là quá trình rèn luyện để phát triển thể chất, nâng cao sức bền, sức mạnh, dẻo dai và khả năng thích nghi với môi trường của cơ thể. - Nâng cao trạng thái sức khỏe thể lực là một khoản đầu tư quan trọng cho bản thân và cho tổ chức.
Doanh nghiệp cần quan tâm đến sức khỏe của người lao động bằng cách tạo môi trường làm việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn, đảm bảo vệ sinh, ngoài ra, tổ chức nên khuyến khích người lao động tập thể dục thể thao và 10 cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý thông qua việc cung cấp bữa ăn giữa ca tại nơi làm việc. Khi có đội ngũ nhân viên có sức khỏe thể lực tốt, tổ chức sẽ có thể nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng năng suất lao động và đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Nâng cao kiến thức - Nâng cao kiến thức cho người lao động là quá trình cung cấp cho người lao động những kiến thức, kỹ năng và thông tin cần thiết để họ có thể hoàn thành tốt công việc, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và góp phần vào sự phát triển của tổ chức, đây là trách nhiệm chung của cả doanh nghiệp và bản thân người lao động. Khi người lao động có đầy đủ kiến thức và kỹ năng, họ sẽ có thể hoàn thành công việc một cách nhanh chóng, hiệu quả và chính xác hơn, từ đó góp phần nâng cao năng suất lao động.
Bên cạnh đó, kiến thức là nền tảng cho sự sáng tạo.