Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh gay gắt và biến động liên tục, nguồn nhân lực đóng vai trò là yếu tố nòng cốt quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Để duy trì lợi thế cạnh tranh, hoạt động quản trị nhân lực nói chung và công tác đào tạo nhân viên nói riêng trở thành giải pháp then chốt nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, hoàn thiện kỹ năng và rèn luyện phẩm chất nghề nghiệp cho người lao động.

Tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh (GAC) – đơn vị hoạt động trong lĩnh vực phân phối vật liệu kim khí và thiết bị chống sét, ban lãnh đạo đã bước đầu chú trọng đến công tác phát triển nhân sự. Tuy nhiên, hoạt động đào tạo tại công ty trong giai đoạn 2016–2018 vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế: quy trình đào tạo chưa hoàn chỉnh, việc xác định nhu cầu còn mang tính chủ quan từ cấp trên, nội dung và phương pháp đào tạo chưa đa dạng, và kết quả thực hiện công việc của nhân viên sau đào tạo chưa đạt kỳ vọng. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài “Đào tạo nhân viên tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh” được tác giả Lê Quang Minh thực hiện nhằm phân tích thực trạng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện.

Mục tiêu chung của đề tài là đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nhân viên tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh. Để hoàn thành mục tiêu chung, tác giả xác định ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

  1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về đào tạo nhân viên trong doanh nghiệp.
  2. Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động đào tạo nhân viên tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh trong giai đoạn 2016–2018, chỉ rõ những thành công, tồn tại và nguyên nhân.
  3. Đề xuất hệ thống giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nhân viên tại công ty với định hướng đến năm 2025.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động đào tạo nhân viên trong doanh nghiệp.
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh (địa chỉ: Số 184 B2, phố Tân Mai, phường Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội).
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng và số liệu thứ cấp được thu thập, phân tích trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2018; các định hướng và giải pháp đề xuất có tầm nhìn đến năm 2025.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung vào các khâu trong quy trình đào tạo nhân viên (xác định nhu cầu, lập kế hoạch, triển khai và đánh giá kết quả đào tạo) cũng như các điều kiện bảo đảm cho hoạt động đào tạo tại doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các giáo trình và tài liệu chuyên ngành Quản trị nhân lực, tiêu biểu là Giáo trình Quản trị nhân lực căn bản của Trường Đại học Thương mại (TS. Mai Thanh Lan, PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Nhàn, 2016) và Giáo trình Quản trị nhân lực của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (GS.TS. Nguyễn Ngọc Quân, ThS. Nguyễn Vân Điềm, 2012). Theo đó, đào tạo nhân viên được định nghĩa là quá trình cung cấp kiến thức, hoàn thiện kỹ năng và rèn luyện phẩm chất nghề nghiệp cho người lao động nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện công việc hiện tại và tương lai.

Khung phân tích quy trình đào tạo nhân viên trong doanh nghiệp được chuẩn hóa qua 4 bước:

  1. Xác định nhu cầu đào tạo: Dựa trên phân tích tổ chức, phân tích tác nghiệp (phân tích nhiệm vụ) và phân tích nhân lực.
  2. Xây dựng kế hoạch đào tạo: Xác định mục tiêu, đối tượng, nội dung (chuyên môn, chính trị tư tưởng, văn hóa doanh nghiệp, phương pháp công tác), phương pháp (chỉ dẫn công việc/kèm cặp, đào tạo nghề, mô hình mô phỏng), hình thức (trực tiếp, từ xa, qua mạng), ngân sách và chương trình chi tiết.
  3. Triển khai đào tạo: Tổ chức đào tạo bên trong hoặc bên ngoài doanh nghiệp, chuẩn bị giảng viên, tài liệu và cơ sở vật chất.
  4. Đánh giá kết quả đào tạo: Đánh giá kết quả học tập của học viên, đánh giá sự thay đổi trong thực hiện công việc (năng suất, chất lượng, thái độ) và đánh giá hiệu quả tổ chức khóa học.

