Phát Triển Năng Lực Học Tập Cho Học Sinh Qua Bài Tập Nghiên Cứu Trong Dạy Học Sinh Học 12

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích vnu ued phát triển năng lực học tập cho học sinh bằng sử dụng bài tập nghiên cứu trong dạy học phần, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Phan Văn Nghĩa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đức Thành
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Sinh Học
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Học Tập Cho Học Sinh Bằng Sử Dụng Bài Tập Nghiên Cứu Trong Dạy Học Phần Bẩy Sinh Thái Học Sinh Học 12, Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Trong nước
• 1.2. Khái niệm về học
• 1.2.1. Khái niệm về năng lực học tập
• 1.2.2. Phát triển năng lực học tập
• 1.3. Khái niệm về bài tập nghiên cứu
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.4.1. Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy chương trình Sinh học ở các trường THPT huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
• 1.4.2. Thực trạng việc sử dụng bài tập nghiên cứu trong dạy học sinh học ở các trường THPT huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: SỬ DỤNG BÀI TẬP NGHIÊN CỨU ĐỂ DẠY HỌC PHẦN SINH THÁI HỌC – SINH HỌC 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Cấu trúc chương trình sinh thái học sinh học 12 THPT
• 2.2. Mục tiêu, nội dung chương trình sinh thái học, sinh học 12, trung học phổ thông
• 2.2.1. Sự phát triển của nội dung
• 2.2.2. Các năng lực học tập phần sinh thái học cần có
• 2.2.2.1. Năng lực nhận ra kiến thức học
• 2.2.2.2. Năng lực tìm ra bản chất kiến thức
• 2.2.2.3. Năng lực xác định được mối quan hệ của các kiến thức
• 2.2.2.4. Năng lực hệ thống hoá kiến thức
• 2.2.3. Năng lực vận dụng kiến thức
• 2.3. Một số dạng bài tập nghiên cứu cần có để phát triển năng lực học tập phần sinh thái học sinh học 12 THPT
• 2.4. Sử dụng bài tập nghiên cứu để phát triển năng lực học tập phần sinh thái học sinh học 12 THPT
• 2.4.1. Các nguyên tắc sử dụng
• 2.4.2. Quy trình sử dụng
• 2.4.3. Một số bài soạn có sử dụng bài tập nghiên cứu để phát triển năng lực học tập trong dạy học sinh thái học sinh học 12 THPT
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Phương pháp thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Các bài thực nghiệm
• 3.5. Các tiêu chí cần đo trong thực nghiệm
• 3.6. Kết quả thực nghiệm và bàn luận
• 3.6.1. Kết quả định lượng
• 3.6.2. Kết quả định tính
• 3.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Khuyến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lực Học Tập Qua Bài Tập Nghiên Cứu

Phát triển năng lực học tập cho học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc sử dụng bài tập nghiên cứu trong dạy học không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho việc học tập suốt đời. Bài tập nghiên cứu tạo cơ hội cho học sinh tự khám phá, tìm tòi và phát triển tư duy phản biện.

1.1. Khái Niệm Về Năng Lực Học Tập Trong Giáo Dục

Năng lực học tập được hiểu là khả năng của học sinh trong việc tiếp thu, vận dụng và phát triển kiến thức. Điều này bao gồm khả năng tự học, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

1.2. Vai Trò Của Bài Tập Nghiên Cứu Trong Dạy Học

Bài tập nghiên cứu không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và khả năng làm việc nhóm. Qua đó, học sinh có thể phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

II. Thách Thức Trong Việc Phát Triển Năng Lực Học Tập

Mặc dù việc phát triển năng lực học tập qua bài tập nghiên cứu mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Các giáo viên cần phải đối mặt với những khó khăn trong việc thiết kế bài tập phù hợp và khuyến khích học sinh tham gia tích cực.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thiết Kế Bài Tập Nghiên Cứu

Việc thiết kế bài tập nghiên cứu đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng và khả năng sáng tạo. Nhiều giáo viên vẫn còn thiếu kinh nghiệm trong việc xây dựng bài tập phù hợp với từng đối tượng học sinh.

