UBND TỈNH BÌNH DƢƠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT BÙI PHÚ HOẠT KINH TẾ TRANG TRẠI HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƢƠNG TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015 CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ VIỆT NAM MÃ NGÀNH: 8229013 LUẬN VĂN THẠC SĨ BÌNH DƢƠNG, NĂM 2019 UBND TỈNH BÌNH DƢƠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT BÙI PHÚ HOẠT KINH TẾ TRANG TRẠI HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƢƠNG TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015 CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ VIỆT NAM MÃ NGÀNH: 8229013 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN VĂN THỦY BÌNH DƢƠNG, NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Các số liệu, thống kê, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Ngoài ra luận văn còn có sự kế thừa từ các công trình nghiên cứu của những tác giả đi trƣớc và có sự bổ sung thêm những tài liệu mới. Bình Dương, ngày 15 tháng 08 năm 2019 Tác giả luận văn Bùi Phú Hoạt i LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến sỹ Nguyễn Văn Thủy, là ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, động viên tinh thần và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Xin chân thành cảm ơn: Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Thủ Dầu Một, Lãnh đạo Khoa và các chuyên viên phòng Sau Đại học đã giúp đỡ, tổ chức tốt lớp học cho chúng tôi. Ban giám hiệu Trƣờng THPT Nguyễn Trãi và đồng nghiệp, đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập. Trong suốt quá trình thực hiện luận văn, tôi cũng nhận đƣợc sự động viên của gia đình, bạn bè và các thành viên của lớp Cao học Lịch sử CH16LS01. Đó là động lực để tôi tiếp tục phấn đấu và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Bùi Phú Hoạt ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT . v DANH MỤC BẢNG . vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ . vii DANH MỤC HÌNH . vii PHẦN MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Lịch sử nghiên cứu vấn đề . Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài . Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài . Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài . Ý nghĩa của đề tài . Kết cấu của luận văn . CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƢƠNG 9 1. Quan niệm, vai trò và các loại hình kinh tế trang trại . Quan niệm và nội dung phát triển kinh tế trang trại . Các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển kinh tế trang trại ở Bình Dƣơng . Cơ sở thực tiễn . Khía cạnh pháp lý về quá trình hình thành và phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam. Thực tiễn phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Phú Giáo tác động đến phát triển kinh tế trang trại .30 Tiểu kết chƣơng 1:. 36 iii Chƣơng 2. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI HUYỆN PHÚ GIÁO TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015 . Chủ trƣơng, chính sách phát triển kinh tế trang trại của tỉnh Bình Dƣơng và huyện Phú Giáo . Chủ trƣơng, chính sách phát triển kinh tế trang trại của tỉnh Bình Dƣơng . Khái quát chủ trƣơng, chính sách phát triển kinh tế trang trại của huyện Phú Giáo . Kinh tế trang trại huyện Phú Giáo giai đoạn 2005 – 2010 . Chủ trƣơng của huyện Phú Giáo về phát triển nông, lâm nghiệp và kinh tế trang trại . Phát triển kinh tế trang trại huyện Phú Giáo 2005 – 2010. Kinh tế trang trại huyện Phú Giáo giai đoạn 2010 – 2015 . Chủ trƣơng của huyện Phú Giáo về phát triển kinh tế trang trại. Quá trình phát triển . Kết quả đạt đƣợc của kinh tế trang trại giai đoạn 2010 – 2015 .60 Tiểu kết chƣơng 2 . ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG Ở HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƢƠNG . Đánh giá về quá trình phát triển của kinh tế trang trại huyện Phú Giáo (2005 – 2015) . Hạn chế và nguyên nhân . Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn phát triển kinh tế trang trại ở huyện Phú Giáo (2005 – 2015) . 71 Tiểu kết chƣơng 3:.85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC iv BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT Stt Chữ viết tắt Nghĩa của chữ viết tắt 1 Nxb Nhà xuất bản 2 NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn 3 KTTT Kinh tế trang trại 4 UBND Uỷ ban nhân dân 5 NN,NT&ND Nông nghiệp, nông thôn và nông dân 6 NTM Nông thôn mới 7 HTX Hợp tác xã 8 VAC Vƣờn ao chuồng v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Số lƣợng trang trại trồng trọt huyện Phú Giáo năm 2007 .2 : Số lƣợng trang trại chăn nuôi huyện Phú Giáo năm 2007 .43 vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Các loại hình trang trại huyện Phú Giáo . Cơ cấu diện tích trong các trang trại .46 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Mô hình trang trại trồng trọt tiêu biểu . Mô hình trang trại chăn nuôi tiêu biểu .3 Mô hình trang trại kết hợp tiêu biểu .4 Mô hình trang trại kết hợp tiêu biểu . Mô hình trang trại Unifarm – xã An Thái, huyện Phú Giáo, Bình Dƣơng . Mô hình trang trại Vinamit tại Phú Giáo, Bình Dƣơng . Mô hình trang trại Unifarm – xã An Thái, huyện Phú Giáo, Bình Dƣơng . 