Luận văn tốt nghiệp: Phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, xã Yên Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định

Khóa luận đánh giá Phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, Yên Xá, Nam Định: Luận văn tốt nghiệp, tiếp cận đa chiều, kết quả có tính khả thi cao trong

• Tác giả: Nguyễn Văn A
• Người hướng dẫn: PTS. Lê Đình Hải
• Trường học: Trường Đại học
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, Yên Xá, Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÀNG NGHỀ TRONG NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của làng nghề
• 1.1.1. Khái niệm làng nghề
• 1.1.2. Đặc điểm của làng nghề
• 1.2. Vai trò của làng nghề trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội nông thôn Việt Nam
• 1.3. Quan điểm bảo tồn và phát triển làng nghề
• 1.3.1. Quan điểm bảo tồn làng nghề
• 1.3.2. Quan điểm phát triển làng nghề
• 1.4. Một số chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển làng nghề
• 1.5. Một số các nghiên cứu về làng nghề
• 2. PHẦN II: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG TỐNG XÁ – Ý YÊN – NAM ĐỊNH
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá - Ý Yên - Nam Định
• 2.1.1. Nghề đúc thời chống Pháp (1945 - 1954)
• 2.1.2. Nghề đúc thời chống Mỹ (1954 - 1975)
• 2.1.2.1. Giai đoạn từ 1954 - 1965

Tóm tắt

I. Giới thiệu về làng nghề đúc đồng Tống Xá

Làng nghề đúc đồng Tống Xá, thuộc xã Yên Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Việt Nam. Nghề đúc đồng ở đây đã có lịch sử lâu đời, bắt đầu từ thế kỷ thứ 8. Sản phẩm của làng nghề rất đa dạng, từ lư hương, tượng đồng đến các sản phẩm nghệ thuật khác. Làng nghề đúc đồng không chỉ là nơi sản xuất mà còn là nơi lưu giữ văn hóa và truyền thống của người dân nơi đây. Theo thống kê, nghề đúc đồng đã tạo ra hàng trăm việc làm cho người dân, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, sự phát triển của làng nghề cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề bảo tồn và phát triển bền vững. Việc phát triển làng nghề đúc đồng cần phải gắn liền với việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và cải thiện môi trường sống.

1.1. Lịch sử hình thành

Làng Tống Xá ra đời từ năm 791, nhưng nghề đúc đồng chỉ thực sự phát triển từ thế kỷ 12 khi nhà sư Nguyễn Minh Không dạy dân làng cách đúc kim loại. Nghề đúc đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, từ thời kỳ kháng chiến chống Pháp đến nay. Trong giai đoạn kháng chiến, nghề đúc gặp nhiều khó khăn do chiến tranh, nhưng sau năm 1954, nghề đúc đã được khôi phục và phát triển mạnh mẽ. Đến năm 1986, nghề đúc đồng Tống Xá đã chiếm tới 97% doanh thu của xã, cho thấy sự phát triển vượt bậc của làng nghề đúc đồng này.

II. Thực trạng bảo tồn và phát triển làng nghề

Hiện nay, làng nghề đúc đồng Tống Xá đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn và phát triển. Mặc dù sản phẩm của làng nghề được thị trường ưa chuộng, nhưng việc duy trì tay nghề và truyền nghề cho thế hệ trẻ đang gặp khó khăn. Nhiều nghệ nhân cao tuổi không còn khả năng làm việc, trong khi lớp trẻ lại không mặn mà với nghề truyền thống. Điều này dẫn đến nguy cơ mai một các giá trị văn hóa và kỹ thuật đúc đồng. Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghiệp hóa và đô thị hóa cũng gây áp lực lên môi trường và nguồn nguyên liệu. Việc bảo tồn làng nghề đúc đồng không chỉ là trách nhiệm của người dân mà còn cần sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức xã hội.

2.1. Thuận lợi và khó khăn

Làng nghề đúc đồng Tống Xá có nhiều thuận lợi như vị trí địa lý thuận lợi, nguồn nguyên liệu phong phú và truyền thống lâu đời. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là sự cạnh tranh từ các sản phẩm công nghiệp và sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng. Nhiều sản phẩm truyền thống không còn được ưa chuộng như trước, dẫn đến tình trạng sản xuất không ổn định. Hơn nữa, việc bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất cũng là một thách thức lớn, khi mà nhiều cơ sở sản xuất vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường.

