Luận án tiến sĩ về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới tại Hà Nội

Luận án tiến sĩ phân tích vai trò của kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới tại Hà Nội, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Phong
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Bảo Dương
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HỘP
• TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
• THESIS ABSTRACT
• 1. PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu về kinh tế tập thể trong phát triển nông thôn
• 2.1.1. Quan điểm về kinh tế tập thể trên thế giới và Việt Nam
• 2.1.2. Nghiên cứu về chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể
• 2.1.3. Nghiên cứu về kinh tế tập thể trong phát triển nông nghiệp nông thôn
• 2.2. Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.2.1. Một số khái niệm có liên quan
• 2.2.2. Đặc điểm phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.2.3. Vai trò phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Nội dung nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.3.1. Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.3.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.3.3. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 2.3.4. Kinh nghiệm phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới của một số địa phương trong nước
• 2.3.5. Bài học kinh nghiệm rút ra cho phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới của Hà Nội
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích
• 3.1.1. Tiếp cận thể chế
• 3.1.2. Tiếp cận hệ thống
• 3.1.3. Tiếp cận theo khu vực kinh tế
• 3.1.4. Tiếp cận theo loại hình kinh tế tập thể
• 3.1.5. Khung phân tích
• 3.2. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2.3. Thuận lợi, khó khăn của đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.3. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.3. Phương pháp tổng hợp thông tin và xử lý dữ liệu
• 3.3.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 3.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới ở thành phố Hà Nội
• 4.1.1. Khái quát về quá trình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.1.2. Thực trạng phát triển các hình thức tổ chức kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới của Hà Nội
• 4.1.3. Kết quả dồn điền đổi thửa và thực trạng quy hoạch phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.1.4. Thực trạng ứng dụng công nghệ trong sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới ở thành phố Hà Nội
• 4.1.5. Thực trạng phát triển các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chủ lực của các hình thức tổ chức kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.2. Kết quả, hiệu quả phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.2.1. Đánh giá chung thực trạng phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố đến phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 4.2.2.1. Thể chế, chính sách cho phát triển kinh tế tập thể
• 4.2.2.2. Đầu tư công và dịch vụ công cho phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 4.2.2.3. Nhận thức của lãnh đạo đơn vị và thành viên về vai trò của kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới
• 4.2.2.4. Quản lý nhà nước đối với kinh tế tập thể
• 4.2.2.5. Trình độ lãnh đạo tổ chức kinh tế tập thể
• 4.2.2.6. Mức độ hoàn thành các tiêu chí của chương trình xây dựng nông thôn mới
• 4.3. Định hướng, mục tiêu và giải pháp phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.3.1. Giải pháp về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.4. Kết luận và kiến nghị
• 4.4.1. Tiếp tục hoàn thiện các quy định của luật pháp tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho hợp tác xã phát triển mạnh mẽ, trong đó
• 4.4.2. Đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước ở cấp thành phố và cấp huyện
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phát triển kinh tế tập thể

Phát triển kinh tế tập thể (KTTT) là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại Hà Nội. KTTT, với nòng cốt là các hợp tác xã (HTX), không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra sự gắn kết cộng đồng và nâng cao đời sống người dân. Theo nghiên cứu, KTTT có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững và cải thiện hợp tác xã trong nông nghiệp. Việc phát triển KTTT giúp tăng cường hợp tác xã trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc phát triển KTTT còn giúp giải quyết các vấn đề xã hội, như việc làm và an sinh xã hội.

1.1. Vai trò của kinh tế tập thể trong nông thôn mới

KTTT đóng vai trò quan trọng trong xây dựng nông thôn mới thông qua việc tạo ra các mô hình sản xuất hiệu quả và bền vững. Các HTX không chỉ giúp nông dân tiếp cận công nghệ mới mà còn tạo ra các chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp. Theo số liệu thống kê, các HTX đã góp phần đáng kể vào việc nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Hơn nữa, KTTT còn giúp tăng cường hợp tác xã trong việc cung cấp dịch vụ đầu vào và tiêu thụ sản phẩm, từ đó tạo ra sự phát triển đồng bộ cho toàn bộ khu vực nông thôn. Việc phát triển KTTT cũng đồng nghĩa với việc nâng cao phát triển xã hội, góp phần vào việc thực hiện các tiêu chí trong chương trình xây dựng nông thôn mới.

