Chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện quỳ hợp tỉnh nghệ an, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Trần Đăng Hải
• Người hướng dẫn: PGS, TS Hoàng Văn Thành
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Quỳ Hợp, Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan các nghiên cứu liên quan
• Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG CỦA ĐỊA PHƯƠNG CẤP HUYỆN
• 1.1. Luận về chính sách giảm nghèo bền vững của địa phương cấp huyện
• 1.1.1. Khái niệm hộ nghèo ở nông thôn và tiêu chí xác định hộ nghèo
• 1.1.2. Khái niệm giảm nghèo, giảm nghèo bền vững
• 1.1.3. Tiêu chí đánh giá giảm nghèo bền vững
• 1.1.4. Khái niệm, tiêu chí và mục tiêu chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2. Quy trình quản lý chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2.1. Xây dựng và ban hành chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2.2. Triển khai thực hiện chính sách giảm nghèo trên địa bàn cấp huyện
• 1.2.3. Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2.4. Duy trì, sửa đổi chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.3. Nội dung các chính sách giảm nghèo bền vững của địa phương cấp huyện
• 1.3.1. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.3.2. Chính sách đào tạo, bồi dưỡng nghề cho lao động nông thôn
• 1.3.3. Chính sách hỗ trợ vốn, lãi suất, thuế
• 1.3.4. Chính sách thu hút đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế nông thôn
• 1.3.5. Chính sách chuyển giao khoa học công nghệ
• 1.3.6. Chính sách phát triển thị trường, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng chính sách giảm nghèo bền vững của địa phương cấp huyện
• 1.4.1. Các yếu tố khách quan
• 1.4.2. Các yếu tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲ HỢP, TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát về điều kiện kinh tế, xã hội và thực trạng các hộ nghèo trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Khái quát chung về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội
• 2.1.2. Thực trạng các hộ nghèo của huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 2.2. Thực trạng chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 2.2.1. Thực trạng quy trình quản lý chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 2.2.2. Thực trạng các chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲ HỢP, TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Quan điểm, mục tiêu giảm nghèo bền vững của huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
• 3.2.1. Chính sách tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo
• 3.2.2. Chính sách đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ở xã nghèo
• 3.2.3. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế hỗ trợ phát triển sản xuất, phát triển ngành nghề
• 3.2.4. Chính sách hỗ trợ dạy nghề và tạo việc làm cho người lao động nghèo
• 3.2.5. Chính sách chuyển giao khoa học công nghệ
• 3.2.6. Chính sách phát triển thị trường, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm
• 3.2.7. Một số giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với UBND tỉnh Nghệ An
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Quỳ Hợp

Chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An là một trong những chương trình quan trọng nhằm cải thiện đời sống cho người dân. Huyện Quỳ Hợp, với đặc điểm là một huyện miền núi, có nhiều hộ nghèo và cận nghèo. Chính sách này không chỉ tập trung vào việc hỗ trợ tài chính mà còn chú trọng đến phát triển kinh tế, giáo dục và đào tạo nghề cho người dân. Việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách giàu nghèo trong cộng đồng.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội huyện Quỳ Hợp

Huyện Quỳ Hợp có tổng diện tích tự nhiên 94.220,55 ha, với dân số khoảng 121.550 người. Đặc điểm dân cư chủ yếu là người Kinh, Thái, Thổ, trong đó tỷ lệ người dân tộc thiểu số chiếm 52%. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn trong phát triển.

1.2. Mục tiêu của chính sách giảm nghèo bền vững

Mục tiêu chính của chính sách giảm nghèo bền vững là cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Chính sách này hướng đến việc tạo ra cơ hội việc làm, nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng nghề cho người dân.

II. Những thách thức trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo

Mặc dù đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Quỳ Hợp vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự ỷ lại vào chính sách hỗ trợ, và việc nắm bắt thông tin về hộ nghèo chưa đầy đủ là những rào cản lớn. Đặc biệt, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế và tạo việc làm cho người dân vẫn còn nhiều khó khăn.

