Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH KINH DOANH PHỐI HỢP THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ THƯƠNG MẠI TRUYỀN THỐNG.1 Thương Mại Điện Tử.1 khái niệm Thương Mại Điện Tử. Internet ngày càng phát triển mạnh mẽ là động lực thúc đấy buôn bán trên phạm vi toàn cầu, và thương mại điện tử (TMĐT) đang dần trở thành xu hướng kinh doanh hiệu quả của tất cả các doanh nghiệp trên mọi lĩnh vực khác nhau.Thương mại điện tử diễn ra khi tất cả các hoạt động trao đổi, thảo luận, đàm phán, ký kết hợp đồng và mua bán hàng hoá giữa người bán và người mua được thực hiện bằng phương pháp điện tử trên mạng truy cập toàn cầu Internet hoặc các mạng thông tin khác. Nền kinh tế thế giới tuy đã thoát khỏi khủng hoảng, nhưng những khó khăn mà nó để lại cho các nước vẫn còn rất nhiều. Trong bối cảnh đó thì TMĐT đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình như là một công cụ giúp nhiều doanh nghiệp Việt Nam cắt giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh trong một môi trường cạnh tranh toàn cầu gay gắt.
Hiểu từ “thương mại” trong thuật ngữ TMĐT Thương mại điện tử ( e-commerce ): Là một phần kinh doanh thương mại điển tử ( e-business ) thương mại điện tử bao hàm những hoạt động kinh doanh trên mạng điện tử cho những sản phẩm và dịch vụ, giữa công ty và công ty ( business to business-B2B ) và giữa công ty và khách hàng ( business to customer- B2C ), thông qua internet. Thương mại điện tử ( e-commerce ): Theo kalakota và whinston (1997 ) GVHD: PGS.TS Nguyễn Văn Minh Luan van KLTN- Khoa TMĐT 2 Nguyễn Đình Nhật- K43I5 Thương mại điện tử là quá trình mua , bán và trao đổi sản phẩm, dịch vụ và thông tin qua hệ thống máy tính trên nền internet.2 phân loại Thương Mại Điện Tử Các hình thức giao dịch trong thương mại điện tử. TMĐT được phân chia thành một số loại như B2B, B2C, C2C dựa trên thành phần tham gia hoạt động thương mại. Có thể sử dụng hình sau để minh họa cách phân chia này.
Government Business Consumer Government G2G G2B G2C Business B2G B2B B2C Consumer C2G C2B C2C Bảng 1. 1 Các loại hình TMĐT Hình thức giao dịch thương mại điện tử doanh nghiệp với khách hàng (Business to Customer B2C) thành phần tham gia hoạt động thương mại gồm người bán là doanh nghiệp và người mua là người tiêu dùng. Sử dụng trình duyệt (web browser) để tìm kiếm sản phẩm trên Internet. Sử dụng giỏ hàng (shopping cart) để lưu trữ các sản phẩm khách hàng đặt mua.
Thực hiện thanh toán bằng điện tử. Hình thức giao dịch thương mại điện tử doanh nghiệp với doanh nghiệp (Business to Business - B2B): thành phần tham gia hoạt động thương mại là các doanh nghiệp, tức người mua và người bán đều là doanh nghiệp. Sử dụng Internet để tạo mối quan hệ giữa nhà cung cấp và các cửa hàng thông qua các vấn đề về chất lượng, dịch vụ. Marketing giữa hai đối tượng này là marketing công nghiệp.
Hình thức này phổ biến nhanh hơn B2C. Khách hàng là doanh nghiệp có đủ điều kiện tiếp cận và sử dụng Internet hay mạng máy tính. Thanh toán bằng điện tử.TS Nguyễn Văn Minh Luan van KLTN- Khoa TMĐT 3 Nguyễn Đình Nhật- K43I5 Giao dịch giữa doanh nghiệp với cơ quan chính quyền (Business to Government- B2G) và giao dịch giữa doanh nghiệp với cơ quan chính quyền (B2G). Các giao dịch này gồm khai hải quan, nộp thuế, báo cáo tài chính và nhận các văn bản pháp qui.Giao dịch giữa các cá nhân với cơ quan chính quyền (Custmer to Government C2G).