II. Thực trạng phát triển kinh tế tập thể tại Hà Nội

Thực trạng phát triển kinh tế tập thể tại Hà Nội cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Các HTX nông nghiệp hiện nay chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên quy mô còn nhỏ và năng lực quản lý còn hạn chế. Theo báo cáo, số lượng HTX hoạt động hiệu quả còn thấp, và nhiều HTX chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp từ chính sách để thúc đẩy phát triển kinh tế trong khu vực nông thôn. Các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả hơn để tạo điều kiện cho các HTX phát triển bền vững.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế tập thể

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế tập thể tại Hà Nội. Đầu tiên, chính sách phát triển KTTT của Nhà nước cần được hoàn thiện và thực thi hiệu quả hơn. Thứ hai, đầu tư công và dịch vụ công cho KTTT cũng cần được tăng cường để hỗ trợ các HTX trong việc nâng cao năng lực sản xuất. Cuối cùng, nhận thức của người dân và lãnh đạo về vai trò của KTTT trong xây dựng nông thôn mới cũng cần được nâng cao. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp tạo ra sự đồng thuận và hỗ trợ từ cộng đồng cho các hoạt động của HTX.

III. Giải pháp phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới

Để phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần thúc đẩy thành lập mới và phát triển các HTX nông nghiệp chuyên ngành. Thứ hai, cần tăng cường chuyển giao công nghệ và hỗ trợ đào tạo nhân lực cho các HTX. Thứ ba, việc thúc đẩy hợp tác và liên kết giữa các HTX và các tổ chức kinh tế khác là rất cần thiết để tạo ra chuỗi giá trị bền vững. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và người dân về vai trò của KTTT trong xây dựng nông thôn mới.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ cho kinh tế tập thể cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu thực tế của các HTX. Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và đào tạo cho các HTX. Đồng thời, cần có các cơ chế khuyến khích hợp tác giữa các HTX và các doanh nghiệp tư nhân để tạo ra sự phát triển đồng bộ. Việc thực hiện các chính sách này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các HTX và góp phần vào phát triển bền vững khu vực nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TIẾN PHONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2024 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYẾN TIẾN PHONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành : Kinh tế phát triển Mã số : 9.05 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Bảo Dương PGS. Nguyễn Phượng Lê HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả luận án Nguyễn Tiến Phong i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Phạm Bảo Dương, PGS. Nguyễn Phượng Lê - cô giáo đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế nông nghiệp và Chính sách, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi, tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ của Liên minh HTX Thành phố Hà Nội, Lãnh đạo UBND các huyện, các xã nghiên cứu trên địa bàn Thành phố Hà Nội; khu vực KTTT, HTX cũng như các đơn vị có liên quan khác trên địa bàn Thành phố Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài luận án. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Nghiên cứu sinh Nguyễn Tiến Phong ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục từ viết tắt. vii Danh mục bảng. viii Danh mục biểu đồ.

x Danh mục hộp. x Trích yếu luận án. xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Tổng quan nghiên cứu về kinh tế tập thể trong phát triển nông thôn. Quan điểm về kinh tế tập thể trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu về chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể.

Nghiên cứu về kinh tế tập thể trong phát triển nông nghiệp nông thôn. Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Một số khái niệm có liên quan. Đặc điểm phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới.

Vai trò phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Nội dung nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Cơ sở thực tiễn về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới.

Kinh nghiệm quốc tế về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Kinh nghiệm phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới của một số địa phương trong nước. Bài học kinh nghiệm rút ra cho phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới của Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp tiếp cận và khung phân tích. Tiếp cận thể chế. Tiếp cận hệ thống. Tiếp cận theo khu vực kinh tế.

Tiếp cận theo loại hình kinh tế tập thể. Khung phân tích. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Thuận lợi, khó khăn của đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp thông tin và xử lý dữ liệu. Phương pháp phân tích thông tin. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới ở thành phố Hà Nội. Khái quát về quá trình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội. Thực trạng phát triển các hình thức tổ chức kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới của Hà Nội.

