Lời mở đầu Hệ thống bán lẻ của thế giới văn minh hiện đại như ngày nay là kết quả của những cuộc “cách mạng” thương mại diễn ra mạnh mẽ từ những năm cuối của thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở các nước phương tây sau đó lan tỏa ra toàn thế giới. Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa trên thế giới diễn ra nhanh chóng làm tăng mức sống, tăng thu nhập của người tiêu dùng và là động lực thúc đẩy nhưng nhu cầu mua sắm mới đối với sản phẩm và dịch vụ cũng như cách thức để thỏa mãn những nhu cầu mua sắm mới đó. Đối với nhà phân phối những xu hướng mới này thức sự là cơ hội cho thị trường mới mở ra. Sự canh tranh mạnh mẽ của hệ thống phân phối truyền thống và hệ thống phân phối hiện đại được thể hiện sinh động qua bức tranh da dạng qua phương thương mại ngày nay.
Nhưng trên hết và ngự trị là các hình thức kinh doanh thương mại hiện đại. Hệ thống các chuỗi cửa hàng, các siêu thị, các trung tâm thương mại và cả thương mại điện tử bán lẻ… Phát trển hệ thống bán lẻ hiện đại ở Hà Nội trong bối cảnh cả nước đang thực hiện công cuộc đổi mới, tiến hành công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chủ động hội nhập với khu vực và thế giới là một đòi hỏi của thực tế khách quan Theo hệ thống phân loại của WTO, dịch vụ bao hàm những hoạt động kinh tế rất rộng lớn, gồm 12 nghành với 155 phân nghành dịch vụ khác nhau. Tuy nhiên, nếu xét về góc độ đóng góp vào GDP và tạo việc làm thì nghành dịch vụ lại có vai trò quan trọng không chỉ ở nước ta mà còn ở các nền kinh tế khác. Trong những năn gần đây, nghành dịch vụ phân phối, đăc biệt là dịch vụ bán lẻ ở Hà Nội có sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài làm thay đổi diện mạo nghành kinh doanh bán lẻ hiện đại của thành phố.
5 SV: Nguyễn Thu Trang lớp TMB Phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Hà Nội Chương1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG BÁN LẺ HIỆN ĐẠI 1. Khái quát về tiến trình phát triển của hệ thống bán lẻ hiện đại trên thế giới Hệ thống mạng lưới thương mại bán lẻ của thế giới văn minh hiện đại như ngày nay là kết quả của cuộc “cách mạng” thương mại bán lẻ diễn ra mạnh mẽ từ những năm cuối của thế kỷ 19 đến những năm đầu của thế kỷ 20 ở các nước phương tây sau đó lan ra toàn thế giới. quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa trên thế giới diễn ra nhanh chóng làm tăng mức sống , mức thu nhập của người tiêu dùng và là động lực thúc đẩy những yêu cầu mua sắm mới đối với những sản phẩm và dịch vụ cũng như những cách thức để thỏa mãn nhu cầu mua sắm đó. Đối với những nhà phân phối, những xu hướng này thực sự là cơ hội thi trường mới mở ra.
Sự canh tranh mạnh mẽ của hệ thống phân phối truyền thống và hiện đại được thể hiện sinh động qua các bức tranh đa dạng các phương thức kinh doanh thương mại ngay nay. Vẫn còn đó những phương thức kinh doanh thương mại truyền thống: các của hiệu của những người bán buôn nhỏ, những khu chợ truyền thống, kể cả những người bán rong… Nhưng trên hết và ngự trị là các hình thức kinh doanh thương mại hiện đại: hệ thống các siêu thị, các trung tâm thương mại, hay cả thương mại điện tử bán lẻ… 1. Loại hình siêu thị Kinh doanh siêu thị là một trong những loại hình kinh doanh hiện đại, ra đời và phát triển trong quan hệ mật thiết với quá trình công nghiêp hóa và đô thị hóa ngày càng cao ở qui mô thế giới. Sự ra đời của loại hình kinh doanh này vào năm 1930 ở Mỹ và với nhưng ưu thế nổi trội của mình đã lan rộng ra châu âu và toàn thế giới làm nên cuộc “cách mạng” trong hệ thống phân phối bán lẻ 6 SV: Nguyễn Thu Trang lớp TMB Phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Hà Nội của thế giới hiện đại được coi là một cuộc “cách mạnh” hữu ích nhất đối với ngướ tiêu dung trong lĩnh vực lưu thong phân phối bán lẻ ở thế kỷ 20.
