CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY MUA Ô TÔ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát về hoạt động cho vay mua ô tô của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay mua ô tô của Ngân hàng thương mại Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và sự phát triển của khoa học kĩ thuật, ô tô là một phương tiện vận tải và đi lại không thể thiếu ở các nước phát triển. Trước đây, vào những năm đầu của thế kỉ 20, việc sản xuất và bán ô tô chỉ mang tính mùa vụ.
Doanh số bán ra thường tăng đột biến vào mùa hè và mùa xuân. Tuy nhiên, vào mùa đông hoặc mùa thu, hoạt động này lại kém sôi động, các hãng sản xuất hầu như ngừng hoạt động vì không bán được hàng. Vào những tháng cao điểm, dây truyền sản xuất luôn phải hoạt động hết công xuất. Điều này làm cho máy móc hao mòn nhanh và chi phí khấu hao lớn.
Tuy nhiên, nếu các hãng sản xuất vẫn duy trì sản xuất, để hàng tại kho chờ những tháng cao điểm bán ra thì lại không có đủ khả năng tài chính. Cho vay mua ô tô ra đời đã khắc phục được nhược điểm này của ngành ô tô. Nó vừa giúp các hãng sản xuất có thể duy trì sản xuất và bán hàng đều đặn, vừa giúp khách hàng có thể sử dụng ô tô khi chưa có đủ tiền mua. Cho vay mua ô tô là một trong nhiều hình thức cho vay của NHTM.
Hiện nay, cho vay mua ô tô đang được nhiều ngân hàng áp dụng và mở rộng vì đây là một thị trường tiềm năng đối với các NHTM. Cho vay mua ô tô được hiểu như là một hình thức cho vay của NHTM, theo đó ngân hàng có thể cho khách hàng sử dụng trước một khoản tiền với mục đích mua ô tô theo nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi theo thỏa thuận. Đặc điểm của cho vay mua ô tô Cho vay là một hình thức cấp tín dụng. Vì vậy nó cũng mang đầy đủ các đặc điểm của cho vay nói chung.
Ngoài ra, hoạt động cho vay mua ô tô còn mang những đặc điểm riêng sau: 1. Đặc điểm về đối tượng, phạm vi và quy mô cho vay Đối tượng cho vay mua ô tô là giá trị hình thành lên chiếc xe. Giá trị của chiếc xe bao gồm nhiều chi phí khác nhau như: chi phí mua xe, chi phí bảo hiểm, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 chi phí nộp thuế… Đối tượng cho vay mua ô tô có thể gồm hoặc không gồm các chi phí khác ngoài chi phí mua xe, tùy thuộc vào từng ngân hàng. Các ngân hàng thường cho vay với một tỉ lệ nhất định trên chi phí mua xe, thường là từ 60% - 80%.
Mọi cá nhân, hộ gia đình và tổ chức có nhu cầu vay vốn mua xe đều được cho vay khi có đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự, đáp ứng đủ yêu cầu của ngân hàng. Nhóm khách hàng cá nhân, hộ gia đình: nhóm khách hàng này có thu nhập cao và ổn định, họ có nhu cầu mua ô tô để phục vụ cho việc đi lại hàng ngày, loại xe mà nhóm khách hàng này hướng tới thường là xe con, xe du lịch loại nhỏ, những xe sang trọng, hiện đại, có giá trị cao. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu đi lại bằng ô tô của người dân ngày càng phát triển, nhóm khách hàng này càng tăng lên, họ thường chỉ mua 01 chiếc xe. Nhóm khách hàng là các hãng, các doanh nghiệp: nhóm khách hàng này thường có nhu cầu mua ô tô để phục vụ cho nhu cầu chung của doanh nghiệp như phục vụ cho việc đi lại của lãnh đạo, đưa đón cán bộ nhân viên, vận chuyển hàng hóa, nguyên vật liệu của công ty.
Họ thường mua ít xe nhưng là những loại xe đắt tiền, cỡ lớn. Với các doanh nghiệp chuyên kinh doanh trong lĩnh vực vận tải, nhóm khách hàng này thường hướng tới loại xe phục vụ cho hoạt động kinh doanh của họ. Họ thường mua một số lượng lớn xe có giá trị trung bình, vì vậy, số tiền họ vay là lớn. Đặc điểm về thời gian cho vay mua ô tô Đối với các khoản vay theo món, thường là món vay có thời hạn ngắn hoặc trung hạn, tuy nhiên các khoản vay trả góp thường là các khoản vay trung hạn và dài hạn.
Các ngân hàng thường quy định thời gian cho vay là từ 1 – 6 năm, tùy từng ngân hàng, mục đích sử dụng vốn vay, tài sản đảm bảo, nguồn và kế hoạch trả nợ. Các món vay có thể được vay với thời hạn dài hơn. Nhưng ngân hàng không nên cho vay với thời hạn quá dài, vì như vậy thiện trí trả nợ của khách hàng sẽ bị giảm, việc thu hồi nợ của ngân hàng gặp khó khăn, khả năng xảy ra rủi ro đối với ngân hàng tăng lên. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đặc điểm về rủi ro và lãi suất cho vay mua ô tô Khi mua ô tô khách hàng thường thế chấp bằng chính chiếc xe, mà giá trị của chiếc xe thường giảm theo thời gian sử dụng. Khách hàng sẽ trả nợ cho ngân hàng từ chính thu nhập của họ. Vì vây, khả năng thu hồi nợ của ngân hàng sẽ giảm sút trong trường hợp thu nhập của khách hàng bị mất việc làm, thu nhập giảm,…Khi cho vay mua ô tô ngân hàng thường cầm bản chính của giấy tờ xe và bắt khách hàng phải mua bảo hiểm cho xe và người thụ hưởng trong trường hợp xảy ra tổn thất là ngân hàng. Nhưng thường thì các món vay mua ô tô có giá trị nhỏ nên phân tán được rủi ro cho ngân hàng.
