TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi HiÖn nay, ViÖt Nam ®· bíc vµo n¨m thø 20 thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi ®Êt níc víi nhiÖm vô träng t©m lµ c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ g¾n víi kinh tÕ tri thøc nh»m ®a níc ta tho¸t khái t×nh tr¹ng mét níc n«ng nghiÖp nghÌo nµn, l¹c hËu, trë thµnh mét níc c«ng nghiÖp theo híng hiÖn ®¹i vµo n¨m 2020 trong bèi c¶nh khoa häc c«ng nghÖ vµ toµn cÇu ho¸ ph¸t triÓn m¹nh mÏ, lµm gia t¨ng gay g¾t tÝnh chÊt c¹nh tranh trong cuéc ®ua ph¸t triÓn gi÷a c¸c quèc gia. Sù nghiÖp ®æi míi vµ c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc mµ ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn míi cã thµnh c«ng hay kh«ng hoµn toµn phô thuéc vµo søc s¸ng t¹o cña nguån lùc con ngêi ViÖt Nam. NhËn thøc râ ®iÒu nµy, §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam kh¼ng ®Þnh: Nguån lùc con ngêi ViÖt Nam lµ vèn quÝ nhÊt trong ®iÒu kiÖn c¸c nguån lùc kh¸c cña chóng ta cßn h¹n chÕ, do ®ã “lÊy viÖc ph¸t triÓn nguån lùc con ngêi lµm yÕu tè c¬ b¶n cho sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng” [9, tr.85] Sù thµnh c«ng cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam cã sù ®ãng gãp tÝch cùc cña mçi con ngêi, mçi céng ®ång ngêi, mçi ®Þa ph¬ng trªn ®Êt níc ViÖt Nam, trong ®ã cã ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè - mét bé phËn ®Æc biÖt quan träng cÊu thµnh nguån lùc con ngêi ViÖt Nam. Tuy nhiªn, do nhiÒu nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan nªn tr×nh ®é ph¸t triÓn gi÷a céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt 2 Nam vÉn cßn cã sù chªnh lÖch kh¸ lín vÒ mäi mÆt, trong ®ã cã tr×nh ®é ph¸t triÓn cña nguån nh©n lùc, biÓu hiÖn tËp trung ë chÊt lîng cña nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè cßn thÊp, cha ®¸p øng ®îc víi yªu cÇu cña tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc.
Kon Tum lµ mét tØnh miÒn nói, n»m trong khu vùc T©y Nguyªn vµ lµ tØnh cã tû lÖ ®ång bµo d©n téc thiÓu sè chiÕm sè ®«ng trong d©n c (51,14%), vµ lµ chñ thÓ ®ãng vai trß ®Æc biÖt quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn toµn diÖn cña tØnh. Trong hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vµ Mü, ®ång bµo d©n téc thiÓu sè ë Kon Tum ®· cïng víi ®ång bµo T©y Nguyªn vµ nh©n d©n c¶ níc ®ãng gãp søc ngêi, søc cña vµo sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc. Tõ sau khi gi¶i phãng ®Õn nay, díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, ®ång bµo c¸c DTTS ë Kon Tum vÉn kh«ng ngõng ph¸t huy tinh thÇn yªu níc, truyÒn thèng c¸ch m¹ng, tÝch cùc s¶n xuÊt, xãa ®ãi gi¶m nghÌo, c¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn. Song, mét thùc tr¹ng ®ang diÔn ra trong nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè ë KonTum lµ ®«ng vÒ sè l îng, yÕu vÒ chÊt lîng, thÓ hiÖn râ nÐt vµ tËp trung ë tr×nh ®é häc vÊn, tr×nh ®é tay nghÒ, tr×nh ®é chuyªn m«n kü thuËt, kü n¨ng lao ®éng cña lùc lîng nµy cßn rÊt thÊp, céng víi chÞu ¶nh hëng nÆng nÒ cña nh÷ng phong tôc tËp qu¸n, lèi sèng cßn nh÷ng nÐt cç hñ, l¹c hËu.