2.1. Thiếu nguồn lực và hỗ trợ tài chính

Nhiều hộ nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi. Chính sách hỗ trợ tài chính chưa đủ mạnh để giúp họ đầu tư vào sản xuất và kinh doanh.

2.2. Tư tưởng ỷ lại vào chính sách hỗ trợ

Một số hộ dân vẫn mang tư tưởng không muốn thoát nghèo để được hưởng các chính sách hỗ trợ. Điều này làm giảm hiệu quả của các chương trình giảm nghèo.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề giảm nghèo bền vững

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến chính sách giảm nghèo bền vững, huyện Quỳ Hợp cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp như tăng cường đào tạo nghề, hỗ trợ phát triển sản xuất, và cải thiện cơ sở hạ tầng là rất cần thiết. Việc lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế - xã hội với chính sách giảm nghèo cũng là một hướng đi hiệu quả.

3.1. Đào tạo nghề và tạo việc làm

Chương trình đào tạo nghề cần được mở rộng và nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Việc tạo việc làm cho người lao động nghèo là rất quan trọng để giúp họ thoát nghèo bền vững.

3.2. Hỗ trợ phát triển sản xuất

Cần có các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất cho hộ nghèo, bao gồm cung cấp giống cây trồng, vật nuôi, và kỹ thuật canh tác hiện đại. Điều này sẽ giúp tăng thu nhập cho người dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách giảm nghèo bền vững đã có những tác động tích cực đến đời sống của người dân huyện Quỳ Hợp. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 13,89% xuống còn 12,22% trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo tính bền vững của các kết quả đạt được.

4.1. Tác động của chính sách đến đời sống người dân

Chính sách giảm nghèo bền vững đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập và điều kiện sống. Nhiều hộ đã thoát nghèo và có khả năng tự lập hơn.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chương trình hỗ trợ

Cần có các chỉ tiêu đánh giá cụ thể để đo lường hiệu quả của các chương trình hỗ trợ. Việc này sẽ giúp điều chỉnh kịp thời các chính sách nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách giảm nghèo

Chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Quỳ Hợp cần được tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Huyện cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các chương trình phát triển. Hướng đi tương lai cần chú trọng đến việc phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ môi trường.

5.1. Định hướng phát triển kinh tế bền vững

Cần có các chính sách khuyến khích phát triển kinh tế bền vững, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Điều này sẽ giúp tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào các chương trình phát triển. Sự tham gia này sẽ giúp tăng cường tính bền vững và hiệu quả của các chính sách giảm nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Quỳ Hợp là địa bàn miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Nghệ An với tổng diện tích tự nhiên đạt 94.220,55 ha, chiếm 5,71% diện tích toàn tỉnh. Dân số toàn huyện ghi nhận năm 2019 là 121.550 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là dân tộc Thái và Thổ) chiếm tới 52%. Về mặt địa giới hành chính, huyện có 20 xã và 01 thị trấn, nhưng có đến 14 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Vấn đề nghèo đói tại địa phương mang tính đặc thù cao do địa hình đồi núi chia cắt phức tạp, khí hậu nhiệt đới gió mùa khắc nghiệt với lượng mưa bình quân nhiều năm đạt 1.640,4 mm và độ ẩm không khí trung bình 84%.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện việc thực thi hệ thống chính sách giảm nghèo đa chiều, nhận diện những điểm nghẽn trong quản lý công, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện chính sách giảm nghèo bền vững tại địa phương. Về phạm vi không gian, đề tài bao quát toàn bộ 21 đơn vị hành chính cấp xã của huyện Quỳ Hợp; về thời gian, nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng giai đoạn 2016–2019 và hoạch định định hướng phát triển cho những năm tiếp theo.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc giải quyết bài toán sinh kế khi tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm từ 13,89% (tương đương 2.240 hộ) năm 2019 xuống còn 12,22% (1.971 hộ), nhưng tỷ lệ hộ cận nghèo vẫn ở mức đáng lo ngại là 23,91%. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học sắc bén giúp chính quyền địa phương duy trì mục tiêu hạ tỷ lệ hộ nghèo từ 1,5% đến 2%/năm, tạo tiền đề nâng mức thu nhập bình quân đầu người vượt mốc 27,82 triệu đồng/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tiếp cận nghèo đa chiều kết hợp với lý thuyết quản lý chu trình chính sách công hiện đại. Theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, chuẩn nghèo giai đoạn 2016–2020 không chỉ giới hạn ở mức thu nhập tối thiểu 700.000 đồng/người/tháng tại khu vực nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng tại khu vực thành thị, mà còn tích hợp thước đo mức độ thiếu hụt trong tiếp cận 05 dịch vụ xã hội cơ bản gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh môi trường và tiếp cận thông tin.

