Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất của ngân hàng thương mại Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng phát triển hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh Hà Tây Chương 4: Giải pháp phát triển hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh Hà Tây 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ SẢN XUẤT CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong thời gian qua đã có một số đề tài, công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài phát triển hoạt động cho vay hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh Hà Tây, cụ thể nhƣ sau: - Trần Văn Dự (2010), với nghiên cứu Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay hộ sản xuất tại các Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khu vực Đồng Bằng Bắc Bộ, Luận án tiến sĩ Học viện Ngân hàng. Luận án này tập trung nghiên cứu về chất lƣợng tín dụng ngân hàng nói chung, trực tiếp là chất lƣợng cho vay hộ sản xuất, đi sâu vào giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng cho vay HSX tại các NH NNo&PTNT khu vực Đồng Bằng Bắc Bộ chứ không tập trung vào phát triển hoạt động cho vay tại một Ngân hàng NNo&PTNT cụ thể, và số liệu cũng chỉ cập nhật đến năm 2008. - Nguyễn Ngọc Tuấn (2013), với nghiên cứu giải pháp tín dụng của NH NNo&PTNT tỉnh Đăk Nông đối với hộ sản xuất cà phê, Luận án tiến sĩ Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Luận án tập trung nghiên cứu về giải pháp tín dụng của NH NNo&PTNT tỉnh Đăk Nông cụ thể là đối với hộ sản xuất cà phê, không đi sâu vào hoạt động cho vay HSX nói chung. - Đề tài “Mở rộng cho vay hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh tỉnh Gia Lai”, Tác giả Huỳnh Công Nguyên Đại học Đà Nẵng (2013) cho rằng hiện nay hộ sản xuất đã hình thành ba nhóm hộ chính: Nhóm Hộ sản xuất hàng hóa lớn, hộ kinh tế trang trại; nhóm hàng hộ sản xuất hàng hóa quy mô nhỏ; nhóm còn lại trong tình trạng sản xuất tự cung tự cấp, sản phẩm làm ra chƣa gắn với thị trƣờng, hầu hết là hộ nghèo. Trên cơ sở phân nhóm khách hàng, tác giả cho rằng cần xây dựng chiến lƣợc khách hàng trên cơ sở đánh giá và phân loại từng khách hàng, qua đó đƣa ra một số giải pháp, kiến nghị về phát triển hoạt động 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho vay hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh Gia Lai. Những hạn chế trong công tác cho vay hộ sản xuất nhƣ: + Định kỳ trả nợ vẫn còn cứng nhắc; + Vốn tín dụng còn mang tỉnh dàn trải đều trên diện rộng; + Công tác thu hồi nợ chƣa đạt hiệu quả cao; + Rủi ro trong vốn tín dụng cho vay hộ sản xuất vẫn luôn tiềm ẩn; + Công tác phân nhóm Hộ sản xuất chƣa rõ ràng.
Phan Thị Thanh Hoa (2015), với nghiên cứu Nâng cao hiệu quả cho vay hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh Hà Tây. Luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội. Đề tài đã nên đƣợc những lý luận chung về công tác cho vay hộ sản xuất tại các ngân hàng, đƣa ra 1 số kinh nghiệm cho vay sản xuất của 1 số ngân hàng lớn, từ đó rút ra đƣợc bài học kinh nghiệm cho Agribank chi nhánh Hà Tây. Ngoài ra, tác giả đã nêu lên đƣợc thực trạng công tác cho vay hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh Hà Tây, chỉ ra đƣợc những ƣu nhƣợc điểm mà Agribank chi nhánh Hà Tây đã đạt đƣợc và đang còn vƣớng mắc.
Từ đó, đƣa ra những giải pháp cụ thể để giúp Agribank chi nhánh Hà Tây khắc phục đƣợc những hạn chế còn tồn tại, cụ thể nhƣ: Tăng cƣờng và làm tốt hơn nữa công tác cán bộ, đặc biệt là cán bộ tín dụng; Tuyên truyền, đổi mới hình thức huy động vốn; Tăng cƣờng hơn nữa công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm; Phải có sƣ ràng buộc và kết hợp giữa Agribank chi nhánh Hà Tây và các cấp chính quyền; Mở rộng đầu tƣ tín dụng có trọng điểm; Đổi mới và đơn giản thủ tục vay vốn; Tăng cƣờng bồi dƣỡng nghiệp vụ cho các tổ vay vốn. Qua các đề tài, công trình nghiên cứu trên cho thấy, đã có đề tài nghiên cứu về phát triển hoạt động cho vay hộ sản xuất, nhƣng gắn vào một đối tƣợng cụ thể là Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Hà Tây thì chƣa có đề tài nào nghiên cứu. Vì vậy, việc thực hiện đề tài nghiên cứu có tính hệ thống về phát triển hoạt động cho vay hộ sản xuất tại gân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Hà Tây là một hƣớng đi mới. Đây cũng chính là điểm khác biệt của luận văn này so với các công trình nghiên cứu khác đã đƣợc công bố từ trƣớc đến nay.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những vấn đề lý luận về phát triển hoạt động cho vay hộ sản xuất của ngân hàng thƣơng mại 1. Hộ sản xuất 1. Khái niệm Nói đến sự tồn tại của hộ sản xuất trong nền kinh tế, trƣớc hết chúng ta cần thấy rằng hộ sản xuất không chỉ có ở nƣớc ta mà còn ở tất cả các nƣớc có nền nông nghiệp trên thế giới.
