phÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Du lÞch tõ xa x-a ®· ®-îc ghi nhËn lµ mét së thÝch, mét ho¹t ®éng cña con ng-êi. Ngµy nay víi xu thÕ toµn cÇu hãa, du lÞch ®· trë thµnh mét nhu cÇu cÇn thiÕt cña nhiÒu ng-êi trªn toµn thÕ giíi. Du lÞch kh«ng nh÷ng ®¸p øng ®-îc nhu cÇu vi ch¬i gi¶i trÝ ®¬n thuÇn mµ nã cßn gióp con ng-êi n©ng cao sù hiÓu biÕt, giao l-u v¨n hãa gi÷a c¸c d©n téc gãp phÇn lµm phong phó thªm ®êi sèng tinh thÇn, kh«ng nh÷ng thÕ nã cßn hç trî sù ph¸t triÓn cña quèc gia n¬i ®ãn kh¸ch.
Trong nh÷ng n¨m qua ngµnh du lÞch ViÖt Nam ®· cã nh÷ng b-íc ph¸t triÓn m¹nh mÏ, mang l¹i nguån thu ngo¹i tÖ quan träng cho ®Êt n-íc, du lÞch cßn t¹o viÖc lµm cho hµng chôc lao ®éng trùc tiÕp vµ hµng triÖu lao ®éng gi¸n tiÕp trong x· héi. V× thÕ, du lÞch ®ang ngµy cµng kh¼ng ®Þnh lµ mét trong nh÷ng ngµnh kinh tÕ mòi nhän trong lé tr×nh héi nhËp kinh tÕ toµn cÇu cña ViÖt Nam. Lµ mét sinh viªn ngµnh v¨n ho¸ du lÞch cña tr-êng §¹i häc D©n lËp H¶i Phßng, em thÊy rÊt tù hµo khi ®-îc theo häc vµ sÏ trë thµnh ng-êi ho¹t ®éng trong lÜnh vùc du lÞch trong nay mai. H¬n thÕ n÷a, sau bèn n¨m ngåi trªn ghÕ nhµ tr-êng vµ chØ cßn mét thêi gian ng¾n n÷a th«i lµ em sÏ ph¶i rêi khái ghÕ nhµ tr-êng, kÕt thóc qu·ng ®êi sinh viªn cña m×nh vµ viÖc lµm tèt nghiÖp lµ nçi lo l¾ng cña nhiÒu sinh viª n cuèi cÊp nh em.
§Ò tµi kho¸ luËn tèt nghiÖp mµ em lùa chän ®ã lµ “TiÒm n¨ng, thùc tr¹ng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn du lÞch v¨n ho¸ huyÖn Yªn H-ng - TØnh Qu¶ng Ninh” vµ lý do mµ em chän ®Ò tµi: - Yªn H-ng lµ mét vïng ®Êt cã bÒ dµy lÞch sö, v¨n ho¸ l©u ®êi vµ lµ vïng ®Êt cã nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ v¨n ho¸ du lÞch, ®Æc biÖt lµ du lÞch v¨n ho¸. N¬i ®©y cßn l-u gi÷ nhiÒu di tÝch, danh th¾ng, phong tôc tËp qu¸n, héi hÌ rÊt ®Æc tr-ng cho ng-êi d©n ®ång b»ng s«ng Hång cña ViÖt Nam. - Yªn H-ng mÆc dï lµ vïng ®Êt cã nhiÒu tiÒm n¨ng nh- vËy, nh-ng hiÖn t¹i ngµnh du lÞch Yªn H-ng vÉn ph¸t triÓn h¹n chÕ vµ khai th¸c ch-a hiÖu qu¶ c¸c tµi nguyªn. - Qua bµi kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh, em muèn giíi thiÖu tíi thÇy c« vµ c¸c b¹n vÒ nh÷ng c¶nh quan, tiÒm n¨ng du lÞch cña Yªn H-ng.
