Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trong Quá Trình Chuyển Đổi Mô Hình Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế ở việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Tran Thi Thanh Tam
• Người hướng dẫn: PGS. Dang Van Thang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trong Quá Trình Chuyển Đổi Mô Hình Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM
• 1.1. Lý luận chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. Khai niệm DNNVV và vai trò của DNNVV trong nền kinh tế
• 1.3. Chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế và những vấn đề đặt ra đối với DNNVV ở Việt Nam
• 1.4. Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV
• 1.4.1. Với đảng phát triển DNNVV
• 1.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV
• 1.4.2.1. Nhân tố bên ngoài DNNVV
• 1.4.2.2. Nhân tố bên trong DNNVV
• 1.5. Kinh nghiệm phát triển DNNVV
• 1.5.1. Kinh nghiệm phát triển DNNVV của Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc
• 1.5.1.1. Kinh nghiệm phát triển DNNVV của Nhật Bản
• 1.5.1.2. Kinh nghiệm phát triển DNNVV của Thái Lan
• 1.5.1.3. Kinh nghiệm phát triển DNNVV của Trung Quốc
• 1.5.2. Bài học rút ra đối với Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Khái quát tình hình phát triển DNNVV ở Việt Nam
• 2.2. Thực trạng quá trình phát triển DNNVV ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.1. Hệ thống chính sách có vai trò rất quan trọng góp phần thúc đẩy và phát triển doanh nghiệp
• 2.2.2. Thực trạng quá trình phát triển DNNVV ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.2.1. Khả năng tiếp cận nguồn vốn của các DNNVV
• 2.2.2.2. Trình độ công nghệ trong các DNNVV
• 2.2.2.3. Trình độ năng lực của chủ doanh nghiệp và người lao động trong các DNNVV
• 2.2.2.4. Hiệu quả sản xuất kinh doanh các DNNVV
• 2.2.2.5. Đánh giá những thành tựu đạt được của DNNVV

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển DNNVV Việt Nam Trong Bối Cảnh Mới

Sự phát triển của DNNVV Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Từ năm 1986, công cuộc đổi mới kinh tế đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, hướng tới kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập. Số lượng DNNVV tăng nhanh, đặc biệt từ khi có Luật Doanh nghiệp năm 1999. Đến cuối năm 2011, cả nước có 622.977 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó DNNVV chiếm 97%. Sự phát triển này góp phần thay đổi cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Theo tài liệu gốc, đến hết năm 2011, cả nước đã có 622.977 doanh nghiệp đăng ký hoạt động theo Luật Doanh nghiệp (2005), trong đó DNNVV chiếm 97% tổng số doanh nghiệp.

1.1. Vai Trò Của DNNVV Trong Nền Kinh Tế Quốc Dân

DNNVV đóng góp vào kết quả hoạt động kinh tế, tăng trưởng GDP, tạo liên kết với các doanh nghiệp lớn, khai thác nguồn lực sẵn có, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo, tăng hiệu quả và năng lực cạnh tranh, tạo điều kiện phát triển tài năng kinh doanh. DNNVV còn là nơi đào tạo cán bộ kinh doanh cho các doanh nghiệp lớn. Sự phát triển của DNNVV có vai trò quan trọng trong việc đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội.

1.2. Chuyển Đổi Mô Hình Tăng Trưởng Kinh Tế Yêu Cầu Cấp Thiết

Quá trình phát triển DNNVV trước đây chủ yếu theo mô hình tăng trưởng theo chiều rộng, dựa vào gia tăng quy mô vốn đầu tư và số lượng lao động. Tuy nhiên, mô hình này đã đến giới hạn và không còn phù hợp. Việc duy trì quá lâu mô hình tăng trưởng theo chiều rộng đã kìm hãm gia tăng năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Do đó, chuyển đổi mô hình tăng trưởng là yêu cầu cấp bách và nhiệm vụ lâu dài, gắn với phát triển nguồn nhân lực và đổi mới công nghệ sản xuất và quản lý.

