Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 1. Sơ lược tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong lịch sử phát triển, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn đề phát triển cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo mọi điều kiện thuận lợi để mọi người có cơ hội học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời, kịp thời bổ sung kiến thức và đổi mới phương pháp hoạt động phát triển kinh tế, xã hội là phương châm hành động của các cấp quản lý giáo dục. Chúng ta thấy rất rõ đó là năm 1988 ấn Độ quyết định thành lập hàng loạt các trung tâm học tập trong cả nước nhằm tạo cơ hội học tập suốt đời cho mọi người, việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành ở các trung tâm này và mang lại hiệu quả rất thiết thực.
Năm 1998 tại Hội nghị UNESCO tổ chức tại Nêpan về tổ chức quản lý nhà trường đã khẳng định "Xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục". ở Việt Nam ngay từ xa xưa ông cha ta đã coi trọng vai trò của người thầy "Không thầy đố mày làm nên", "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư". Điều đó luôn nhắc nhở mọi người phải quan tâm đến đội ngũ giáo viên đồng nghĩa với việc quan tâm đến phát triển toàn diện đối với giáo dục. Vấn đề phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đã được Chủ Tịch Hồ Chí Minh chỉ ra trong thư gửi cán bộ, thầy giáo, cô giáo, công nhân viên, học sinh, sinh viên nhân dịp bắt đầu năm học mới (16-10- 1968): "Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân, do đó các ngành, các cấp, Đảng, chính quyền địa phương phải thực sự quan tâm đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, thúc đẩy sự nghiệp giáo dục của ta những bước phát triển mới", "Cán bộ và giáo viên phải tiến bộ cho kịp thời đại mới làm được nhiệm vụ, chớ tự túc, tự mãn cho là giỏi rồi thì dừng lại" [28, tr35].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đội ngũ giáo viên mầm non ở các vùng, các khu và ngay trong cả địa phương đại đa số không được đào tạo cơ bản, và đào tạo ở nhiều trình độ khác nhau, năng lực chuyên môn cũng khác nhau. Điều này càng thể hiện rất rõ khi giáo dục mầm non được chuyển sang công lập và có những biện pháp đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục mầm non đáp ứng với đòi hỏi của giai đoạn phát triển mới thì việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non là một việc làm vô cùng quan trọng và cấp thiết. Trong công tác quản lý trường mầm non, việc bồi dưỡng để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó chính là yếu tố quyết định tới chất lượng của nhà trường. Đây là nhiệm vụ không hề đơn giản đối với Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện, và mỗi hiệu trưởng của các nhà trường.
Có rất nhiều nhà khoa học nghiên cứu đến vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên, tiêu biểu như nghiên cứu của các tác giả Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Đức Trí, Phạm Viết Vượng,. Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo khẳng định, ĐNGV có vai trò rất quan trọng cho sự thành bại của sự nghiệp giáo dục. Vì vậy, xây dựng ĐNGV và CBQL giáo dục vừa mang tính chiến lược, vừa là yêu cầu cấp thiết đối với sự nghiệp phát triển Giáo dục - Đào tạo của đất nước hiện nay. Những vấn đề xây dựng, phát triển ĐNGV và CBQL giáo dục được các tác giả xem xét như là nguồn nhân lực quan trọng nhất trong quản lý giáo dục.
Nhiều công trình khoa học đi sâu nghiên cứu quản lý, phát triển ĐNGV theo cấp học, ngành học, từng vùng miền khác nhau và trong từng nhà trường cụ thể khác nhau, như: Với đặc thù của một địa bàn huyện miền núi, tác giả Hoàng Văn Chương nghiên cứu “Quản lý phát triển ĐNGV Trung học phổ thông huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục (2007). Cùng hướng nghiên cứu về phát triển ĐNGV Trung học phổ thông, tác giả Nguyễn Tiến Dũng nghiên cứu “Biện pháp phát triển ĐNGV các trường Trung Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com học phổ thông trên địa bàn thành phố Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay”, luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục (2008) và tác giả Hà Thị Quyến nghiên cứu “Biện pháp quản lý phát triển ĐNGV trường trung học phổ thông Cát Bà, trong giai đoạn hiện nay”, luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục (2009). Gắn vấn đề nghiên cứu với yêu cầu đòi hỏi mang tính pháp lý, tác giả Trần Thu Trang nghiên cứu “Phát triển ĐNGV các trường Trung học phổ thông thành phố Nam Định theo chuẩn nghề nghiệp”, luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục (2009). Tác giả Ngô Đức Sáu nghiên cứu “Biện pháp phát triển ĐNGV các trường Trung học cơ sở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay”, luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục (2009).