2.2. Sự Tham Gia Của Học Sinh Trong Quá Trình Học Tập

Một số học sinh có thể không hứng thú với việc thực hiện bài tập nghiên cứu, dẫn đến việc không đạt được kết quả như mong đợi. Cần có các biện pháp khuyến khích học sinh tham gia tích cực hơn.

III. Phương Pháp Sử Dụng Bài Tập Nghiên Cứu Để Phát Triển Năng Lực Học Tập

Để phát triển năng lực học tập cho học sinh, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực là rất cần thiết. Bài tập nghiên cứu có thể được sử dụng như một công cụ hiệu quả để khuyến khích học sinh tự học và phát triển tư duy.

3.1. Các Nguyên Tắc Cơ Bản Khi Sử Dụng Bài Tập Nghiên Cứu

Các nguyên tắc như tính thực tiễn, tính liên kết và tính sáng tạo cần được chú trọng khi thiết kế bài tập nghiên cứu. Điều này giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

3.2. Quy Trình Thực Hiện Bài Tập Nghiên Cứu

Quy trình thực hiện bài tập nghiên cứu bao gồm các bước như xác định vấn đề, thu thập thông tin, phân tích và trình bày kết quả. Mỗi bước đều cần sự hướng dẫn và hỗ trợ từ giáo viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Bài Tập Nghiên Cứu Trong Dạy Học Sinh Học 12

Việc áp dụng bài tập nghiên cứu trong dạy học sinh học 12 đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được nhiều kỹ năng quan trọng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Học Tập Của Học Sinh

Nghiên cứu cho thấy học sinh tham gia vào các bài tập nghiên cứu có sự cải thiện rõ rệt về năng lực học tập so với những học sinh không tham gia. Điều này chứng tỏ hiệu quả của phương pháp này.

4.2. Các Mô Hình Bài Tập Nghiên Cứu Thành Công

Một số mô hình bài tập nghiên cứu đã được áp dụng thành công trong dạy học sinh học 12, giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phát Triển Năng Lực Học Tập

Phát triển năng lực học tập qua bài tập nghiên cứu là một xu hướng tất yếu trong giáo dục hiện đại. Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến phương pháp dạy học để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, việc phát triển năng lực học tập sẽ tiếp tục được chú trọng, với sự hỗ trợ của công nghệ và các phương pháp dạy học hiện đại.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên Và Nhà Quản Lý

Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp sử dụng bài tập nghiên cứu, nhằm nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực học tập cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ thế kỷ 21, giáo dục phổ thông đòi hỏi sự chuyển dịch căn bản từ việc truyền thụ thụ động sang phát triển năng lực tự học và tư duy nghiên cứu độc lập cho học sinh. Theo nhiều báo cáo khảo sát thực tế trong ngành giáo dục, có tới khoảng 70% học sinh trung học phổ thông vẫn tiếp thu kiến thức một cách máy móc, dẫn đến việc gặp nhiều trở ngại khi vận dụng lý thuyết vào giải quyết các vấn đề thực tiễn đời sống và sản xuất.

Phần Bảy Sinh thái học trong chương trình Sinh học 12 chứa đựng hệ thống kiến thức phong phú, trải dài từ cấp độ cá thể, quần thể, quần xã đến hệ sinh thái và sinh quyển. Đây là mảng nội dung mang tính thực nghiệm cao và gắn liền mật thiết với môi trường sinh thái. Tuy nhiên, thực trạng dạy học tại các trường phổ thông hiện nay vẫn nặng về thuyết giảng lý thuyết, thiếu các nhiệm vụ học tập mang tính nghiên cứu khoa học để khơi dậy tiềm năng sáng tạo của người học.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực học tập, xây dựng hệ thống bài tập nghiên cứu chuẩn hóa và thiết kế quy trình sư phạm ứng dụng trong dạy học Sinh thái học lớp 12. Phạm vi nghiên cứu được triển khai khảo sát thực trạng và tổ chức thực nghiệm sư phạm tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, trọng tâm là trường Trung học phổ thông Xuân Trường C trong năm học 2012 - 2013.

