MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong mọi quá trình, con người luôn giữ vị trí trung tâm. Phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững. Trong đó, tri thức của con người là một nguồn lực luôn được tái sinh với chất lượng ngày càng cao hơn.
Để tri thức của con người ngày càng phát triển, hoàn thiện và phong phú phải thông qua hoạt động giáo dục, đào tạo và hoạt động thực tiễn. Nguồn nhân lực là một trong những nguồn lực quan trọng của quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, việc phát triển nguồn nhân lực cũng là một trong những vấn đề cấp thiết, vì vai trò quyết định của nguồn nhân lực đối với xã hội (vĩ mô) nói chung và của doanh nghiệp (vi mô) nói riêng. Ngày nay, nguồn nhân lực có trình độ cao mới là yếu tố cơ bản nhất của mọi quá trình kinh tế - xã hội.
Vì vậy, để có được tốc độ phát triển cao, các quốc gia trên thế giới đều rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong quá trình hội nhập, sự cạnh tranh giữa các quốc gia, các doanh nghiệp, các sản phẩm chủ yếu là cạnh tranh về tỷ lệ hàm lượng “chất xám” kết tinh trong sản phẩm hàng hóa và dịch vụ. Do vậy, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là vấn đề mang tầm chiến lược, có tính chất “sống còn” trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế như hiện nay. Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chúng ta còn thiếu nhiều điều kiện như: vốn, khoa học - kỹ thuật hiện đại, kinh nghiệm tổ chức quản lý đặc biệt là thiếu đội ngũ nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu về lao động trong nước.
do đó, để phát huy lợi thế của đất nước, cần có chiến lược đúng đắn và phù hợp với điều kiện thực tiễn ở nước ta. Trong đó, nâng cao trình độ nguồn nhân lực có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của quốc gia. Tây Ninh là thành phố trực thuộc Tỉnh, là thành phố động lực của khu vực Đông Nam Bộ, có vị trí quan trọng trong việc góp phần thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Vì vậy, đòi hỏi Thành phố Tây Ninh cần có nguồn 1 Luan van nhân lực có trình độ cao, những người có tài, có đức, ham học hỏi, thông minh sáng tạo, được đào tạo thành thạo về kỹ năng nghề nghiệp, năng lực sản xuất kinh doanh, điều hành vĩ mô nền kinh tế và toàn xã hội, có trình độ khoa học - kỹ thuật cao.
Mặc dù Thành phố đã có nhiều chính sách thu hút nhân tài khắp cả nước để phục vụ cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nhìn chung nguồn nhân lực của Thành phố hiện nay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH, chưa thực sự là động lực để phát triển kinh tế - xã hội, chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của Thành phố. Cho nên, việc nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao để đề xuất các giải pháp nhằm tạo ra sự chuyển biến về chất, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu mới về nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở Thành phố là nhiệm vụ cấp thiết. Với ý nghĩa trên, tác giả chọn đề tài: “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Thành phố Tây Ninh” để làm luận văn thạc sĩ Kinh tế.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu Dựa trên việc hệ thống hoá làm rõ một số lý luận cơ bản về phát triển nguồn nhân lực chất lượng Phân tích thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao và các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Thành phố Tây Ninh. Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp chủ yếu để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn 2020 - 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu - Làm rõ những vấn đề lý luận về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao.
- Làm rõ những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp có tính khả thi nhằm khắc phục những hạn chế về mặt chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao ở Thành phố Tây Ninh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu 2 Luan van Đề tài nghiên cứu những vấn đề chủ yếu về nguồn nhân lực, chất lượng nguồn nhân lực. Tập trung nghiên cứu làm rõ thực trạng số lượng, chất lượng nguồn nhân lực, yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để từ đó tìm ra các giải pháp cơ bản phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Thành phố Tây Ninh.
Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Các tiêu chí để xác định nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, do nguồn số liệu không đầy đủ cũng như thời gian có hạn, nên trong đề tài tập trung tiêu chí về trí tuệ để xác định nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó nhấn mạnh về trình độ văn hóa và trình độ chuyên môn kỹ thuật. - Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn Thành phố Tây Ninh.
- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao ở Thành phố Tây Ninh giai đoạn 2015 - 2019. Đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đến năm 2030. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như : phương pháp thống kê , mô tả , phương pháp thống kê phân tích. Luận văn sẽ sử dụng các phương pháp thích hợp với đối tượng, mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đã xác định.
Trong đó chú trọng phương pháp nghiên cứu tài liệu; các phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, tập hợp, xử lý phân tích các số liệu có liên quan, kế thừa các kết quả nghiên cứu của các công trình có trước, tổng hợp khái quát hoá. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Ở Tây Ninh cũng như trong cả nước đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, các hội thảo khoa học, các luận văn thạc sỹ, tiến sỹ của các nhà khoa học về đề tài này nhưng trên nhiều góc độ, phạm vi khác nhau như: Công trình nghiên cứu khác như: Trần Khánh Đức (2014), Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI, nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, Hà Nội; Đỗ Phú Hải (2017)Nhóm các công trình nghiên cứu về nhân lực nói chung “Giải pháp phát triển nhân lực khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai”, luận văn 3 Luan van thạc sĩ Khoa học Trường Đại học khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội năm 2006 của tác giả Nguyễn Thị Hoàng. Tác giả luậnvăn đã nghiên cứu và làm rõ những cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ; phân tích làm rõ và đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ của tỉnh Đồng Nai từ năm 1975 đến năm 2006; qua đó đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ của tỉnh Đồng Nai. “Đánh giá chính sách phát triển cán bộ, công chức hành chính từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh”, luận văn thạc sĩ Chính sách công Học viện Khoa học xã hội năm 2017 của tác giả Trịnh Kim Quý.
Tác giả luận văn đã nghiên cứu và làm rõ những vấn đề lý luận chung về chính sách phát triển cán bộ, công chức hành chính; đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức hành chính từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh; đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đánh giá chính sách phát triển cán bộ, công chức hành chính của tỉnh Tây Ninh thời gian tới. “Chính sách phát triển nhân lực ngành tòa án từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh”, Luận văn thạc sĩ Chính sách công Học viện Khoa học xã hội năm 2017 của tác giả Đặng Hoài Dinh. Tác giả luận văn đã nghiên cứu và làm rõ những vấn đề lý luận về chính sách phát triển nhân lực ngành Tòa án; thực trạng thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành Tòa án từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh; giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển nhân lực tại Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh. “Đánh giá chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh”, Luận văn thạc sĩ Chính sách công Học viện Khoa học xã hội năm 2017 của tác giả Lê Khắc Lộc.
Tác giả luận văn đã nghiên cứu và làm rõ những cơ sở lý luận về đánh giá tổ chức thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức; thực trạng đánh giá tổ chức thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức ở tỉnh Tây Ninh; giải pháp tổ chức thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức tỉnh Tây Ninh trong thời gian tới. Các nghiên cứu trên đều khẳng định sự cần thiết phát triển nhân lực để phục vụ cho sự nghiệp xây dựng đất nước. Dưới góc nhìn của chính sách công, các tác 4 Luan van giả đã chỉ ra những bất cập trong chính sách phát triển nhân lực hiện nay cũng như giải pháp thực hiện chính sách phát triển nhân lực trong giai đoạn mới của đất nước. Nhóm các bài viết, luận văn, luận án, công trình nghiên cứu về thu hút và sử dụng nhân lực chất lượng cao.
“Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ở thành phố Hồ Chí Minh”, Luận án tiến sĩ Kinh tế Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh năm 2015 của tác giả Võ Thị Kim Loan. Tác giả luận án đã nghiên cứu và làm rõ những cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; phương pháp nghiên cứu vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ở thành phố Hồ Chí Minh; nêu lên quan điểm, phương hướng và đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ở thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới. “Chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan nhà nước từ thực tiễn tỉnh Cao Bằng”, luận văn thạc sĩ Chính sách công Học viện Khoa học xã hội năm 2015 của tác giả Hoàng Thị Kim Hồng.