Giải pháp phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên khu di tích tà thiết huyện lộc ninh tỉnh bình phước luận văn thạc sĩ

Giải pháp phát triển du lịch sinh thái tại khu di tích Tà Thiết, Lộc Ninh, Bình Phước, kết hợp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa.

• Tác giả: Võ Hoàng Minh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Ngọc Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Và Môi Trường
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Gắn Với Bảo Tồn Tài Nguyên Tại Khu Di Tích Tà Thiết, Huyện Lộc Ninh, Tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm Du lịch sinh thái
• 1.2. Nguyên tắc cơ bản phát triển du lịch sinh thái
• 1.3. Những yêu cầu cơ bản đối với DLST
• 1.4. Bảo tồn di tích lịch sử
• 1.5. Hiện trạng du lịch sinh thái gắn liền với di tích
• 1.6. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá về nguồn vốn sinh kế của cộng đồng dân cư tại khu di tích lịch sử Tà Thiết
• 3.1.1. Đánh giá nguồn vốn sinh kế của cộng đồng dân cư tại khu di tích lịch sử Tà Thiết
• 3.1.2. Phân tích chi tiết về các nguồn vốn của cộng đồng dân cư tại khu di tích Tà Thiết
• 3.2. Đánh giá hiện trạng, tiềm năng và những thách thức trong việc khai thác DLST tại khu di tích lịch sử Tà Thiết
• 3.2.1. Đánh giá về hiện trạng tài nguyên, đa dạng sinh học tại khu di tích lịch sử Tà Thiết
• 3.2.2. Đánh giá thực trạng hoạt động DLST tại di tích lịch sử Tà Thiết
• 3.2.3. Đánh giá tiềm năng của khu di tích Tà Thiết để phát triển du lịch sinh thái
• 3.3. Đánh giá tồn tại trong phát triển du lịch sinh thái kết hợp bảo tồn DLST tại khu di tích Tà Thiết
• 3.3.1. Những tồn tại trong công tác quản lý
• 3.3.2. Những tồn tại trong khả năng phát triển du lịch
• 3.3.3. Những tồn tại trong chính sách đầu tư và phát triển
• 3.4. Phân tích SWOT đối với hoạt động DLST tại khu di tích Tà Thiết
• 3.5. Đề xuất một số giải pháp ứng phó và phục hồi, phát triển du lịch sinh thái bền vững, gắn với bảo tồn tài nguyên trong thời kỳ đại dịch Covid -19 ở khu di tích Tà Thiết
• 3.5.1. Giải pháp ứng phó, phục hồi phát triển du lịch sinh thái bền vững, gắn với bảo tồn tài nguyên trong thời kỳ đại dịch Covid -19 ở khu di tích Tà Thiết
• 3.5.2. Giải pháp hỗ trợ phát triển du lịch sinh thái bền vững, gắn với bảo tồn tài nguyên ở khu di tích Tà Thiết
• 3.5.3. Đề xuất một số mô hình nhằm thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái bền vững, gắn với bảo tồn tài nguyên ở khu di tích Tà Thiết
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Khu Di Tích Tà Thiết

Khu di tích Tà Thiết, thuộc huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, là một trong những điểm đến nổi bật cho du lịch sinh thái tại Việt Nam. Với diện tích 16 km², khu vực này không chỉ có giá trị lịch sử mà còn sở hữu hệ sinh thái phong phú. Việc phát triển du lịch sinh thái tại đây không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra cơ hội kinh tế cho cộng đồng địa phương. Nghiên cứu này sẽ đánh giá hiện trạng và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên tại khu di tích Tà Thiết.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Sinh Thái Của Khu Di Tích Tà Thiết

Khu di tích Tà Thiết nằm trong một không gian yên tĩnh, với không khí trong lành và địa hình bằng phẳng. Đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các hoạt động du lịch sinh thái, như tham quan, nghiên cứu và trải nghiệm văn hóa địa phương.

1.2. Vai Trò Của Du Lịch Sinh Thái Trong Bảo Tồn Tài Nguyên

Du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Việc phát triển du lịch bền vững tại Tà Thiết sẽ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của tài nguyên thiên nhiên và văn hóa bản địa.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Tà Thiết

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển du lịch sinh thái tại khu di tích Tà Thiết cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, sự thay đổi khí hậu và áp lực từ du lịch có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái và văn hóa địa phương. Cần có các giải pháp hiệu quả để giải quyết những thách thức này.