Công trình có ý nghĩa khoa học và thực tiễn to lớn, mang lại giải pháp sư phạm đột phá giúp nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Sinh học tăng trên 15%, đồng thời bồi dưỡng trọn vẹn 5 thành tố năng lực học tập cốt lõi cho học sinh, đáp ứng mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết học tập kiến tạo của Jean Piaget và Lev Vygotsky, kết hợp quan điểm dạy học thực hành của John Dewey. Theo đó, quá trình học tập thực chất là quá trình chủ thể tự biến đổi, chủ động chiếm lĩnh và kiến tạo tri thức mới thông qua việc xử lý thông tin từ môi trường xung quanh. Đồng thời, tác giả vận dụng sâu sắc mô hình phát triển năng lực của Xavier Roegiers và De Ketele, xác định năng lực là sự tích hợp hữu cơ giữa nội dung, kỹ năng và tình huống thực tiễn nhằm giải quyết các nhiệm vụ phức hợp.

Năm khái niệm then chốt làm rường cột cho nghiên cứu bao gồm: năng lực học tập, bài tập nghiên cứu, nhận thức bản chất kiến thức, hệ thống hóa kiến thức và vận dụng thực tiễn. Trong đó, bài tập nghiên cứu được định nghĩa là một phương tiện dạy học tích cực, mang cấu trúc của một đề tài nghiên cứu khoa học thu nhỏ, đòi hỏi học sinh phải tự lực phát hiện vấn đề, thu thập chứng cứ khoa học, xử lý số liệu và rút ra kết luận quy luật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ 2 kênh chính: dữ liệu điều tra thực trạng bằng phiếu hỏi đối với giáo viên Sinh học tại huyện Xuân Trường và dữ liệu thực nghiệm sư phạm từ các bài kiểm tra định lượng của học sinh lớp 12. Tiến trình nghiên cứu được triển khai theo timeline đồng bộ trong 12 tháng với 4 giai đoạn rõ ràng: phân tích lý luận, khảo sát thực tế, thiết kế hệ thống bài tập nghiên cứu và thực nghiệm đối chứng tại trường phổ thông.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu lựa chọn mẫu ngẫu nhiên theo cặp tương đương với tổng số 86 học sinh khối 12 tại trường Trung học phổ thông Xuân Trường C, phân chia thành nhóm thực nghiệm gồm 43 học sinh và nhóm đối chứng gồm 43 học sinh có học lực ban đầu tương đương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học (gồm điểm trung bình cộng, độ lệch chuẩn, phương sai, hệ số biến thiên và kiểm định t-Student với mức ý nghĩa alpha bằng 0.05) là nhằm đảm bảo tính khách quan tuyệt đối, triệt tiêu sai số ngẫu nhiên và chứng minh sự tiến bộ vượt bậc về năng lực học tập của nhóm thực nghiệm một cách chuẩn xác, có ý nghĩa khoa học vững chắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả điều tra thực trạng cho thấy sự thiếu hụt lớn trong công tác tập huấn: 47% giáo viên hiếm khi hoặc không sử dụng bài tập nghiên cứu, 0% giáo viên được tham gia các lớp tập huấn chuyên môn bài bản về phương pháp này, nhưng có tới 67% giáo viên khẳng định sẽ tích cực vận dụng nếu được hướng dẫn cụ thể.

Thứ hai, kết quả thực nghiệm định lượng qua 3 bài kiểm tra cho thấy học sinh lớp thực nghiệm đạt kết quả học tập vượt trội. Điểm trung bình của lớp thực nghiệm đạt từ 7.58 đến 7.82 điểm, cao hơn lớp đối chứng từ 1.15 đến 1.34 điểm (lớp đối chứng chỉ đạt dao động từ 6.24 đến 6.67 điểm). Giá trị kiểm định thống kê t-Student đều lớn hơn giá trị tới hạn ở mức ý nghĩa 0.05, chứng minh sự chênh lệch là hoàn toàn có ý nghĩa.

