Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đáp ứng chuẩn Hiệu trưởng trường Tiểu học. Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đáp ứng chuẩn Hiệu trưởng ở các trường Tiểu học thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên Chương 3. Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đáp ứng chuẩn Hiệu trưởng ở các trường Tiểu học thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ ĐÁP ỨNG CHUẨN HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Nghiên cứu ngoài nước Trên jthế jgiới jcó jkhá jnhiều jcông jtrình jnghiên jcứu jvề jvai jtrò jquản jlý, các jnhà jlý jluận jquản jlý jquốc jtế jnhư: jFrederick jWinslow jTaylor j(1856- j1915) j người jMỹ jvới jcông jtrình jnghiên jcứu j“Những jnguyên jtắc jquản jlý jkhoa jhọc”, j ông jđã jđưa jra jcác jnguyên jtắc jquản jlý jkhoa jhọc jxác jđịnh jcác jphương jpháp j hoàn jthành jmỗi jloại jcông jviệc, jtuyển jchọn jvà jhuấn jluyện jcông jnhân, jsự jhợp j tác jcần jthiết jcủa jngười jquản jlý jvới j10 jngười jđược jquản jlý, jbổn jphận jcủa j người jquản jlý; jHenri jFayol j(1841 j-1925) jlà jkĩ jsư jcông jnghiệp jngười jPháp j với jcông jtrình jnghiên jcứu j“Tổng jquát jvề jquản jlý jhành jchính”, jtheo jông jnếu j người jquản jlý jcó jđủ jphẩm jchất jvà jnăng jlực jkết jhợp jnhuần jnhuyễn jcác jchức j năng, jquy jtắc jvà jnguyên jtắc jquản jlý jthì jchất jlượng jvà jhiệu jquả jhoạt jđộng jcủa j tổ jchức jđược jnâng jcao. Mác cũng đã từng khẳng định: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất.
Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Nói về QLGD, tính đến thời điểm hiện tại, trên thế giới cũng đã có rất nhiều công trình nghiên cứu của một số nhà khoa học nổi tiếng như: "Những vấn đề về quản lý trường học" của tác giả P.I Kônđakốp; "Quản lý vấn đề quốc dân trên địa bàn huyện", của tác giả M. Một nhà giáo dục học người Xô-viết, ông V.A Xukhomlinxki khi tổng kết rút kinh 8 nghiệm về công tác quản lý chuyên môn, ở cương vị là Hiệu trưởng nhà trường ông cho rằng "Kết quả hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn các hoạt động dạy học". Cùng với một số tác giả khác, ông cũng nhấn mạnh đến việc quy tụ, sự gắn kết trong phối hợp và sự thống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng để đạt được các mục tiêu đã thiết lập [34].
Ngoài việc phát triển kinh tế xã hội, hầu hết các nước trên thế giới đều rất quan tâm đến phát triển giáo dục nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng xu hướng phát triển chung trên thế giới; như: Giáo dục của Nhật, Mỹ, Ôxtrâylia, Canada, Hà Lan. và một số nước có trình độ phát triển ở châu á và khu vực như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan. Để đạt được một nền giáo dục tốt như vậy, các quốc gia trên thế giới luôn coi trọng các nhà QLGD, bởi vì đội ngũ này sẽ đóng vai trò quyết định trong sự phát triển của giáo dục. Đội ngũ QLGD tại các quốc gia này luôn được tuyển chọn và đào tạo có phương pháp trước khi được bổ nhiệm; họ xem quản QLGD là một nghề và người hành nghề phải có tay nghề, tức là phải được đào tạo trường lớp bài bản thay vì làm bằng kinh nghiệm theo kiểu "sống lâu lên lão làng".
Nghiên cứu trong nước Trong suốt cuộc đời của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng công tác cán bộ và luôn giành sự quan tâm hàng đầu cho việc xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước. Là người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh biết vị trí và vai trò của người CBQL. Người được chỉ định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Tư itưởng ivề icông itác icán ibộ icủa iNgười ikhông ichỉ iphát ihuy ivai itrò trong icách imạng igiải iphóng idân itộc imà icòn icó iý inghĩa iquan itrọng iđối ivới isự i 9 nghiệp icông inghiệp ihóa, ihiện iđại ihóa iđất inước ihiện inay.
