Luận văn: Phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ - Hà Quốc Việt

Luận văn phân tích thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tỉnh Phú Thọ, đánh giá tồn tại, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp phát triển hiệu quả.

• Tác giả: Ha Quoc Viet
• Người hướng dẫn: Pgs. Ts Thinh Van Vinh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
• 1.1. Cơ sở lý luận về phát triển Kinh tế tư nhân
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò Kinh tế tư nhân
• 1.1.2. Ưu, nhược điểm của khu vực Kinh tế tư nhân
• 1.1.3. Nội dung về phát triển Kinh tế tư nhân
• 1.1.4. Các nhân tố tác động đến phát triển Kinh tế tư nhân
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển Kinh tế tư nhân
• 1.2.1. Kinh nghiệm phát triển Kinh tế tư nhân ở một số địa phương
• 1.2.2. Những bài học kinh nghiệm rút ra để phát triển Kinh tế tư nhân
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Khung phân tích
• 2.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2. Thực trạng phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.2.1. Quá trình hình thành và phát triển các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 3.2.2. Môi trường kinh doanh, môi trường kinh tế vĩ mô của các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.2.3. Sự phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân phân theo loại hình doanh nghiệp
• 3.2.4. Thực trạng về vốn của các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 3.2.5. Thực trạng về nguồn nhân lực các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 3.2.6. Sự phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân theo cơ cấu ngành
• 3.2.7. Sự phân bổ doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh
• 3.2.8. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 3.3. Đánh giá về sự phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.3.1. Những đóng góp của doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh
• 3.3.2. Một số tồn tại trong quá trình phát triển các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 3.3.3. Những nguyên nhân ảnh hưởng tới phát triển Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.4. Áp dụng mô hình SWOT đánh giá tổng hợp vị thế của Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.4.1. Áp dụng mô hình SWOT
• 3.4.2. Chiến lược cạnh tranh và lựa chọn chiến lược phát triển Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ
• 4.1. Quan điểm phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 4.1.1. Quan điểm phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 4.1.2. Định hướng phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 4.2. Một số giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 4.2.1. Giải pháp đổi mới công tác quản lý Nhà nước, cải thiện môi trường kinh doanh đối với doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 4.2.2. Giải pháp khuyến khích thành lập và nâng cao hiệu quả hoạt động của Hiệp hội các doanh nghiệp
• 4.2.3. Giải pháp khuyến khích thành lập các doanh nghiệp khu vực Kinh tế tư nhân
• 4.2.4. Giải pháp hỗ trợ khó khăn về tài chính
• 4.2.5. Giải pháp hỗ trợ khó khăn về mặt bằng sản xuất kinh doanh
• 4.2.6. Giải pháp hỗ trợ đổi mới công nghệ
• 4.2.7. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực
• 4.2.8. Giải pháp hỗ trợ tiếp cận thị trường, mở rộng kinh doanh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ

Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng trong sự phát triển kinh tế của các địa phương. Tại Phú Thọ, khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo ra giá trị gia tăng, tập trung vào các ngành sản xuất, thương mại và dịch vụ. Khái niệm phát triển kinh tế tư nhân bao gồm quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện các doanh nghiệp tư nhân. Những ưu điểm nổi bật gồm tính linh hoạt cao, khả năng thích ứng nhanh với thị trường, và hiệu quả kinh tế tốt. Tuy nhiên, khu vực kinh tế tư nhân cũng gặp những nhược điểm như thiếu vốn, hạn chế về công nghệ và kinh nghiệm quản lý. Để phát triển bền vững, cần hiểu rõ các nhân tố tác động bao gồm chính sách, nhân lực, cơ sở hạ tầng và thị trường.