Hộ sản xuất đã tồn tại qua nhiều phƣơng thức và vẫn đang tiếp tục phát triển. Chúng ta có thể xem xét một số khái niệm khác nhau về hộ sản xuất, trong một số từ điển về chuyên ngành kinh tế cũng nhƣ từ điển ngôn ngữ, hộ là tất cả những ngƣời cùng sống trong một mái nhà, nhóm ngƣời đó cùng hộ sản xuất là hộ, hộ gia đình. Ngày nay, hộ sản xuất đang trở thành một nhân tố quan trọng trong sự nghiệp CNH-HĐH đất nƣớc và là sự tồn tại tất yếu trong quá trình xây dựng một nền kinh tế đa thành phần theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Theo phụ lục của ngân hàng nông nghiệp Việt Nam ban hành kèm theo quyết định 499A TDNH ngày 02/09/1993 thì khái niệm hộ sản xuất đƣợc nêu nhƣ sau: “Hộ sản xuất là một đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh, là chủ thể trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của mình”.
Thành phần chủ yếu của hộ sản xuất bao gồm: Hộ nông dân, hộ tƣ nhân, cá thể, hộ gia đình xã viên, hộ nông, lâm trƣờng viên. Nhƣ vậy, hộ sản xuất là một lực lƣợng sản xuất to lớn ở nông thôn. Hộ sản xuất hoạt động trong nhiều ngành nghề nhƣng hiện nay phần lớn hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, các hộ này tiến hành sản xuất kinh doanh đa dạng kết hợp trồng trọt với chăn nuôi ngành nghề phụ. Đặc điểm sản xuất kinh doanh nhiều ngành nghề nói trên đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các hộ sản xuất ở nƣớc ta trong thời gian qua.
Đặc điểm hộ sản xuất Tại Việt Nam hiện nay, trên 70% dân số là sinh sống ở nông thôn và đại bộ phận còn sản xuất mang tính chất tự cung, tự cấp. Trong điều kiện đó, hộ là đơn vị 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kinh tế cơ sở mà chính ở đó diễn ra quá trình phân công tổ chức lao động, chi phí sản xuất, tiêu thụ, thu thập, phân phối và tiêu dùng. Hộ đƣợc hình thành theo những đặc điểm tự nhiên, rất đa dạng. Tùy thuộc vào hình thức sinh hoạt ở mỗi vùng và địa phƣơng mà hộ hình thành một kiểu cách sản xuất, cách tổ chức riêng trong phạm vi gia đình.
Các thành viên trong hộ quan hệ với nhau theo cấp vị, có cùng sở hữu kinh tế. Trong mô hình sản xuất chủ hộ cũng là ngƣời lao động trực tiếp, làm việc có trách nhiệm và hoàn toàn tự giác. Sản xuất của hộ khá ổn định, vốn luân chuyển chậm so với các ngành khác. Đối tƣợng sản xuất phát triển hết sức phức tạp và đa dạng, chi phí sản xuất thƣờng là thấp, vốn đầu tƣ có thể rải đều trong quá trình sản xuất của hộ mang tính thời vụ, cùng một lúc có thể kinh doanh sản xuất nhiều loại cây trông, vật nuôi hoặc tiến hành các ngành nghề khác lúc nông nhàn, vì vậy thu thập cũng rải đều, đó là yếu tố quan trọng tạo điều kiện cho kinh tế hộ phát triển toàn diện.
Trình độ sản xuất của hộ ở mức thấp, chủ yếu là sản xuất thủ công, máy móc có chăng cũng còn ít, giản đơn, tổ chức sản xuất mang tính tự phát, quy mô nhỏ không đƣợc đào tạo bài bản. Hộ sản xuất hiện nay nói chung vẫn hoạt động sản xuất kinh doanh theo tính chất truyền thống thái độ lao động thƣờng bị chi phối bởi tình cảm đạo đức gia đình và nếp sinh hoạt theo phong tục tập quán của làng quê. Từ những đặc điểm trên ta thấy kinh tế hộ rất dễ chuyển đổi hoặc mở rộng cơ cấu vì chi phí bỏ ra ít, trình độ khoa học kỹ thuật thấp. Phân loại hộ sản xuất Hộ sản xuất hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế hàng hoá phụ thuộc rất nhiều vào trình độ sản xuất kinh doanh, khả năng kỹ thuật, quyền làm chủ những tƣ liệu sản xuất và mức độ vốn đầu tƣ của mỗi hộ gia đình.
Việc phân loại hộ sản xuất có căn cứ khoa học sẽ tạo điều kiện để xây dựng chính sách tín dụng phù hợp nhằm đầu tƣ đem lại hiệu quả. Có thể chia hộ sản xuất làm 3 loại sau: Thứ nhất, là các hộ có vốn, có kỹ thuât, kỹ năng lao động, biết tiếp cận với môi trƣờng kinh doanh, có khả năng thích ứng, hoà nhập với thị trƣờng. Nhƣ vậy các hộ này tiến hành sản xuất kinh doanh có hiệu quả, biết tổ chức quá trình lao động sản xuất 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho phù hợp với thời vụ để sản phẩm tạo ra có thể tiêu thụ trên thị trƣờng. Chính vì vậy mà các hộ này luôn có nhu cầu mở rộng và phát triển sản xuất tức là có nhu cầu đầu tƣ thêm vốn.
Việc vay vốn đối với những hộ sản xuất này hoàn toàn chính đáng và rất cần thiết trong quá trình mở rộng và phát triển sản xuất kinh doanh.