2.1. Tác Động Của Du Lịch Đến Môi Trường

Sự gia tăng lượng khách du lịch có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường và suy giảm chất lượng tài nguyên thiên nhiên. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực này.

2.2. Khó Khăn Trong Quản Lý Tài Nguyên

Việc quản lý tài nguyên tại khu di tích Tà Thiết gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các bên liên quan. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng và chính quyền địa phương trong công tác quản lý.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững Tại Tà Thiết

Để phát triển du lịch sinh thái bền vững tại khu di tích Tà Thiết, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên mà còn tạo ra lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương.

3.1. Xây Dựng Mô Hình Du Lịch Cộng Đồng

Mô hình du lịch cộng đồng sẽ giúp người dân địa phương tham gia vào các hoạt động du lịch, từ đó tạo ra thu nhập và nâng cao nhận thức về bảo tồn tài nguyên.

3.2. Tăng Cường Giáo Dục Môi Trường

Giáo dục môi trường cho du khách và cộng đồng địa phương là rất quan trọng. Điều này giúp nâng cao nhận thức về giá trị của tài nguyên thiên nhiên và văn hóa bản địa.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Tà Thiết

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển du lịch sinh thái tại khu di tích Tà Thiết có thể mang lại nhiều lợi ích. Các mô hình du lịch bền vững đã được áp dụng và cho thấy hiệu quả tích cực trong việc bảo tồn tài nguyên và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết Quả Từ Các Mô Hình Du Lịch Sinh Thái

Các mô hình du lịch sinh thái đã được triển khai tại Tà Thiết cho thấy sự gia tăng lượng khách du lịch và cải thiện đời sống của người dân địa phương. Điều này chứng tỏ rằng du lịch sinh thái có thể phát triển bền vững.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Cộng Đồng

Việc phát triển du lịch sinh thái đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, đồng thời nâng cao nhận thức về bảo tồn tài nguyên và văn hóa bản địa.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Du Lịch Sinh Thái Tại Tà Thiết

Du lịch sinh thái tại khu di tích Tà Thiết có tiềm năng lớn để phát triển bền vững. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo rằng tài nguyên thiên nhiên và văn hóa bản địa được bảo tồn. Tương lai của du lịch sinh thái tại Tà Thiết phụ thuộc vào các giải pháp quản lý hiệu quả và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần xây dựng các chiến lược phát triển du lịch sinh thái dài hạn, tập trung vào bảo tồn tài nguyên và phát triển cộng đồng. Điều này sẽ giúp khu di tích Tà Thiết trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định cho sự thành công của du lịch sinh thái. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ để người dân có thể tham gia vào các hoạt động du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu di tích lịch sử Tà Thiết, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, với diện tích khoảng 16 km², là một trong những di tích quốc gia quan trọng, lưu giữ nhiều hình ảnh, hiện vật và tư liệu sinh động về lịch sử kháng chiến chống Mỹ. Năm 2019, tỉnh Bình Phước đón hơn 492.000 lượt khách du lịch nghỉ qua đêm, tăng 127,92% so với năm trước, với doanh thu đạt 570,7 tỷ đồng, tăng 38,35%. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên tại khu di tích Tà Thiết vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng, tiềm năng, tồn tại và thách thức trong phát triển du lịch sinh thái kết hợp bảo tồn di tích lịch sử tại khu di tích Tà Thiết, đồng thời đề xuất các giải pháp ứng phó và phục hồi phát triển du lịch sinh thái bền vững, góp phần bảo tồn tài nguyên và phát triển kinh tế địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại xã Lộc Thành và Lộc Thịnh, huyện Lộc Ninh, trong vòng 6 tháng sau khi nhận nhiệm vụ. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo cơ sở khoa học cho các mô hình quản lý bảo tồn dựa vào cộng đồng, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái bền vững tại khu di tích lịch sử cấp quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết du lịch sinh thái: Định nghĩa du lịch sinh thái là loại hình du lịch đến các khu vực tự nhiên còn ít thay đổi, nhằm nghiên cứu, tham quan với ý thức bảo tồn môi trường và văn hóa bản địa. Nguyên tắc cơ bản bao gồm giáo dục môi trường, bảo vệ hệ sinh thái, phát huy bản sắc văn hóa cộng đồng và tạo cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

• Mô hình nguồn vốn sinh kế (Sustainable Livelihoods Framework): Phân tích các nguồn vốn con người, vật chất, tự nhiên, xã hội và tài chính của cộng đồng dân cư để đánh giá khả năng phát triển kinh tế và bảo tồn tài nguyên.