Bên cạnh đó, khung lý thuyết quản lý nhà nước về an sinh xã hội cấp huyện được chuẩn hóa qua 04 giai đoạn khép kín: xây dựng và ban hành văn bản thực thi; tổ chức phân công triển khai kế hoạch; kiểm tra đánh giá kết quả; duy trì và điều chỉnh chính sách. Ba khái niệm nền tảng xuyên suốt bao gồm:

• Hộ nghèo nông thôn: Tình trạng hộ gia đình thiếu hụt năng lực tối thiểu để thụ hưởng các điều kiện sống cơ bản đã được chuẩn hóa.
• Giảm nghèo bền vững: Quá trình tạo dựng sinh kế tự chủ theo nguyên lý cung cấp tư liệu sản xuất thay vì cứu trợ thụ động, bảo đảm đối tượng thoát nghèo không rơi trở lại chuẩn nghèo khi gặp rủi ro thiên tai hoặc biến động thị trường.
• Năng lực sinh kế cộng đồng: Tổng hòa các nguồn lực tự nhiên, tài chính, con người và cơ sở hạ tầng giúp người dân nâng cao giá trị sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đảm bảo tính xác thực cao. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ niên giám thống kê huyện Quỳ Hợp giai đoạn 2016–2019, các báo cáo chuyên đề của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Quỳ Hợp, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An cùng hệ thống văn bản pháp quy từ Trung ương.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa bằng bảng hỏi từ ngày 15/9/2020 đến ngày 15/10/2020. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 250 phiếu phát ra trực tiếp đến cán bộ cơ sở và các chủ hộ nghèo, tỷ lệ thu hồi đạt 100% (250 phiếu hợp lệ). Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo từng cụm xã vùng cao và vùng thấp nhằm phản ánh chính xác cấu trúc xã hội của 52% đồng bào thiểu số. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện phỏng vấn chuyên sâu 20 cán bộ chuyên trách công tác giảm nghèo cấp huyện, xã.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh liên hoàn và tổng hợp chỉ số được lựa chọn nhằm lượng hóa mức độ biến động của 03 nhóm chỉ tiêu tuyệt đối, tương đối và bình quân, giúp xác định nguyên nhân cốt lõi của tình trạng nghèo cục bộ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng giá trị sản xuất của huyện Quỳ Hợp (theo giá so sánh 2010) tăng từ 5.720 tỷ đồng năm 2016 lên 7.253 tỷ đồng năm 2019, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 6,12%/năm. Tổng giá trị tăng thêm bình quân đầu người tăng từ 25,7 triệu đồng năm 2016 lên 27,82 triệu đồng năm 2019. Cơ cấu kinh tế có sự dịch chuyển khi khu vực công nghiệp - xây dựng tăng trưởng 7,21%/năm, chiếm tỷ trọng vượt trội; tuy nhiên khu vực nông, lâm, thủy sản chỉ tăng 2,87%/năm, chưa tương xứng với tiềm năng 46.430,3 ha đất lâm nghiệp.