II. Thách Thức Rào Cản Phát Triển DNNVV Trong Bối Cảnh Mới

Mặc dù có nhiều đóng góp, DNNVV vẫn gặp nhiều hạn chế và thách thức, chưa phát huy hết vai trò và tiềm năng. Quá trình phát triển trước đây chủ yếu theo mô hình tăng trưởng theo chiều rộng đã đến mức tới hạn. Động lực tăng trưởng phụ thuộc vào gia tăng vốn đầu tư và số lượng lao động đã yếu và đang giảm dần. Việc duy trì quá lâu mô hình tăng trưởng theo chiều rộng không còn phù hợp đã kìm hãm gia tăng năng suất và năng lực cạnh tranh DNNVV. Theo nghiên cứu, một bộ phận lớn DNNVV chưa ý thức được vai trò quan trọng của việc áp dụng và phát triển những tiến bộ khoa học, công nghệ.

2.1. Hạn Chế Về Tiếp Cận Vốn Và Công Nghệ Của DNNVV

Khả năng tiếp cận nguồn vốn của DNNVV còn hạn chế, chủ yếu dựa vào nguồn vốn gia đình, bạn bè. Theo điều tra năm 2011, chỉ 1/3 số DNNVV tiếp cận được nguồn vốn vay ngân hàng. Mặc dù có chính sách ưu đãi, số doanh nghiệp vay vốn chỉ chiếm khoảng 5-10% tổng số doanh nghiệp do lãi suất ngân hàng vượt quá khả năng chi trả. So với các nước trong khu vực, DNNVV Việt Nam đối mặt với tình trạng máy móc thiết bị cũ nát, lạc hậu, dẫn đến năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm chưa cao, giá cao, tính cạnh tranh thấp.

2.2. Nguồn Nhân Lực Và Năng Lực Quản Lý Còn Yếu

Trình độ năng lực của chủ doanh nghiệp và người lao động trong DNNVV còn thấp. Số chủ doanh nghiệp có trình độ trung học phổ thông hoặc chưa qua đào tạo còn nhiều. Các DNNVV còn thiếu lao động từ cán bộ kỹ thuật, công nghệ thương mại đến quản trị doanh nghiệp có trình độ cao và có khả năng làm việc trong môi trường cạnh tranh cao. Khả năng hợp tác và kỹ năng làm việc theo nhóm của lao động trong DNNVV còn hạn chế.

III. Giải Pháp Hỗ Trợ DNNVV Chuyển Đổi Mô Hình Tăng Trưởng

Để phát triển DNNVV trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế, cần chú trọng các nội dung như định hướng phát triển, cơ cấu lại doanh nghiệp, đổi mới bộ máy quản lý, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin. Các yếu tố bên ngoài như môi trường thể chế, định hướng chung phát triển kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô cũng có ảnh hưởng quan trọng. Các yếu tố bên trong như chiến lược kinh doanh, nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực, năng lực công nghệ, công tác tổ chức và năng lực tiếp cận thị trường cũng cần được cải thiện. Theo tài liệu gốc, để phát triển DNNVV cần chú trọng các nội dung chủ yếu như: (1) định hướng phát triển DNNVV, (2) cơ cấu lại DN, (3) đổi mới bộ máy quản lý DN, (4) chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin trong các DNNVV.

3.1. Hoàn Thiện Thể Chế Và Chính Sách Hỗ Trợ DNNVV

Nhà nước cần xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho DNNVV phát triển, xây dựng hệ thống tài chính phục vụ nhu cầu vay vốn của DNNVV, xây dựng và củng cố mạng lưới tổ chức hỗ trợ DNNVV. Đồng thời, cần lựa chọn các ngành mũi nhọn cần nhanh chóng phát triển mạng lưới hỗ trợ DNNVV, phát triển nguồn nhân lực cho DNNVV, hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến mở rộng thị trường, phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp nhằm tăng cường kết nối các DNNVV.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Và Đổi Mới Sáng Tạo

DNNVV cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, áp dụng công nghệ mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Cần tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lớn, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, mở rộng thị trường xuất khẩu. Đồng thời, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao trình độ quản lý và kỹ năng làm việc của người lao động.

