Chương 1 CÁC YẾU TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH 1. TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC 1. Tình hình thế giới Ở thế kỷ XXI, trên thế giới có nhiều sự biến đối trên tất cả các lĩnh vực, điều này đã làm cho KTCN của Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng có những thời cơ và thách thức. * Sự phát triển của cách mạng khoa học công nghệ (CMKHCN) Cuộc CMKHCN xuất hiện vào những năm 50 của thế kỷ XX, đó là sự nối tiếp của cuộc cách mạng kỹ thuật lần thứ nhất diễn ra tại Anh vào cuối thế kỷ XVIII, đây được coi là cuộc cách mạng lần thứ hai trên thế giới.
Hiện nay, trên thế giới đang trải qua bốn cuộc CMKHCN và ngày càng lớn mạnh ở khắp mọi nơi, ở nhiều góc độ khác nhau, đặc biệt trên lĩnh vực công nghệ thông tin. Nền tảng khoa học của cuộc CMKHCN trước hết là những phát minh vĩ đại trong lĩnh vực hóa học, vật lí cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, nó tạo ra cơ học lượng tử và các khoa học hiện đại sau này. Theo thời gian, con người ngày càng đạt được nhiều thành tựu vượt bậc về các ngành Hóa học, Sinh học, Toán học, Vật lí học, v. Dựa vào những phát minh lớn của các ngành khoa học cơ bản, con người đã ứng dụng cải tiến kĩ thuật, phục vụ sản xuất và cuộc sống của mình.
Công nghệ thông tin đã và đang phát triển mạnh mẽ và giữ vai trò quan trọng ở tất cả các lĩnh vực trên toàn cầu. Máy vi tính và Internet đang được dùng phổ biến và việc tìm kiếm thông tin, liên lạc ngày càng tiện lợi, nhanh chóng. Công nghệ thông tin ngày càng được sử dụng trong cuộc sống cũng như cách hoạt động kinh tế, xã hội khác. Với sự phát triển đó, mặc dù CMKHCN đã gây ra một số vấn đề toàn cầu như: ô nhiễm môi trường, lao động, việc làm, … nhưng CMKHCN có những tác động tích cực đến sự phát triển KTCN, cuộc cách mạng khoa học trước đó định hướng, quyết định đến quy mô và tốc độ sản xuất.
Sự phát của KHCN có vai trò to lớn trong sự phát triển KTCN của Việt Nam và Ninh Bình nói riêng. Công nghiệp cơ khí được áp dụng rộng rãi trong các đơn vị 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản xuất công nghiệp quốc doanh. Việt Nam đang áp dụng đổi mới khoa học công nghệ bằng cách cải tiến và sáng tạo công nghệ cũng như tiếp thu những công nghệ mới. Trên cơ sở đó, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình vận dụng chủ trương của Đảng và đề ra những chủ trương, đường lối, chỉ đạo sáng tạo, đúng đắn vào sự nghiệp phát triển KTCN của tỉnh trong thời kỳ từ năm 2005 đến năm 2015.
* Sự phát triển của kinh tế tri thức (KTTT) Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức. Các ngành sản xuất dịch vụ sử dụng ngày càng nhiều công nghệ cao bao gồm giáo dục, công nghệ thông tin, các dịch vụ viễn thông đều là ngành kinh tế tri thức. Các ngành công nghiệp truyền thống trong công nghiệp, nông nghiệp nếu được cải tạo sử dụng công nghệ cao mà giá trị do công nghệ cao chiếm trên 2/3 tổng giá trị thì cũng trở thành ngành kinh tế tri thức. Sự bùng nổ của tri thức gắn liền với những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại.
Máy tính và mạng internet đã tạo ra một cuộc cách mạng trong việc trao đổi, liên lạc, lưu trữ thông tin và tri thức giúp quá trình trao đổi, giao lưu tri thức, các thành tựu của KTTT được lan tỏa rộng khắp và nhanh chóng. Tốc độ sản sinh nhanh của tri thức khiến cho các cơ cấu sản xuất biến đổi không ngừng với tốc độ cao. KTTT đã đẩy vốn cũng như các yếu tố sản xuất khác xuống hàng thứ yếu, nó trở thành yếu tố dẫn dắt sự phát triển. Thành công của doanh nghiệp, của nền kinh tế phụ thuộc trước hết và chủ yếu vào khả năng sáng tạo và ứng dụng tri thức.
Những doanh nghiệp thành công nhất, có sức phát triển nhanh nhất trong nền kinh tế thế giới hiện nay chính là những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao. Mỗi nước đều có những biện pháp, cách thức và sự lựa chọn cho riêng mình trong việc xây dựng nền kinh tế này. Đối với Việt Nam cũng như tỉnh Ninh Bình, sự phát triển của nền KTTT là cơ hội lớn để phát triển KT - XH của đất nước. Trong ngành KTCN, các phương thức kinh doanh mới như thương mại điện tử, thị trường ảo, tổ chức ảo, doanh nghiệp ảo, làm việc từ xa… đang ngày càng trở thành xu thế; các công ty trong lĩnh vực phần mềm, lập trình đòi hỏi nhiều chất xám và trình độ tri thức cao ngày càng được phát triển mạnh mẽ về quy mô và số 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Nền KTCN không còn dựa vào tài nguyên mà chuyển sang dựa vào tri thức và khả năng sáng tạo của con người. Sử dụng nguồn nhân lực sẵn có cùng sự phong phú về tài nguyên thiên nhiên kết hợp sử dụng tri thức mới, công nghệ mới Việt Nam cũng như Ninh Bình đã làm ra được nhiều hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn các sản phẩm tiết kiệm nguyên liệu, thân thiện môi trường và có uy tín trên thi trường quốc tế. ĐCSVN đã hiểu được tầm quan trọng của KTTT đối với sự phát triển của KTCN và đưa ra các chủ trương phát triển KTCN phù hợp. Trên cơ sở đó, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình vận dụng đầy đủ và sáng tạo chủ trương của Đảng về phát triển KTCN và đề các chủ trương để phát triển KTCN phù hợp với thực tiễn địa phương mình.
* Xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế KHCN phát triển mạnh mẽ thúc đẩy quá trình quốc tế hoá nền kinh tế thế giới. Thương mại thế giới phát triển vượt bậc với sự ra đời của các tổ chức thế giới và khu vực như APEC (Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương), EU (Cộng đồng châu Âu), NAFTA (Hiệp định mậu dịch tự do Bắc Mỹ), WTO (Tổ chức thương mại thế giới) …Toàn cầu hóa đang diễn ra ở hầu hết các nước và các lĩnh vực khác nhau như thương mại, tài chính, dịch vụ cũng như các lĩnh vực văn hóa, xã hội với nhiều hình thức và mức độ khác nhau. Nhờ quá trình trên đã tạo ra những quan hệ gắn bó mật thiết, tác động qua lại giữa các nền kinh tế. Toàn cầu hóa tạo động lực phát triển của mỗi quốc gia, đồng thời có sự giao lưu, so sánh kinh tế giữa các nước.
Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế có tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của Việt Nam, đặc biệt là sự phát triển của KTCN. Cũng giống như toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế vừa tạo động lực phát triển, vừa đem đến sự so sánh giữa Việt Nam và các nước trên thế giới. Các thủ tục trong giao lưu hàng hóa được làm ngắn gọn hơn, hàng hóa được tự do luân chuyển, giảm mức thuế, giảm chi phí sản xuất và tăng thêm lợi ích cho người tiêu dùng. Toàn cầu giúp đa dạng hóa các loại hình đầu tư nhờ đó, dễ dàng phát triển các khu vực đầu tư, tranh thủ được nhiều nguồn vốn đầu tư nhờ giao lưu, hợp tác.
Qua đó thu hút đầu tư cho Việt Nam đồng thời giúp chuyển giao kỹ thuật và công nghệ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giữa Việt Nam đối với các nước trên thế giới. Hội nhập quốc tế giúp Việt Nam tiếp cận những nguồn tài chính q uốc tế giảm bớt tài chính về ngoại hối nhờ đó giúp tăng khả năng nhập khẩu, ngoài ra còn giúp tạo công ăn việc làm. Tuy nhiên, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế làm cho nền kinh tế công nghiệp có nhiều mối lo khó nắm bắt được như dễ suy thoái, khó duy trì ổn định. Năng lực cạnh tranh của các cơ sở kinh tế của Việt Nam chưa được cao trong khi còn phải cạnh tranh với doanh nghiệp trong và ngoài nước nên gây nhiều khó khăn.
Việt Nam hội nhập sau nhiều nước trên thế giới và trong khu vực, do đó phải cố gắng bắt kịp với tiến độ phát triển của quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trên thế giới. * Những biến động trong cục diện địa chính trị, kinh tế, xã hội, khu vực trên thế giới Trên thế giới, xu thế hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, tuy nhiên xung đột vũ trang, khủng bố, chiến tranh cục bộ, bất ổn chính trị, xã hội, tranh chấp lãnh thổ và chủ quyền vẫn diễn ra ở nhiều nơi. Các vấn đề về tự nhiên như thiên tai, ô nhiễm môi trường cùng các dịch bệnh trở thành những vấn đề nóng đáng được quan tâm trên thế giới. Đáng chú ý, cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra vào các năm 2007, 2008, hàng loạt ngân hàng đóng cửa, chứng khoán mất giá, tiền tệ không có sự bình ổn giá trị bắt nguồn từ Hoa Kỳ sau đó ảnh hưởng tới nhiều nước Châu Âu khác.
Cuộc khủng hoảng này làm ảnh hưởng lớn tới mối quan hệ kinh tế quốc tế giữa các quốc gia, gây bất ổn về thị trường tài chính. Đồng thời, cuộc khủng hoảng cũng đặt các quốc gia trong bối cảnh cần sửa đổi lại để hoàn thiện thể chế kinh tế, tìm ra nguồn năng lượng thay thế, công nghệ mới để sản xuất ra những sản phẩm chất lượng có hàm lượng trí tuệ cao, tạo sự bền vững cho phát triển kinh tế. Những thay đổi trên đã ảnh hưởng đến KTCN của không chỉ Việt Nam mà cả tỉnh Ninh Bình. Bên cạnh những tác động tích cực của những biến động đó là những ảnh hưởng tiêu cực, làm chậm sự phát triển KTCN của Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình trong nước Công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Việt Nam đạt được nhiều thành tựu quan trọng: Nhìn chung kinh tế vĩ mô giữ được mức ổn định. Quy mô kinh tế các ngành đều có sự phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao; công tác quốc phòng an ninh, giữ vững độc lập chủ quyền lãnh thổ ngày càng được đẩy mạnh; công tác đối ngoại được đặc biệt quan tâm, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam với quốc tế; giữ vững và phát triển khối đại đoàn kết dân tộc; công tác xây dựng Đảng có nhiều bước tiến bộ.