Công tác giảm nghèo đa chiều ghi nhận thành quả khi xóa nghèo cho hơn 3.000 lượt hộ dân trong toàn giai đoạn, đưa tỷ lệ hộ nghèo giảm dần còn 12,22%. Đặc biệt, chỉ số số hộ thiếu đói trong năm giảm mạnh tới 25,88%. Tuy vậy, tính bền vững của chính sách còn đối mặt thách thức lớn khi tỷ lệ hộ cận nghèo vẫn chiếm 23,91%, phản ánh phần lớn hộ mới thoát nghèo có mức thu nhập nằm sát chuẩn nghèo.

Dữ liệu điều tra từ 20 cán bộ chuyên trách tại địa phương bộc lộ 05 rào cản nội tại lớn:

• 85,0% hộ nghèo thiếu diện tích đất sản xuất nông lâm nghiệp màu mỡ.
• 74,0% chủ hộ nghèo có trình độ học vấn thấp, hạn chế tiếp thu tiến bộ kỹ thuật.
• 73,0% hộ nghèo tập trung tại các thôn, bản cô lập chưa có đường ô tô kiên cố.
• 67,5% người nghèo thuộc nhóm đồng bào dân tộc thiểu số có tập quán canh tác lạc hậu.
• 55,5% người nghèo vẫn còn tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào các khoản trợ cấp trực tiếp từ Nhà nước.

Thực trạng thu chi ngân sách địa phương mất cân đối nghiêm trọng: năm 2016 thu đạt 130 tỷ đồng và chi 277,587 tỷ đồng; đến năm 2019 thu đạt 182 tỷ đồng nhưng chi tăng lên 440 tỷ đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ chi cho đầu tư phát triển chỉ chiếm 18,2% tổng chi ngân sách, phần lớn phải dành cho chi thường xuyên.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ cận nghèo cao xuất phát từ sự thay đổi cấu trúc kinh tế địa phương. Việc thực hiện Quyết định số 1950/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An về việc đóng cửa 10 khu vực mỏ khoáng sản đã làm giảm đột ngột nguồn thu nhập của hàng nghìn lao động phụ thuộc vào ngành công nghiệp khai khoáng (ngành vốn đóng góp tới 80% giá trị sản xuất công nghiệp huyện). Khi mất việc làm tại các mỏ đá và mỏ thiếc, người dân buộc phải quay lại sản xuất nông nghiệp trên diện tích đất canh tác hạn hẹp, dẫn đến năng suất lao động sụt giảm.

Dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa rõ nét thông qua biểu đồ hình cột so sánh tốc độ tăng trưởng kinh tế 6,12%/năm với tốc độ giảm nghèo thực tế, kết hợp với bảng ma trận đánh giá 10 thuộc tính nhân khẩu học của hộ nghèo. Cách biểu diễn này giúp các nhà quản lý nhìn rõ mối tương quan giữa trình độ văn hóa thấp (74,0%) và tâm lý thụ động (55,5%).

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, Quỳ Hợp có điểm tương đồng về rào cản hạ tầng giao thông cách trở. Tuy nhiên, sự khác biệt căn bản nằm ở tính tổn thương kép: Quỳ Hợp vừa chịu tác động của thiên tai vùng cao, vừa chịu hệ lụy đứt gãy việc làm sau giai đoạn bùng nổ khai thác khoáng sản tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

• Đổi mới chính sách tín dụng ưu đãi: Nâng hạn mức vay vốn sản xuất từ 50 triệu đồng lên mức tối thiểu 100 triệu đồng/hộ nghèo với lãi suất ưu đãi cố định, đồng thời kéo dài chu kỳ vay từ 36 tháng lên 60 tháng phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của cây lâm nghiệp và chăn nuôi đại gia súc. Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Quỳ Hợp chủ trì giải ngân, đặt mục tiêu 100% hộ nghèo có phương án sản xuất khả thi được tiếp cận vốn trong giai đoạn 2021–2025.

• Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế và ứng dụng khoa học kỹ thuật: Xây dựng ít nhất 15 mô hình kinh tế nông - lâm kết hợp chuẩn VietGAP, phát triển vùng chuyên canh cây ăn quả có múi (cam Quỳ Hợp) và dược liệu dưới tán rừng tự nhiên Pù Huống. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện hoàn thành chuyển giao kỹ thuật cho 2.000 lượt nông dân trước quý IV/2024.

• Tái cơ cấu chính sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm: Chuyển đổi định hướng đào tạo từ các nghề nông nghiệp truyền thống sang cơ khí chế biến gỗ, dịch vụ du lịch sinh thái và may công nghiệp; phấn đấu mỗi năm đào tạo nghề có địa chỉ cho 1.500 lao động nông thôn, ưu tiên nhóm lao động bị mất việc làm sau khi đóng cửa 10 khu vực mỏ khai khoáng. Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Quỳ Hợp chịu trách nhiệm triển khai liên tục đến năm 2025.

• Hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông và xúc tiến thương mại: Ưu tiên bố trí tối thiểu 30% nguồn vốn đầu tư công hàng năm từ ngân sách huyện và Chương trình 135 để kiên cố hóa 100% các tuyến đường trục thôn bản liên xã đặc biệt khó khăn; thiết lập cổng thông tin điện tử kết nối chuỗi cung ứng sản phẩm địa phương nhằm cắt giảm 20% chi phí trung gian cho người sản xuất. Ủy ban nhân dân huyện Quỳ Hợp trực tiếp chỉ đạo thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên an sinh xã hội cấp huyện, xã: Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu thực chứng và quy trình đánh giá nghèo đa chiều chuẩn xác, hỗ trợ đắc lực cho công tác lập kế hoạch phân bổ nguồn lực công và thiết kế các chính sách hỗ trợ giảm nghèo đặc thù tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Chính sách công: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp dữ liệu sơ cấp 250 mẫu điều tra với phân tích chu trình chính sách, đóng vai trò như một điển cứu điển hình cho các đề tài phát triển kinh tế địa phương.

• Cán bộ điều hành tín dụng chính sách và các định chế tài chính vi mô: Tài liệu phân tích rõ nét hồ sơ rủi ro và đặc điểm nhân khẩu của 03 nhóm hộ nghèo (năng động, kém năng động, thụ động), từ đó giúp các ngân hàng thiết kế các gói sản phẩm vay vốn sinh kế linh hoạt và khả thi.

• Các tổ chức phi chính phủ và các tổ chức xã hội phát triển cộng đồng: Khai thác bức tranh chi tiết về 52% dân tộc thiểu số cùng những thiếu hụt dịch vụ cơ bản tại Quỳ Hợp để xây dựng các dự án tài trợ phát triển sinh kế bền vững, bảo vệ môi trường và hỗ trợ phụ nữ nghèo vùng sâu.

Câu hỏi thường gặp

• Đặc thù lớn nhất của tình trạng nghèo đói tại huyện Quỳ Hợp là gì? Tình trạng nghèo tại Quỳ Hợp mang tính đa tầng khi có tới 52% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại 14 xã đặc biệt khó khăn. Rào cản lớn nhất là 85,0% hộ thiếu đất canh tác, 74,0% chủ hộ học vấn thấp và hệ thống giao thông tại 73,0% thôn bản chưa hoàn thiện, tạo thành bẫy nghèo dai dẳng.

• Việc đóng cửa 10 khu vực mỏ khoáng sản ảnh hưởng thế nào đến sinh kế địa phương? Việc đóng cửa mỏ theo Quyết định 1950/QĐ-UBND nhằm bảo vệ môi trường đã khiến hàng nghìn lao động phổ thông mất việc làm đột ngột. Do công nghiệp khai khoáng từng chiếm 80% giá trị ngành công nghiệp huyện, sự chuyển dịch lao động về nông nghiệp khi thiếu đất canh tác đã làm gia tăng nguy cơ tái nghèo cục bộ.