III. Giải pháp bảo tồn và phát triển

Để bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần tăng cường công tác đào tạo nghề cho thế hệ trẻ, khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động sản xuất và bảo tồn nghề truyền thống. Thứ hai, cần nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Cuối cùng, việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm đúc đồng Tống Xá cũng rất quan trọng, nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng cần được triển khai để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của làng nghề đúc đồng.

3.1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nghề cho thanh niên là một trong những giải pháp quan trọng để bảo tồn làng nghề đúc đồng. Cần tổ chức các lớp học, hội thảo về kỹ thuật đúc đồng, mời các nghệ nhân có kinh nghiệm truyền đạt kiến thức cho thế hệ trẻ. Đồng thời, cần khuyến khích các bạn trẻ tham gia vào các hoạt động sản xuất, tạo cơ hội cho họ trải nghiệm và yêu thích nghề truyền thống. Việc kết hợp giữa truyền thống và hiện đại trong đào tạo sẽ giúp nâng cao tay nghề và tạo ra những sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Làng nghề là một cộng đồng dân cư có sự liên kết chặt chẽ bởi rất nhiều các mối liên hệ về lãnh thổ, huyết thống, kinh tế, văn hoá và tâm linh và đây còn là nơi lưu trữ kho tàng di sản văn hoá vật thể và phi vật thể vô cùng phong phú, nơi biểu hiện cụ thể, sinh động bản sắc văn hoá dân tộc. Sản phẩm của các làng nghề là sự kết tinh của lao động vật chất và lao động tinh thần, nó được tạo nên bởi bàn tay tài hoa và óc sáng tạo của người thợ thủ công. Tõ khi cã sù ®æi míi nÒn kinh tÕ, c¸c lµng nghÒ cã t¸c dông to lín ®èi víi sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, t¹o viÖc lµm vµ t¨ng thu nhËp cho ngêi lao ®éng. Nhiều sản phẩm truyền thống có tính nghệ thuật cao, mỗi sản phẩm là một tác phẩm nghệ thuật, trong đó chứa đựng những nét đặc sắc của văn hóa dân tộc, đồng thời thể hiện những sắc thái riêng, đặc tính riêng của mỗi làng nghề.

NghÞ quyÕt héi nghÞ Trung ¬ng lÇn thø 5 Ban ChÊp hµnh Trung ¦¬ng §¶ng kho¸ VII ®· chØ râ: “Kh«i phôc vµ ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ, tranh thñ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tËn dông c«ng nghÖ truyÒn thèng, chó träng nh÷ng c«ng nghÖ t¹o nhiÒu viÖc lµm”. Do ®ã, c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng kh«ng nh÷ng ®ang ®îc phôc håi mµ ngµy cµng ®îc më mang ph¸t triÓn vµ thËm chÝ xuÊt hiÖn nhiÒu lµng nghÒ míi nh nh÷ng dÊu Ên cho sù ®æi míi kinh tÕ níc ta. Trong xu thế hội nhập kinh tế, sự tác động mạnh của nền kinh tế thị trường, việc đầu tư phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, làng nghề truyền thống là vấn đề hết sức cần thiết và cấp bách hiện nay trong quá trình thực hiện CNH - HÐH nông nghiệp nông thôn theo hướng tích cực, vừa giải quyết được việc làm, chuyển một bộ phận lao động nông nghiệp sang lao động công nghiệp - TTCN, tăng thu nhập cho kinh tế hộ, góp phần tích cực vào xoá đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, nhằm khắc phục những mặt hạn chế trong sản xuất và đời sống của hộ sản xuất. 1 Sù ph¸t triÓn cña c¸c lµng nghÒ ®· tr¶i qua nh÷ng bíc th¨ng trÇm.