Vµ còng qua bµi kho¸ luËn nµy em còng muèn ®ãng gãp nh÷ng ý kiÕn cña m×nh vÒ mét sè gi¶i ph¸p ®Ó khai th¸c, ph¸t triÓn hiÖu qu¶ tµi nguyªn du lÞch v¨n ho¸ ë Yªn H-ng. Môc ®Ých cña ®Ò tµi Môc ®Ých cña ®Ò tµi lµ b-íc ®Çu t×m hiÓu, nghiªn cøu vµ tiÕn tíi ®¸nh gi¸ tiÒm n¨ng ph¸t triÓn du lÞch v¨n ho¸ cña huyÖn Yªn H-ng vµ thùc tr¹ng ho¹t ®éng du lÞch cña huyÖn Yªn H-ng. Tõ ®ã, x©y dùng vµ ®-a ra mét sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n nhÊt nh»m ph¸t triÓn du lÞch v¨n ho¸ cña Yªn H-ng víi sù liªn quan chÆt chÏ víi du lÞch tØnh Qu¶ng Ninh. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi t-îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ tµi nguyªn du lÞch v¨n ho¸ trªn ®Þa bµn huyÖn Yªn H-ng cã thÓ khai th¸c ph¸t triÓn du lÞch.
- Nghiªn cøu, x¸c ®Þnh, ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng vµ ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p ph¸t triÓn du lÞch cña huyÖn Yªn H-ng. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ò hoµn thµnh ®-îc kho¸ luËn nµy, ng-êi viÕt ®· sö dông tæng hîp nhiÒu ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu nh-: thu thËp vµ xö lý sè liÖu, ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch tæng hîp trªn c¬ së nh÷ng tµi liÖu: s¸ch, b¸o, t¹p chÝ vÒ tµi nguyªn du lÞch tØnh Qu¶ng Ninh, c¸c sè liÖu thèng kª vÒ thùc tr¹ng khai th¸c du lÞch trªn ®Þa bµn huyÖn. Bªn c¹nh ®ã, t¸c gi¶ cßn sö dông ph-¬ng ph¸p kh¶o s¸t thùc ®Þa, ®i ®Õn mét sè ®iÓm du lÞch tiªu biÓu nh»m c¶m nhËn mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ s©u s¾c h¬n c¸c gi¸ trÞ cña nh÷ng khu di tÝch ®ã vµ t×m hiÓu c¸c biÖn ph¸p thóc ®Èy ph¸t triÓn du lÞch. Néi dung kho¸ luËn Ch-¬ng I: Nh÷ng c¬ së lý luËn chung vÒ ph¸t triÓn du lÞch v¨n ho¸.
Ch-¬ng II: Giíi thiÖu vÒ Yªn H-ng vµ tæng quan tiÒm n¨ng du lÞch v¨n ho¸ cña Yªn H-ng. Ch-¬ng III: Thùc tr¹ng khai th¸c lo¹i h×nh du lÞch v¨n ho¸ ë Yªn H-ng. Ch-¬ng IV: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn du lÞch v¨n ho¸ Yªn H-ng. Ch-¬ng I Nh÷ng C¬ Së Lý LuËn Chung VÒ Ph¸t TriÓn Du LÞch V¨n Hãa 1.
Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm vµ vai trß cña du lÞch v¨n hãa ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi 1. Kh¸i niÖm du lÞch v¨n hãa Du lÞch v¨n hãa lµ mét kh¸i niÖm t-¬ng ®èi míi mÎ trong ngµnh du lÞch v× vËy cho ®Õn nay còng cã kh¸ nhiÒu quan niÖm kh¸c nhau vÒ du lÞch v¨n hãa. D-íi ®©y lµ mét sè kh¸i niÖm tiªu biÓu vÒ du lÞch v¨n hãa. Theo tiÕn sü TrÇn Nh¹n: “ Du lÞch víi sù tham gia cña c¸c yÕu tè v¨n hãa ®ang ®-îc nhiÒu ng-êi -a thÝch.