• Phương pháp điều tra thực địa trong luận văn bảo đảm độ tin cậy ra sao? Nghiên cứu khảo sát 250 phiếu đạt tỷ lệ phản hồi 100% với phương pháp chọn mẫu phân tầng đại diện cho các nhóm dân cư và địa bàn sinh sống. Đồng thời, kết quả khảo sát sâu 20 cán bộ chuyên trách đã kiểm chứng chéo với số liệu niên giám thống kê 2016–2019, bảo đảm tính khách quan tuyệt đối.

• Tại sao tỷ lệ hộ cận nghèo của huyện Quỳ Hợp lại ở mức cao 23,91%? Số hộ cận nghèo cao phản ánh chất lượng giảm nghèo chưa thực sự vững chắc. Hầu hết các hộ vừa thoát khỏi danh sách nghèo (thu nhập trên 700.000 đồng/người/tháng) vẫn có mức thu nhập tiệm cận chuẩn nghèo và tiếp tục thiếu hụt các chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản như nước sạch, y tế và thông tin.

• Giải pháp mang tính đột phá nhất để chống tái nghèo tại Quỳ Hợp là gì? Giải pháp đột phá là chuyển đổi phương thức hỗ trợ từ cho không sang cho vay vốn tín dụng chính sách gắn với đào tạo nghề thực hành và cam kết bao tiêu sản phẩm nông lâm sản OCOP. Cách làm này triệt tiêu tâm lý ỷ lại (chiếm 55,5%), tạo lập chuỗi giá trị bền vững cho người dân.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thành tựu đưa tỷ lệ hộ nghèo Quỳ Hợp giảm còn 12,22%, đồng thời cảnh báo rủi ro sinh kế từ 23,91% hộ cận nghèo trong bối cảnh thu hẹp ngành khai khoáng.
• Hệ thống hóa khung lý luận quản lý chính sách giảm nghèo đa chiều cấp huyện, chuẩn hóa 04 giai đoạn của chu trình chính sách an sinh xã hội tại vùng miền núi.
• Lượng hóa chính xác các rào cản gốc rễ thông qua khảo sát thực địa: 85,0% thiếu đất sản xuất, 74,0% trình độ học vấn thấp và 73,0% chia cắt về giao thông.
• Đề xuất hệ thống 04 nhóm giải pháp khả thi gắn liền với nguồn vốn tín dụng ưu đãi, mô hình nông nghiệp công nghệ cao và đào tạo nghề thay thế giai đoạn 2021–2025.
• Tạo lập cơ sở dữ liệu thực tiễn tin cậy giúp nâng mức thu nhập bình quân đầu người vượt mức 27,82 triệu đồng/năm, hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho địa phương.

Chính quyền địa phương và các cơ quan hữu quan cần khẩn trương ban hành kế hoạch hành động chi tiết theo các đề xuất của luận văn để tối ưu hóa nguồn lực an sinh xã hội. Hãy tham khảo và trích dẫn công trình nghiên cứu này để làm giàu thêm các giải pháp phát triển kinh tế cộng đồng tại địa phương của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về chính sách giảm nghèo bền vững của địa phương cấp huyện. Chương 2: Thực trạng chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An. Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị về chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An. 9 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG CỦA ĐỊA PHƢƠNG CẤP HUYỆN 1.

Luận về chính sách giảm nghèo bền vững của địa phƣơng cấp huyện 1. Khái niệm hộ nghèo ở nông thôn và tiêu chí xác định hộ nghèo 1. Khái niệm hộ nghèo ở nông thôn Hộ nghèo là khái niệm thể hiện sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo có thước đo và các thước đo này thay đổi tùy theo địa phương và thời gian.

