Phát Triển Kinh Tế Trang Trại: Nghiên Cứu Tại Huyện Đại Lộc, Tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích một số giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở huyện đại lộc tỉnh quảng nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Trần Quốc Đạt
• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Huyện Đại Lộc, Tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Ý nghĩa của việc phát triển kinh tế trang trại
• 1.2. NỘI DUNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.2.1. Phát triển số lượng trang trại
• 1.2.2. Gia tăng các yếu tố nguồn lực
• 1.2.3. Liên kết sản xuất của các trang trại
• 1.2.4. Phát triển thị trường của các trang trại
• 1.2.5. Kết quả sản xuất kinh doanh của trang trại
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Điều kiện xã hội
• 1.3.3. Điều kiện kinh tế
• 1.4. MỘT SỐ KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.4.1. Phát triển kinh tế trang trại gắn với xây dựng nông thôn mới
• 1.4.2. Phát triển kinh tế trang trại gắn với đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi
• 1.4.3. Phát triển kinh tế trang trại là hướng phát triển bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. TÌNH HÌNH CƠ BẢN CỦA HUYỆN ĐẠI LỘC ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
• 2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm về xã hội
• 2.1.3. Đặc điểm về kinh tế
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN ĐẠI LỘC THỜI GIAN QUA
• 2.2.1. Thực trạng phát triển về số lượng trang trại
• 2.2.2. Thực trạng các yếu tố nguồn lực
• 2.2.3. Thực trạng về liên kết sản xuất
• 2.2.4. Thực trạng về phát triển thị trường
• 2.2.5. Thực trạng về kết quả sản xuất kinh doanh
• 2.3. NGUYÊN NHÂN CỦA SỰ CHẬM PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN ĐẠI LỘC
• 2.3.1. Nguyên nhân từ phía chính quyền
• 2.3.2. Nguyên nhân từ bản thân các trang trại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. CÁC CĂN CỨ TIỀN ĐỀ ĐỂ XÂY DỰNG GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Xuất phát từ nhu cầu thị trường
• 3.1.2. Xuất phát từ chiến lược phát triển nông nghiệp nói chung và kinh tế trang trại nói riêng của huyện Đại Lộc
• 3.1.3. Xuất phát từ tiềm năng có thể khai thác để phát triển kinh tế trang trại
• 3.1.4. Một số quan điểm có tính nguyên tắc khi xây dựng giải pháp
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN ĐẠI LỘC
• 3.2.1. Phát triển số lượng trang trại
• 3.2.2. Gia tăng các yếu tố nguồn lực
• 3.2.3. Mở rộng và tăng cường các hình thức liên kết, hợp tác
• 3.2.4. Phát triển thị trường
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Huyện Đại Lộc

Phát triển kinh tế trang trại tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đang trở thành một trong những vấn đề quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn. Huyện Đại Lộc có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế trang trại, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Việc phát triển kinh tế trang trại không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Kinh Tế Của Huyện Đại Lộc

Huyện Đại Lộc có điều kiện tự nhiên phong phú, với đất đai màu mỡ và khí hậu thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc khai thác tiềm năng này vẫn chưa đạt hiệu quả cao do nhiều yếu tố như cơ sở hạ tầng còn hạn chế và thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền.

1.2. Vai Trò Của Kinh Tế Trang Trại Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Kinh tế trang trại đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa chất lượng cao. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Đại Lộc

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển kinh tế trang trại tại huyện Đại Lộc vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn đầu tư, công nghệ lạc hậu và thị trường tiêu thụ không ổn định đang cản trở sự phát triển của mô hình này.

2.1. Thiếu Vốn Đầu Tư Cho Kinh Tế Trang Trại

Nhiều trang trại tại huyện Đại Lộc gặp khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư. Phần lớn vốn đầu tư đến từ nguồn tự có của nông dân, trong khi đó, vốn vay từ ngân hàng vẫn còn hạn chế do thiếu tài sản thế chấp.