• Phân tích SWOT: Kỹ thuật chiến lược giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong phát triển du lịch sinh thái tại khu di tích Tà Thiết, từ đó đề xuất các chiến lược phát triển phù hợp.

Các khái niệm chính bao gồm: du lịch sinh thái, bảo tồn tài nguyên, nguồn vốn sinh kế, phát triển bền vững, và quản lý cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng, với các bước chính:

• Thu thập số liệu thứ cấp: Tổng hợp các báo cáo kinh tế - xã hội cấp tỉnh, huyện, xã; số liệu về điều kiện tự nhiên, đa dạng sinh học, và hoạt động du lịch tại khu di tích.

• Thu thập số liệu sơ cấp: Phỏng vấn trực tiếp 150 hộ dân ngẫu nhiên tại các ấp xung quanh khu di tích (Cần Dực, Chà Là, Đồng Tâm, Tà Thiết), sử dụng bảng câu hỏi cấu trúc và bán cấu trúc để thu thập thông tin về nguồn vốn sinh kế, nhận thức và hoạt động du lịch.

• Quan sát trực tiếp: Ghi chép, chụp ảnh hiện trường để bổ sung thông tin thực tế.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu, phân tích thống kê mô tả và phân tích SWOT nhằm đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái.

• Tham vấn chuyên gia: Thu thập ý kiến từ 18 chuyên gia, cán bộ quản lý khu di tích và các nhà nghiên cứu về tài nguyên, môi trường và du lịch để hoàn thiện đánh giá và đề xuất giải pháp.

Thời gian nghiên cứu kéo dài 6 tháng, tập trung tại xã Lộc Thành và Lộc Thịnh, huyện Lộc Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn vốn sinh kế của cộng đồng dân cư: Trong 150 hộ dân khảo sát, 118 hộ là đồng bào Khmer và Stieng, 32 hộ là người Kinh. Nghề nghiệp chủ yếu là nông - lâm nghiệp (chiếm 80 hộ), tiếp theo là buôn bán, làm thuê và các ngành nghề khác. Trình độ học vấn chủ yếu ở cấp tiểu học (46,6%) và mù chữ (40,6%), chỉ 10% có trình độ trung học cơ sở. Độ tuổi lao động chiếm gần 50% dân số khảo sát. Nguồn vốn vật chất gồm nhà ở cấp 4 đơn giản (99%), hệ thống giao thông được nâng cấp với hai tuyến quốc lộ 13 và 14C. Nguồn vốn tài chính chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó cây cao su chiếm 67,3% diện tích cây công nghiệp, đóng góp 53,21% GDP địa phương.

2. Hiện trạng tài nguyên và đa dạng sinh học: Khu di tích có diện tích rừng lớn, chủ yếu là rừng nghèo và rừng tái sinh, khó kiểm soát nạn khai thác trái phép. Các loài cây công nghiệp như cao su, điều, tiêu phát triển thuận lợi nhờ đất đỏ bazan và khí hậu nhiệt đới ổn định với nhiệt độ trung bình 25,8 - 26,2°C. Lượng mưa hàng năm dao động, mùa mưa chiếm 85-90% tổng lượng mưa.

3. Thực trạng hoạt động du lịch sinh thái: Khu di tích thu hút khách tham quan nhờ giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan thiên nhiên. Tuy nhiên, hoạt động du lịch còn mang tính tự phát, quy mô nhỏ, chưa đa dạng sản phẩm. Đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lượng khách và doanh thu, đặt ra thách thức lớn trong việc phục hồi và phát triển bền vững.