1.1. Khái niệm và đặc điểm kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân là lĩnh vực kinh doanh do các cá nhân, gia đình hoặc tổ chức tư nhân quản lý và sở hữu. Đặc điểm chính bao gồm tự chủ trong quyết định kinh doanh, chủ yếu nhằm lợi nhuận, và chịu rủi ro từ thị trường. Tại Phú Thọ, doanh nghiệp tư nhân tập trung vào các lĩnh vực như công nghiệp nhẹ, nông sản chế biến, thương mại bán lẻ và dịch vụ.

1.2. Vai trò và ưu nhược điểm của khu vực kinh tế tư nhân

Khu vực kinh tế tư nhân thúc đẩy tạo việc làm, tăng thu nhập cho cộng đồng và đóng góp ngân sách. Ưu điểm gồm hiệu quả cao, chi phí thấp và sáng tạo trong kinh doanh. Nhược điểm là thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, quản lý còn yếu, và khó tiếp cận tín dụng. Phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ cần giải quyết những hạn chế này.

II. Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Phú Thọ là tỉnh miền núi phía Bắc với tiềm năng phát triển kinh tế tư nhân đáng kể. Hiện nay, doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn tỉnh đang tăng trưởng từng năm, mặc dù tốc độ còn chậm so với các tỉnh khác. Số lượng doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân đã tăng gấp đôi trong vòng năm năm gần đây, nhưng vẫn tập trung chủ yếu ở thành phố Việt Trì. Cơ cấu ngành còn đơn giản, thiên về thương mại và dịch vụ, trong khi sản xuất công nghiệp phát triển chậm. Vốn của doanh nghiệp tư nhân bị hạn chế, phần lớn hoạt động ở quy mô nhỏ với vốn dưới 5 tỷ đồng. Nguồn nhân lực còn thiếu thốn cả về số lượng và chất lượng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động.

2.1. Quá trình hình thành và phát triển doanh nghiệp tư nhân

Phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ bắt đầu từ các hộ kinh doanh cá thể, sau đó phát triển thành công ty cổ phần nhỏ và công ty trách nhiệm hữu hạn. Giai đoạn 2010-2015 chứng kiến bước nhảy vọt với các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân. Từ 2016 đến nay, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục mở rộng nhưng với tốc độ chậm hơn do ảnh hưởng của thị trường toàn cầu.

2.2. Cơ cấu và phân bố doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ chủ yếu là hộ kinh doanh (70%), công ty trách nhiệm hữu hạn (25%) và công ty cổ phần (5%). Phân bố địa lý tập trung ở Việt Trì, Thanh Sơn và các khu công nghiệp. Phát triển kinh tế tư nhân cần mở rộng sang các huyện vùng sâu để cân bằng phát triển khu vực.

III. Những tồn tại và nguyên nhân ảnh hưởng phát triển kinh tế tư nhân

Mặc dù có những thành tựu, phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, với lãi suất cao và thủ tục phức tạp. Thứ hai, khu vực kinh tế tư nhân thiếu hạ tầng công nghệ thông tin, làm hạn chế khả năng cạnh tranh. Thứ ba, công tác hỗ trợ quản lý và kỹ thuật cho doanh nghiệp tư nhân còn sơ sài. Thứ tư, thị trường tiêu thụ hẹp và cạnh tranh sánh lực từ các tỉnh láng giềng. Cuối cùng, chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, với tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ đạt 40%. Những nguyên nhân này đến từ sự thiếu đầu tư, chính sách chưa đủ mạnh mẽ và ý thức của doanh nhân cần nâng cao.

3.1. Những tồn tại chính trong phát triển doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ đối mặt với các tồn tại như: vốn yếu, công nghệ lạc hậu, quản lý yếu kém, quy mô nhỏ, và năng lực cạnh tranh thấp. Phát triển kinh tế tư nhân cần tập trung giải quyết những vấn đề này thông qua các giải pháp từ Nhà nước và các doanh nhân.