Tại Hoa kỳ, siêu thị được định nghĩa là “cửa hàng tự phục vụ tương đối lớn có mức chi phí thấp, tỷ suất lợi nhuận không cao khối lượng hàng hóa bán ra lớn, đảm bảo thỏa mãn đầy đủ nhu cầu của người tiêu dùng về thực phẩm, bột giặt, các chất tẩy rửa và những mặt hàng chăm sóc nhà cửa” Tại Anh người ta lại định nghĩa siêu thị là của hàng bách hóa bán thực phẩm, đồ uống và các loại hàng hóa khác. Siêu thị thường đặt cạnh thành phố hay đường cao tốc hoặc trong khu vực buôn bán có diện tích khoảng từ 4. Siêu thị tại Pháp được định nghĩa là “của hàng bán lẻ theo phương thức tự phục vụ có diện tích từ 400m đến 2500 m chủ yếu bán hàng thực phẩm và vật dụng gia đình”… Tóm lại, có rất nhiêu cách định nghĩa khác nhau về siêu thị nhưng từ những nghĩa khác nhau này người ta vẫn thấy nội hàm của siêu thị là: (1) dạng cửa hàng bán lẻ, (2) áp dụng phương thức tự phục vụ, (3) hàng hóa tiêu dùng phổ biến. Ra đời năm1930, tự phục vụ - một đặc trưng cơ bản của siêu thị đã trở thành công thức chung cho nghành công nghiệp phân phối ở các nước phát triển.
Tự phục vụ đông nghĩa với văn minh thương nghiệp hiện đại. Nó có nhiều ưu điểm so với cách bán hàng truyền thống: doanh nghiệp có thể tiết kiệm được chi phí bán hàng, đặc biệt là chi phí tiền lương cho nhân viên bán hàng (thường chiếm tới 30% tổng chi phí kinh doanh). Tự phục vụ giúp người mua cảm thấy thoải mái khi được tự do lựa chọn, ngắm nghía, so sánh hàng hóa mà không bị cản trở từ phía người bán. Cũng chính vì áp dụng phương thức tự phục vụ mà siêu thị phải niêm yết giá một cách rõ ràng để người mua đỡ tốn công mặc cả 7 SV: Nguyễn Thu Trang lớp TMB Phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Hà Nội tiết kiệm được thời gian, ngoài ra siêu thi còn có một không gian mua bán tốt nhiêu khi người tiêu dung đi siêu thị không phải để mua hàng mà đơn thuần chỉ là một cuộc dạo chơi và quyết định mua hàng đến ngay sau đó, hàng hóa đươc bày bán trong siêu thị thường là hàng hóa phổ biến không phải cá biệt đặc hiệu.
Trưng bày hàng hóa là khoa học, nghệ thuật và cũng là các cách sắp sếp trưng bày hàng hóa trong siêu thị. Với các kiểu trưng bày hàng hóa đẹp mắt, hiệu quả và tạo cảm giác hưng khởi, thoải mái tiện nhi cho khach hành cũng là một sáng tạo của siêu thị. Ngoài ra phương thức thanh toán ở các siêiu thị rất thuận tiện… Tất cả những đặc điểm này đều thể hiện tính “siêu” của siêu thị. Siêu thị nằm trong hệ thống phân phối bán lẻ, là cầu nối quan trọng giữa sản suất và tiêu dùng.