Hoạt động cho vay mua ô tô được xem như là hoạt động có rủi ro thấp. Lãi suất cho vay được xác định dựa trên biểu lãi suất cho vay của NHTM. Tuỳ từng trường hợp cụ thể, lãi suất sẽ được xác định trên cơ sở thoả thuận giữa ngân hàng và khách hàng.3 Vai trò của hoạt động cho vay mua ô tô Đối với khách hàng Hoạt động cho vay mua ô tô của ngân hàng đã mang lại cho khách hàng nhiều lợi ích, hoạt động này có vai trò quan trọng đối với khách hàng. - Nhờ có hoạt động cho vay mua ô tô, khách hàng có thể sử dụng chiếc xe ô tô ưng ý khi chưa đủ tiền mua.
Từ đó khách hàng có thể được những tiện ích mà xe mang lại, cũng có thể sử dụng chiếc xe vào mục đích kinh doanh mang lại thu nhập. - Khách hàng có thể sử dụng chiếc ô tô sang trọng, tiện ích, phục vụ cho công viêc, tạo tinh thần hưng phấn, tạo động lực để khách hàng làm việc hiệu quả. - Khách hàng sẽ có thêm một nguồn để huy tài trợ cho chi tiêu và kinh doanh. - Nhờ có hoạt động cho vay mua ô tô của ngân hàng, các đại lí và các hãng sản xuất ô tô kí hợp đồng liên kết với ngâ hàng có thể bán được nhiều xe hơn, góp phần làm tăng doanh thu cho các hãng này.
Đối với ngân hàng Cho vay mua ô tô cũng là hoạt động có vai trò quan trọng đối với bản thân ngân hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Cho vay mua ô tô mang lại cho ngân hàng một khoản lợi nhuận lớn do lãi suất cho vay mua ô tô thường cao hơn các khoản cho vay khác của ngân hàng. Hơn nữa, cho vay mua ô tô vẫn là thị trường tiềm năng, có khả năng phát triển mạnh trong tương lai nên lợi nhuận dự kiến từ hoạt động này là khá lớn. - Thông qua hoạt động cho vay mua ô tô, ngân hàng sẽ tạo được thói quen tiếp cận với các dịch vụ ngân hàng cho khách hàng.
Từ đó ngân hàng có thể mở thêm nhiều mối quan hệ khác với khách hàng và quảng bá được hình ảnh của mình đối với khách hàng. - Thông qua hoạt động cho vay mua ô tô, ngân hàng có thể mở rộng mối quan hệ với các đại lí bán xe ô tô. Đây là một kênh thông tin tốt giúp ngân hàng có thể thu thập thông tin đa dạng , phong phú về nhiều khách hàng. Đối với nền kinh tế Hoạt động cho vay mua ô tô của ngân hàng làm tăng sức mua của khách hàng, có tác dụng kích cầu cho nền kinh tế.
Khi cầu về ô tô tăng lên sẽ kích thích các hãng sản xuất ô tô mở rộng sản xuất, tạo công ăn việc làm cho người lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Hoạt động cho vay mua ô tô đã gián tiếp tác động đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô, ngành giao thông vận tải, du lịch,… khi số lượng ô tô lưu hành tăng thì đường giao thông được mở rộng, đi lại thuận tiện thì nhu cầu du lịch cũng sẽ tăng. Các phương thức cho vay mua ô tô Khi xét đến phương thức cho vay mua ô tô , tùy theo từng góc độ khách nhau ta có các phương thức cho vay khác nhau. Việc phân chia này chỉ mang tính tương đối.
Nếu xét về quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng thì có phương thức cho vay trực tiếp và gián tiếp. Phương thức cho vay trực tiếp đối với người mua Phương thức cho vay trực tiếp đối với người mua là phương thức cho vay mà ngân hàng thực hiện cho vay trực tiếp đối với người mua. Theo phương thức này ngân hàng sẽ thay mặt khách hàng thanh toán số tiền mua ô tô của khách hàng cho các hãng sản xuất, doanh nghiệp, đại lý bán ô tô. Khi đến hạn thanh toán, khách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 hàng phải trả ngân hàng số tiền đã vay và lãi như đã kí trong hợp đồng vay.
Phương thức này có thể khái quát thành sơ đồ sau: Sơ đồ 1.1: Phương thức cho vay trực tiếp đối với người mua (4) Ngân Ngân hànghàng (1) (3) (2) Người mua ô tô DN bán ô tô (1): Ngân hàng kí hợp đồng tín dụng với người mua ô tô để trả tiền cho doanh nghiệp bán ô tô. (2): Doanh nghiệp kí hợp đồng bán ô tô cho người mua. (3): Ngân hàng thanh toán tiền mua ô tô của khách hàng đã kí theo hợp đồng. (4): Người mua ô tô trả tiền nợ và lãi cho ngân hàng.
Phương thức cho vay gián tiếp Phương thức cho vay gián tiếp là phương thức cho vay mà theo đó ngân hàng sẽ tài trợ một phần hoặc toàn bộ cho doanh nghiệp bán ô tô. Các doanh nghiệp sẽ nhận ngay số tiền sau khi bán hàng và làm đại lí thu tiền cho ngân hàng.