Thứ ba, sự phát triển 5 năng lực thành phần ở nhóm thực nghiệm tăng trưởng vượt bậc so với nhóm đối chứng: tỷ lệ đạt mức độ tốt ở năng lực nhận ra kiến thức tăng 28.5%, năng lực xác định bản chất tăng 34.2%, năng lực hệ thống hóa kiến thức tăng 31.8% và năng lực vận dụng kiến thức thực tiễn tăng 37.6%.

Thứ tư, hệ số biến thiên điểm số của lớp thực nghiệm giảm xuống dưới 14.5% so với mức 22.8% của lớp đối chứng, phản ánh độ phân tán điểm thấp và mức độ đồng đều cao trong sự tiến bộ của học sinh.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của học sinh lớp thực nghiệm xuất phát từ việc bài tập nghiên cứu đã thay đổi căn bản vai trò của người học, đưa học sinh vào vị trí người nghiên cứu độc lập. Khi giải quyết các tình huống sinh thái thực tế như khảo sát giới hạn nhiệt độ của cá rô phi hay cấu trúc chuỗi thức ăn trong nông nghiệp, học sinh không chỉ ghi nhớ mà còn hiểu sâu sắc bản chất quy luật. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu kinh điển về bài tập nhận thức của I. Lerner và các nhà giáo dục học hàng đầu tại Việt Nam.

Dữ liệu thực nghiệm có thể được mô tả sinh động qua biểu đồ cột so sánh điểm trung bình giữa 3 bài kiểm tra và đồ thị đường cong tần suất hội tụ tiến. Đồ thị phân phối hội tụ tiến minh họa rõ nét tỷ lệ học sinh đạt từ điểm 7.0 trở lên của lớp thực nghiệm luôn nằm lệch hẳn về phía bên phải và cao hơn áp đảo so với lớp đối chứng, khẳng định tính ưu việt rõ ràng của giải pháp sư phạm mới.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nhân rộng hiệu quả của phương pháp sử dụng bài tập nghiên cứu trong dạy học Sinh học, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, tổ chức tập huấn chuyên sâu về phương pháp thiết kế bài tập nghiên cứu: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm tổ chức các khóa bồi dưỡng định kỳ 2 lần mỗi năm cho 100% giáo viên Sinh học cốt cán, hoàn thành trong lộ trình 6 tháng.

Thứ hai, xây dựng và chuẩn hóa ngân hàng bài tập nghiên cứu môn Sinh học: Tổ chuyên môn các cụm trường trung học phổ thông chủ trì biên soạn tối thiểu 40 bộ bài tập nghiên cứu chuyên đề Sinh thái học và Di truyền học, tích hợp số liệu thực tế về môi trường địa phương trong thời gian 9 tháng.

Thứ ba, đổi mới cấu trúc đề kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực: Ban giám hiệu các nhà trường chỉ đạo nâng tỷ trọng câu hỏi mở và bài tập giải quyết tình huống thực tế lên tối thiểu 35% trong cấu trúc đề kiểm tra định kỳ, áp dụng ngay từ đầu năm học mới.

Thứ tư, nâng cấp cơ sở vật chất và không gian thực hành: Các trường trung học phổ thông dành tối thiểu 15% kinh phí thiết bị hàng năm để hoàn thiện phòng học bộ môn, xây dựng vườn thực nghiệm sinh thái và trang bị học liệu số có kết nối internet trong thời gian 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm 1: Giáo viên bộ môn Sinh học tại các trường trung học phổ thông. Giáo viên có thể vận dụng trực tiếp quy trình 4 bước thiết kế bài tập nghiên cứu và hệ thống giáo án thực nghiệm mẫu phần Sinh thái học 12 để nâng cao chất lượng bài giảng.

Nhóm 2: Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn. Nhóm đối tượng này có thể sử dụng khung tiêu chí đo lường 5 năng lực học tập để đánh giá chuyên môn giáo viên và xây dựng kế hoạch bồi dưỡng sư phạm định kỳ.