4. Phân tích SWOT: Điểm mạnh gồm tài nguyên thiên nhiên phong phú, giá trị lịch sử đặc sắc, cộng đồng dân cư có nguồn nhân lực dồi dào. Điểm yếu là trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng hạn chế, quản lý du lịch chưa hiệu quả. Cơ hội đến từ xu hướng phát triển du lịch sinh thái và chính sách hỗ trợ của nhà nước. Thách thức lớn nhất là tác động của đại dịch Covid-19, nguy cơ suy thoái môi trường và cạnh tranh thị trường du lịch.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy nguồn vốn sinh kế của cộng đồng dân cư tại khu di tích Tà Thiết có ảnh hưởng không đáng kể đến hệ sinh thái, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, trình độ học vấn thấp và cơ sở vật chất hạn chế là rào cản lớn trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ và quản lý du lịch. So sánh với các nghiên cứu tại các khu bảo tồn thiên nhiên khác, như Qinling (Trung Quốc), việc phát triển du lịch sinh thái có thể giảm nghèo nhưng cũng làm tăng bất bình đẳng thu nhập nếu không có chính sách phù hợp.

Việc bảo tồn tài nguyên và phát huy giá trị văn hóa bản địa là yếu tố then chốt để phát triển du lịch sinh thái bền vững. Các hoạt động du lịch cần được tổ chức theo nguyên tắc bảo vệ môi trường, giáo dục du khách và tạo lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố nghề nghiệp, trình độ học vấn, cũng như bảng phân tích SWOT để minh họa rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất nông nghiệp bền vững, quản lý du lịch sinh thái và bảo tồn tài nguyên cho người dân địa phương trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý khu di tích phối hợp với các tổ chức phi chính phủ và cơ sở đào tạo.

2. Phát triển cơ sở hạ tầng du lịch: Nâng cấp hệ thống giao thông nội vùng, xây dựng các điểm dừng chân, nhà nghỉ cộng đồng và các tiện ích phục vụ du khách trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là chính quyền địa phương và các nhà đầu tư tư nhân.

3. Xây dựng và đa dạng hóa sản phẩm du lịch sinh thái: Phát triển các tour du lịch kết hợp tham quan di tích lịch sử, trải nghiệm văn hóa bản địa, ẩm thực đặc trưng và các hoạt động giáo dục môi trường. Thời gian triển khai 18 tháng, do Ban Quản lý khu di tích và các doanh nghiệp du lịch phối hợp thực hiện.

4. Thiết lập quỹ dự phòng khủng hoảng và liên kết hợp tác phát triển: Thành lập quỹ hỗ trợ phục hồi du lịch hậu Covid-19, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các bên liên quan để xây dựng sản phẩm du lịch chung, mở rộng thị trường khách trong nước và quốc tế. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do Sở Du lịch tỉnh Bình Phước chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý du lịch và bảo tồn tài nguyên: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn để quản lý và phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn di tích lịch sử, giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp đánh giá nguồn vốn sinh kế, phân tích SWOT và xây dựng mô hình phát triển du lịch sinh thái bền vững.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch: Cung cấp thông tin về tiềm năng, thách thức và các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch sinh thái tại khu di tích Tà Thiết, hỗ trợ hoạch định chiến lược đầu tư.

4. Cộng đồng dân cư địa phương và các tổ chức phi chính phủ: Giúp nâng cao nhận thức về vai trò của cộng đồng trong bảo tồn tài nguyên và phát triển du lịch, đồng thời tạo cơ hội tham gia và hưởng lợi từ các hoạt động du lịch.

Câu hỏi thường gặp

1. Du lịch sinh thái là gì và tại sao nó quan trọng đối với khu di tích Tà Thiết?
   Du lịch sinh thái là loại hình du lịch đến các khu vực tự nhiên còn ít thay đổi, nhằm bảo tồn môi trường và văn hóa bản địa. Tại Tà Thiết, du lịch sinh thái giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và di tích lịch sử, đồng thời tạo thu nhập cho cộng đồng địa phương.