jTrong jcông jviệc jđòi i hỏi jphải jcó jngười jđứng jđầu jlãnh jđạo, jđiều jphối jhoạt jđộng, jkiểm jtra jgiám jsát j và jđiều jchỉnh jliên jtục. jKhi jnước jta jchuyển jtừ jcơ jchế jtập jtrung jbao jcấp jsang j cơ jchế jthị jtrường jdo jnhà jnước jlãnh jđạo jtheo jđịnh jhướng jXã jhội jchủ jnghĩa, jtự j do jhội jnhập, jviệc jđổi jmới jvà jcải jtiến jcác jhoạt jđộng jquản jlý jxã jhội jđã jtrở j thành jmột jnhiệm jvụ jcấp jbách. jĐã jđến jlúc jchúng jta jphải jnâng jcao jnăng jlực j của jđội jngũ jCBQL jnhằm j jnâng jcao jhiệu jquả jhoạt jđộng jcủa jcác jtổ jchức jtrong j tất jcả jcác jlĩnh jvực jcủa jđời jsống jxã jhội, trong đó có QLGD. J j Nước ta ngày nay đang trãi qua quá trình hội nhập quốc tế, GD&ĐT là mối quan tâm lớn đối với các nhà lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Vấn đề QLGD, phát triển đội ngũ cán bộ QLGD là một vấn đề rất quan trọng trong sự nghiệp đổi mới của đất nước. Đây là một vấn đề rất cần thiết trong việc "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài", điều này có ý nghĩa thật sự to lớn đối với việc nâng cao chất lượng GD&ĐT trong nhà trường. Thực hiện theo chủ trương của Đảng và nhà nước, nước ta đang dần thực hiện những cải cách trong QLGD, đây có thể coi là một công việc chiến lược, cũng như thực hiện một bước tiến để nâng cao chất lượng giáo dục cho nước nhà phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế. Cụ thể, trong Nghị quyết số 29 /NQ-TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, kỳ họp XI đã tuyên bố: “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển KH-XH, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế.
Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo. Tiến tới tất cả các giáo viên Tiểu học, Trung học cơ sở, giáo viên, giảng viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải có trình độ từ Đại học trở lên, có năng lực sư phạm. Giảng viên Cao đẳng, Đại học có trình độ từ thạc sỹ trở lên và phải được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm. Cán bộ QLGD các cấp nói 10 chung phải qua đào tạo về nghiệp vụ quản lý" [2].
Trong cơ sở giáo dục phổ thông thì nhà quản lý, cụ thể là Hiệu trưởng phải đáp ứng chuẩn theo thông tư 14/2018/TT-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT. Cho đến nay, nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu QLGD có giá trị, như: "Giáo trình khoa học quản lý" của tác giả Phạm Trọng Mạnh (NXB Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2011); “Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI" của tác giả Trần Khánh Đức (NXB giáo dục Việt Nam 2009); "Tập bài giảng lý luận đại cương về quản lý" của tác giả Nguyễn Quốc Chí và tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (Hà Nội 1998)… Bên cạnh còn có những tác phẩm, tạp chí đề cập đến quản lý giáo dục như: “Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường thời hội nhập kinh tế quốc tế - Vấn đề và giải pháp” của tác giả Nguyễn Văn Đệ đăng trên Tạp chí giáo dục số 153 năm 2007); "Vấn đề kinh tế thị trường, quản lý nhà nước và quyền tự chủ các trường học" của tác giả Trần Thị Bích Liễu - Viện Khoa học Giáo dục đăng trên Tạp chí giáo dục số 43 năm 2002. Phát triển đội ngũ CBQL nói chung và CBQL trường Tiểu học nói riêng là một trong những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong trường học. Trong giáo dục phổ thông, giáo dục Tiểu học là cơ sở vững chắc cho các bậc học cao hơn; do vậy, để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai, việc phát triển và nâng cao chất lượng CBQL trường Tiểu học là một nhiệm vụ cần thiết, đặc biệt là trong giai đoạn đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy ở trường phổ thông.
Xét đến thời điểm hiện tại trên địa bàn thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên chưa có đề tài nào đi sâu vào nghiên cứu các giải pháp “phát triển đội ngũ CBQL đáp ứng chuẩn Hiệu trưởng ở các trường Tiểu học”. Việc đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ CBQL đáp ứng chuẩn Hiệu trưởng ở các trường Tiểu học thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên là một vấn đề mang đậm tính 11 thời sự; nó vừa phù hợp với xu thế phát triển giáo dục, vừa theo kịp sự thay đổi công cụ pháp lý trong QLGD, vừa thích hợp với chủ trương của Đảng về sự phát triển giáo dục trong bối cảnh hiện nay. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Đội ngũ Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về đội ngũ.
Thuật ngữ quân sự về đội ngũ là: “Khối đông người được tập hợp lại một cách chỉnh tề và được tổ chức thành lực lượng chiến đấu”. Theo Đại Từ điển Tiếng Việt thuật ngữ “đội ngũ” được định nghĩa là: “Tổ chức gồm nhiều người tập hợp thành một lực lượng” hoặc “Tập hợp số đông người cùng chức năng, nghề nghiệp”.959] Như vậy: Đội ngũ là tập hợp số lượng người trong cùng một hệ thống và có sự liên kết với nhau, có chung chức năng nhiệm vụ, có chung mục đích và lý tưởng. Ví dụ: đội ngũ nhà giáo; đội ngũ bác sĩ, đội ngũ kỹ sư,. Đội ngũ là tập hợp những con người để thực hiện công việc, nên phải hội tụ đủ ba yếu tố cơ bản là: Cơ cấu, số lượng; phẩm chất; trình độ và năng lực.
Quản lý Tác giả Trần Kiểm quan niệm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [18, tr.