Hệ thống siêu thị giải quyết rất nhiều mâu thuẫn về sản suất và tiêu dùng hàng hóa. Trong khi người tiêu dùng muốn có nhu cầu về nhiều loại hàng hóa có khối lượng nhỏ thì người sản xuất muốn thu được lợi nhuận tối ưu phải sản xuất hàng hóa với qui mô và số lượng lớn. Khi xã hội ngày càng phát triển thu nhập dân cư tăng lên, thì nhu cầu tiêu dùng ngày càng phát triển đa dạng và phong phú. Hệ thống siêu thị giúp giải quyết tốt sự khác biệt giữa sản xuất với qui mô lớn và tiêu dùng hàng hóa khối lượng nhỏ đa dạng bằng cách mua của nhiều nhà sản xuất khác nhau, bán cho nhiều người tiêu dùng tại một địa điểm.
Siêu thị giam thiêu các tầng, nấc trung gian trong hệ thống phân phối, hình thành nên một hệ thống phân phối vưng chắc. giup giảm thiểu thời gian chi phí giao dịch, hạ giá thành đảm bảo kinh doanh hiệu quả. Siêu thị có thể dẫn dắt người sản xuất hướng tới nhu cầu thi trường thúc đẩy phương thưc kinh doanh theo nhu cầu của nền kinh tế thị trường. Tón lại, sự bùng nổ của các loại hình kinh doanh thương mại hiện đại ở thế giới phương tây dựa trên nền tảng công thức tự phục vụ, loại hình kinh doanh 8 SV: Nguyễn Thu Trang lớp TMB Phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Hà Nội siêu thị.
Có thể nói kinh doanh siêu thị đã làm nên một cuôc cách mạng trong lĩnh vực phân phối bán lẻ. Thương mại điện tử Kể từ lần đầu tiên xuất hiện trang Web thương mại vào năm 1994, thương mại điện tử đã nhanh chóng lan rộng trên toàn thế giới, trở thành phương tiện truyền thông bán hàng và marketing, thậm chí làm thay đổi diện mạo của nhiều lĩnh vực kinh doanh. Khó có thể tìm một định nghĩa có ranh giới rõ rệt cho khái niệm này. Khái niệm thị trường điện tử được biết đến lần đầu tiên qua các công trình của Malone, Yates và Benjamin nhưng lại không được định nghĩa cụ thể.
Các công trình này nhắc đến sự tồn tại của các thị trường điện tử và các hệ thống điện tử thông qua sử dụng công nghệ thông tin và công nghệ truyền thông. Chiến dịch quảng cáo của IBM trong năm 1998 dựa trên khái niệm "E-Commerce" được sử dụng từ khoảng năm 1995, khái niệm mà ngày nay được xem là một lãnh vực nằm trong kinh doanh điện tử (E-Business). Các quy trình kinh doanh điện tử có thể được nhìn từ phương diện trong nội bộ của một doanh nghiệp (quản lý dây chuyền cung ứng – Supply Chain Management, thu mua điện tử- E- Procurement) hay từ phương diện ngoài doanh nghiệp (thị trường điện tử, E- Commerce,.Khái niệm cửa hàng trực tuyến (Onlineshop) được dùng để diễn tả việc bán hàng thông qua trang Web trong Internet của một thương nhân. Hiện nay định nghĩa thương mại điện tử được rất nhiều tổ chức quốc tế đưa ra song chưa có một định nghĩa thống nhất về thương mại điện tử.
Nhìn một cách tổng quát, các định nghĩa thương mại điện tử được chia thành hai nhóm tuỳ thuộc vào quan điểm: 9 SV: Nguyễn Thu Trang lớp TMB Phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Hà Nội Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử chỉ đơn thuần bó hẹp thương mại điện tử trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử, nhất là qua Internet và các mạng liên thông khác.