2.2. Công Nghệ Sản Xuất Còn Lạc Hậu

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Đại Lộc còn hạn chế. Nhiều trang trại vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không ổn định.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Hiệu Quả Tại Đại Lộc

Để phát triển kinh tế trang trại tại huyện Đại Lộc, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Các giải pháp này bao gồm tăng cường đầu tư, cải thiện công nghệ và xây dựng liên kết sản xuất.

3.1. Tăng Cường Đầu Tư Vào Kinh Tế Trang Trại

Cần có chính sách khuyến khích đầu tư vào kinh tế trang trại, bao gồm việc hỗ trợ vay vốn và tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân tiếp cận nguồn vốn.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần tổ chức các khóa đào tạo cho nông dân về kỹ thuật canh tác hiện đại.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Đại Lộc

Các nghiên cứu thực tiễn về phát triển kinh tế trang trại tại huyện Đại Lộc đã chỉ ra nhiều mô hình thành công. Những mô hình này không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa chất lượng cao cho thị trường.

4.1. Mô Hình Trang Trại Thành Công Tại Đại Lộc

Một số trang trại tại huyện Đại Lộc đã áp dụng thành công mô hình sản xuất hàng hóa, từ đó tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho nông dân. Những mô hình này cần được nhân rộng để phát huy hiệu quả.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Kinh Tế Trang Trại

Nghiên cứu cho thấy, phát triển kinh tế trang trại không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại địa phương.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kinh Tế Trang Trại Tại Đại Lộc

Phát triển kinh tế trang trại tại huyện Đại Lộc có nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để khai thác tối đa tiềm năng này, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

5.1. Tương Lai Của Kinh Tế Trang Trại Tại Đại Lộc

Với những chính sách hỗ trợ hợp lý, kinh tế trang trại tại huyện Đại Lộc có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Trang Trại

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho nông dân trong việc phát triển kinh tế trang trại, bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa tiến bộ, giữ vai trò trụ cột trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông thôn tại Việt Nam. Tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam – địa bàn trung du với diện tích đất lâm nghiệp chiếm tới 34.837,3 ha (tương đương 59,34% tổng diện tích tự nhiên) – tiềm năng đất đai và tài nguyên tự nhiên rất trù phú nhưng chưa được khai thác tương xứng. Phần lớn các cơ sở sản xuất nông nghiệp trên địa bàn vẫn mang nặng tính tự phát, quy mô manh mún, thiếu vốn đầu tư và gặp nhiều rào cản về thị trường tiêu thụ. Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế trang trại, phân tích sâu sắc thực trạng giai đoạn 2006-2010 và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại nông lâm nghiệp tại huyện Đại Lộc trong giai đoạn tiếp theo.

Nghiên cứu xác lập mục tiêu đánh giá các nguồn lực sản xuất, cơ cấu phân bổ, mối liên kết chuỗi giá trị và hiệu quả tài chính của các trang trại. Về phạm vi không gian và thời gian, đề tài thực hiện trên toàn địa bàn huyện Đại Lộc với các giải pháp có giá trị thực tiễn định hướng trong tầm nhìn 6 đến 7 năm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quyết định trong việc tối ưu hóa tỷ lệ che phủ rừng vượt mốc 42,8%, nâng cao hệ số sử dụng của hơn 500 ha diện tích mặt nước, giải quyết việc làm cho lực lượng lao động địa phương vốn mới sử dụng khoảng 75% quỹ thời gian nông nhàn, đồng thời tạo tiền đề chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết kinh tế quy mô (Economies of Scale), lý thuyết chuỗi giá trị nông sản và lý thuyết phát triển nông nghiệp sinh thái bền vững. Mô hình nghiên cứu làm rõ mối quan hệ tương hỗ ba mặt cốt lõi của trang trại bao gồm: Hiệu quả kinh tế, Công bằng xã hội và Bảo vệ môi trường sinh thái. Khung lý luận làm rõ 4 khái niệm trung tâm:

• Trang trại: Cơ sở sản xuất nông nghiệp hàng hóa của hộ gia đình dựa trên sự tích tụ các tư liệu sản xuất và lao động nhằm tạo nguồn thu nhập chính.
• Kinh tế trang trại: Tổng thể các yếu tố vật chất và quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình sản xuất hàng hóa quy mô lớn, vận hành theo cơ chế thị trường theo tinh thần Nghị quyết số 03/2000/NQ-CP của Chính phủ.
• Tiêu chí xác định trang trại: Hệ thống chỉ tiêu định lượng căn cứ theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, quy định diện tích tối thiểu 2,1 ha đối với trồng trọt, nuôi trồng thủy sản (giá trị sản lượng đạt 700 triệu đồng/năm), từ 1.000 triệu đồng/năm đối với chăn nuôi, và tối thiểu 31 ha cùng giá trị sản lượng 500 triệu đồng/năm đối với lâm nghiệp.
• Liên kết sản xuất nông nghiệp: Các mô hình liên kết ngang giữa các trang trại cùng ngành và liên kết dọc giữa trang trại với cơ sở chế biến, tiêu thụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Đại Lộc giai đoạn 2006-2010, các báo cáo chuyên đề của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Quảng Nam, cùng dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa. Cỡ mẫu điều tra bao gồm 80 trang trại và hộ sản xuất nông lâm nghiệp tiêu biểu, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái: Vùng núi gò đồi, vùng đồng bằng phù sa và vùng trũng ven sông.

Phương pháp phân tích thực chứng và chuẩn tắc kết hợp với phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh chuỗi số liệu động thái được ứng dụng nhằm lượng hóa tốc độ tăng trưởng. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác các chỉ tiêu tài chính then chốt như tổng doanh thu trên chi phí (TR/TC), tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư và năng suất thu nhập trên mỗi héc-ta đất canh tác trong suốt chu kỳ sản xuất từ năm 2006 đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu đất đai và tài nguyên lâm nghiệp của Đại Lộc thể hiện tiềm năng to lớn nhưng khai thác chưa triệt để. Địa bàn sở hữu 34.837,3 ha đất lâm nghiệp, trong đó rừng sản xuất đạt 18.141,74 ha và rừng phòng hộ đạt 11.600,56 ha. Giai đoạn 2006-2010, toàn huyện đã trồng mới 3.012 ha rừng, nâng tỷ lệ che phủ lên 42,8%, tuy nhiên vẫn còn hơn 700 ha đất trống đồi trọc chưa được phủ xanh.

Thứ hai, quỹ đất nông nghiệp phân hóa đa dạng nhưng hiệu quả sử dụng chưa đồng đều. Huyện có 8.320,68 ha đất phù sa màu mỡ dọc sông Thu Bồn và sông Vu Gia, 1.013,98 ha đất đỏ vàng, 645 ha đất cát và 139 ha đất xám bạc màu. Đặc biệt, tiềm năng mặt nước có khả năng nuôi trồng thủy sản đạt trên 500 ha, song thực tế địa phương mới chỉ đưa vào sử dụng hơn 100 ha (chiếm chưa đầy 20% tổng diện tích tiềm năng).

Thứ ba, nguồn lực tài chính và phương thức tổ chức sản xuất của các chủ trang trại còn nhiều điểm nghẽn. Tỷ trọng vốn tự có của các hộ gia đình chiếm tới 75% - 80% tổng vốn đầu tư, trong khi tỷ lệ tiếp cận vốn vay trung và dài hạn từ các ngân hàng thương mại chỉ đạt dưới 25%. Trình độ cơ giới hóa thấp, việc ứng dụng công nghệ sinh học và hệ thống chuỗi giá trị khép kín từ khâu chọn giống đến tiêu thụ nông sản còn rời rạc.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự phát triển chậm bắt nguồn từ đặc thù thời tiết thủy văn khắc nghiệt. Lượng mưa hàng năm phân bổ không đều khi 4 tháng mưa lũ (từ tháng 9 đến tháng 12) chiếm tới 70% - 75% lượng mưa cả năm, gây ngập úng nghiêm trọng; trong khi các tháng mùa hạ khô hạn chỉ chiếm 12% - 15% tổng lượng mưa. Dù có công trình hồ Khe Tân với dung tích trữ nước đạt gần 50 triệu m3, hệ thống kênh mương nội đồng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu tưới tiêu cho các vùng đồi cao.