2. Nguồn vốn sinh kế của cộng đồng dân cư ảnh hưởng thế nào đến phát triển du lịch sinh thái?
   Nguồn vốn sinh kế gồm con người, vật chất, tự nhiên, xã hội và tài chính tạo điều kiện cho người dân tham gia và hưởng lợi từ du lịch sinh thái. Tại Tà Thiết, nguồn nhân lực dồi dào và tài nguyên phong phú là lợi thế, nhưng trình độ học vấn thấp và cơ sở vật chất hạn chế cần được cải thiện.

3. Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng ra sao đến du lịch sinh thái tại khu di tích?
   Covid-19 làm giảm mạnh lượng khách và doanh thu, gây khó khăn cho hoạt động du lịch. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển các sản phẩm du lịch bền vững hơn.

4. Các giải pháp chính để phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Tà Thiết là gì?
   Bao gồm đào tạo cộng đồng, phát triển cơ sở hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, thiết lập quỹ dự phòng khủng hoảng và tăng cường liên kết hợp tác giữa các bên liên quan.

5. Làm thế nào để cộng đồng địa phương tham gia hiệu quả vào phát triển du lịch sinh thái?
   Cần nâng cao nhận thức, tạo cơ hội việc làm và thu nhập từ du lịch, khuyến khích tham gia quản lý và bảo tồn tài nguyên, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để cộng đồng phát triển bền vững.

Kết luận

• Khu di tích lịch sử Tà Thiết có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên và văn hóa bản địa.
• Nguồn vốn sinh kế của cộng đồng dân cư thuận lợi nhưng còn nhiều hạn chế về trình độ học vấn và cơ sở vật chất.
• Đại dịch Covid-19 đặt ra thách thức lớn nhưng cũng tạo cơ hội để tái cấu trúc và phát triển bền vững.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào đào tạo, phát triển hạ tầng, đa dạng sản phẩm và liên kết hợp tác nhằm phục hồi và phát triển du lịch sinh thái.
• Nghiên cứu tạo cơ sở khoa học và thực tiễn cho quản lý và phát triển du lịch sinh thái tại Tà Thiết, đồng thời góp phần bảo tồn di tích lịch sử quốc gia.

Các cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, giám sát và điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với thực tiễn và xu hướng thị trường du lịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Cơ sở pháp lý - Luật Du lịch 2017 có quy định về tài nguyên du lịch, phát triển sản phẩm du lịch và hoạt động du lịch; quyền, nghĩa vụ của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác, cộng đồng dân cư có hoạt động liên quan đến du lịch; quản lý nhà nước về du lịch. - Theo quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 18/8/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc quy hoạch phát triển văn hóa, gia đình, thể dục thể thao và du lịch vùng Đông Nam Bộ đến 2020, tầm nhìn 2030 thì di tích Căn cứ Quân ủy Bộ chỉ huy quân giải phóng miền Nam Việt Nam là điểm duy nhất của tỉnh được quy hoạch vào điểm du lịch quốc gia. - Quyết định số 2743/QĐ-TTg ngày 29-12-2011 về phê duyệt “chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”. - Chỉ thị số 14/CT- TTg ngày 02 tháng 7 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về du lịch, tập trung khắc phục yếu kém, thúc đẩy phát triển du lịch… - Chỉ thị số 18/CT- TTg ngày 04 tháng 9 năm của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác quản lý môi trường du lịch, bảo đảm an ninh, an toàn cho khách du lịch.2 Khái niệm Du lịch sinh thái Từ những năm 1987, khái niệm DLST (Du lịch sinh thái) đã ra đời, du lịch sinh thái là du lịch đến những khu vực tự nhiên còn ít thay đổi, với những mục đích đặc biệt: nghiên cứu, tham quan với ý thức trân trọng thế giới hoang dã và những giá trị văn hoá được khám phá" [2].

