CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN 1. Du lịch biển Theo Liên minh các tổ chức lữ hành quốc tế (International Union of Official Travel Oragnization: IUOTO): du lịch được hiểu là hành động du hành đến một nơi khác với địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống. Năm 1963, với mục đích quốc tế hóa, tại Hội nghị Liên hiệp quốc về du lịch họp ở Roma, các chuyên gia đã đưa ra định nghĩa về du lịch như sau: Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ.
Như vậy, du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định. Theo đó, du lịch biển được hiểu là hoạt động du lịch được tổ chức phát triển trên lãnh thổ dải ven biển gồm dải đất ven biển, vùng biển ven bờ. Vì vậy, hoạt động phát triển du lịch biển chủ yếu dựa vào các đặc điểm tự nhiên và tiềm năng du lịch của lãnh thổ địa lý này. Tài nguyên biển trong du lịch gồm: vùng ven biển, nước biển, cát biển và các loại sinh vật biển (tôm, cua, cá, san hô…) được sử dụng cho việc thỏa mãn các nhu cầu tham quan, giải trí, khám phá của khách du lịch.
Hoạt động du lịch biển gắn với các hoạt động nghỉ mát, tắm biển, nghỉ dưỡng, tham quan, khám phá thiên nhiên, hệ sinh thái của vùng biển ven bờ và trải nghiệm dịch vụ thể thao trên biển kèm theo. Phát triển du lịch biển Qua tìm hiểu các công trình khoa học, các đề tài nghiên cứu, thì khái niệm phát triển du lịch biển được hiểu theo nhiều cách khác nhau, cụ thể: Theo Phạm Trung Lương (2003), phát triển du lịch biển là hoạt động du lịch được tổ chức, phát triển ở vùng địa lý đặc thù vùng ven biển và hải đảo trên cơ sở khai thác các đặc điểm tiềm năng tài nguyên, môi trường du lịch biển [1]. Theo Đổng Ngọc Minh và Vương Lôi Đình (2000), “du lịch biển là chỉ tổng hòa hiện tượng và quan hệ, của các hoạt động du ngoạn, vui chơi, nghỉ ngơi tiến hành ở trên biển, sinh ra lấy biển làm chỗ dựa nhằm mục đích thỏa mãn yêu cầu về vật chất và tinh thần của mọi người dưới điều kiện kinh tế, xã hội nhất định” [2]. Vậy, phát triển du lịch biển là việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên biển, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch, nguồn nhân lực và các nguồn lực khác nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của khách du lịch; từ đó tạo ra thu nhập, làm gia tăng sự đóng góp về kinh tế- xã hội cho quốc gia, địa phương trên cơ sở gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái biển và đảm bảo an ninh, quốc phòng.
Đặc điểm, vai trò của du lịch biển 1. Đặc điểm của du lịch biển Do đặc điểm về địa lý và điều kiện địa hình nên du lịch biển có những nét đặc trưng riêng cần lưu ý trong quá trình nghiên cứu phát triển: Sản phẩm du lịch biển phát triển trên cơ sở của nguồn tài nguyên biển, là nguồn tài nguyên có tính đa dạng sinh học lớn, mức độ nhạy cảm của môi trường cao. Vì vậy, phát triển sản phẩm du lịch biển phải đặc biệt quan tâm đến yếu tố bền vững. Hoạt động du lịch biển cần gắn liền với hoạt động bảo vệ hệ sinh thái và môi trường biển.
Bảo vệ tự nhiên, môi trường trên bờ biển và mặt biển là rất quan trọng. Đặc biệt, tại khu vực diễn ra các hoạt động du lịch biển như bờ biển tiếp xúc liên tục với nước biển nên dễ gây ô nhiễm vùng 8 biển ngoài khơi và gây nguy hại cho hệ sinh thái biển. Vì vậy, hoạt động du lịch biển phải được khai thác song song với việc thực hiện bảo vệ môi trường biển, hệ động vật sinh thái biển đảo. Đặc biệt, yếu tố môi trường biển còn góp phần quan trọng đến việc quay lại tham quan của du khách.
Nếu khu vực biển, du lịch quay đầu lại với địa điểm du lịch. Các yếu tố khí hậu thời tiết ảnh hưởng rất lớn đến việc tổ chức các hoạt động du lịch biển. Các hoạt động du lịch biển chịu ảnh hưởng mạnh của sự thay đổi khí hậu. Vì các hiện tượng thời tiết như gió, sương mù, bão, lốc xoáy ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động du lịch nên du lịch biển chủ yếu được khai thác vào mùa nóng.
Ở khu vực miền Trung, du lịch biển bị hạn chế trong mùa mưa bão. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch biển thường rất hạn chế về số lượng và chất lượng. Vai trò của du lịch biển 1. Vai trò của du lịch biển trong phát triển kinh tế- xã hội Phát triển du lịch biển góp phần thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành kinh tế khác có liên quan đến du lịch biển.
Khi các dự án địa điểm du lịch khách sạn, nhà hàng, các khu vui chơi giải trí phát triển sẽ tạo điều kiện cho ngành xây dựng phát triển. Nhu cầu di chuyển của khách du lịch sẽ tạo điều kiện cho ngành giao thông vận tải phát triển. Du lịch biển đã và đang mang lại hiệu quả phát triển các ngành kinh tế, góp phần tăng nguồn thu ngân sách quốc gia, thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển. Ngoài ra, du lịch biển cũng góp phần tạo ra đa dạng trong loại hình du lịch.