Khi so sánh với mô hình huyện Lạc Thủy (tỉnh Hòa Bình) có 202 trang trại đạt chuẩn với diện tích 1.410,3 ha và doanh thu bình quân 105 triệu đồng/trang trại/năm, hay mô hình huyện Kim Thành (Hải Dương) chuyển đổi thành công 500 ha đất trũng cấy lúa bấp bênh sang kinh tế trang trại tập trung, có thể thấy Đại Lộc hoàn toàn có đủ điều kiện bứt phá nếu giải quyết tốt bài toán hạ tầng và vốn. Các dữ liệu này có thể được trình bày rõ nét qua biểu đồ cơ cấu các loại đất huyện Đại Lộc (phù sa 8.320,68 ha, đất đỏ vàng 1.013,98 ha, đất cát 645 ha, đất xám 139 ha) và bảng so sánh các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật (tỷ suất lợi nhuận trên chi phí, doanh thu trên một héc-ta) giữa các loại hình trang trại lâm nghiệp, chăn nuôi và kinh tế tổng hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

• Quy hoạch và tích tụ tư liệu sản xuất đất đai: Ủy ban nhân dân huyện Đại Lộc cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường cần đẩy nhanh tiến độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp dài hạn cho 100% trang trại đủ điều kiện. Khẩn trương chuyển đổi 400 ha mặt nước tiềm năng chưa khai thác sang quy hoạch nuôi trồng thủy sản tập trung kết hợp chăn nuôi an toàn sinh học trong lộ trình 3 đến 5 năm.
• Nới rộng hạn mức và trợ cấp lãi suất tín dụng ưu đãi: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Đại Lộc phối hợp với ngân sách địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ từ 15% đến 20% lãi suất tiền vay đối với các khoản vay trung hạn từ 50 đến 100 triệu đồng; nâng tỷ trọng nguồn vốn vay tín dụng chính thức của các trang trại lên mức 45% - 50% trong giai đoạn 2012-2018.
• Xây dựng mạng lưới liên kết chuỗi và thành lập Hiệp hội trang trại: Hội Nông dân và Phòng Kinh tế Hạ tầng huyện chủ trì thành lập Hiệp hội Trang trại Đại Lộc nhằm thu hút ít nhất 60% đến 70% các chủ trang trại tham gia. Ký kết hợp đồng liên kết dọc cung ứng nguyên liệu trực tiếp cho các nhà máy chế biến thực phẩm và lâm sản tại Đà Nẵng và Khu kinh tế mở Chu Lai.
• Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật và đào tạo nhân lực: Trạm Khuyến nông - Khuyến lâm huyện tổ chức định kỳ 12 đến 15 lớp tập huấn chuyên sâu mỗi năm về kỹ thuật thâm canh gỗ lớn, quản lý dịch bệnh gia súc và hạch toán kinh doanh; phấn đấu nâng tỷ lệ lao động trang trại qua đào tạo nghề đạt trên 80% trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam, Phòng Nông nghiệp huyện Đại Lộc sử dụng luận văn làm căn cứ khoa học để xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, lập quy hoạch sử dụng 34.837,3 ha đất lâm nghiệp và hoàn thiện chính sách hỗ trợ kinh tế trang trại giai đoạn 2012-2020.
• Các chủ trang trại, gia trại và hộ sản xuất nông nghiệp: Nông dân trên địa bàn miền Trung nói chung và Đại Lộc nói riêng ứng dụng các mô hình kinh tế nông lâm kết hợp, phương pháp tính toán chỉ số chi phí - doanh thu và kinh nghiệm tổ chức liên kết chuỗi giá trị nhằm gia tăng lợi nhuận.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Sinh viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế và Phát triển nông thôn sử dụng tài liệu làm tài liệu tham khảo giá trị về khung phân tích thực chứng, phương pháp chọn mẫu phân tầng và lý luận chuyển dịch cơ cấu kinh tế hộ.
• Các tổ chức tín dụng nông thôn và ngân hàng thương mại: Cán bộ thẩm định tín dụng tại Agribank và Ngân hàng Chính sách xã hội tham khảo các chỉ số tài chính, suất sinh lời và chu kỳ sinh trưởng của cây lâm nghiệp (5-10 năm) để thiết kế các gói sản phẩm cho vay phù hợp với điều kiện sản xuất trang trại.