IV. Kinh Nghiệm Quốc Tế Bài Học Cho Phát Triển DNNVV Việt Nam

Các nước như Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc đã có nhiều chương trình chính sách trợ giúp phát triển DNNVV, giúp cho DNNVV đạt hiệu quả cao nhất, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Một trong những chính sách đó là xây dựng hệ thống tài trợ vốn, các chính sách trợ cấp kinh tế về tài chính, tín dụng ưu đãi, củng cố mạng lưới thể chế chuyên trách về DNNVV, hoạch định chương trình hành động, hỗ trợ tiếp cận thị trường, cung cấp thông tin, tăng cường kết nối và phát triển nguồn nhân lực. Theo tài liệu, các nước như Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc đã có nhiều chương trình chính sách trợ giúp phát triển DNNVV, giúp cho DNNVV đạt hiệu quả cao nhất, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

4.1. Bài Học Từ Nhật Bản Tập Trung Vào Công Nghệ Và Chất Lượng

Nhật Bản tập trung vào phát triển công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Chính phủ Nhật Bản hỗ trợ DNNVV trong việc nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, Nhật Bản chú trọng xây dựng hệ thống hỗ trợ tài chính đa dạng, tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn dễ dàng.

4.2. Bài Học Từ Trung Quốc Mở Rộng Thị Trường Và Liên Kết

Trung Quốc chú trọng mở rộng thị trường trong nước và quốc tế, tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận thị trường dễ dàng. Chính phủ Trung Quốc hỗ trợ DNNVV trong việc xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ triển lãm, xây dựng thương hiệu. Đồng thời, Trung Quốc khuyến khích DNNVV liên kết với các doanh nghiệp lớn, tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

V. Định Hướng Phát Triển Bền Vững DNNVV Trong Tương Lai

Trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều biến động, việc phát triển DNNVV cần hướng đến sự bền vững, tăng trưởng xanh và hội nhập kinh tế quốc tế. Cần tận dụng cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số DNNVV, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, cần chú trọng đến các vấn đề xã hội và môi trường, đảm bảo sự phát triển hài hòa và bền vững. Theo tài liệu, cần tận dụng cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số DNNVV, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

5.1. Chuyển Đổi Số Và Ứng Dụng Công Nghệ Mới Cho DNNVV

Chuyển đổi số DNNVV là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Cần khuyến khích DNNVV ứng dụng công nghệ mới, tự động hóa quy trình sản xuất, quản lý và kinh doanh. Đồng thời, cần đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

5.2. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Cho DNNVV

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV. Cần tăng cường đào tạo nghề, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng mềm cho người lao động. Đồng thời, cần thu hút và giữ chân nhân tài, tạo môi trường làm việc tốt để người lao động phát huy tối đa năng lực.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Của DNNVV Việt Nam

Phát triển DNNVV là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của Việt Nam. Để DNNVV phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Đồng thời, cần có tầm nhìn dài hạn, chiến lược rõ ràng và các giải pháp đồng bộ để vượt qua thách thức và tận dụng cơ hội trong bối cảnh mới. Theo tài liệu, phát triển DNNVV là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của Việt Nam.

6.1. Vai Trò Của Nhà Nước Trong Hỗ Trợ DNNVV

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, xây dựng chính sách hỗ trợ, cung cấp thông tin và dịch vụ tư vấn cho DNNVV. Đồng thời, Nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền lợi của DNNVV.

6.2. Sự Chủ Động Của DNNVV Trong Phát Triển

DNNVV cần chủ động đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, tìm kiếm thị trường mới và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, DNNVV cần tuân thủ pháp luật, thực hiện trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế Việt Nam sau hơn 25 năm thực hiện công cuộc đổi mới, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đã trở thành lực lượng chủ đạo, chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp cả nước tính đến năm 2011 với hơn 622.977 doanh nghiệp đăng ký hoạt động. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình giai đoạn 2000-2010 đạt 7,26% mỗi năm, trong đó DNNVV đóng góp quan trọng vào GDP, tạo việc làm và cải thiện đời sống người lao động. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa trên mở rộng quy mô vốn và lao động đã đến giới hạn, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng suất lao động. Do đó, việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của DNNVV là yêu cầu cấp thiết nhằm phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam.

Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển DNNVV trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam từ năm 2005 đến nay, nhằm làm rõ các lý luận cơ bản, đánh giá thực trạng, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển DNNVV phù hợp với xu hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và cải thiện đời sống xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình tăng trưởng kinh tế truyền thống và hiện đại để phân tích sự phát triển của DNNVV trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Cụ thể:

• Lý thuyết tăng trưởng kinh tế cổ điển (Smith, Ricardo): nhấn mạnh vai trò của vốn và lao động trong tăng trưởng kinh tế.
• Mô hình Harrod-Domar: tập trung vào mối quan hệ giữa tiết kiệm, đầu tư và tăng trưởng kinh tế, coi vốn là động lực chính.
• Mô hình Solow: bổ sung yếu tố tiến bộ công nghệ và năng suất lao động vào hàm sản xuất tổng quát, nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong tăng trưởng dài hạn.
• Mô hình tăng trưởng nội sinh: nhấn mạnh vai trò của vốn nhân lực, đổi mới sáng tạo và công nghệ trong thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), mô hình tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng và chiều sâu, chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng, dựa trên các nguồn dữ liệu sau:

• Số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo ngành và các văn bản pháp luật liên quan đến DNNVV.
• Phân tích số liệu thống kê về số lượng, quy mô, phân bố ngành nghề, vốn, lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh của DNNVV giai đoạn 2005-2011.
• So sánh kinh nghiệm phát triển DNNVV của các quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc để rút ra bài học phù hợp.
• Tham vấn ý kiến chuyên gia, lãnh đạo các cơ quan quản lý và doanh nghiệp để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.
• Phân tích biểu đồ, bảng số liệu để minh họa các phát hiện chính.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ DNNVV đăng ký hoạt động trên toàn quốc với trọng tâm phân tích số liệu giai đoạn 2005-2011. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là phương pháp thống kê tổng hợp và phân tích so sánh. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và đánh giá định tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và phân bố DNNVV: Tính đến 31/12/2011, Việt Nam có 622.977 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó DNNVV chiếm 97%. DNNVV chủ yếu là doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, chiếm khoảng 95% tổng số doanh nghiệp, với doanh nghiệp siêu nhỏ chiếm khoảng 66%. Vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng chiếm gần 70% tổng số doanh nghiệp cả nước.

2. Đóng góp kinh tế: DNNVV đóng góp khoảng 40% GDP năm 2010, nếu tính cả hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể thì tỷ lệ này lên đến khoảng 60%. DNNVV tạo ra khoảng 5,6 triệu việc làm mới trong giai đoạn 2000-2010, góp phần giảm nghèo và cải thiện đời sống người lao động.

3. Hạn chế và thách thức: DNNVV hoạt động chủ yếu trong các ngành có giá trị gia tăng thấp, sử dụng nhiều lao động nhưng năng suất lao động thấp. Khả năng tiếp cận vốn ngân hàng còn hạn chế, chỉ khoảng 1/3 doanh nghiệp vay được vốn, với lãi suất cao vượt khả năng chi trả. Trình độ công nghệ, năng lực quản lý và nguồn nhân lực chất lượng cao còn thấp, chỉ khoảng 25% lao động được đào tạo bài bản.

4. Kinh nghiệm quốc tế: Nhật Bản, Thái Lan và Trung Quốc đã xây dựng hệ thống tài chính hỗ trợ DNNVV, chính sách ưu đãi về thuế, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp. Các bài học này nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc tạo môi trường pháp lý thuận lợi và hỗ trợ tài chính hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy DNNVV là lực lượng quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng quy mô vốn và lao động đã đến giới hạn, làm giảm hiệu quả và năng suất lao động. Các hạn chế về vốn, công nghệ, quản lý và nhân lực là nguyên nhân chính cản trở sự phát triển bền vững của DNNVV.

So với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam còn thiếu hệ thống tài chính chuyên biệt và các chính sách hỗ trợ toàn diện cho DNNVV. Việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của DNNVV là cần thiết để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình và phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ DNNVV theo quy mô, đóng góp GDP, tỷ lệ tiếp cận vốn và trình độ công nghệ, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ DNNVV: Nhà nước cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách ưu đãi thuế, thủ tục hành chính đơn giản, minh bạch nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho DNNVV. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính.