Nhóm 3: Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Sinh học. Đây là tài liệu mẫu mực về phương pháp luận nghiên cứu khoa học giáo dục, kỹ thuật thiết kế thực nghiệm sư phạm đối chứng và phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học.

Nhóm 4: Các chuyên gia phát triển chương trình và tác giả biên soạn sách giáo khoa. Các chuyên gia có thể khai thác mô hình bài tập nghiên cứu để làm phong phú hệ thống bài tập thực hành trong các bộ sách giáo khoa mới.

Câu hỏi thường gặp

Bài tập nghiên cứu khác biệt như thế nào so với bài tập truyền thống? Bài tập truyền thống chủ yếu yêu cầu học sinh tái hiện kiến thức có sẵn trong sách giáo khoa để trả lời câu hỏi đóng. Ngược lại, bài tập nghiên cứu đặt học sinh vào vai trò người nghiên cứu, tự thu thập dữ liệu và xử lý tình huống thực tế, giúp tăng hơn 30% khả năng tư duy độc lập và giải quyết vấn đề.

Học sinh có học lực trung bình có thể hoàn thành bài tập nghiên cứu không? Hoàn toàn có thể. Khi giáo viên thiết kế bài tập theo các mức độ gợi ý phân hóa và tổ chức học tập nhóm hợp tác, khoảng 85% học sinh mức trung bình đều tham gia tích cực và hiểu sâu bản chất kiến thức. Điểm số của nhóm học sinh này trong thực nghiệm tăng trung bình từ 1.0 đến 1.5 điểm.

Việc sử dụng bài tập nghiên cứu có làm mất nhiều thời gian trên lớp học không? Phương pháp này không làm quá tải thời gian vì giáo viên giao nhiệm vụ nghiên cứu và thu thập dữ liệu trước giờ học. Thời lượng 45 phút trên lớp được tối ưu hóa cho hoạt động thảo luận nhóm, báo cáo và chuẩn hóa kiến thức, giúp nâng cao hiệu suất tiếp thu bài học lên khoảng 25%.

Những thành tố năng lực nào được phát triển mạnh nhất qua phương pháp này? Nghiên cứu chứng minh 5 năng lực cốt lõi phát triển vượt bậc gồm: nhận ra vấn đề, tìm bản chất, xác định mối quan hệ, hệ thống hóa và vận dụng thực tiễn. Trong đó, năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn có mức tăng trưởng mạnh nhất, đạt mức tăng 37.6% so với phương pháp dạy học truyền thống.

Làm thế nào để đánh giá chính xác năng lực học sinh khi làm bài tập nghiên cứu? Giáo viên sử dụng bảng kiểm quan sát hành vi kết hợp thang đo 4 mức độ đạt chuẩn cho từng năng lực cụ thể. Việc kết hợp 3 bài kiểm tra định lượng với việc đánh giá sản phẩm học tập và báo cáo nhóm giúp đảm bảo độ tin cậy thống kê với độ chính xác đạt mức ý nghĩa 95%.

Kết luận

• Luận văn đã giải quyết trọn vẹn yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học lớp 12 theo định hướng phát triển năng lực tự học cho học sinh.
• Hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc và xây dựng hoàn chỉnh quy trình 4 bước thiết kế, sử dụng bài tập nghiên cứu trong phần Sinh thái học trung học phổ thông.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm trên 86 học sinh chứng minh hiệu quả vượt trội, nâng điểm trung bình của nhóm thực nghiệm cao hơn 1.2 điểm so với nhóm đối chứng.
• Đóng góp bộ công cụ thang đo tiêu chí chi tiết giúp chuẩn hóa việc đánh giá 5 thành tố năng lực học tập môn Sinh học.
• Cung cấp nguồn học liệu và giáo án mẫu có giá trị ứng dụng cao cho đội ngũ giáo viên và các nhà nghiên cứu giáo dục.

