MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) là tổ chức kinh tế tập thể có vai trò đặc biệt quan trọng trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nƣớc ta; đƣợc Đảng, Nhà nƣớc quan tâm phát triển trong mọi giai đoạn cách mạng. HTXNN là một tổ chức kinh tế mang tính xã hội và nhân văn sâu sắc. Có thể nói, ý tƣởng HTXNN là một ý tƣởng hợp tác kinh tế vĩ đại của các bậc tiền bối.
Ý tƣởng này đã hình thành một cách tự nhiên từ những đòi hỏi, nhu cầu thực tế của con ngƣời trong hoạt động kinh tế. Khi đất nƣớc bƣớc vào thời kỳ đổi mới, nền kinh tế chuyển sang hoạt động theo cơ chế thị trƣờng, HTXNN cũng đƣợc chuyển đổi cả về nội dung và hình thức hoạt động theo Luật Hợp tác xã (HTX) (ban hành năm 1996), nhằm thích ứng kịp thời với môi trƣờng sản xuất - kinh doanh mới. Tuy nhiên, trong thực tế hoạt động, mô hình HTXNN vấp phải rất nhiều khó khăn, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định “Phát triển kinh tế hợp tác và HTX là vấn đề hết sức quan trọng trong chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội.
Chuyển đổi HTX đạt hiệu quả thiết thực, phát triển HTX kinh doanh tổng hợp đa ngành hoặc chuyên ngành để sản xuất hoặc kinh doanh dịch vụ tạo điều kiện mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh phù hợp với quá trình Công nghiệp Hóa – Hiện đại hóa”. Đan Phƣợng là một huyện nằm phía tây thành phố Hà Nội, có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển một nền nông nghiệp thị trƣờng và việc cần phải quan tâm phát triển HTX kiểu mới trong nông nghiệp là rất cần thiết. Phong trào phát triển HTXNN ở Huyện Đan Phƣợng không ngừng đƣợc củng cố và ngày càng khẳng định vai trò hết sức to lớn, nhất là trong nông nghiệp, nông thôn, không những thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế mà còn phát triển ngành nghề, giải quyết việc làm. Nhiều HTX ở Huyện Đan Phƣợng đã minh chứng bản chất tốt đẹp của một tổ chức kinh tế gần gũi với mục tiêu xây dựng CNXH ở nƣớc ta.
Có thể khẳng định rằng, sự tồn tại và phát triển của kinh tế HTX là một tất yếu khách quan trong điều kiện cơ chế thị trƣờng khi kinh tế hộ thực sự trở thành đơn vị kinh tế tự chủ. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo số liệu thống kê của Phòng nông nghiệp huyện Đan Phƣợng năm 2015, toàn huyện có 35 HTX, trong đó có 21 HTX Nông nghiệp, 01 HTX thuỷ sản với 56.106 xã viên, tổng vốn điều lệ là 16,509 tỷ đồng, 8 HTX công nghiệp, 1 HTX vận tải và 4 quỹ tín dụng nhân dân. Xét thấy HTX Đan Phƣợng, một trong số những hợp tác xã thành lập từ lâu và đi đầu trong phong trào hƣởng ứng luật HTX kiểu mới và đã chuyển đổi hoạt động theo luật HTX 2012 từ tháng 9 năm 2013 với những thành tựu nhất địnhh. Vì vậy, tác giả quyết định chọn HTX Đan Phƣợng là hợp tác xã điển hình trong nghiên cứu của mình.
Tuy đã chuyển đổi hoạt động theo luật HTX kiểu mới, nhƣng HTX Đan Phƣợng vẫn tồn tại khá nhiều vấn đề nhƣ: Kinh tế hộ nông dân hầu hết là nhỏ bé, thiếu vốn, thiếu tƣ liệu sản xuất, thiếu hiểu biết về kỹ thuật canh tác và nhiều khâu của quá trình sản xuất hộ nông dân không tự làm đƣợc, năng lực nội sinh, địa vị và quyền lợi của xã viên, và ngƣời lao động; vị thế kinh tế HTX trong nền kinh tế nhiều thành phần định hƣớng XHCN nhƣng vẫn theo cách làm kinh tế tập thể theo tu duy bao cấp. Hơn nữa đội ngũ Ban quản trị của HTX Đan Phƣợng còn yếu kém, không có trình độ về kinh tế thị thƣờng và ỉ nại dẫn đến việc hoạt động kinh tế tập thể kém hiệu quả, thậm chí thua lỗ, không có doanh thu, lợi nhuận,. Bên cạnh đó, HTX Đan Phƣợng chỉ lo đầu vào sản xuất cho các hộ nông dân nhƣ phân bón, giống lúa, thuỷ lợi….còn các nông dân phải tự lo vốn sản xuất kinh doanh và phân phối sản phẩm, bán sản phẩm sau khi thu hoạch. Mọi gánh nặng vẫn đè lên ngƣời lao động, trong khi đó HTX chƣa có chủ động đứng ra cùng giải quyết vấn đề với ngƣời nông dân, chính là những thành viên đã góp vốn cổ phần cho HTX.