2. Phát triển hệ thống tài chính và tín dụng chuyên biệt cho DNNVV: Thiết lập các quỹ hỗ trợ tài chính, ngân hàng chuyên biệt với lãi suất ưu đãi, thủ tục vay vốn đơn giản, tăng khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng.

3. Nâng cao năng lực quản lý và nguồn nhân lực cho DNNVV: Tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo cho chủ doanh nghiệp và người lao động. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đại học, viện đào tạo.

4. Khuyến khích đổi mới công nghệ và phát triển mạng lưới liên kết doanh nghiệp: Hỗ trợ DNNVV đầu tư công nghệ mới, xây dựng mạng lưới hợp tác, liên kết với doanh nghiệp lớn và chuỗi giá trị toàn cầu để nâng cao năng lực cạnh tranh. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ, các hiệp hội doanh nghiệp.

5. Tăng cường vai trò của các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp: Phát triển các trung tâm hỗ trợ, tư vấn, xúc tiến thương mại và đổi mới sáng tạo dành cho DNNVV, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin, thị trường và công nghệ. Thời gian: 2-4 năm. Chủ thể: các địa phương, hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn để xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển DNNVV phù hợp với xu hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học, nghiên cứu sinh: Tham khảo để hiểu rõ về lý luận, thực trạng và giải pháp phát triển DNNVV trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu và luận văn khoa học.

3. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các nhà quản lý doanh nghiệp: Áp dụng các kiến thức về chiến lược phát triển, quản lý, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm phát triển bền vững doanh nghiệp.

4. Các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề: Dùng luận văn làm cơ sở để thiết kế các chương trình đào tạo, tư vấn, hỗ trợ tài chính và kết nối thị trường cho DNNVV, góp phần thúc đẩy phát triển cộng đồng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được định nghĩa như thế nào tại Việt Nam?
   DNNVV là doanh nghiệp có quy mô vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân năm không quá 300 người, được chia thành siêu nhỏ, nhỏ và vừa theo Nghị định 56/2009/ND-CP.

2. Vai trò chính của DNNVV trong nền kinh tế Việt Nam là gì?
   DNNVV đóng góp khoảng 40-60% GDP, tạo ra hơn 5 triệu việc làm mới trong giai đoạn 2000-2010, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm nghèo và nâng cao đời sống người lao động.

3. Những khó khăn lớn nhất mà DNNVV đang gặp phải là gì?
   Khó khăn chính gồm hạn chế tiếp cận vốn vay ngân hàng, trình độ công nghệ và quản lý thấp, năng lực nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu, và môi trường pháp lý chưa hoàn thiện.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam trong phát triển DNNVV?
   Các quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan và Trung Quốc đã xây dựng hệ thống tài chính hỗ trợ, chính sách ưu đãi thuế, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển bền vững.

5. Giải pháp nào là ưu tiên để phát triển DNNVV trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng?
   Ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hệ thống tài chính chuyên biệt, nâng cao năng lực quản lý và nhân lực, khuyến khích đổi mới công nghệ và phát triển mạng lưới liên kết doanh nghiệp.

Kết luận

• DNNVV chiếm tỷ lệ áp đảo trong tổng số doanh nghiệp Việt Nam, đóng góp quan trọng vào GDP và tạo việc làm cho xã hội.
• Mô hình tăng trưởng kinh tế hiện nay dựa trên mở rộng quy mô vốn và lao động đã đến giới hạn, cần chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên nâng cao năng suất và hiệu quả.
• DNNVV đang đối mặt với nhiều thách thức về vốn, công nghệ, quản lý và nhân lực, ảnh hưởng đến khả năng phát triển bền vững.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò thiết yếu của Nhà nước trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ toàn diện và phát triển hệ thống tài chính chuyên biệt cho DNNVV.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện pháp luật, phát triển tài chính, nâng cao năng lực quản lý và nhân lực, đổi mới công nghệ và phát triển mạng lưới liên kết doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy DNNVV phát triển bền vững trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế.