Cã nhiÒu lµng nghÒ ®· tån t¹i vµ ph¸t triÓn kh¸ m¹nh, ®ång thêi cßn më réng, lan to¶ sang c¸c khu vùc l©n cËn, t¹o nªn mét côm c¸c lµng nghÒ dÇn h×nh thµnh sù ph©n c«ng chuyªn m«n ho¸ nhÊt ®Þnh. Ngîc l¹i cã nhiÒu lµng nghÒ ph¸t triÓn cÇm chõng, kh«ng æn ®Þnh, gÆp nhiÒu khã kh¨n, thËm chÝ cã nh÷ng lµng nghÒ ®· vµ ®ang mai mét, dÇn suy vong vµ cã kh¶ n¨ng bÞ mÊt ®i. H¬n n÷a sù ph¸t triÓn vµ chuyÓn ho¸ cña c¸c lµng nghÒ, nhÊt lµ c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng trong tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ë n«ng th«n sÏ diÔn ra nh thÕ nµo ®ang lµ vÊn ®Ò khã kh¨n, phøc t¹p vµ cßn lµ kho¶ng trèng. V× thÕ ®· xuÊt hiÖn hai quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ lµng nghÒ ViÖt Nam.

Mét sè ngêi cho r»ng nªn chó träng ph¸t triÓn kinh tÕ lµng nghÒ theo híng kinh tÕ thÞ trêng, trong khi kh«ng Ýt ý kiÕn l¹i cho r»ng lµng nghÒ nªn ph¸t triÓn theo híng b¶o tån c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng ®Æc trng. Do ®ã ®· n¶y sinh ra m©u thuÉn gi÷a hai quan ®iÓm ®ã. Làng Tống Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định với nghề đúc truyền thống, với các sản phẩm như lư hương, con giáp cho tới những bức tượng đồng có trọng lượng từ 2 kg đến vài chục tấn. Nghề đúc ở đây đang ngày càng phát triển với tốc độ cao và quy mô lớn.

Thế nhưng nghịch lý kinh tế - môi trường cũng đang tồn tại ở làng nghề truyền thống này, vì thế đã xuất hiện mâu thuẫn giữa quan điểm bảo tồn và quan điểm phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá. Trước thực tế đó, với sự giúp đỡ của thầy giáo Lê Đình Hải, nhóm chúng tôi đã thực hiện nghiên cứu chuyên đề: “Một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá - Xã Yên Xá - Huyện Ý Yên - Tỉnh Nam Định” * Mục tiêu nghiên cứu. 2 - Đánh giá thực trạng bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định. - Đánh giá được những thuận lợi, khó khăn đồng thời tìm ra nguyên nhân của những khó khăn của việc bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định.

- Đề xuất giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định. * Nội dung nghiên cứu - Thực trạng bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định. - Thuận lợi, khó khăn của việc bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định. - Giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định.

* Địa điểm, phương pháp nghiên cứu - Địa điểm nghiên cứu: Làng nghề đúc đồng Tống Xá - Huyện Ý Yên - Tỉnh Nam Định - Phương pháp nghiên cứu: * Phương pháp thu thập số liệu: + Phương pháp kế thừa. + Phương pháp khảo sát thực tiễn. + Phương pháp chuyên gia. * Phương pháp xử lý số liệu: + Tổng hợp thống kê phân tích.

+ Sử dụng phần mềm thống kê phân tích: Excel, SPSS… * KÕt cÊu cña ®Ò tµi nghiªn cøu gåm 4 phÇn: - PhÇn I: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lµng nghÒ trong n«ng th«n ViÖt Nam. - PhÇn II: §iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi lµng Tèng X¸ - ý Yªn - Nam §Þnh 3 - PhÇn III: Nghiªn cøu thùc tr¹ng t×nh h×nh b¶o tån vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ ®óc ®ång Tèng X¸. - PhÇn IV: §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p nhằm bảo tồn và phát triển làng nghề đúc đồng đúc đồng Tống Xá, Ý Yên, Nam Định. PHẦN I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÀNG NGHỀ TRONG NÔNG THÔN VIỆT NAM I.

Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña lµng nghÒ 1. Kh¸i niÖm lµng nghÒ Khái niệm làng nghề thường được xuất hiện khá nhiều trên sách báo địa phương và trung ương, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất mà ®îc “chấp nhận” như một phạm trù trong văn hoá. Theo quyÕt ®Þnh sè 26/2003/Q§-UB ngµy 20/3/2003 cña UBND tØnh Qu¶ng Nam: “Lµng nghÒ, là một cộng đồng dân cư tập trung trên một địa bàn như: thôn, lµng, bản, khu phố. mà ở đó dân cư cùng nhau sản xuất một hoặc một số loại sản phẩm hàng hóa trong đó có ít nhất một sản phẩm đặc trưng, thu hút 4 đại bộ phận lao động hoặc hộ gia đình tham gia, đem lại nguồn thu nhập chính và chiếm tỷ trọng lớn so với thu nhập dân cư tạo ra trên địa bàn của lµng hoặc cộng đồng dân cư đó”.