Tác giả kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phương pháp luận tiếp cận hệ thống để xem xét công tác đào tạo trong mối quan hệ hữu cơ với toàn bộ hoạt động quản trị và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

  • Thu thập dữ liệu sơ cấp:
    • Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp qua câu hỏi mở với cán bộ quản lý, cán bộ phụ trách nhân sự và nhân viên trực tiếp tham gia đào tạo nhằm làm rõ các vấn đề thực tiễn trong quy trình tổ chức.
    • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Phát 34 phiếu khảo sát đến cán bộ, nhân viên (CBNV) trong công ty, thu về 26 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi hợp lệ đạt 76,47%). Nội dung bảng hỏi tập trung vào nhu cầu đào tạo, mức độ hài lòng về phương pháp, hình thức và chất lượng các khóa học.
  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập và trích xuất thông tin từ các báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự, các quyết định và kế hoạch đào tạo giai đoạn 2016–2018 do Phòng Hành chính – Nhân sự tổng hợp của Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh cung cấp.
  • Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp, phân tích chỉ số và so sánh đối chiếu số liệu qua các năm (2016, 2017, 2018) để rút ra các kết luận thực chứng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu

Chương này làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh cạnh tranh của doanh nghiệp thương mại kỹ thuật. Tác giả tiến hành tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan trong và ngoài nước, tiêu biểu như các nghiên cứu của Boudreau (2012), Business Edge (2007), Rothwell (2010), cùng các luận văn, khóa luận của Lê Thị Thanh Hằng (2014), Nguyễn Văn Hà (2014), Trần Thị Thu Huyền (2013). Trên cơ sở chỉ ra khoảng trống nghiên cứu tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh, tác giả xác lập mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian, thời gian và hệ thống phương pháp nghiên cứu được vận dụng trong khóa luận.

Chương 2: Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về đào tạo nhân viên trong doanh nghiệp

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý luận về nhân lực, đào tạo nhân lực và đào tạo nhân viên. Tác giả phân tích cụ thể 3 nội dung cốt lõi của đào tạo (đào tạo kiến thức, kỹ năng và phẩm chất nghề nghiệp), các hình thức đào tạo (theo địa điểm, theo đối tượng, theo cách thức tổ chức, theo định hướng công việc/doanh nghiệp) và các phương pháp đào tạo phổ biến (chỉ dẫn công việc tại chỗ, đào tạo nghề, sử dụng dụng cụ mô phỏng). Trọng tâm của chương là mô hình hóa quy trình đào tạo 4 bước khép kín và phân tích các nhân tố môi trường bên ngoài (điều kiện kinh tế, thị trường lao động, đối thủ cạnh tranh, khoa học công nghệ) cũng như các nhân tố bên trong (chiến lược kinh doanh, quy mô cơ cấu tổ chức, nguồn lực tài chính, quan điểm của nhà quản trị) tác động đến hiệu quả đào tạo.

Chương 3: Phân tích thực trạng đào tạo nhân viên tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh

Chương 3 giới thiệu lịch sử hình thành từ năm 2010, cơ cấu tổ chức bộ máy, lĩnh vực kinh doanh chính (phân phối vật liệu kim khí Thyssenkrupp và thiết bị chống sét) và phân tích tình hình nhân sự của công ty giai đoạn 2016–2018. Tác giả đi sâu mổ xẻ thực trạng từng khâu trong quy trình đào tạo của công ty:

  • Xác định nhu cầu: Việc xác định nhu cầu áp dụng quy trình từ trên xuống, chưa thực hiện phân tích tác nghiệp (nhiệm vụ) mà chỉ phân tích tổ chức và nhân lực; các quyết định đào tạo chủ yếu do ban giám đốc phê duyệt.
  • Lập kế hoạch và nội dung: Kế hoạch đào tạo tập trung vào nhân viên kinh doanh và công nhân kỹ thuật. Ngân sách đào tạo tăng từ 12 triệu đồng (2016) lên 30 triệu đồng (2018). Tác giả phân tích minh họa chi tiết “Chương trình đào tạo kỹ năng giao tiếp Tiếng Anh” cho 16 học viên với thời lượng 20 buổi.
  • Triển khai đào tạo: Công ty chủ yếu thực hiện đào tạo nội bộ thông qua phương pháp kèm cặp và đào tạo nghề. Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch đào tạo đạt 100% năm 2016 (2/2 khóa), đạt 66,7% năm 2017 (2/3 khóa) và đạt 80% năm 2018 (4/5 khóa).
  • Đánh giá thành công và hạn chế: Thành công là ban giám đốc đã chú trọng đào tạo, số lượng khóa học tăng đều. Hạn chế là thiếu phân tích tác nghiệp, phương pháp đào tạo chưa đa dạng (90% là đào tạo trực tiếp), nguồn kinh phí bình quân trên đầu người còn thấp (0,77 triệu đồng/người/năm 2018), và chưa có hệ thống tiêu chí định lượng để đánh giá hiệu quả công việc sau đào tạo.