Câu hỏi thường gặp

• Tiêu chí định lượng xác định kinh tế trang trại trong giai đoạn nghiên cứu của luận văn là gì? Theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT, cơ sở trồng trọt và thủy sản tại miền Trung phải có diện tích tối thiểu 2,1 ha với giá trị sản lượng hàng hóa đạt 700 triệu đồng/năm trở lên; cơ sở chăn nuôi đạt giá trị sản lượng từ 1.000 triệu đồng/năm; cơ sở lâm nghiệp phải đạt diện tích tối thiểu 31 ha và giá trị sản lượng bình quân từ 500 triệu đồng/năm.

• Tiềm năng tự nhiên nổi bật nhất của huyện Đại Lộc để phát triển trang trại là gì? Huyện sở hữu 34.837,3 ha đất lâm nghiệp (chiếm 59,34% diện tích tự nhiên), 8.320,68 ha đất phù sa ven sông Thu Bồn và hồ chứa Khe Tân trữ lượng gần 50 triệu m3 nước. Nguồn tài nguyên dồi dào này tạo lợi thế tuyệt đối cho phát triển trang trại rừng sản xuất kết hợp trồng cây ăn quả và thủy sản nước ngọt.

• Khó khăn lớn nhất về nguồn vốn mà các chủ trang trại Đại Lộc đang đối mặt là gì? Khó khăn lớn nhất là các trang trại chủ yếu dựa vào vốn tự có (chiếm 75% - 80%), trong khi khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng còn dưới 25%. Nguyên nhân do nhiều diện tích đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để làm tài sản thế chấp và tâm lý e ngại rủi ro thiên tai từ phía ngân hàng.

• Biến động thời tiết ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất nông lâm nghiệp tại địa phương? Lượng mưa tại Đại Lộc tập trung từ 70% đến 75% vào 4 tháng lũ cuối năm (tháng 9-12), gây ngập lụt nghiêm trọng, trong khi mùa khô kéo dài với lượng mưa chỉ chiếm 12% - 15% gây thiếu nước canh tác, đòi hỏi hệ thống thủy lợi phải được kiên cố hóa để đảm bảo an toàn sản xuất.