Sau đây là một số khái niệm có liênquan. - Hộ nghèo là khái niệm chỉ tình trạng mà thu nhập thực tế của hộ gia đình chỉ dành hầu như toàn bộ cho ăn, thậm chí không đủ chi cho ăn, phần tích luỹ hầu như không có. Các nhu cầu tối thiểu gồm: ăn, ở, mặc, y tế, giáo dục, đi lại, giao tiếp chỉ đáp ứng một phần rất ít ỏi không đáng kể. - Hộ nghèo là tình trạng hộ gia đình chỉ có thể thỏa mãn một phần nhu cầu cơ bản của cuộc sống.

- Theo luật Việt Nam cho rằng, hộ nghèo là hộ thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Hộ nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được đi khám, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Hộ nghèo cũng có nghĩa sự không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ của hộ gia đình và cộng đồng. Nghèo có nghĩa dễ bị bạo hành, phải sống ngoài lề xã hội hoặc trong các điều kiện rủi ro, không được tiếp cận nước sạch và công trình vệ sinh an toàn.

Như vậy, có thể kết luận rằng, hộ nghèo là tình trạng hộ gia đình không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế xãhội và phong tục tập quán của địa phương. Từng thời kỳ cụ thể hay từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội cụ thể của từng địa phương hay từng quốc gia. Tiêu chí xác định hộ nghèo Hộ nghèo là một khái niệm biến động theo không gian và thời gian. Về không gian, nó biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng hay từng quốc gia.

Về thời gian, hộ nghèo biến động theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu của con người theo từng giai đoạn khác nhau. Khi kinh tế - xã hội phát triển, tất yếu đời sống con người ngày một cải thiện tốt hơn, nhu cầu tối thiểu dĩ nhiên cũng sẽ tăng lên. Ở nước ta, thu nhập là thước đo và cách thức để đánh giá hộ nghèo. Qua mức chi tiêu đáp ứng những nhu cầu tối thiểu và được quy thành tiền để xác định hộ nghèo.

Những người có thu nhập dưới chuẩn nghèo thì được đánh giá thuộc diện hộ nghèo. Đây chính là chuẩn nghèo đơn chiều do Chính phủ quy định. Theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 08/7/2005 về việc ban hành chuẩn nghèo áp dụng cho giai đoạn 2006 – 2010. Khu vực nông thôn những hộ có mức thu nhập bình quân từ 200.000 đồng / người / tháng (2.000 đồng / người / năm) trở xuống là hộ nghèo, ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập bình quân từ 260.000 đồng/người/tháng (dưới 3.000 đồng / người / năm) trở xuống là hộ nghèo.

Thủ Tướng Chính Phủ (2011), Quyết định số 09 / 2011 / QĐ - TTg ngày 30/01/2011, về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011-2015. Theo Quyết định này, hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng / người / tháng (từ 4,8 triệu đồng / người / năm) trở xuống. Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng / người / tháng (từ 6 triệu đồng/người/năm) trở xuống. Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng / người / tháng.

Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng. Mức chuẩn nghèo quy định nêu trên là căn cứ để thực hiện các chính sách an sinh xã hội và chính sách kinh tế, xã hội khác. Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020. Chuẩn nghèo giai đoạn 2016 - 2020 của 11 Việt Nam được xây dựng theo hướng: sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Theo đó, tiêu chí đo lường nghèo được xây dựng dựa trên cơ sở: (1) Các tiêu chí về thu nhập, bao gồm: chuẩn mức sống tối thiểu về thu nhập, chuẩn nghèo về thu nhập, chuẩn mức sống trung bình về thu nhập; (2) Mức độ thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ), bao gồm: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. Cụ thể: Hộ nghèo ở khu vực nông thôn là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống hoặc có thu nhập bình quân đầu người / tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Hộ nghèo ở khu vực thành thị là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: có thu nhập bình quân đầu người / tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống hoặc có thu nhập bình quân đầu người / tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Hộ cận nghèo ở khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Hộ cận nghèo ở khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Sau đây là bảng tổng hợp chuẩn nghèo theo từng giai đoạn. Tiêu chí xác định hộ nghèo qua các giai đoạn Hộ nghèo (đồng/ngƣời/tháng) Giai đoạn Văn bản Nông thôn Thành thị Quyết định 09/2011/QĐ- 2011-2015 TTg ngày Dưới 400.000 đến Quyết định 1.000 và thiếu hụt 1.000 và thiếu hụt 59/2015/QĐ- từ 03 chỉ số đo lường từ 03 chỉ số đo lường 2016 – 2020 TTg ngày mức độ thiếu hụt tiếp mức độ thiếu hụt tiếp 19/11/2015 cận các dịch vụ xã hội cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. cơ bản trở lên.