Next steps: Triển khai các đề xuất giải pháp đồng bộ từ cấp trung ương đến địa phương, tăng cường phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu về các ngành nghề trọng điểm và mô hình phát triển DNNVV phù hợp với từng vùng miền.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp phát triển DNNVV, góp phần xây dựng nền kinh tế Việt Nam phát triển bền vững, năng động và cạnh tranh trong khu vực và thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRU'dNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN £□ _____________ _ _______ DAI HQC KTQD TT. THONG TIN TH If VIEN PHONG LUAN AN-Tti LIEU TRAN THI THANH TAM PHAT TRIEN DOANH NGHIEP NHO VA VVA TRONG QUA TRINH CHUYEn DOI MO HINH TANG TRUONG KINH TE 0 VIET NAM Chuyen nganh: KINH TE CHINH TRI Ma so hoc vien: CH 190258 LUAN VAN THAC SI KINH TE • • TH 63W Ngud'i hud'ng dan khoa hoc: PGS. DANG VAN THANG HA NOI, 2012 LOT CAM DOAN Toi xin cam doan day la cong trinh nghien ciiu cua rieng toi. Cac so lieu, noi dung va ket qua trong luan van la trung thuc va co nguon goc ro rang.

Tac gia luan van r*-, A r-T">l • T'' 1 1 wiri A Tran Thj Thanh Tam MUC LUC LO'I CAM DOAN MUC LUC DANH MUC CAC TU VIET TAT DANH MUC BANG BIEU, SO DO TOM TAT LUAN VAN MO DAU. 6 CO SO LY LUAN • CHUNG VA KINH NGHIEM • • TIEN. 6 THUC PHAT TRIEN DOANH NGHIEP NHO VA VUA TRONG QUA TRINH CHUYEN DOI MO HINH TANG TRUONG KINH TE O VIET NAIM. Ly luan chung ve doanh nghiep nho va vua.

Doanh nghiep va phan loai doanh nghiep. Khai niem DNNVV va vai tro cua DNNVV trong nen kinh te. Khai niem cua DNNVV. Vai tro cua DNNVV.

Chuyen doi mo hinh tang trudng kinh te va nhung van de dat ra doi voi DNNVV. Cac mo hinh tang trudng kinh te va mo hinh tang trudng kinh te hien tai cua Viet nam. Su can thiet phai chuyen doi mo hinh tang trudng kinh te Viet Nam hien nay. Nhung van de dat ra doi voi DNNVV trong qua trinh chuyen doi mo hinh tang trudng kinh te d Viet Nam.

Noi dung va cac nhan to anh hu’O’ng den phat trien DNNVV. Noi dung phat trien DNNVV. Dinh huong phat trien DNNVV. Co cau lai DNNVV.

Doi moi bo may quan ly doanh nghiep. Chat luong nguon nhan luc, ung dung cong nghe thong tin. Cac nhan to anh hudng den phat trien DNNVV. Nhan to ben ngoai DNNVV.

Nhan to ben trong DNNVV. Kinh nghiem phat trien DNNVV. Kinh nghiem phat trien DNNVV cua Nhat Ban, Thai Lan, Trung Quoc. Kinh nghiem phat trien DNNVV cua Nhat Ban.

Kinh nghiem phat trien DNNVV cua Thai Lan. Kinh nghiem phat trien DNNVV cua Trung Quoc. Bai hoc rut ra doi voi Viet Nam. 38 • TRANG THUC • PHAT TRIEN DOANH NGHIEP • NHO VA VUA O.

38 VIET NAM HIEN NAY. Khai quat tinh hinh phat trien DNNVV o’ Viet Nam. Phan bo doanh nghiep theo quy mo. Phan bo DNNVV thee nnann nnhe kinn te.

Phan bo DNNVV t lthe) nunn kia 1 y. Phan bo doonn nnhinp 0^0 t ooi kinh koonn nnhiep. Thuc trang qua trinh phat trion DNNNVV o’ Viet Nam hipn nay. He thong chinh sach lien quan den DNNVV.

Thuc trang phat trien DNNVV ff Viet Nam hipn nay. Kha nang tiep can nguon von cua cac DNNVV. Trinh do cong nghe trong cac DNNVV. Trinh do nang luc cua chu Ooanh nghiep vn ngud'i lao dong trong cac DNNVV.