Quyết định số 12/2001/QĐ-UB ngày 05/03/2002 của UBND tỉnh Thái Bình, theo đó khái niệm làng nghề như sau: ''làng nghề là làng (thôn) có ngành nghề phi nông nghiệp sản xuất ở từng hộ trong làng phát triển đến mức trở thành nguồn sống chính hoặc thu nhập chủ yếu của người dân trong làng (thôn)''. D¬ng B¸ Phîng viÕt trong cuèn “B¶o tån vµ ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸” cña NXB Khoa häc - X· héi (2001): “Lµng nghÒ cÇn ®îc hiÓu lµ nh÷ng lµng ë n«ng th«n cã c¸c ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp chiÕm u thÕ vÒ sè hé, sè lao ®éng vµ sè thu nhËp so víi nghÒ n«ng”. Từ các khái niệm trên ta thấy các làng nghề đều có các đặc trưng sau: - Là một cộng đồng dân cư tập trung ở một địa bàn nông thôn. - Cùng sản xuất một hoặc một số loại sản phẩm trong đó có ít nhất một sản phẩm đặc trưng.

- Đem lại thu nhập chính hoặc thu nhập chủ yếu cho người dân trong làng (thôn). Đặc điểm của làng nghề Đặc điểm chung của các làng nghề Việt Nam bao gồm: - Đặc điểm nổi bật nhất của các làng nghề là tồn tại ở nông thôn, gắn bó chặt chẽ với nông nghiệp. Các làng nghề xuất hiện và tồn tại trong từng làng, xã ở nông thôn. Các ngành nghề thủ công nghiệp tách dần khỏi nông nghiệp nhưng không rời khỏi nông nghiệp.

Sự ra đời của các làng nghề đầu tiên là do nhu cầu giải quyết lao động phụ, lao động dư thừa những lúc nông nhàn đồng thời đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của mỗi hộ gia đình. - Trình độ và công nghệ làng nghề ở khu vực nông thôn vẫn mang nặng hoạt động thủ công và gắn với sản xuất nông nghiệp. Công cụ lao động trong các làng nghề đa số là công cụ thủ công, công nghệ sản xuất mang tính đơn chiếc. Mặc dù hiện nay đã có sự cơ khí hoá, điện khí hoá từng bước công nghệ 5 kĩ thuật sản xuất, tuy nhiên cũng chỉ có một số làng nghề có khả năng cơ giới hoá được một số công đoạn sản xuất còn phần lớn làng nghề là sản xuất mang nặng tính thủ công nhờ vào kĩ thuật khéo léo, tinh xảo của người thợ.

Hầu hết các làng nghề truyền thống dù hình thành bằng con đường nào đi chăng nữa thì chúng đều phải có các nghệ nhân làm nòng cốt và là người thầy hướng dẫn để phát triển các làng nghề. Phương pháp dạy nghề chủ yếu được thực hiện theo phương thức truyền nghề. - Các làng nghề thường nằm gần các khu đô thị lớn, có mạng lưới giao thông đường bộ và đường thủy, thuận lợi cho giao lưu, trao đổi hàng hoá. Hầu hết các làng nghề cổ truyền đều nằm trên những đầu mối giao thông quan trọng, đặc biệt là những đầu mối giao thông thuỷ, bộ.

Nằm ở vị trí này cho phép các làng nghề có thể kết hợp sử dụng các loại phương tiện vận chuyển khác nhau để chở nguyên vật liệu và chở sản phẩm đi tiêu thụ hoặc có điều kiện thuận lợi để thu hút các thương nhân đến buôn bán sản phẩm thủ công của làng nghề. - Các làng nghề thường gần nguồn nguyên liệu. Hầu hết các làng nghề truyền thống đều được hình thành xuất phát từ nguồn nguyên liệu sẵn có tại chỗ trên địa bàn địa phương. - Sản phẩm làng nghề, đặc biệt là làng nghề truyền thống mang tính đơn chiếc, có tính thẩm mỹ cao, mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc.

Nhờ có bàn tay khéo léo của người thợ nên sản phẩm của các làng nghề thường có tính thẩm mỹ cao, đồng thời với bí quyết riêng của từng vùng mà các sản phẩm thường mang đậm bản sắc riêng của vùng miền.