3.2. Nguyên nhân sâu xa ảnh hưởng phát triển

Nguyên nhân chính bao gồm: thiếu vốn đầu tư, chính sách hỗ trợ chưa hiệu quả, nhân lực kém, hạ tầng yếu, và thị trường hẹp. Phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ đòi hỏi cải cách toàn diện từ chính sách, tài chính, nhân lực đến hạ tầng công nghệ.

IV. Giải pháp và định hướng phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ

Để thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ, cần triển khai một số giải pháp toàn diện. Thứ nhất, cải thiện môi trường kinh doanh thông qua đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch trong quản lý và giảm chi phí tuân thủ quy định. Thứ hai, hỗ trợ tài chính bằng cách mở rộng các gói vay ưu đãi, giảm lãi suất, và tạo quỹ garantee để doanh nghiệp tư nhân dễ dàng tiếp cận vốn. Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực thông qua đào tạo kỹ năng, quản lý, kinh doanh cho chủ doanh nghiệp và công nhân. Thứ tư, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, giao thông vận tải để khu vực kinh tế tư nhân có điều kiện phát triển. Thứ năm, khuyến khích liên kết giữa các doanh nghiệp tư nhân để tạo chuỗi giá trị, và kết nối với thị trường rộng lớn. Cuối cùng, tạo điều kiện để phát triển kinh tế tư nhân hướng vào các ngành công nghiệp mới có giá trị gia tăng cao.

4.1. Cải thiện môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp tư nhân

Phát triển kinh tế tư nhân cần một môi trường kinh doanh thuận lợi với các chính sách rõ ràng, công khai và công bằng. Tỉnh Phú Thọ nên đơn giản hóa thủ tục đăng ký kinh doanh, cấp phép, và giảm các loại phí, lệ phí. Doanh nghiệp tư nhân cần sự hỗ trợ tư vấn từ các cơ quan chuyên môn trong quá trình khởi nghiệp và phát triển.

4.2. Hỗ trợ tài chính và phát triển nguồn nhân lực

Giải pháp quan trọng là tăng cường hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp tư nhân thông qua các gói vay ưu đãi và quỹ garantee. Đồng thời, đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để nâng cao năng suất lao động. Phát triển kinh tế tư nhân Phú Thọ phụ thuộc nhiều vào chất lượng nhân lực.

4.3. Phát triển hạ tầng và khuyến khích liên kết kinh doanh

Hoàn thiện hạ tầng giao thông, điện, nước và internet là nền tảng cho phát triển kinh tế tư nhân. Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân hợp tác, liên kết để tạo chuỗi giá trị và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Tham gia các sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò động lực then chốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Tại tỉnh Phú Thọ, tính đến hết năm 2013, địa phương đã ghi nhận 4.728 doanh nghiệp dân doanh đang hoạt động, chiếm tới 97,4% tổng số doanh nghiệp trên toàn địa bàn. Mặc dù đóng góp tích cực vào mức tăng trưởng kinh tế bình quân 8,5% mỗi năm trong giai đoạn 2009 - 2013, khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh vẫn đối mặt với nhiều rào cản nội tại như quy mô vốn mỏng, trình độ công nghệ hạn chế và năng lực cạnh tranh chưa cao. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là đánh giá toàn diện bức tranh phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, từ đó tháo gỡ các nút thắt thể chế và môi trường kinh doanh cấp tỉnh.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp dân doanh trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong khung thời gian 2009 - 2013, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp chính sách mang tính khả thi cao. Về phạm vi không gian, đề tài khảo sát toàn bộ địa bàn tỉnh Phú Thọ gồm 11 huyện, 1 thành phố và 1 thị xã. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp chính quyền địa phương định hình các chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 39% lên trên 55% và cải thiện vị trí xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh vượt bậc trong giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết về các hình thức sở hữu tư liệu sản xuất và lý thuyết kinh tế thể chế về môi trường kinh doanh. Luận văn tiếp cận 3 khái niệm cốt lõi: kinh tế tư nhân (bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân), các loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2005 (doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần), và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI. Mô hình nghiên cứu vận dụng ma trận SWOT nhằm phân tích sự tương tác giữa điểm mạnh, điểm yếu nội tại với cơ hội và thách thức từ môi trường vĩ mô bên ngoài, qua đó định hình 4 nhóm chiến lược căn bản: điểm mạnh - cơ hội, điểm yếu - cơ hội, điểm mạnh - nguy cơ, và điểm yếu - nguy cơ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, cùng các báo cáo PCI thường niên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam trong mốc thời gian 5 năm từ 2009 đến 2013. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 4.728 doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân được cấp phép thành lập và dữ liệu kinh tế - xã hội tại 13 đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ thứ cấp dựa trên hệ thống cơ sở dữ liệu đăng ký kinh doanh và thống kê nhà nước, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho toàn bộ thực thể kinh tế tư nhân tại địa phương.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả và so sánh đối chiếu liên tỉnh là nhằm lượng hóa chính xác sự chuyển dịch cơ cấu ngành, biến động nguồn vốn và chỉ số PCI của Phú Thọ đặt trong tương quan đối sánh với 2 tỉnh lân cận là Vĩnh Phúc (thu ngân sách kinh tế tư nhân đạt 1.784 tỷ đồng) và Bắc Ninh (thu hút 6.366 doanh nghiệp tư nhân). Phương pháp phân tích ma trận SWOT được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc tích hợp các biến số nội lực và ngoại cảnh, tạo cơ sở logic để hoạch định chính sách phát triển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng kinh tế tư nhân tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2009 - 2013:

Thứ nhất, số lượng doanh nghiệp tư nhân tăng trưởng ấn tượng với 1.841 doanh nghiệp thành lập mới trong giai đoạn 2010 - 2013, đưa tổng số cơ sở kinh tế tư nhân lên 4.728 đơn vị, chiếm 97,4% tổng số doanh nghiệp toàn tỉnh vào năm 2013.

Thứ hai, khu vực tư nhân đóng góp quan trọng vào quy mô GRDP đạt 6.480 tỷ đồng năm 2009 và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 8,5%, thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu của tỉnh tăng từ 340,7 triệu USD năm 2010 lên 599,3 triệu USD năm 2013.

Thứ ba, môi trường kinh doanh bộc lộ sự thiếu ổn định khi chỉ số PCI trồi sụt mạnh, đạt mức cao nhất tại hạng 27 trên 63 tỉnh thành vào năm 2011 với 60,31 điểm, nhưng sau đó tụt dốc xuống hạng 54 trên 63 vào năm 2013 với 53,91 điểm.

Thứ tư, chất lượng nguồn nhân lực khu vực tư nhân còn thấp khi tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh mới dừng lại ở mức 39% trên tổng số 717,1 nghìn lao động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân khiến chỉ số PCI của tỉnh suy giảm năm 2013 xuất phát từ sự sụt giảm nghiêm trọng của các chỉ số thành phần như tính năng động (chỉ đạt 3,93 điểm), chi phí thời gian (4,89 điểm) và tính minh bạch (4,91 điểm). Khi so sánh với tỉnh Vĩnh Phúc nơi kinh tế tư nhân đóng góp 45.519 tỷ đồng giá trị sản xuất và tỉnh Bắc Ninh với tổng vốn đăng ký tư nhân đạt 100.380 tỷ đồng, Phú Thọ bộc lộ rõ điểm yếu về quy mô vốn doanh nghiệp nhỏ và hạ tầng công nghiệp hỗ trợ chưa hoàn chỉnh.