Hieu qua san xuat kinh Ooanh cac DNNVV. Danh gia nhung thnnh tuu dat duoc. So luong, quy mo von binh quan DNNVV ngny cnng tang. Dong gop vno nang luc san xuat vn tang trudng kinh te quoc Oan.

Tao nhieu viec lnm vn tang thu nhap cho ngudi lao dong. Gop phan xay Oung mot co che thi trudng hoan chinh. Nhung ton tai, han che cua DNNVV. Nguyen nhan cua han che vn nhung van de dat ra doi vdi DNNVV.

r r r a ~ PHUONG HUONG VA GIAI PHAP PHAT TRIEN DOANH NGHIEP. r \ a x A NHO VUA TRONG QUA TRINH CHUYEN DOI MO HINH. 71 TANG TRUONG KINH TE O VIET NAM. Phuong hudng phat trien.

Khai quat boi canh quoc te, trong nudc ve phat trien kinh te. Boi canh kinh te the gidi nam 2012. Boi canh kinh te Viet Nam nam 2012. Dinh hudng phat trien kinh te vn dinh hudng phat trien DNNVV.

Dinh hudng phat trien kinh te. Dinh hudng phat trien DNNVV. Cac quan diem ve phat trien DNNVV. Giai phap phat then DNNVV.

Cac giai phap cua nhn nudc doi vdi viec phat trien DNNVV. Nhom giai phap honn thien khung phap ly chung ve phat trien DNNVV. Nhom giai phap ve honn thien chinh sach doi vdi DNNVV. Nhom giai phap ho tro doi vdi DNNVV.

Nhom giai phap cua ban than DNNVV. Kien nghi, de xuat. Kien nghi, de xuat vdi Nhn nudc. Kien nghi, de xuat vdi ban than Ooanh nghiep.

99 • CAC tAi LIEU DANH MUC DANH MUC CAC CHC VIET TAT STT Noi dung DN Doanh nghiep DNNVV Doanh nghiep nho va vua DNNN Doanh nghiep Nha nude TNHH Trach nhiem huu han TV Thanh vien GDP Tong san pham noi dia o 7 GSO Tong cue thong ke CPI Chi so gia tieu dung Gty Cong ty Cty CP Cong ty co phan FDI Doanh nghiep co von dau tu nude ngoai ■’ TCTD To chuc tin dung VPDK Van phong dang ky quyen su dung dat GCN Giay chung nhan dang ky quyen su dung dat •> DVPTKD Dich vu phat trien kinh doanh BOT Xay dung - Chuyen giao - Kinh doanh BT Xay dung - Chuyen giao PPP Hop tac cong tu BLTD Bao lanh tin dung AFTA Khu vuc mau dich tu do ASEAN SXKD San xuat kinh doanh DANH MUC BANG, BIEU DO BANG Bang 1.1: Dinh nghia ve quy mo doanh nghiep.1 Phan bo doanh nghiep theo nganh nghe kinh te 2005-2010 .2 Phan bo doanh nghiep theo loai hinh DN tai thoi diem 1/1/2011. So doanh nghiep lai/lo qua cac nam 2007, 2008 va 2009. Doanh thu va loi nhuan cua DNNVV nam 2007-2009.5: Tong so DN dang ki thanh lap va con ton tai ve mat phap ly den thoi diem 1/1/2012.6: Doanh nghiep thanh lap moi trong nam 2011. So doanh nghiep giai the, tam ngung hoat dong nam 2011.8: Dong gop cua DNNVV tu nhan trong thu ngan sach quoc gia.9: Cac DNNVV tu nhan la khu vuc tao viec lam lon nhat.

65 BIEU Bieu do 2.1: So luong doanh nghiep dang ky thanh lap cac nam tu 2005 - 2011. 2: Tong so doanh nghiep dang ky thanh lap va dang hoat dong den thoi diem 31/12 cua cac nam tu 2005 - 2011. 3: Ty le doanh nghiep dang ky theo loai hinh DN nam 2011 (%).4: Ty trong doanh nghiep theo quy mo tinh tai thoi diem 01/01/2011. 5: Ty trong doanh nghiep theo quy mo lao dong giai doan 2005-2010 .6: Ty trong doanh nghiep theo quy mo von giai doan 2005-2010.7 : Phan bo doanh nghiep theo vung dia ly tai thoi diem 1/1/2011.8: Ty trong doanh nghiep theo loai hinh so huu giai doan 2005-2010 .9: Tong so doanh nghiep dang ky thanh lap va dang hoat dong.