Các giao dịch này gồm xin giấy phép xây dựng, trước bạ nhà đất… Hai loại giao dịch này thuộc về một hình thức được gọi là chính phủ điện tử. Chính phủ điện tử là cách thức qua đó các Chính phủ sử dụng các công nghệ mới trong hoạt động để làm cho người dân, Doanh nghiệp tiếp cận các thông tin và dịch vụ do Chính phủ cung cấp một cách thuận tiện hơn, để cải thiện chất lượng dịch vụ và mang lại các cơ hội tốt hơn cho người dân, Doanh nghiệp trong việc tham gia vào xây dựng các thể chế và tiến trình phát triển đất nước. Mục đích của chính phủ điện tử là của dân, do dân và vì dân, có ảnh hưởng mang tính cách mạng đến sức mạnh và sự sống còn của các Chính phủ và nền dân chủ thực sự ở mỗi quốc gia. Việc phát triển Chính phủ điện tử theo lộ trình được hoạch định sẽ mở ra khả năng phát huy sự đóng góp trí tuệ của tất cả người dân tham gia vào quá trình thúc đẩy sự phát triển đất nước.
Chính phủ điện tử sẽ cải thiện chính phủ theo 4 cách thức quan trọng: - Người dân có thể đóng góp ý kiến một cách dễ dàng hơn đối với Chính phủ. - Người dân sẽ nhận được các dịch vụ tốt hơn từ các cơ quan tổ chức Chính phủ bất kỳ lúc nào, bất kỳ ở đâu (tại nhà, ở công sở, trạm điện thoại…) và vì bất kỳ lý do gì. Đây là hình thức phát triển mới của mô hình Chính phủ một cửa: Chính phủ có nhiều cửa và khách hàng có thể thông qua một cửa bất kỳ để tiếp cận được các dịch vụ của chính phủ.TS Nguyễn Văn Minh Luan van KLTN- Khoa TMĐT 4 Nguyễn Đình Nhật- K43I5 - Người dân sẽ nhận được nhiều dịch vụ thích hợp hơn từ các cơ quan Chính phủ, bởi các cơ quan này sẽ phối hợp một cách hiệu quả hơn với nhau. - Người dân sẽ có được thông tin một cách tốt hơn vì họ có thể nhận được các thông tin cập nhật và toàn diện về các luật lệ, quy chế, chính sách và dịch vụ của chính phủ Các dịch vụ chính phủ trực tuyến: - Trước đây các cơ quan chính phủ cung cấp dịch cho dân chúng tại trụ sở của mình, thì nay nhờ vào công nghệ thông tin và viễn thông, các trung tâm dịch vụ trực tuyến được thiết lập, hoặc là ngay trong trụ sở cơ quan chính phủ hoặc gần với dân.
- Qua các cổng thông tin cho công dân, người dân nhận được thông tin, có thể hỏi đáp pháp luật, được phục vụ giải quyết các việc trong cuộc sống hàng ngày: Chuyển quyền sử dụng đất, cấp phép xây dựng, cấp đăng ký kinh doanh, chứng thực, và xác nhận chính sách xã hội…mà không phải đến trực tại trụ sở các cơ quan Chính phủ như trước đây. Ngoài các hình thức kể trên, còn phải kể đến hình thức giao dịch giữa các cá nhân với nhau hay còn gọi là giao dịch Customer to Customer (C2C) hoặc Peer to Peer (P2P). Thành phần tham gia hoạt động thương mại là các cá nhân, tức người mua và người bán đều là cá nhân. Mô hình kinh doanh phối hợp Thương Mại Điên Tử và Thương Mại Truyền Thống.1 khái niệm mô hình kinh doanh.