Trong các báo cáo phân tích, các chuỗi số liệu này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện diễn biến thứ hạng PCI giai đoạn 2009 - 2013 kết hợp biểu đồ tròn biểu diễn cơ cấu 3 loại hình doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn. Bảng ma trận SWOT tổng hợp cũng minh họa rõ nét thế yếu về mặt bằng sản xuất và công nghệ chế biến nông lâm sản chưa tập trung, đòi hỏi những can thiệp thể chế kịp thời từ phía chính quyền địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích SWOT và thực trạng kinh tế, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững:

Thứ nhất, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chỉ số PCI. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư cần triển khai cơ chế một cửa liên thông hiện đại, rút ngắn 30% thời gian cấp phép kinh doanh và giảm thiểu chi phí không chính thức, đặt mục tiêu đưa chỉ số PCI của tỉnh lọt vào top 30 cả nước trong lộ trình 2015 - 2020.

Thứ hai, tối ưu hóa chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn và mặt bằng sản xuất. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Phú Thọ cần phối hợp với các ngân hàng thương mại triển khai gói tín dụng ưu đãi lãi suất thấp hơn từ 1,5% đến 2% cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời Sở Tài nguyên và Môi trường đẩy nhanh việc giải phóng mặt bằng, dành tối thiểu 20% diện tích các cụm công nghiệp tập trung cho doanh nghiệp dân doanh thuê với chi phí ưu đãi trong giai đoạn 2015 - 2018.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đổi mới công nghệ. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì liên kết giữa các cơ sở dạy nghề với 4.728 doanh nghiệp tư nhân, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 39% lên 60% vào năm 2020, đào tạo hàng năm trên 20.000 lao động có chứng chỉ nghề.

Thứ tư, tăng cường liên kết hiệp hội doanh nghiệp và xúc tiến thương mại. Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Phú Thọ cần tổ chức định kỳ 2 quý 1 lần hội nghị đối thoại công - tư, đẩy mạnh kết nối giao thương giúp các doanh nghiệp mở rộng thị phần, phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu khu vực tư nhân tăng trưởng trên 15% mỗi năm từ sau năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước tại các cơ quan như Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu tin cậy về 9 chỉ số thành phần PCI và thực trạng 4.728 doanh nghiệp để xây dựng đề án phát triển kinh tế tư nhân giai đoạn mới.

Nhóm thứ hai là các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Kinh tế học ứng dụng. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp kết hợp phân tích thống kê kinh tế với khung ma trận SWOT và phương pháp so sánh liên địa phương.

Nhóm thứ ba là ban lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp và chủ các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn. Nghiên cứu giúp các nhà quản trị nhận diện rõ điểm yếu nội tại về vốn, công nghệ và khả năng quản lý, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh thích ứng với biến động thị trường.

Nhóm thứ tư là các tổ chức tài chính và quỹ tín dụng tại địa phương. Báo cáo cung cấp góc nhìn toàn diện về thực trạng tài chính của doanh nghiệp dân doanh, phục vụ hiệu quả cho việc thiết kế các sản phẩm tín dụng và quản trị rủi ro cho vay đối với khu vực kinh tế ngoài nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng phát triển về số lượng của các doanh nghiệp kinh tế tư nhân tại tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2009 - 2013 diễn ra như thế nào? Số lượng doanh nghiệp tư nhân tại Phú Thọ tăng trưởng rất nhanh, từ 2.887 doanh nghiệp năm 2009 lên 4.728 doanh nghiệp vào cuối năm 2013, chiếm tới 97,4% tổng số doanh nghiệp toàn tỉnh. Riêng giai đoạn 2010 - 2013 đã có thêm 1.841 doanh nghiệp thành lập mới, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế dân doanh.

Nguyên nhân chính khiến chỉ số năng lực cạnh tranh PCI của Phú Thọ tụt xuống vị trí 54 vào năm 2013 là gì? Sự tụt dốc của chỉ số PCI xuống 53,91 điểm và xếp thứ 54 trên 63 tỉnh thành năm 2013 chủ yếu do điểm số thấp ở các chỉ số thành phần then chốt. Cụ thể, tính năng động chỉ đạt 3,93 điểm, chi phí thời gian đạt 4,89 điểm và tính minh bạch đạt 4,91 điểm, phản ánh sự chậm trễ trong xử lý thủ tục hành chính.

Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp như thế nào vào các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của tỉnh Phú Thọ? Khu vực tư nhân là động lực chính duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 8,5% của tỉnh giai đoạn 2009 - 2013. Đồng thời, khu vực này góp phần quan trọng vào tổng thu ngân sách nhà nước đạt trên 2.500 tỷ đồng và thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh tăng vọt lên 599,3 triệu USD vào năm 2013.

Điểm nghẽn lớn nhất về nguồn nhân lực của doanh nghiệp tư nhân Phú Thọ được luận văn chỉ ra là gì? Điểm nghẽn cốt lõi là chất lượng lao động chưa đồng đều và thiếu kỹ năng công nghiệp, với tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ đạt 39% trên tổng số 717,1 nghìn người trong độ tuổi lao động năm 2013. Điều này cản trở trực tiếp khả năng tiếp thu công nghệ mới và chuyển dịch cơ cấu sản xuất.

Bài học kinh nghiệm thực tiễn từ các tỉnh lân cận có thể áp dụng cho Phú Thọ là gì? Kinh nghiệm từ tỉnh Vĩnh Phúc với thu ngân sách kinh tế tư nhân đạt 1.784 tỷ đồng và Bắc Ninh với 6.366 doanh nghiệp tư nhân cho thấy Phú Thọ cần quyết liệt cải cách hành chính theo cơ chế một cửa, hoàn thiện hạ tầng các cụm công nghiệp và duy trì đối thoại công - tư định kỳ để tháo gỡ vướng mắc.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu thông qua 5 đóng góp chính:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kinh tế tư nhân và khung phân tích SWOT trong quản lý kinh tế cấp địa phương.
• Phản ánh trung thực thực trạng 4.728 doanh nghiệp tư nhân chiếm 97,4% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2009 - 2013.
• Làm rõ nguyên nhân biến động chỉ số PCI từ hạng 27 năm 2011 xuống hạng 54 năm 2013 gắn với các rào cản hành chính và tính năng động thể chế.
• Đúc kết bài học thực tiễn so sánh giá trị từ hai mô hình thành công của tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Bắc Ninh.
• Hoạch định 4 nhóm giải pháp đồng bộ về vốn, đất đai, nguồn nhân lực và thể chế quản trị với lộ trình thực hiện đến năm 2020.

Về các bước triển khai tiếp theo, các cơ quan ban ngành tỉnh Phú Thọ cần sớm số hóa thủ tục đăng ký kinh doanh và thiết lập quỹ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong giai đoạn 2016 - 2020. Để nắm bắt trọn vẹn luận cứ khoa học, phân tích chuyên sâu và hệ thống bảng biểu định lượng, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu nên tham khảo trực tiếp toàn văn công trình luận văn thạc sĩ kinh tế này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục tham khảo, danh mục viết tắt, bảng biểu, nội dung chính của luận văn bao gồm 4 chương như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển Kinh tế tư nhân; Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu; Chƣơng 3: Thực trạng phát triển Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ; Chƣơng 4: Một số định hướng và giải pháp phát triển khu vực Kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƢ NHÂN 1. Cơ sở lý luận về phát triển Kinh tế tƣ nhân 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của Kinh tế tư nhân 1.

Khái niệm về Kinh tế tư nhân Kinh tế tư nhân (KTTN): là loại hình kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và tương ứng với phương thức quản lý, phân phối phù hợp với hình thức sở hữu đó. Khu vực KTTN là khu vực kinh tế bao gồm những đơn vị được tổ chức dựa trên sở hữu tư nhân. Khu vực KTTN, hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm cả các doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài, không những là nhân tố quyết định cho sự phát triển kinh tế mà còn đóng vai trò quan trọng trên bình diện xã hội chính trị, góp phần hình thành một xã hội công dân, qua đó, người dân có được vị thế kinh tế - xã hội độc lập hơn và có điều kiện phát huy khả năng trong môi trường cạnh tranh lành mạnh. Khu vực KTTN, hiểu theo nghĩa hẹp, chỉ bao gồm các hoạt động KTTN trong nước (gồm Kinh tế cá thể, tiểu chủ và Kinh tế tư bản tư nhân).