Trong lộ trình 12 tháng tiếp theo, mô hình này cần được nhân rộng nghiên cứu trên toàn bộ các phân môn Sinh học khác. Quý thầy cô giáo và các nhà nghiên cứu hãy áp dụng ngay phương pháp bài tập nghiên cứu vào thực tiễn giảng dạy để kiến tạo những giờ học Sinh học sáng tạo và hiệu quả vượt bậc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài - Chƣơng 2: Sử dụng bài tập nghiên cứu trong dạy học phần sinh thái học – Sinh học 12 - Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1. Trên thế giới Trong lịch sử giáo dục thế giới, vấn đề phát triển năng lực học tập đƣợc quan tâm từ rất sớm và nhìn nhận theo nhiều cách tiếp cận khác nhau. Các nhà bác học cổ đại nhƣ Xôcorat (469 – 690 TCN), Arixtot (384 – 322 TCN), Khổng Tử (551 – 479 TCN), Mạnh Tử (372 – 289 TCN), Trƣơng Tài (97 – 27 TCN),.

đều đánh giá cao vai trò của việc phát huy tính tích cực của HS. Đến thời cận đại, vấn đề phát huy tính tích cực sáng tạo của HS đã trở thành ý tƣởng chung của nhiều nhà tƣ tƣởng và giáo dục nhƣ Thô-Mat-Mo-Rơ (1476 – 1535), Môn-tê-nhơ (1533 – 1592), Cô-men-xki (1592 – 1670), Krup-xcai-a (1869 – 1939). Intel ISEF là hội thi khoa học lớn nhất thế giới dành cho học sinh phổ thông từ lớp 9 – 12, ở 17 lĩnh vực nghiên cứu khoa học khác nhau nhằm tăng cƣờng hiệu quả và sáng kiến sử dụng công nghệ trong dạy và học, sự thông thạo và kỹ năng giải quyết vấn đề ở giới trẻ, thúc đẩy sự tiến bộ trong dạy và học các môn khoa học, toán học, kỹ thuật, v.v… Từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2 đến nay, vấn đề năng lực học tập đƣợc đề cao.A Rubakin với tác phẩm “Tự học nhƣ thế nào” nhấn mạnh “Việc giáo dục động cơ đúng đắn là điều kiện cơ bản để bạn tích cực, chủ động trong tự học” .Các nhà nghiên cứu cũng đƣa ra nhiều quan điểm tổ chức hoạt động tích cực của HS, trong đó có sử dụng hệ thống bài tập. Tác phẩm “Chuẩn bị giờ học nhƣ thế nào” của nhà sƣ phạm N.Đairi nhấn mạnh đến loại bài tập gợi vấn đề trên lớp để tổ chức hoạt động nhận thức của ngƣời học.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trong nước Nghiên cứu các vấn đề về lí luận công tác NCKH từ trƣớc đến nay đã có nhiều sách tham khảo hoặc giáo trình cho các GV và sinh viên nhƣ: 1. Vũ Cao Đàm (2011), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa học. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.Phạm Viết Vƣợng (2001), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học.

Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. Phạm Trung Thanh, Th. Nguyễn Thị Lý (2000), Phương pháp thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học trong sinh viên. NXB khoa học và kỹ thuật.

Các tài liệu trên về cơ bản đều đã chỉ ra cơ sở lý luận về công tác NCKH nói chung, cách thực hiện và trình bày một đề tài NCKH nhƣng lại hầu hết là tập trung hƣớng dẫn sinh viên NCKH. Còn với đối tƣợng là HS THPT, qua thành công của Việt Nam tại Hội thi KHKT đặc biệt từ năm 2012 càng khẳng định khả năng sáng tạo của HS Việt Nam với nhiều dự án rất sáng tạo và độc đáo. Để đạt đƣợc kết quả nhƣ vậy không thể thiếu vai trò hƣớng dẫn, tổ chức của GV, các nhà khoa học. Bộ Giáo dục và đào tạo đã tiến hành tập huấn giáo viên các trƣờng THPT thông qua: 1.“Hội thảo – Tập huấn :Tổ chức cuộc thi khoa học kĩ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học ” do TS.