• Bài học kinh nghiệm từ huyện Lạc Thủy (Hòa Bình) có thể chuyển giao cho Đại Lộc như thế nào? Huyện Lạc Thủy phát triển thành công 202 trang trại đạt chuẩn (diện tích bình quân 6,98 ha, doanh thu 105 triệu đồng/trang trại/năm) nhờ chính sách trích ngân sách hỗ trợ 20% lãi suất vay vốn 40 triệu đồng và trợ giá giống 20% - 40%. Đại Lộc có thể áp dụng trực tiếp cơ chế bù lãi suất và hỗ trợ kỹ thuật này để khuyến khích nông dân mở rộng quy mô.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và tiêu chí định lượng về kinh tế trang trại theo tinh thần Nghị quyết 03/2000/NQ-CP và Thông tư 27/2011/TT-BNNPTNT.
• Phân tích sâu sắc tiềm năng tự nhiên vượt trội của huyện Đại Lộc với 34.837,3 ha đất lâm nghiệp và 8.320,68 ha đất phù sa màu mỡ.
• Đánh giá thực trạng giai đoạn 2006-2010, chỉ ra các nút thắt về vốn tự có (chiếm 75% - 80%), tỷ lệ đất mặt nước chưa khai thác (trên 80%) và tác động của 4 tháng mưa lũ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về đất đai, tín dụng ưu đãi hỗ trợ 15% - 20% lãi suất, liên kết chuỗi giá trị và đào tạo trên 80% lao động lành nghề.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể trong giai đoạn 6 đến 7 năm tiếp theo nhằm đưa kinh tế trang trại trở thành động lực kinh tế nòng cốt của huyện Đại Lộc.

Đóng góp chính của công trình nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp địa phương chuyển dịch từ sản xuất tiểu nông sang kinh tế trang trại hàng hóa tập trung. Các cấp chính quyền địa phương, nhà đầu tư nông nghiệp và các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng phối hợp triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp đề xuất để khai phóng toàn diện tiềm năng kinh tế nông lâm nghiệp của huyện Đại Lộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI 1. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI 1. Một số khái niệm a. Trang trại Trang trại là loại hình cơ sở sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình nông dân, hình thành và phát triển chủ yếu trong điều kiện kinh tế thị trường khi phương thức sản xuất tư bản thay thế phương thức sản xuất phong kiến.

Một số tác giả khi nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển kinh tế trang trại trên thế giới cho rằng, các trang trại được hình thành từ cơ sở của các hộ tiểu nông sau khi từ bỏ sản xuất tự cung tự cấp khép kín, vươn lên sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường trong điều kiện cạnh tranh. Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất quan trọng trong nền nông nghiệp thế giới. Ở các nước phát triển, trang trại gia đình có vai trò to lớn và quyết định trong sản xuất nông nghiệp và tuyệt đại bộ phận nông sản cung cấp cho xã hội được sản xuất ra trong các trang trại gia đình. Ở nước ta, loại hình trang trại, mà chủ yếu là trang trại gia đình, mặc dù mới phát triển trong những năm gần đây, song vai trò tích cực và quan trọng của kinh tế trang trại đã thể hiện rõ nét cả về kinh tế cũng như về mặt xã hội và môi trường.

Về mặt kinh tế, các trang trại góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị hàng hóa cao, khắc phục dần tình trạng sản xuất phân tán, manh mún, tạo nên những vùng chuyên môn hóa, tập Luan van 6 trung hàng hóa và thâm canh cao. Mặt khác qua thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trang trại góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến và dịch vụ sản xuất ở nông thôn. Về mặt xã hội, trang trại là một tổ chức cơ sở của xã hội, trong đó các mối quan hệ xã hội đan xen nhau.Về mặt môi trường, trang trại là một không gian sinh thái, trong đó diễn ra các quan hệ sinh thái đa dạng. Không gian sinh thái trang trại có quan hệ chặt chẽ và ảnh hưởng qua lại trực tiếp với hệ sinh thái của vùng.

Ba mặt trên của trang trại có mối quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại lẫn nhau. Sự kết hợp hài hòa ba mặt này sẽ bảo đảm cho kinh tế trang trại phát triển bền vững và bảo vệ tốt môi trường, sử dụng tối ưu các nguồn lực. Mối quan hệ ba mặt cơ bản của trang trại được trình bày ở sơ đồ 1. KINH TẾ XÃ HỘI MÔI TRƯỜNG Phát triển bền vững Hiệu quả tối ưu Sơ đồ 1.