Bªn c¹nh ®ã, nhiÒu chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ níc ®èi víi viÖc ph¸t triÓn nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè 3 còng cha ®îc cô thÓ ho¸ mét c¸ch phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña tõng vïng, tõng d©n téc sèng trªn ®Þa bµn tØnh KonTum. Do ®ã, nhiÒu tiÒm n¨ng to lín, nhÊt lµ tiÒm n¨ng con ngêi cña ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè tØnh KonTum vÉn cha ®îc khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶, cha chuyÓn ho¸ thµnh néi lùc cho sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng, cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu thùc tiÔn cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña tØnh. §©y lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh c¶n trë sù ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña tØnh Kon Tum. V× vËy, viÖc nghiªn cøu khoa häc nh»m “Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë tØnh Kon Tum” lµ vÊn ®Ò ®ang ®Æt ra cÊp thiÕt vµ cã ý nghÜa thiÕt thùc ®èi víi tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña tØnh Kon Tum trong giai ®o¹n hiÖn nay.
T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nguån nh©n lùc vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc lµ vÊn ®Ò ®îc ®Ò cËp nghiªn cøu ë nh÷ng møc ®é vµ gãc ®é kh¸c nhau. NhiÒu c«ng tr×nh ®· nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng c¸c vÊn ®Ò vÒ nguån nh©n lùc, vÒ gi¸o dôc - ®µo t¹o, vÒ n©ng cao chÊt lîng vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån nh©n lùc, ®¸ng chó ý lµ nh÷ng c«ng tr×nh sau: - "Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc gi¸o dôc ®¹i häc ViÖt Nam" do TS. §ç Minh C¬ng - PGS.TS NguyÔn ThÞ Loan chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc 4 gia, Hµ Néi, 2001. Cuèn s¸ch lµm râ quan ®iÓm, ®Þnh híng chiÕn lîc vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu cho viÖc ph¸t triÓn n¨ng lùc gi¸o dôc bËc cao ë níc ta trong thêi kú míi.
- "Nguån lùc trÝ tuÖ trong sù nghiÖp ®æi míi ë ViÖt Nam" cña t¸c gi¶ TS. Bïi ThÞ Ngäc Lan, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2002. Cuèn s¸ch tËp trung lµm râ trÝ tuÖ, nguån lùc trÝ tuÖ, vai trß, ®Æc ®iÓm, thùc tr¹ng ph¸t huy vµ xu híng ph¸t triÓn cña nguån lùc trÝ tuÖ ViÖt Nam- bé phËn tinh hoa trong nguån nh©n lùc ViÖt Nam thêi gian qua. Trªn c¬ së ®ã, t¸c gi¶ ®a ra nh÷ng ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ ViÖt Nam trong c«ng cuéc ®æi míi vµ x©y dùng ®Êt níc theo ®Þnh híng XHCN.
- "Ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nh©n tµi" cña Nghiªm §×nh Vú, NguyÔn §¾c Hng chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2002. QuyÓn s¸ch tËp trung giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ lÞch sö gi¸o dôc ViÖt Nam. Nh÷ng c¬ héi, th¸ch thøc vµ nhiÖm vô ®Æt ra ®èi víi gi¸o dôc ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XXI. Tõ ®ã, t¸c gi¶ ®a ra mét sè gi¶i ph¸p, kiÕn nghÞ nh»m ph¸t hiÖn, ®µo t¹o, båi dìng tµi n¨ng vµ nguån nh©n lùc cho ®Êt níc trong thêi kú CNH, H§H.
- "N©ng cao chÊt lîng nguån nh©n lùc ®¸p øng yªu cÇu c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc", do PTS. Mai Quèc Ch¸nh chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1999. Cuèn s¸ch ®· ph©n tÝch vai trß cña nguån nh©n lùc vµ viÖc n©ng cao chÊt lîng nguån 5 nh©n lùc, tõ ®ã ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m n©ng cao chÊt lîng nguån nh©n lùc níc ta ®¸p øng yªu cÇu CNH, H§H ®Êt níc. - "Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc - kinh nghiÖm thÕ giíi vµ thùc tiÔn níc ta" cña PGS.