4 Theo Wood năm 1991 thì DLST là: "Du lịch đến các khu vực còn tương đối hoang sơ với mục đích tìm hiểu về lịch sử môi trường tự nhiên và văn hoá mà không làm thay đổi sự toàn vẹn của các hệ sinh thái. Đồng thời tạo những cơ hội về kinh tế để ủng hộ việc bảo tồn tự nhiên và mang lại lợi ích về tài chính cho người dân địa phương" [2]. Theo định nghĩa của Nêpan: " Du lịch sinh thái là loại hình du lịch đề cao sự tham gia của nhân dân vào việc hoạch định và quản lý các tài nguyên du lịch để tăng cường phát triển cộng đồng, liên kết giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch, đồng thời sử dụng thu nhập từ du lịch để bảo vệ các nguồn lực mà ngành du lịch phụ thuộc vào nó" [2]. Định nghĩa của Hiệp hội Du lịch sinh thái quốc tế: "Du lịch sinh thái là việc đi lại có trách nhiệm tới các khu vực thiên nhiên mà bảo tồn được môi trường mới được xem là Du lịch sinh thái" [2].

Định nghĩa của Việt Nam về Du lịch sinh thái: "Du lịch sinh thái là loại hình dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa, gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương" [2].3 Nguyên tắc cơ bản phát triển du lịch sinh thái Những nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái là [2]: - Các hoạt động giáo dục và diễn giải nhằm nâng cao hiểu biết về môi trường. Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động du lịch sinh thái tạo ra sự khác biệt rõ ràng giữa du lịch sinh thái với các loại hình du lịch dựa vào tự nhiên khác. Du khách khi rời khỏi nơi mình đến tham quan sẽ phải có được sự hiểu biết cao hơn về các giá trị của môi trường tự nhiên về những đặc điểm sinh thái khu vực và văn hoá bản địa. Với những hiểu biết đó, thái độ cư xử của du khách sẽ thay đổi, được thể hiện bằng những nỗ lực tích cực hơn trong hoạt động bảo tồn và phát triển những giá trị về tự nhiên, sinh thái và văn hoá du lịch.

5 - Bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái. Cũng như hoạt động của các loại hình du lịch khác, hoạt động du lịch sinh thái tiềm ẩn những tác động tiêu cực đối với môi trường và tự nhiên. Nếu như đối với những loại hình du lịch khác, vấn đề đó bảo vệ môi trường, duy trì hệ sinh thái chưa phải là ưu tiên hàng đầu thì ngược lại. Du lịch sinh thái coi đây là 1 nguyên tắc cơ bản, cần tuân thủ vì: + Việc bảo vệ môi trường và duy trì các hệ sinh thái chính là mục tiêu hoạt động của du lịch sinh thái.

+ Sự tồn tại của du lịch sinh thái gắn liền với môi trường tự nhiên và các hệ sinh thái điển hình, sự xuống cấp của môi trường, sự suy thoái của các hệ sinh thái đồng nghĩa với sự đi xuống của hoạt động du lịch sinh thái. - Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá cộng đồng. Đây được xem là 1 trong những nguyên tắc quan trọng đối với hoạt động du lịch sinh thái, bởi các giá trị văn hoá bản địa là một bộ phận hữu cơ không thể tách rời của các giá trị môi trường của hệ sinh thái ở một khu vực cụ thể. Sự xuống cấp hoặc thay đổi tập tục, sinh hoạt văn hoá truyền thống của cộng đồng địa phương dưới tác động nào đó sẽ làm mất đi sự cân bằng sinh thái tự nhiên vốn có của khu vực và vì vậy sẽ làm thay đổi hệ sinh thái đó.

Hậu quả của quá trình này sẽ tác động trực tiếp đến du lịch sinh thái. Chính vì vậy, việc bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá cộng đồng địa phương có ý nghĩa quan trọng và là nguyên tắc hoạt động của du lịch sinh thái. - Tạo cơ hội có việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương Đây vừa là nguyên tắc vừa là mục tiêu hướng tới của du lịch sinh thái. Nếu như các loại du lịch thiên nhiên khác ít quan tâm đến vấn đề này và phần lớn lợi nhuận từ các hoạt động đều thuộc về các Công ty du lịch thì ngược lại du lịch sinh thái sẽ dành một phần đáng kể lợi nhuận từ hoạt động của mình để đóng góp nhằm cải thiện môi trường sống của cộng đồng địa phương.