Mối quan hệ ba mặt cơ bản của trang trại Trong các mặt kinh tế - xã hội và môi trường của trang trại thì mặt kinh tế là mặt cơ bản, chứa đựng những nội dung cốt lõi của trang trại. Vì vậy trong nhiều trường hợp khi nói đến kinh tế trang trại, tức là nói tới mặt kinh tế của trang trại, người ta gọi tắt là trang trại. Có thể khẳng định rằng, trang trại là hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa dựa trên cơ sở lao động, đất đai, tư liệu sản xuất cơ bản của hộ Luan van 7 gia đình, hoàn toàn tự chủ, sản xuất kinh doanh bình đẳng với các tổ chức kinh tế khác, sản phẩm làm ra chủ yếu là để bán và tạo nguồn thu nhập chính cho gia đình [2, tr. Kinh tế trang trại Kinh tế trang trại là loại hình kinh tế sản xuất hàng hóa phát triển trên cơ sở kinh tế hộ nhưng ở quy mô lớn hơn, được đầu tư nhiều hơn về cả vốn và kỹ thuật, có thể thuê mướn nhân công để sản xuất ra một hoặc vài loại sản phẩm hàng hóa từ nông nghiệp với khối lượng lớn cho thị trường [2, tr.

Về thực chất, "trang trại" và "kinh tế trang trại" là những khái niệm không đồng nhất. Kinh tế trang trại là tổng thể các yếu tố vật chất của sản xuất và các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tồn tại và hoạt động của trang trại, còn trang trại là nơi kết hợp các yếu tố vật chất của sản xuất và là chủ thể của các quan hệ kinh tế đó. Để thống nhất tiêu chí xác định một đơn vị sản xuất kinh doanh là loại hình kinh tế trang trại, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam đã ban hành Thông tư số 27/2011/BNNPTNT Quy định về tiêu chí và thủ tục cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại. Theo Thông tư này, cá nhân, hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản đạt tiêu chuẩn kinh tế trang trại phải thỏa mãn điều kiện sau: * Đối với cơ sở trồng trọt, nuôi trồng thuỷ sản, sản xuất tổng hợp phải đạt: - Có diện tích trên mức hạn điền, tối thiểu: + 3,1 ha đối với vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng Sông Cửu Long; + 2,1 ha đối với các tỉnh còn lại.

- Giá trị sản lượng hàng hóa đạt 700 triệu đồng/năm. * Đối với cơ sở chăn nuôi phải đạt giá trị sản lượng hàng hóa từ 1.000 triệu đồng/năm trở lên. Luan van 8 * Đối với cơ sở sản xuất lâm nghiệp phải có diện tích tối thiểu 31 ha và giá trị sản lượng hàng hóa bình quân đạt 500 triệu đồng/năm trở lên [1]. Phát triển kinh tế trang trại: Kinh tế trang trại là tổng thể các yếu tố vật chất của trang trại và những mối quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại.

Như vậy có thể hiểu phát triển kinh tế trang trại là quá trình tăng cường các yếu tố vật chất của trang trại cả về mặt số lượng và chất lượng, đồng thời là quá trình giải quyết hài hoà hơn các mối quan hệ kinh tế trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại. Phát triển kinh tế trang trại phải được đặt trong mối quan hệ hài hoà với yếu tố xã hội và bảo vệ môi trường là cơ sở bảo đảm cho sự phát triển bền vững của kinh tế trang trại. Kinh tế trang trại phát triển hay không được thể hiện thông qua quy mô sản xuất kinh doanh của trang trại ngày càng được mở rộng. Các yếu tố cơ bản của sản xuất được tăng cường cả về số lượng và chất lượng.