Mô hình quản trị của HTX Đan Phƣợng chƣa đƣợc tập trung để mang lại lợi ích cho thành viên thông qua việc cam kết cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, việc làm theo nhu cầu của thành viên. HTX chƣa chủ động trong hoạt động, chƣa đáp ứng tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ và việc làm cho thành viên HTX cũng nhƣ các đối tƣợng không phải là thành viên. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Phát triển kinh tế hợp tác xã kiểu mới trên địa bàn Huyện Đan Phượng, Thành phố Hà Nội”, với mục đích nghiên cứu, đánh giá 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực trạng phát triển HTX Đan Phƣợng và từ đó đề xuất đổi mới mô hình Quản trị kinh doanh, đặc biệt là mô hình chiến lƣợc kinh doanh thông qua xây dựng mô hình chiến lƣợc kinh doanh. Câu hỏi nghiên cứu đặt ra trong luận văn: - Đâu là chiến lƣợc kinh doanh phù hợp nhất để phát triển HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội? - Những yếu tố nào ảnh hƣởng đến chiến lƣợc kinh doanh phát triển HTX Đan Phƣợng? - HTX Đan Phƣợng cần làm gì để trở thành HTX kiểu mới đạt hiệu quả kinh doanh? 2.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu là phát triển HTX kiểu mới trên địa bàn Thành phố Hà Nội thông qua việc đổi mới mô hình quản trị kinh doanh, đặc biệt là chiến lƣợc kinh doanh của HTX Đan Phƣợng trong bối cảnh mới trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm để phát triển kinh doanh HTX Đan Phƣợng kiểu mới, huyện Đan Phƣợng (thành phố Hà Nội). Để đạt đƣợc mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản trị kinh doanh, đặc biệt là chiến lƣợc kinh doanh HTX. - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản trị kinh doanh và hiệu quả hoạt động kinh doanh của các HTX kiểu mới. - Đề xuất đổi mới mô hình quản trị kinh doanh, đặc biệt là mô hình chiến lƣợc kinh doanh.
- Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm phát triển chiến lƣợc kinh doanh HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Thông qua nghiên cứu điển hình HTX kiểu mới, đối tƣợng và phạm vi của luận văn nhƣ sau: 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối tƣợng nghiên cứu: Quản trị kinh doanh thông qua nghiên cứu điển hình HTX Đan Phƣợng kiểu mới. Phạm vi nghiên cứu: - Về mặt không gian: Đề tài nghiên cứu, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động của HTX Đan Phƣợng kiểu mới tại huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội và từ đó đề xuất định hƣớng phát triển kinh doanh HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội. - Về mặt nội dung: Đề tài xây dựng mô hình lý thuyết chiến lƣợc kinh doanh HTX và áp dụng vào thực tế để phát triển kinh doanh HTX Đan Phƣợng.
- Về mặt thời gian: Đề tài sử dụng số liệu thống kê, báo cáo của HTX Đan Phƣợng trong thời gian 3 năm 2013, 2014 và 2015 và định hƣớng đến giai đoạn 2017 - 2020. Đề tài cũng đƣa ra định hƣớng phát triển kinh doanh HTX Đan Phƣợng kiểu mới trong thời gian tới. Những đóng góp dự kiến Luận văn hệ thống hóa những vấn đề mô hình quản trị kinh doanh, đặc biệt là chiến lƣợc kinh doanh của HTX; phân tích ƣu điểm, nhƣợc điểm và nguyên nhân tình hình quản trị kinh doanh HTX, đặc biệt là chiến lƣợc kinh doanh HTX Đan Phƣợng. Từ đó, luận văn đề xuất giải pháp đổi mới mô hình quản trị kinh doanh của HTX Đan Phƣợng, đặc biệt là chiến lƣợc kinh doanh giúp nâng cao hiệu quả quản trị và thông qua đó, nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Kết cấu của luận văn Đề tài nghiên cứu gồm 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chiến lƣợc kinh doanh HTX Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Phân tích thực trạng phát triển kinh tế HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội Chƣơng 4: Định hƣớng chiến lƣợc phát triển kinh tế HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH HTX KIỂU MỚI 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước Nghiên cứu về chiến lƣợc kinh doanh HTX đƣợc rất nhiều học giả Việt Nam nghiên cứu đƣợc công bố trên các ấn phẩm, báo, luận văn và luận án. Để cung cấp một cái nhìn tổng thể về hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực này, tác giả sẽ trình bày tóm tắt một số công trình khoa học liên quan đến đề tài luận văn đang nghiên cứu; Tuy nhiên, để đảm bảo tính phù hợp và có tƣơng quan tƣơng đối, tác giả xin trích dẫn một số nghiên cứu trong bối cảnh nông thôn, các huyện, xã đang triển khai loại hình HTX gần giống nhất với mô hình HTX Đan Phƣợng kiểu mới. Tác giả sẽ trình bày ba nghiên cứu của ba tác giả khác nhau cũng đƣợc thực hiện tại các huyện khác nhau tại Việt Nam. Nghiên cứu thứ nhất của tác giả Lê Thùy Hƣơng, 2003, Phát triển HTX nông nghiệp kiểu mới trên địa bàn Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
Mục đích của luận văn là vận dụng lý luận HTX nông nghiệp để khảo sát, đánh giá hoạt động của HTX nông nghiệp kiểu mới trên địa bàn Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên từ năm 1997 đến nay và đề xuất một số phƣơng hƣớng, giải pháp tiếp tục phát triển HTX nông nghiệp kiểu mới ở Tuy Hòa trong thời gian tới.