Chương 4: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện đào tạo nhân viên tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh

Trên cơ sở định hướng phát triển đến năm 2025, chương 4 đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

  1. Hoàn thiện việc xác định nhu cầu đào tạo: Bổ sung khâu phân tích tác nghiệp/công việc, kết hợp linh hoạt quy trình từ dưới lên với quy trình từ trên xuống.
  2. Hoàn thiện xây dựng kế hoạch đào tạo: Cụ thể hóa mục tiêu đào tạo theo chuẩn đo lường, đa dạng hóa nội dung và phương pháp giảng dạy.
  3. Hoàn thiện hệ thống đánh giá đào tạo: Thiết lập và chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu đánh giá kết quả làm việc sau đào tạo, phiếu đánh giá năng lực, phiếu khảo sát ý kiến học viên và quy chế giám sát lớp học.
  4. Hoàn thiện khâu tổ chức hoạt động đào tạo: Chuẩn bị chu đáo về cơ sở vật chất, tài liệu, lựa chọn giảng viên phù hợp và nâng cao trách nhiệm của cán bộ theo dõi.
  5. Tăng cường kinh phí cho hoạt động đào tạo: Nâng cao mức đầu tư ngân sách hàng năm, quản lý và sử dụng chi phí đào tạo đúng mục đích và hiệu quả.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích hệ thống số liệu thực tế về nguồn nhân lực, kinh phí và tình hình tổ chức các khóa đào tạo tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh trong 3 năm liên tiếp (2016–2018).

Chỉ tiêu phân tích Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018 So sánh 2017/2016 (%) So sánh 2018/2017 (%)
Tổng số lao động (người) 37 39 43 +5,41% +10,26%
- Lao động Nam / Nữ (người) 27 / 10 27 / 12 30 / 13 0,00% / +20,00% +11,11% / +8,33%
- Trình độ Đại học trở lên (người) 9 10 14 +11,11% +40,00%
- Nhân viên kinh doanh (người) 11 13 15 +18,18% +15,38%
Ngân sách đào tạo (triệu VNĐ) 12,0 21,0 30,0 +75,00% +42,86%
- Chi phí đào tạo TB/người/năm (triệu VNĐ) 0,32 0,54 0,77 +68,75% +42,59%
Số khóa đào tạo thực hiện / Kế hoạch 2 / 2 2 / 3 4 / 5 100% đạt KH 80% đạt KH

Kết quả điều tra khảo sát 26 cán bộ, nhân viên cho thấy:

  • Nhu cầu và nguyện vọng đào tạo: 100% nhân viên được khảo sát xác nhận công ty có lấy ý kiến nhu cầu, trong đó 46% rất muốn và 38% muốn tham gia đào tạo; tuy nhiên, 12% không có ý kiến và 4% không muốn tham gia. Đa số nhân viên phản ánh quyết định cử đi học vẫn do cấp trên ấn định.
  • Đánh giá phương pháp đào tạo: 50% nhân viên cho biết công ty thường dùng phương pháp kèm cặp, 40% đào tạo nghề và 10% mô phỏng. Tỷ lệ hài lòng đối với phương pháp mô phỏng đạt 85%, phương pháp kèm cặp đạt 60%, trong khi có tới 40% không hài lòng với phương pháp đào tạo nghề truyền thống.
  • Hình thức tổ chức: 90% các khóa đào tạo được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại doanh nghiệp.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc hệ thống hóa quy trình quản trị đào tạo gắn với đặc thù của doanh nghiệp thương mại kỹ thuật quy mô nhỏ và vừa. Tác giả đã chỉ ra lỗ hổng trong phân tích nhiệm vụ (task analysis) tại doanh nghiệp thực nghiệm, đồng thời thiết kế bộ công cụ biểu mẫu ứng dụng thực tế gồm: phiếu đánh giá kết quả làm việc sau đào tạo, phiếu đánh giá năng lực học viên, phiếu lấy ý kiến phản hồi và quy trình giám sát lớp học.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế do điều kiện nghiên cứu thực tế:

  • Quy mô mẫu khảo sát: Dung lượng mẫu điều tra sơ cấp còn nhỏ (26 phiếu hợp lệ trên tổng số 34 phiếu phát ra), do quy mô nhân sự của công ty tại thời điểm khảo sát chỉ có 43 lao động, làm hạn chế khả năng áp dụng các mô hình phân tích định lượng chuyên sâu (như hồi quy đa biến hay kiểm định thang đo).
  • Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi một doanh nghiệp thương mại đơn lẻ (Công ty Gia Anh) với số liệu thứ cấp giới hạn trong giai đoạn 2016–2018, chưa có sự so sánh đối chuẩn với các doanh nghiệp cùng ngành phân phối vật liệu kỹ thuật.
  • Nội dung phân tích: Tác giả chủ yếu tập trung vào hoạt động đào tạo nội bộ ngắn hạn, chưa phân tích sâu tác động tài chính dài hạn của chi phí đào tạo đối với năng suất lao động tổng thể và tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên nhiều doanh nghiệp thuộc khối thương mại – kỹ thuật, tăng cường kích thước mẫu để xây dựng mô hình định lượng đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố đào tạo đến kết quả thực hiện công việc của nhân viên.


Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản trị nhân lực, Quản trị kinh doanh: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng một khóa luận tốt nghiệp theo cấu trúc chuẩn mực; minh họa cách kết hợp giữa lý thuyết quản trị nguồn nhân lực và việc xử lý số liệu thực tế tại doanh nghiệp vừa và nhỏ.
  • Cán bộ nhân sự và nhà quản lý tại các doanh nghiệp thương mại, kỹ thuật: Tham khảo trực tiếp quy trình 4 bước về đào tạo nội bộ, phương pháp xây dựng bảng kê ngân sách, lập kế hoạch chi tiết cho một khóa học ngoại ngữ/kỹ năng, và áp dụng hệ thống biểu mẫu đánh giá sau đào tạo vào thực tế doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Trong giai đoạn 2016–2018, quy mô lao động và ngân sách đào tạo tại Công ty Gia Anh thay đổi như thế nào?
Tổng số lao động của công ty tăng từ 37 người (năm 2016) lên 39 người (năm 2017) và đạt 43 người (năm 2018). Tương ứng, ngân sách dành cho đào tạo tăng từ 12 triệu đồng (2016) lên 21 triệu đồng (2017) và 30 triệu đồng (2018), nâng mức chi phí đào tạo bình quân trên đầu người từ 0,32 triệu đồng/năm lên 0,77 triệu đồng/năm.

2. Điểm hạn chế lớn nhất trong khâu xác định nhu cầu đào tạo tại công ty là gì?
Công ty mới chỉ thực hiện phân tích cấp độ tổ chức và phân tích nhân lực, hoàn toàn bỏ qua khâu phân tích tác nghiệp (phân tích nhiệm vụ). Bên cạnh đó, quy trình xác định nhu cầu được thực hiện chủ yếu từ trên xuống, quyết định mang tính áp đặt từ ban lãnh đạo thay vì xuất phát từ đề xuất thực tế của các bộ phận.

3. Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch tổ chức các khóa đào tạo của công ty qua các năm đạt mức bao nhiêu?
Năm 2016, công ty hoàn thành 100% kế hoạch (tổ chức 2/2 khóa). Năm 2017, tỷ lệ này đạt 66,7% (tổ chức 2/3 khóa). Năm 2018, tỷ lệ thực hiện đạt 80% (tổ chức 4/5 khóa). Nguyên nhân chưa hoàn thành toàn bộ kế hoạch là do hạn chế về kinh phí và sự phối hợp về mặt thời gian giữa các phòng ban chưa đồng bộ.

4. Chương trình đào tạo kỹ năng giao tiếp tiếng Anh của công ty được thiết kế với cơ cấu chi phí ra sao?
Chương trình được thiết kế cho 16 học viên với tổng ngân sách dự trù là 7.000.000 VNĐ, bao gồm: chi phí giảng viên 5.000.000 VNĐ (giảng viên Trịnh Minh Khải - IELTS 7.5), văn phòng phẩm 300.000 VNĐ, teabreak 1.000.000 VNĐ và quà tặng học viên 700.000 VNĐ (định mức 100.000 VNĐ/người cho các cá nhân tiêu biểu).

5. Nhân viên công ty đánh giá như thế nào về các phương pháp đào tạo hiện đang được áp dụng?
Khảo sát 26 nhân viên cho thấy 85% bày tỏ mức độ hài lòng và rất hài lòng với phương pháp mô phỏng (tuy nhiên ít được áp dụng do chi phí cao), 60% hài lòng với phương pháp kèm cặp chỉ dẫn tại chỗ, trong khi có 40% nhân viên không hài lòng với phương pháp đào tạo nghề truyền thống.


Kết luận

Khóa luận “Đào tạo nhân viên tại Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Gia Anh” của tác giả Lê Quang Minh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và phản ánh chi tiết thực trạng công tác đào tạo nhân sự tại một doanh nghiệp thương mại kỹ thuật giai đoạn 2016–2018. Thông qua việc kết hợp số liệu thứ cấp nội bộ và dữ liệu điều tra sơ cấp, đề tài đã chỉ rõ những mắt xích còn hạn chế trong quy trình đào tạo, đặc biệt là khâu phân tích tác nghiệp và đánh giá sau đào tạo. Hệ thống 5 nhóm giải pháp kèm bộ biểu mẫu kiểm soát do tác giả đề xuất mang tính khả thi cao, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp theo định hướng phát triển đến năm 2025.