§©y lµ lo¹i h×nh du lÞch nh»m thÈm nhËn v¨n hãa, lßng ham hiÓu biÕt vµ ham thÝch v¨n hãa qua c¸c chuyÕn du lÞch cña du kh¸ch” (10,[5]). Nh thÕ ta cã thÓ hiÓu du lÞch v¨n hãa lµ lo¹i h×nh du lÞch mµ ë ®ã con ng-êi ®-îc h-ëng thô nh÷ng s¶n phÈm v¨n hãa cña nh©n lo¹i, cña mét quèc gia, mét vïng hay mét d©n téc. Víi kh¸i niÖm nµy míi chØ nãi ®Õn môc ®Ých víi ®èi t-îng v¨n hãa mét c¸ch chung chung. Víi tiÕn sü TrÇn §øc Thanh th× cho r»ng: “ Ngêi ta gäi du lÞch v¨n hãa khi ho¹t ®éng du lÞch diÔn ra chñ yÕu trong m«i tr-êng nh©n v¨n hoÆc ho¹t ®éng du lÞch ®ã tËp trung khai th¸c tµi nguyªn d u lÞch nh©n v¨n ” (63,[5]).
Quan niÖm nµy mang tÝnh thùc tÕ h¬n trong viÖc ®Æt du lÞch v¨n hãa ph¸t triÓn trong m«i tr-êng nh©n v¨n. C¸c ®èi t-îng v¨n hãa ®-îc coi lµ tµi nguyªn du lÞch ®Æc biÖt hÊp dÉn. NÕu nh- tµi nguyªn du lÞch t- nhiªn hÊp dÉn du kh¸ch bëi sù hoang s¬, ®éc ®¸o vµ hiÕm hoi cña nã th× tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa thu hót du kh¸ch bëi tÝnh phong phó, ®a d¹ng, ®éc ®¸o vµ truyÒn thèng còng nh- tÝnh ®Þa ph-¬ng cña nã. C¸c ®èi t-îng v¨n hãa - tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n lµ c¬ së ®Ó t¹o nªn lo¹i h×nh du lÞch v¨n hãa phong phó.
Môc ®Ých cña du lÞch v¨n hãa lµ n©ng cao hiÓu biÕt c¸ nh©n th«ng qua c¸c chuyÕn du lÞch ®Õn nh÷ng n¬i l¹ ®Ó t×m hiÓu vµ nghiªn cøu lÞch sö, v¨n hãa, x· héi, phong tôc tËp qu¸n, tÝn ng-ìng cña c- d©n vïng du lÞch. V× vËy còng cã thÓ hiÓu du lÞch v¨n hãa lµ ph-¬ng thøc kh¸m ph¸ nÒn v¨n hãa mét n-íc, mét ®Þa ph-¬ng mµ ë ®ã du kh¸ch tham quan c¸c di tÝch lÞch sö, c«ng tr×nh v¨n hãa, tham dù lÔ héi, th-ëng ngo¹n c¸c h×nh thøc nghÖ thuËt biÓu diÔn, kh¸m ph¸ c¸c lèi sèng nÕp sèng v¨n hãa ®éc ®¸o. Cã thÓ thÊy cã rÊt nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ du lÞch v¨n hãa vµ mçi ®Þnh nghÜa ®Òu cã nh÷ng quan ®iÓm lµm næi bËt ®Æc tr-ng cña du lÞch v¨n hãa. Song cã thÓ nãi mét c¸ch hiÓu ®Çy ®ñ nhÊt vÒ du lÞch v¨n ho¸ ®-îc ghi râ trong LuËt du lÞch ViÖt Nam n¨m 2005: “ Du lÞch v¨n ho¸ lµ h×nh thøc du lÞch dùa vµo b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc víi sù tham gia cña céng ®ång nh»m b¶o tån vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa truyÒn thèng ” (12,[6]).
§Æc ®iÓm cña v¨n hãa - TÝnh phæ biÕn: V¨n hãa lµ nh÷ng s¶n phÈm s¸ng t¹o cña con ng-êi. D©n téc nµo còng cã v¨n hãa ®Æc tr-ng. ChÝnh sù kh¸c biÖt ®éc ®¸o ®ã ®· t¹o nªn b¶n s¾c v¨n hãa riªng cña mçi d©n téc: §ã lµ yÕu tè thu hót, hÊp dÉn kh¸ch du lÞch tíi th¨m, t×m hiÓu, nghiªn cøu hay chiªm ng-ìng. Cã thÓ nãi, tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa cã ë mäi d©n téc, mäi quèc gia nªn nã mang tÝnh phæ biÕn.