63 viii PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trang trại là một loại hình sản xuất nông nghiệp xuất hiện sớm trong lịch sử phát triển kinh tế thế giới. Ở Việt Nam, kinh tế trang trại cũng đƣợc hình thành và trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau. Nhƣng kinh tế trang trại chỉ thật sự trở thành loại hình sản xuất chủ chốt và có vị trí quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam từ khi Đảng ta chủ trƣơng thực hiện đƣờng lối đổi mới đất nƣớc sau năm 1986. Kinh tế trang trại có vai trò rất quan trọng trong khai thác có hiệu quả đất đai, vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý góp phần phát triển nông nghiệp bền vững; đồng thời tạo thêm việc làm tăng thu nhập, khuyến khích làm giàu đi đôi với xoá đói giảm nghèo; phân công lại lao động ở nông thôn, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Thực tế đó khẳng định tính ƣu việt vƣợt trội của kinh tế trang trại – một hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh chủ yếu của nền nông nghiệp hàng hóa nƣớc ta. Phú Giáo là một huyện nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Bình Dƣơng, Phía Đông giáp huyện Vĩnh Cửu (Đồng Nai), phía Tây giáp huyện Bến Cát (Bình Dƣơng), phía Nam giáp huyện Bắc Tân Uyên (Bình Dƣơng), phía Bắc giáp huyện Đồng Phú (Bình Phƣớc). Với điều kiện tự nhiên có nhiều thuận lợi, nằm trên địa hình đồi thoải lƣợn sóng và các dải đất hẹp ven Sông Bé, đất có độ cao trung bình thấp và tƣơng đối bằng phẳng. Đất Phú Giáo chủ yếu là đất bazan xám rất thích hợp cho các cây công nghiệp nhƣ: cao su, điều, tiêu và các loại cây ăn quả. Riêng dải đất ven Sông Bé là đất phù xa mới, trồng lúa và các loại rau đậu tốt. Khí hậu Phú Giáo ôn hòa, mỗi năm có 2 mùa, 6 tháng mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4) và 6 tháng mùa mƣa (từ tháng 5 đến tháng 10). Nhiệt độ trung bình tử 26°C đến 34°C. Lƣợng mƣa trung bình trên địa bàn huyện là 1947,7mm. Số ngày mƣa trung bình là 163 ngày trong năm. Không khí có độ ẩm cao. Nhìn chung, đất đai, khí hậu và sông suối của huyện Phú Giáo rất thuận lợi để phát triển nông nghiệp và ngành này đang trở thành một thế mạnh của 1 huyện. Tính đến nay, toàn huyện có hơn 500 trang trại chăn nuôi, trồng trọt, tạo lợi thế đƣa nền nông nghiệp của huyện đi lên theo hƣớng sản xuất lớn. Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp của Tỉnh Bình Dƣơng nói chung và huyện Phú Giáo nói riêng có sự phát triển khởi sắc, trong đó, kinh tế trang trại đã và đang từng bƣớc khẳng định vai trò vị trí của nó trong sản xuất nông nghiệp của địa phƣơng. Các loại hình trang trại ở Phú Giáo chủ yếu là các trang trại trồng cây lâu năm (Cao su, điều, cây ăn trái,…), trồng rừng, chăn nuôi, trồng trọt và trang trại kinh doanh tổng hợp. Tuy nhiên, kinh tế trang trại ở Phú Giáo, Bình Dƣơng phát triển chƣa tƣơng xứng với tiềm năng của địa phƣơng. Bên cạnh một số trang trại đã và đang hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, còn một bộ phận rất lớn các trang trại còn lúng túng trong việc tổ chức sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật, định hƣớng đầu tƣ cho sản xuất kinh doanh, tìm kiếm thị trƣờng,… Việc tiếp tục nghiên cứu, luận giải làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về phát triển kinh tế trang trại làm căn cứ để xác định các quan điểm và giải pháp phù hợp, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại ở Phú Giáo, Bình Dƣơng đáp ứng yêu cầu đặt ra là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn. Với lý do đó, tác giải lựa chọn vấn đề “Kinh tế trang trại huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương từ năm 2005 đến năm 2015” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Kinh tế trang trại và phát triển kinh tế trang trại có ý nghĩa quan trọng trong góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế của đất nƣớc nói chung, phát triển nông nghiệp nói riêng theo hƣớng sản xuất hàng hóa. Bởi vậy, đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu đề cập đến kinh tế trang trại và phát triển kinh tế trang trại ở các khía cạnh khác nhau.