Nguồn: Tổng hợp của tác giả 1. Khái niệm giảm nghèo, giảm nghèo bền vững 1. Khái niện giảm nghèo Khái niệm giảm nghèo: Giảm nghèo là làm cho người nghèo nâng cao mức sống và thoát khỏi tình trạng nghèo. Biểu hiện ở tỷ lệ phần trăm và số lượng người nghèo giảm xuống.

Đây là một quá trình chuyển một bộ phận dân cư nghèo lên một mức sống cao hơn. Ở khía cạnh khác, giảm nghèo là chuyển từ tình trạng có ít điều kiện lựa chọn sang tình trạng có nhiều điều kiện lựa chọn để cải thiện đời sống mọi mặt của mỗi người. Trên góc độ người nghèo: Giảm nghèo là quá trình tạo điều kiện giúp đỡ người nghèo có khả năng tiếp cận các nguồn lực của sự phát triển một cách nhanh nhất, trên cơ sở đó họ có nhiều khả năng lựa chọn tốt hơn giúp họ từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo đói. Trên góc độ vùng nghèo: “Giảm nghèo là quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế, chuyển đổi trình độ sản xuất cũ, lạc hậu trong xã hội sang trình độ sản xuất mới 13 cao hơn nhằm nâng cao thu nhập cho cộng đồng dân cư” [8].

Giảm nghèo là một trọng tâm của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội nhằm cải thiện và từng bước nâng cao điều kiện sống của người nghèo, trước hết là ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện ở các vùng nghèo; thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng, các dân tộc và các nhóm dân cư. Khái niệm giảm nghèo bền vững Khái niệm này được một số nghiên cứu đề cập từ những năm 2000. Tuy nhiên, đến năm 2008 cụm từ này mới được sử dụng chính thức trong văn bản hành chính tại Nghị quyết số 30A/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo; tiếp theo là Nghị quyết số 80/NQ-CP ngày 19/5/2010 của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020; Quyết định số 1489/QĐ- TTg ngày 08/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2012- 2015, Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012, Hội nghị BCH trung ương khóa XI về một số vấn đề CSXH giai đoạn 2012-2020 và Quyết định số 1722/QĐ-TTg ngày 02/9/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một khái niệm hay một định nghĩa chính thức về giảm nghèo bền vững.

Trong các báo cáo về giảm nghèo, tình trạng tái nghèo luôn được xem là vấn đề cơ bản đối với hoạt động giảm nghèo bền vững. Theo tác giả, giảm nghèo bền vững là thực hiện và duy trì các biện pháp giảm nghèo, trong đó tập trung vào các hoạt động hỗ trợ, tạo điều kiện cho người nghèo, hộ nghèo có tư liệu và phương tiện để sản xuất, dịch vụ, bảo đảm an ninh lương thực ở cấp hộ gia đình, nâng cao thu nhập để tự vượt qua nghèo đói; tạo cơ hội để người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, đặc biệt là tiếp cận dịch vụ giáo dục, y tế, nước sạch; giảm thiểu rủi ro do thiên tai, bão lụt và tác động tiêu cực của quá trình cải cách kinh tế, bảo đảm thoát nghèo bền vững hay không tái nghèo.