- TÝnh tËp trung, dÔ tiÕp cËn: Du lÞch v¨n hãa g¾n víi con ng-êi nªn th-êng ë gÇn khu d©n c-. Do ®ã cã thuËn lîi ®èi víi ho¹t ®«ng khai th¸c, phôc vô du lÞch. - TÝnh truyÒn ®¹t: Du lÞch v¨n hãa cã tÝnh truyÒn ®¹t nhËn thøc nhiÒu h¬n lµ h-ëng thô, gi¶i trÝ. Trong thùc tÕ, nh÷ng tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa cã t¸c dông nhËn thøc trùc tiÕp vµ râ rµng h¬n so víi tµi nguyªn du lÞch tù nhiªn.
Môc ®Ých tiÕp cËn ban ®Çu víi hai ®èi t-îng lµ tµi nguyªn du lÞch tù nhiªn vµ tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa kh¸c nhau. §èi víi tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa, môc ®Ých bao giê còng mang tÝnh nhËn thøc. B»ng nh÷ng hµnh vi tiÕp xóc trùc tiÕp víi tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa, kh¸ch du lÞch mong muèn kiÓm chøng l¹i nh÷ng nh©n thøc cña m×nh vÒ c¸c tµi nguyÕn ®ã vµ lµm giµu h¬n kiÕn thøc cho b¶n th©n. ViÖc khai th¸c tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa Ýt phô thuéc vµo ngo¹i c¶nh song l¹i phô thuéc nhiÒu vµo tr×nh ®é nhËn thøc cña kh¸ch du lÞch.
Tuú thuéc vµo tr×nh ®é nhËn thøc cña kh¸ch du lÞch mµ gi¸ trÞ cña tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa ®-îc ®¸nh gi¸, ®-îc c¶m nhËn theo c¸c c¸ch thøc vµ ë c¸c møc ®é kh¸c nhau. §ång thêi tr×nh ®é nhËn thøc cña kh¸ch du lÞch còng ¶nh h-ëng tíi quyÕt ®Þnh lùa chän lo¹i h×nh du lÞch. Vai trß du lÞch v¨n hãa ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi Du lÞch lµ ngµnh kinh tÕ tæng hîp quan träng mang néi dung v¨n ho¸ s©u s¾c. §iÒu nµy ®· ®-îc kh¼ng ®Þnh trong ®iÒu mét cña Ph¸p lÖnh du lÞch ®-îc Quèc héi cña n-íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam th«ng qua.
§iÒu ®ã cho thÊy b¶n chÊt cña du lÞch ViÖt Nam lµ du lÞch v¨n hãa. ViÖt Nam muèn ph¸t triÓn du lÞch ph¶i khai th¸c vµ sö dông c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng, c¸ch t©n vµ hiÖn ®¹i ho¸ sao cho phï hîp, hiÖu qu¶. V× vËy ph¸t triÓn du lÞch v¨n hãa cã vai trß c¬ b¶n sau: 1. Ph¸t triÓn du lÞch v¨n ho¸ gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, gi¶i quyÕt viÖc lµm vµ c¸c vÊn ®Ò v¨n hãa x· héi §ã lµ xu h-íng ph¸t triÓn ®ang ®-îc quan t©m, ®Æc biÖt víi c¸c quèc gia cã nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn nh- ViÖt Nam.
Trong thêi ®¹i hiÖn nay, c«ng ¨n viÖc lµm lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò v-íng m¾c nhÊt cña quèc gia. Ph¸t triÓn du lÞch ®-îc coi lµ lèi tho¸t lý t-ëng gi¶m bít n¹n thÊt nghiÖp, n©ng cao møc sèng cho ng-êi d©n, gãp phÇn gi÷ ch©n ng-êi lao ®éng ë l¹i céng ®ång nguyªn qu¸n.