Thứ nhất là yếu tố đất đai: Sau một thời gian hoạt động kinh doanh quy mô đất đai của trang trại sẽ được phát triển thêm về mặt diện tích, đồng thời chất lượng các loại đất đai không ngừng được cải thiện, độ màu mỡ của đất đai ngày càng tăng lên. Thứ hai là yếu tố lao động: lao động của trang trại ngày càng tăng lên cả về số lượng và chất lượng, nó phản ánh sự phát triển ngày càng nhanh của kinh tế trang trại. Trang trại ngày càng sử dụng nhiều lao động hơn với sự đòi hỏi ngày càng cao hơn về trình độ, kỹ năng và tay nghề của lao động, nhu cầu về lao động của các trang trại ngày càng đa dạng hơn, đòi hỏi tính chuyên nghiệp ngày càng cao hơn. Thứ ba là vốn đầu tư cho sản xuất kinh doanh của trang trại: Vốn là yếu tố vật chất hết sức quan trọng cho sản xuất.

Sau mỗi chu kỳ kinh doanh, trang Luan van 9 trại có vốn tích luỹ nhiều hơn, mức độ đầu tư cho sản xuất ngày càng lớn hơn chứng tỏ sự phát triển của kinh tế trang trại ngày càng rõ rệt. Vốn đầu tư ngày càng lớn thể hiện sức mạnh kinh tế của trang trại. Vốn đầu tư được thể hiện dưới hình thức là những tài sản như nhà xưởng, máy móc thiết bị, các công trình phục vụ sản xuất kinh doanh và các loại tài sản lưu động khác. Các yếu tố vật chất này càng nhiều và chất lượng càng cao, càng hiện đại thì càng chứng tỏ sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế trang trại.

Thứ tư là trình độ công nghệ và các biện pháp kỹ thuật mới được ứng dụng vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại. Mức độ đầu tư công nghệ và trình độ công nghệ được các trang trại đưa vào sử dụng càng cao, các biện pháp kỹ thuật tiên tiến trong trồng trọt, chăn nuôi, ngành nghề dịch vụ được áp dụng ngày càng nhiều sẽ là những yếu tố có tính quyết định đến năng suất lao động, năng suất cây trồng, vật nuôi, và trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm của trang trại, một yếu tố tạo nên sức mạnh cạnh tranh của kinh tế trang trại trên thương trường. Thứ năm là cách thức tổ chức sản xuất, cơ cấu sản xuất, mức độ chuyên môn hoá, trình độ sản xuất hàng hoá. của trang trại.

Đây là những yếu tố thể hiện sự tăng cường về mặt chất lượng trong quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế trang trại. Tóm lại, phát triển kinh tế trang trại là tổng thể các biện pháp, chính sách để phát triển các trang trại cả về số lượng cũng như năng lực sản xuất (đất đai, lao động, cơ sở vật chất.) nhằm sản xuất nhiều sản phẩm hàng hóa cho thị trường và nâng cao hiệu quả của quá trình sản xuất. Trên cơ sở đó gia tăng phần đóng góp với nhà nước, nâng cao thu nhập của chủ trang trại. Ý nghĩa của việc phát triển kinh tế trang trại Bất kỳ một hình thức sản xuất nào cũng ảnh hưởng đến đời sống kinh tế xã hội nói chung.

Là một thực thể kinh tế, các trang trại hình thành và phát Luan van 10 triển đem lại ý nghĩa to lớn về mặt tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, làm thay đổi cơ bản bộ mặt nông nghiệp, nông thôn. - Phát triển kinh tế trang trại thúc đẩy chuyên môn hoá sản xuất, chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp - nông thôn và phát triển kinh tế hàng hoá. Như đã biết, đặc trưng của kinh tế trang trại là mức độ tập trung cao về đất đai và tích luỹ lâu dài về vốn, đã dần tạo nên một quy mô vượt trội so với sản xuất của hộ gia đình. Với riêng mỗi trang trại, trong giai đoạn đầu do còn thiếu vốn và khả năng sản xuất cũng như kinh nghiệm quản lý, họ thường kết hợp sản xuất nhiều loại nông sản khác nhau nhưng sau đó do sự tích luỹ về các yếu tố vốn, đất đai, kinh nghiệm sản xuất thì các trang trại sẽ hướng theo một vài loại sản phẩm do đó quy mô của loại sản phẩm này cũng lớn lên.