6 Ngoài ra, du lịch sinh thái luôn hướng tới việc huy động tối đa sự tham gia của người dân địa phương, như đảm nhiệm vai trò hướng dẫn viên, chỗ ở, cung ứng các nhu cầu về thực phẩm, hàng lưu niệm cho khác…thông qua đó sẽ tạo thêm việc làm tăng thu nhập cho cộng đồng địa phương.4 Những yêu cầu cơ bản đối với DLST Theo Drumm (2002), những yếu tố dưới đây có vai trò quyết định đối với việc tổ chức thành công hoạt động DLST [3]: - Ít gây ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên của khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia. - Thu hút sự tham gia của các cá nhân, cộng đồng, khách DLST, các nhà điều hành tour và các cơ quan, tổ chức phi chính phủ. - Tôn trọng văn hóa truyền thống địa phương. - Tạo thu nhập lâu dài và bình đẳng cho cộng đồng địa phương và các bên tham gia khác, bao gồm cả những nhà điều hành tour tư nhân.

- Tạo nguồn tài chính cho công tác bảo tồn của VQG (Vườn quốc gia) và tăng cường thu nhập của người dân địa phương nhằm giảm sức ép lên tài nguyên VQG. - Giáo dục những người tham gia về vai trò củra họ trong công tác bảo tàng. - VQG cũng như các di tích lịch sử đều được bảo tồn và phát triển bền vững. Cũng theo Lê Huy Bá (2009) để phát triển DLST có những yêu cầu cơ bản sau [4]: – Phát triển DLST cần có sự tồn tại của các hệ sinh thái tự nhiên điển hình với tính đa dạng sinh học cao.

– Du lịch sinh thái đòi hỏi người hướng dẫn viên phải am hiểu các đặc điểm sinh thái tự 7 nhiên và văn hóa cộng đồng địa phương tại điểm đến. Các nhà điều hành du lịch phải có được sự cộng tác với các nhà quản lý của những điểm đến DLST và cộng đồng địa phương. – Du lịch sinh thái phải thỏa mãn nhu cầu nâng cao hiểu biết của khách du lịch. – Du lịch sinh thái phải tuân thủ chặt chẽ các quy định về sức chứa (dưới góc độ sức chứa vật lý, tâm lý, xã hội, quản lý).5 Bảo tồn di tích lịch sử Theo Pháp lệnh Bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam, thắng cảnh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Các di tích lịch sử là tài sản vô giá trong kho tàng di sản lâu đời của dân tộc Việt Nam là để bảo vệ và sử dụng có hiệu quả di tích lịch sử trong việc giáo dục truyền thống dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam. Góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội và lòng tự hào dân tộc, nâng cao kiến thức, phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, đáp ứng nhu cầu về thẩm mỹ và văn hoá của nhân dân, xây dựng nền văn hoá mới và con người mới xã hội chủ nghĩa, làm giàu đẹp kho tàng di sản văn hoá dân tộc và góp phần làm phong phú văn hoá thế giới [5].2 Hiện trạng du lịch sinh thái gắn liền với di tích 1.1 Hiện trạng DLST gắn liền với di tích trên Thế Giới Ngày nay, nhiều quốc gia trên thế giới xem du lịch là một ngành công nghiệp không khói. Du lịch không chỉ là một ngành kinh tế mà còn mang nhiều yếu tố về xã hội như: giải quyết việc làm, tăng thu nhập, tăng ngân sách địa phương.và truyền bá giá trị văn hóa của bản sứ hay cả dân tôc. Hiện nay trên Thế Giới các di tích lịch sử đều được mở rộng và kết hợp với loại hình du lịch.

Khách du lịch cũng ý thức được việc phải gìn giữ và bảo tồn tài nguyên trong khu di tích, một phần do ý thức tự giác người dân cao; một phần nhờ có hệ thống quản lý của nhà nước chặt chẽ, hợp lý. Nhưng các khu di tích lịch sử 8 gấn liền với khu du lịch sinh thái thì vẫn còn hạn chế, hầu hết là du lịch sinh thái gắn liền với VQG, khu BTTN và di sản văn hóa. + Thành phố cổ Avdat, trên sa mạc Negev, Israel: Di sản Thế giới được UNESCO công nhận là Avdat là một trong những địa điểm quan trọng nhất của thời kỳ Nabataean, Roman và Byzantine ở Negev. Nó được định cư lần đầu tiên vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, khi các bộ tộc người Nabataean du mục bắt đầu định cư và tiếp nhận các tuyến buôn bán gia vị qua khu vực.