(Vũ Hùng Cường, 2009) - Kinh tế cá thể, tiểu chủ: Kinh tế cá thể, tiểu chủ dựa trên hình thức tư hữu nhỏ về tư liệu sản xuất. Sự khác nhau giữa kinh tế cá thể và kinh tế tiểu chủ ở chỗ: trong kinh tế cá thể nguồn thu nhập hoàn toàn dựa vào lao động và vốn của bản thân và gia đình, còn trong kinh tế tiểu chủ, tuy nguồn thu nhập vẫn chủ yếu dựa vào lao động và vốn của bản thân và gia đình, nhưng có thuê lao động. - Kinh tế tư bản tư nhân: Kinh tế tư bản tư nhân dựa trên hình thức sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê. Trong thời kỳ quá độ ở nước ta, thành phần này còn có vai trò đáng kể để phát Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ 5 triển lực lượng sản xuất, xã hội hóa sản xuất, khai thác các nguồn vốn, giải quyết việc làm và góp phần giải quyết các vấn đề xã hội khác.

Kinh tế tư bản tư nhân rất năng động, nhạy bén với kinh tế thị trường, do đó sẽ có những đóng góp không nhỏ vào quá trình tăng trưởng kinh tế của đất nước, tuy nhiên, kinh tế tư bản tư nhân có tính tự phát rất cao. Khu vực KTTN tại Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong suốt hai thập niên qua. Kể từ khi Nhà nước từ bỏ vai trò độc quyền hoạt động kinh tế và công nhận thành phần KTTN, khu vực này không ngừng lớn mạnh và chính sách mở cửa mậu dịch đã trở thành nhân tố chính dẫn đến sự phát triển khá mau lẹ của nền kinh tế Việt Nam. Quan điểm hiện nay của Đảng Cộng sản Việt Nam nêu ở Hội nghị Trung ương 5 khoá IX (3 – 2002) về phát triển KTTN: - KTTN là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân.

Phát triển KTTN là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, nâng cao nội lực của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế. - Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền tự do kinh doanh theo pháp luật, bảo hộ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của công dân; khuyến khích, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi và định hướng, quản lý sự phát triển của KTTN theo pháp luật, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Các hộ kinh doanh cá thể được Nhà nước tạo điều kiện và giúp đỡ để phát triển ở cả nông thôn và thành thị; khuyến khích các hộ liên kết hình thành các hình thức tổ chức hợp tác tự nguyện, làm vệ tinh cho doanh nghiệp hoặc phát triển lớn hơn. Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi về chính sách, pháp lý và tâm lý xã hội để các doanh nghiệp của tư nhân phát triển rộng rãi trong những ngành nghề sản xuất, kinh doanh mà pháp luật không cấm, không hạn chế về quy mô, nhất là trên những định hướng ưu tiên của Nhà nước; khuyến khích Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ 6 chuyển thành doanh nghiệp cổ phần, bán cổ phần cho người lao động, liên doanh, liên kết với nhau, với kinh tế tập thể và kinh tế Nhà nước.

- Bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của cả người lao động và người sử dụng lao động. Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người sử dụng lao động và người lao động trên cơ sở pháp luật và tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái. Chăm lo bồi dưỡng, giáo dục các chủ doanh nghiệp nâng cao lòng yêu nước, tự hào dân tộc, gắn bó với lợi ích của đất nước và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. - Tăng cường sự lãnh đạo của Nhà nước, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và các hiệp hội doanh nghiệp đối với KTTN nói chung cũng như trong từng doanh nghiệp (Đảng cộng sản Việt nam, 2002).