TrÇn V¨n Tïng, Lª ¸i L©m, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1996. Cuèn s¸ch giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ vai trß cña nguån nh©n lùc ë mét sè níc trªn thÕ giíi díi t¸c ®éng cña gi¸o dôc - ®µo t¹o, ®ång thêi nªu bËt vai trß cña gi¸o dôc - ®µo t¹o trong viÖc ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ë ViÖt Nam. VÊn ®Ò con ngêi, nguån nh©n lùc còng lµ ®Ò tµi nghiªn cøu cña mét sè luËn ¸n, luËn v¨n ®¸ng chó ý: LuËn ¸n tiÕn sÜ "Nguån lùc con ngêi trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc" cña t¸c gi¶ §oµn V¨n Kh¸i (2000); LuËn ¸n tiÕn sÜ "TrÝ thøc ngêi d©n téc thiÓu sè ë ViÖt Nam trong c«ng cuéc ®æi míi (chñ yÕu ë vïng d©n téc thiÓu sè phÝa B¾c)" cña TrÞnh Quang C¶nh, 2001; LuËn ¸n tiÕn sÜ "Ph¸t huy nguån lùc thanh niªn trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam hiÖn nay" cña t¸c gi¶ NguyÔn ThÞ Tó Oanh (1999); LuËn v¨n th¹c sÜ "Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc chÊt lîng cao trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë tØnh Qu¶ng Ninh" cña t¸c gi¶ Vò ThÞ Ph¬ng Mai (2004); LuËn v¨n th¹c sÜ "Ph¸t triÓn nguån lùc con ngêi trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë tØnh BÕn Tre" cña t¸c gi¶ Lª ThÞ Mai (2005). Bªn c¹nh ®ã, nhiÒu nhµ khoa häc, nhµ qu¶n lý ®· cã nh÷ng c«ng tr×nh, bµi viÕt vÒ vÊn ®Ò nguån nh©n lùc c¸c DTTS vµ ®· ®îc ®¨ng t¶i trªn c¸c T¹p chÝ nh: “ChÝnh s¸ch d©n téc ®· thùc sù ®i vµo 6 cuéc sèng ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè ë Kon Tum” cña NguyÔn Thanh Cao, t¹p chÝ T tëng V¨n ho¸ 2004; “ChÝnh s¸ch cö tuyÓn- mét chñ tr¬ng ®óng trong chÝnh s¸ch d©n téc cña §¶ng vµ Nhµ níc ta vÒ ph¸t triÓn gi¸o dôc, ®µo t¹o ë vïng miÒn nói, vïng d©n téc thiÓu sè” cña NguyÔn ThÞ Mü Trang- L¹i ThÞ Thu Hµ, T¹p chÝ D©n téc häc 2005; “D¹y nghÒ, gi¶i quyÕt viÖc lµm cho thanh niªn d©n téc thiÓu sè t¹i Kon Tum” cña Lª V¨n QuyÒn, T¹p chÝ Lao ®éng vµ x· héi 2005; “VÊn ®Ò d©n sè vµ nguån nh©n lùc vïng d©n téc thiÓu sè ë níc ta” cña NguyÔn ThÕ HuÖ, T¹p chÝ Céng s¶n 2004.
C¸c bµi viÕt nµy b- íc ®Çu ®Ò cËp ®Õn c¸c vÊn ®Ò cÊp b¸ch hiÖn nay nh gi¸o dôc - ®µo t¹o, viÖc lµm cho ®ång bµo d©n téc thiÓu sè. Nh×n chung cha cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu trùc tiÕp vµ cã hÖ thèng vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè ë Kon Tum. ViÖc nhËn thøc râ h¬n, ®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè lµ c¬ së thùc tiÔn quan träng ®Ó t×m ra ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån nh©n lùc nµy phôc vô cho sù nghiÖp CNH, H§H vÉn lµ mét ®Ò tµi cÇn ®îc tiÕp tôc nghiªn cøu, nhÊt lµ tõ gãc ®é chÝnh trÞ, x· héi vµ tõ thùc tiÔn cña mét tØnh nh Kon Tum. Môc tiªu, nhiÖm vô cña luËn v¨n - Môc tiªu: Trªn c¬ së lµm râ thùc tr¹ng vµ xu híng ph¸t triÓn nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè ë tØnh Kon Tum, luËn v¨n ®Ò xuÊt nh÷ng ph¬ng híng c¬ b¶n vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu ®Ó ph¸t 7 triÓn nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè cña Kon Tum trong tiÕn tr×nh CNH, H§H cña tØnh.
- NhiÖm vô: LuËn v¨n lµm râ kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, vai trß cña nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè trong sù nghiÖp CNH, H§H; ph©n tÝch nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn sù ph¸t triÓn cña nguån nh©n lùc nµy. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng cña nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè, tõ ®ã ®a ra nh÷ng dù b¸o khoa häc vÒ xu híng ph¸t triÓn cña nã trong sù nghiÖp CNH, H§H cña tØnh. - X©y dùng hÖ thèng quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m tiÕp tôc ph¸t triÓn nguån nh©n lùc c¸c d©n téc thiÓu sè ë tØnh Kon Tum trong qu¸ tr×nh CNH, H§H.