Phát triển ĐNGV là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà quản lý cấp trường, một số công trình đi sâu nghiên cứu phát triển ĐNGV của hiệu trưởng với trách nhiệm của người quản lý cao nhất trong nhà trường như: Tác giả Phạm Hồng Dương đã đề xuất “Các biện pháp quản lý ĐNGV của Hiệu trưởng trường Trung học Phổ thông Tân Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang” (2008); tác giả Lưu Thị Kim Phượng nghiên cứu “Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non Thành phố Thái Nguyên” (2009). Nghiên cứu phát triển ĐNGV các trường Trung cấp chuyên nghiệp, Cao đẳng, Đại học được nhiều tác giả quan tâm chọn làm nội dung nghiên cứu của luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục như: tác giả Nguyễn Xuân Hường nghiên cứu “Một số giải pháp quản lý phát triển ĐNGV trường Trung học Phòng không” (2002); tác giả Lê Duy Sinh nghiên cứu “Thực trạng và biện pháp quản lý ĐNGV ở trường Trung cấp Kỹ thuật Hải quân” (2011); tác giả Vũ Văn Nghi nghiên cứu về “Phát triển ĐNGV chuyên môn kỹ thuật trường Trung cấp Kỹ thuật Xe - Máy, Tổng cục Kỹ thuật”, (2012). Trên đây là những công trình nghiên cứu phát triển ĐNGV, giảng viên có tính chất đặc thù, với đặc điểm nhân cách của nhà giáo và nhân cách người quân nhân cách mạng. Về chuyên ngành quản lý giáo dục, trong đó có những đề tài nghiên cứu về đội ngũ giáo viên: Gắn xây dựng đội ngũ giáo viên với điều kiện vật chất và quy mô, chất lượng đào tạo trong các nhà trường lực lượng vũ trang (Đào Thế Vỹ - 1966; Ngô Cao Khải - 2000).
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phát triển đội ngũ giáo viên trong hệ thống sư phạm và ngành giáo dục (Trần Công Tránh - 2001; La Tú Thắng - 2001). Một số biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên THCS tỉnh Thanh Hoá đến năm 2010 (Bùi Đình Phúc - 2003). Xây dựng quy hoạch phát triển giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Thái Nguyên đến năm 2010 (Ngô Thượng Chính - 2004). Các biện pháp tăng cường quản lý đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường mầm non Quận Tân Bình - Thành phố Hồ Chí Minh (Trần Thị Kim Thoa - 2006).
Một số biện pháp xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên THPT ở thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay (Trần Viết Thạch - 2003). Một số biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên trường CĐSP Sơn La trong giai đoạn mới (Nguyễn Thị Phương Hạnh - 2003). Một số biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường ĐHSP Hải Phòng từ 2003 - 2010 (Lê Quốc Băng - 2003). Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non Hà Nội (Vũ Thị Minh Hà - 2004).
Nhìn chung những đề tài trên có đóng góp đáng kể vào vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên nói chung và phát triển đội ngũ giáo viên mầm non nói riêng, song chưa có đề tài nào nghiên cứu sâu về vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên mầm non các trường mầm non công lập huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Đội ngũ giáo viên Theo từ điển Tiếng việt thì “Đội ngũ là tập hợp một số đông người, cùng chức năng hoặc nghề nghiệp thành một lực lượng” [54]. Đội ngũ giáo viên là người lao động có nghiệp vụ sư phạm được xã hội phân công làm nhiệm vụ đào tạo thế hệ trẻ.
Đội ngũ giáo viên mầm non Đội ngũ giáo viên Mầm non là những nhà giáo làm nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em trong trường, gồm Hiệu trưởng, phó Hiệu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trưởng và giáo viên nhóm lớp. Đội ngũ giáo viên mầm non cũng có nhiệm vụ và quyền hạn như nhà giáo được quy định trong luật giáo dục năm 2005. Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non * Khái niệm phát triển: Theo Từ điển Tiếng Việt: “Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ từ đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” [54, tr. * Khái niệm phát triển đội ngũ giáo viên: Phát triển đội ngũ giáo viên được thể hiện trong văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng: "Phát triển đội ngũ giáo viên, coi trọng chất lượng và đạo đức sư phạm, cải thiện chế độ đãi ngộ.
Bảo đảm về cơ bản đội ngũ giáo viên đạt chuẩn quốc gia và tỉ lệ giáo viên so với học sinh theo yêu cầu của từng cấp học. Có cơ chế, chính sách đảm bảo đủ giáo viên cho các vùng núi cao, hải đảo".