Các loại hình doanh nghiệp trong khu vực Kinh tế tư nhân Theo Luật doanh nghiệp năm 2005, doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được thành lập hoặc đăng ký kinh doanh theo qui định pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh theo qui định pháp luật nhằm mục đích thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh. Các doanh nghiệp trong khu vực KTTN gồm: Doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần, cụ thể: Doanh nghiệp tư nhân: là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Chủ sở hữu duy nhất của doanh nghiệp tư nhân là một cá nhân. Chủ doanh nghiệp tư nhân là đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.

Chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định việc sử dụng thu nhập thuần (sau khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp). Chủ doanh nghiệp tư nhân có thể trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh. Trường hợp thuê người khác làm giám đốc quản lý doanh nghiêp, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (Luật doanh nghiệp, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www. Do là chủ sở hữu duy nhất của doanh nghiệp nên doanh nghiệp tư nhân hoàn toàn chủ động trong việc quyết định các vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp.

Chế độ trách nhiệm vô hạn của chủ doanh nghiệp tư nhân tạo sự tin tưởng cho đối tác, khách hàng và giúp cho doanh nghiệp ít chịu sự ràng buộc chặt chẽ bỡi pháp luật như loại hình doanh nghiệp khác. Tuy nhiên, do không có tư cách pháp nhân nên mức độ rũi ro của doanh nghiệp cao, chủ doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của doanh nghiệp và của cả chủ doanh nghiệp chứ không giới hạn số vốn mà chủ doanh nghiệp đã đầu tư vào doanh nghiệp. Từ đặc điểm trên, chúng ta có thể nhận thấy doanh nghiệp tư nhân sẽ là loại hình doanh nghiệp ít được lựa chọn trong thời gian đến do những hạn chế và tính rũi ro của nó không đáp ứng được xu hướng thay đổi của nền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế. Công ty trách nhiệm hữu hạn (Công ty TNHH): là doanh nghiệp trong đó các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp.

Thành viên của công ty TNHH có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng thành viên tối thiểu là một (hai) và tối đa không vượt quá năm mươi. Công ty TNHH có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, công ty TNHH không được quyền phát hành cổ phiếu để huy động vốn (Luật doanh nghiệp, 2005). Công ty TNHH có 02 thành viên trở lên phải có hội đồng thành viên, chủ tịch thành viên, giám đốc.

Công ty TNHH có trên 11 thành viên phải có ban kiểm soát. Công ty TNHH là loại hình doanh nghiệp phổ biến nhất ở Việt Nam hiện nay. Hoạt động kinh doanh dưới hình thức công ty TNHH đem lại cho nhà đầu tư nhiều lợi thế như: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ 8 Do có tư cách pháp nhân nên các thành viên công ty chỉ chịu trách nhiệm về các hoạt động công ty trong phạm vi vốn góp vào công ty nên ít rũi ro cho người góp vốn; Số lượng thành viên công ty TNHH không nhiều và các thành viên thường quen biết, tin cậy lẫn nhau, nên việc quản lý, điều hành công ty không quá phức tạp. Chế độ chuyển nhượng vốn được điều chỉnh chặt chẽ nên nhà đầu tư dễ dàng kiểm soát được việc thay đổi các thành viên, hạn chế việc xâm nhập của người lạ vào công ty.

Tuy nhiên, hình thức công ty TNHH cũng có những hạn chế nhất định: Do chế độ trách nhiệm hữu hạn nên uy tín của công ty trước đối tác, bạn hàng cũng phần nào ảnh hưởng; Công ty TNHH chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật hơn là doanh nghiệp tư nhân hay công ty hợp danh; Việc huy động vốn của công ty TNHH bị hạn chế do không có quyền phát hành cổ phiếu Công ty cổ phần: là doanh nghiệp, trong đó : Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các khoản nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp cổ đông sở hữu cổ phần biểu quyết.