Kết quả dồn điền đổi thửa và thực trạng quy hoạch phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội. Thực trạng ứng dụng công nghệ trong sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới ở thành phố Hà Nội. Thực trạng phát triển các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chủ lực của các hình thức tổ chức kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết quả, hiệu quả phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Đánh giá chung thực trạng phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh hưởng của các yếu tố đến phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Thể chế, chính sách cho phát triển kinh tế tập thể. Đầu tư công và dịch vụ công cho phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới.

Nhận thức của lãnh đạo đơn vị và thành viên về vai trò của kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Quản lý nhà nước đối với kinh tế tập thể. Trình độ lãnh đạo tổ chức kinh tế tập thể. Mức độ hoàn thành các tiêu chí của chương trình xây dựng nông thôn mới.

Định hướng, mục tiêu và giải pháp phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội. Giải pháp về phát triển kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết luận và kiến nghị. Tiếp tục hoàn thiện các quy định của luật pháp tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho hợp tác xã phát triển mạnh mẽ, trong đó.

Đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước ở cấp thành phố và cấp huyện. 150 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến kết quả luận án. 151 Tài liệu tham khảo. 158 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CNC Công nghệ cao CN Công nghệ CNTT Công nghệ thông tin HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã KHCN Khoa học công nghệ KTTT Kinh tế tập thể NN Nông nghiệp NT Nông thôn NTM Nông thôn mới SPNN Sản phẩm nông nghiệp SX Sản xuất SXNN Sản xuất nông nghiệp TDND Tín dụng nhân dân THT Tổ hợp tác UBND Ủy ban nhân dân WB Ngân hàng thế giới vii DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 3.

Bảng phân bố mẫu điều tra. Số lượng hợp tác xã và Quỹ tín dụng nhân dân từ 2010-2021. Số lượng tổ hợp tác giai đoạn 2010-2021. Tổng hợp các loại hình kinh tế tập thể giai đoạn 2010-2021.

Tiến độ các xã hoàn thành tiêu chí số 13 trong xây dựng nông thôn mới. Cánh đồng lớn do hợp tác xã quản lý và cung cấp dịch vụ. Số hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp. Số lượng hợp tác xã có sản phẩm OCOP có ứng dụng mã QR.

Tổng hợp các hợp tác xã tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết theo địa bàn các quận, huyện (đến 31/12/2021). Các chuỗi liên kết sản xuất sản phẩm nông nghiệp ở Hà Nội. Số thành viên của khu vực kinh tế tập thể từ 2010-2021. Trình độ người đứng đầu tổ chức thuộc khu vực kinh tế tập thể (%).

Tổng số vốn trong hoạt động của khu vực kinh tế tập thể. Quy mô về nguồn vốn của quỹ tín dụng nhân dân. Quy mô về đất để làm trụ sở hợp tác xã. Kết quả hoạt động kinh doanh của khu vực kinh tế tập thể.

Tiêu chí nông thôn mới gắn với phát triển kinh tế tập thể. Sự tham gia của hợp tác xã thực hiện tiêu chí tổ chức sản xuất. Thu nhập bình quân của người dân tại các xã đã hoàn thành tiêu chí nông thôn mới. Các văn bản thành phố Hà Nội ban hành về phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2008 – 2021.

Một số chính sách phát triển kinh tế tập thể được thực thi trên địa bàn Hà Nội. Tổng hợp kết quả hỗ trợ hợp tác xã nông nghiệp giai đoạn 2012 – 2021 trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đánh giá của hợp tác xã về hỗ trợ dịch vụ công và đầu tư công đối với quá trình phát triển. Đánh giá phân loại hợp tác xã hoạt động theo quy mô thôn, xã.

Đánh giá của thành viên về vai trò của kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Nhân lực quản lý nhà nước đối với khu vực kinh tế tập thể. Đánh giá của lãnh đạo tổ chức về vai trò của kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới. Kết quả sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã tại các huyện xây dựng nông thôn mới.

132 ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ STT Tên biểu đồ Trang 4. Phân loại hợp tác xã nông nghiệp theo quy mô. Phân loại hợp tác xã nông nghiệp theo lĩnh vực sản xuất .