Việc phát triển du lịch biển kéo theo hàng loạt các loại hình du lịch khác ra đời và phát triển như du lịch nghỉ dưỡng, du lịch thể thao, du lịch kết hợp nghiên cứu…Điều này, sẽ tạo ra sự đa dạng trong các loại hình du lịch cùng khai thác tiềm năng của biển. Phát triển du lịch biển cũng tạo tiền đề cho việc khôi phục các sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng như các lễ hội, văn hóa làng nghề, làng 9 chài…Du lịch biển còn mang lại cơ hội công ăn việc làm cho dân cư vùng ven biển của một quốc gia. Có việc làm, có thêm thu nhập sẽ phần nào cải thiện đời sống của cư dân vùng ven biển vốn chịu nhiều khó khăn do thiên tai bão lũ. Phát triển du lịch biển góp phần đảm bảo an ninh quốc phòng Du lịch biển sẽ đẩy mạnh sự phát triển kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện và phối hợp củng cố quốc phòng vùng ven biển.
Sự phát triển của du lịch biển sẽ tăng cường thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tăng sự hiện diện của khách du lịch quốc tế và nội địa ở vùng biển. Qua đó, khẳng định vững chắc chủ quyền quốc gia và quảng bá hình ảnh về biển đảo của quốc gia. Điều này, đặc biệt có ý nghĩa đối với những khu vực biển có sự tranh chấp chủ quyền. Trên các đảo vốn còn nhiều khó khăn, du lịch biển góp phần tích cực tạo dựng, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, phát triển hậu phương vững chắc ở tuyến phòng thủ trên biển.
Các sản phẩm du lịch biển Du lịch biển có thể chia thành 3 loại hình, đó là (i) Du lịch trải nghiệm các hoạt động thể thao trên biển, (ii) Du lịch khám phá hệ sinh thái, và (iii) Du lịch trải nghiệm văn hóa xã hội bản địa vùng biển và dựa trên các sự kiện đặc biệt liên quan đến biển. Du lịch trải nghiệm các hoạt động thể thao trên biển bao gồm các hoạt động như: lướt sóng, lướt ván buồm, câu cá, lướt ván nước, lặn, tắm biển. Du lịch khám phá hệ sinh thái là loại hình du lịch thưởng ngoạn các tài nguyên thiên nhiên biển và trải nghiệm hệ động, thực vật biển. Du lịch trải nghiệm văn hóa xã hội bản địa vùng biển và dựa trên các sự kiện đặc biệt liên quan đến biển như các nhà triển lãm liên quan đến biển, bảo tàng địa phương, các lễ hội truyền thống và lễ hội địa phương, tham quan trải nghiệm văn hóa dân gian làng chài.
Trên cơ sở đó, du lịch biển được phân thành 7 loại hình cụ thể: 10 1. Du lịch nghỉ dưỡng trên biển Đây là loại hình phổ biến nhất, tận dụng bầu không khí trong lành tạo cảm giác thư thái và phục hồi sức khỏe sau thời gian làm việc căng thẳng và nhịp sống bận rộn thường ngày. Với mục đích nghỉ đưỡng, các hoạt động du lịch nghỉ dưỡng trên biển, đảo thường diễn ra trên bãi biển. Loại hình du lịch tắm biển nghỉ dưỡng thường được chú trọng khai thác ở các khu vực, các bãi biển đẹp.
Du lịch trải nghiệm các hoạt động thể thao trên biển Loại hình du lịch biển đảo bao gồm nhiều hoạt động thế thao diễn ra trên mặt nước biển, sử dụng các yếu tố tự nhiên như sóng, gió và dòng chảy hải lưu như đi thuyền du lịch, lặn, lưới ván, lướt sóng. Du lịch sinh thái biển Sự hấp dẫn, phong phú, hoang sơ của thiên nhiên vùng biển đảo mở ra một. thị trường du lịch mới - du lịch sinh thái hướng đến thiên nhiên. Loại hình du lịch sinh thái được khai thác chủ yếu dựa trên các hoạt động khám phá hệ sinh thái và các sản phẩm du lịch để trải nghiệm hệ động, thực vật trên đảo.
đưa du khách đến tham quan các vẻ đẹp nguyên thủy của các hòn đảo. tham quan khu vực đảo núi. Du lịch trải nghiệm văn hóa biển đảo Du lịch trải nghiệm văn hóa biển đảo thường được khai thác tại những vùng đảo có tính lịch sử cao và lâu đời hoặc những khu vực biển đảo có nền văn hóa địa phương độc đáo, các làng nghề truvền thống. Loại hình du lịch này bao gồm các hoạt động tham quan các di tích iịch sử để tìm hiểu về nên lịch sử ỉâu đời của địa phương, trải nghiệm đời sống văn hóa làng chài.
Các di tích lịch sử cách mạng cũng thu hút nhiều du khách quan tâm đến lịch sử, khách du lịch là cựu chiến binh, ví dụ như huyện đảo Lý Sơn và Côn Đảo là những điểm du lịch có nhiều di tích lịch sử.