Theo Efraim Turban, 2006: Mô hình kinh doanh là một phương pháp tiến hành kinh doanh qua đó doanh nghiệp có được doanh thu, điều kiện cơ bản để tồn tại và phát triển trên thị trường. Theo Paul Timmers, 1999: Mô hình kinh doanh là cách bố trí các sản phẩm, dịch vụ và các dòng thông tin bao gồm việc mô tả các yếu tố của quá GVHD: PGS.TS Nguyễn Văn Minh Luan van KLTN- Khoa TMĐT 5 Nguyễn Đình Nhật- K43I5 trình kinh doanh và vai trò của nó đối với kinh doanh, đồng thời mô tả các nguồn thu và khả năng thu lợi nhuận từ mỗi mô hình đó. ● Vai trò : Một mô hình kinh doanh thường đóng vai trò trung gian, kết nối hai lĩnh vực - “đầu vào kỹ thuật” (technical inputs), liên quan đến yếu tố công nghệ cùng các yếu tố cải tiến khác và “đầu ra kinh tế” (economic outputs), liên quan đến kết quả, hệ quả của việc kinh doanh.2 Các yếu của mô hình kinh doanh: Một doanh nghiệp khi xây dựng một mô hình kinh doanh trong bất cứ lĩnh vực nào, không chỉ là thương mại điện tử, cần tập trung vào 8 yếu tố cơ bản: Mục tiêu giá trị, mô hình doanh thu, cơ hội thị trường, môi trường cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh, chiến lược thị trường, sự phát triển của tổ chức và đội ngũ quản lý.2: Các yếu tố cơ bản của mô hình kinh doanh Các yếu tố Câu hỏi then chốt Tại sao khách hàng nên mua hàng của Mục tiêu giá trị doanh nghiệp? Mô hình doanh thu Doanh nghiệp sẽ kiếm tiền như thế nào? Thị trường doanh nghiệp dự định phục Cơ hội thị trường vụ là gì? Phạm vi của nó như thế nào? Đối thủ của doanh nghiệp trên thị Môi trường cạnh tranh trường là những ai? Những lợi thế riêng của doanh nghiệp Lợi thế cạnh tranh trên thị trường đó là gì? Kế hoạch xúc tiến sản phẩm và dịch vụ Chiến lược thị trường của doanh nghiệp nhằm thu hút khách hàng như thế nào? Sự phát triển của tổ Các kiểu cấu trúc tổ chức mà doanh chức nghiệp cần áp dụng để thực hiện kế hoạch kinh GVHD: PGS.TS Nguyễn Văn Minh Luan van KLTN- Khoa TMĐT 6 Nguyễn Đình Nhật- K43I5 doanh của mình? Những kinh nghiệm và kỹ năng quan Đội ngũ quản lý trọng của đội ngũ lãnh đạo trong việc điều hành doanh nghiệp? Nguồn: Kenneth C. Laudon, Carol Gurcio Traver Addison Wesley, “ E-commerce, business, technology, society”, 2006 1.3 So sánh mô hình kinh doanh phối hợp Thương Mại Điện Tử và Thương mại truyền thống.3: So sánh kinh doanh thương mại điện tử và kinh doanh truyền thống.
Đặc trưng Kinh doanh truyền thống Kinh doanh thương mại điện tử Mở rộng cơ sở kinh doanh Mở rộng cơ sở kinh doanh Sự mở rộng vật yêu cầu thêm nhiều địa yêu cầu tăng công suất máy lý (Doanh thu điểm và không gian chủ và các phương tiện tăng lên khi số phân phối khách viếng thăm tăng) Sự mở rộng vật · Có thể không cần sự · Có thể cần mở rộng vật lý (Doanh thu mở rộng vật lý lý để đảm bảo các dịch vụ không tăng lên · Tăng cường các nỗ lực bền vững khi số khách marketing để biến những · Tăng cường các nỗ lực viếng thăm tăng) “người xem hàng” thành marketing để biến những người mua hàng thực sự “người xem hàng” thành người mua hàng thực sự Công nghệ Công nghệ tự động hóa bán · Các công nghệ tiền hàng như các hệ thống POS phương (Front-end) (Point of Sale) · Các công nghệ hậu phương (Back-end) GVHD: PGS.