61 TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN fy ra TRAN THI THANH TAM r ___ ___ z. PHAT TRIEN DOANH NGHIEP NHO VA VUA TRONG QUA TRINH CHUYEN DOI MO HINH TANG TRUONG KINH TE 6 VIET NAM CHUYEN NGANH: KINH TE CHINH TRI TOM TAT LUAN VAN THAC SI • • HA NOI, 2012 1 TOM TAT LUAN VAN ■> r Cong cuoc Ddi moi kinh te nude ta duoc Dang va Chinh phu khdi xudng tu nam 1986 den nay da mang lai nhieu thanh tuu kinh te - xa hoi dang ghi nhan. Qua trinh thuc hien chinh sach doi mdi nen kinh te, Nha nudc da co nhieu chu truong, chinh sach de ho tro cac doanh nghiep (DN) phat trien, cung nhung cai cach dinh hudng thi trudng, md cua va hoi nhap kinh te quoc te, khu vuc doanh nghiep nho va vua (DNNVV) Viet Nam cung da phat trien kha nhanh, nhat la , ve luong, dac biet la tu khi co Luat doanh nghiep (nam 1999). Neu nhu nam 1992 mdi chi co 4.086 doanh nghiep dang ky thanh lap theo Luat Cong ty va Luat Doanh nghiep tu nhan (nam 1990), thi den het 31 thang 12 nam 2011 ca nudc da co 622.977 doanh nghiep dang ky hoat dong theo Luat Doanh nghiep (2005) trong do DNNVV chiem 97% tong so doanh nghiep.

Cung vdi su phat trien dat nudc, DNNVV dong vai tro ngay cang quan trong trong phat trien kinh te-xa hoi, gop phan thay doi co cau kinh te, tao viec lam, tang thu nhap cho ngudi lao dong, giup cai thien muc song cua ngudi dan, gop phan rat ldn vao cong cuoc xoa doi giam, huy dong cac ngudn luc xa hoi cho dau tu phat trien, dong gop vao ngan sach Nha nudc va thuc day tang trudng kinh te. Tuy nhien, ben canh do thi DNNVV cOn gap rat nhieu nhung han che va thach thuc, chua phat huy het vai tro va tiem nang trong viec phat trien kinh te cua dat nudc. Do boi canh phat trien nen kinh te dat nudc, qua trinh phat trien DNNVV trudc day chu yeu theo mo hinh tang trudng theo chieu rong (trudc het la gia tang quy mo von dau tu) da den muc tdi han; dong luc tang trudng phu thuoc vao gia tang von dau tu, gia tang so luong lao dong. da yeu va dang giam dan.

Viec duy tri qua lau mo hinh tang trudng theo chieu rong khong con phu hop da kim ham gia tang nang suat va nang luc canh tranh cua doanh nghiep. Xuat phat tu thuc te tren, tac gia chon de tai ‘‘ Phat trien doanh nghiep nhd va vua trong qua trinh chuyen ddi md hinh tang trirffng kinh te ff Viet Nam ” lam de tai luan van thac sy kinh te cua minh. CHUONG 1 CO SO LY LUAN • CHUNG VA KINH NGHIEM • THU• ’C TIEN PHAT TRIEN DOANH NGHIEP NHO VA VtfA TRONG QUA TRINH CHUYEN DOI MO HINH TANG TRUONG KINH TE O VIET NAM 1. Ly luan chung ve doanh nghiep nho va vua 1.

Doanh nghiep va phan loai doanh nghiep Theo quy dinh cua Luat doanh nghiep so 60/2005/QH 11 ngay 29 thang 22 nam 2005 cua nunc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam, doanh nghiep la mot to chuc kinh te co ten rieng, co tai san rieng, co tru so giao dich on dinh duoc dang ky kinh doanh theo quy dinh cua phap luat nham muc dich thuc hien cac hoat dong kinh doanh. Luat doanh nghiep quy dinh cu the cac loai hinh doanh nghiep hoat dong tai Viet Nam, bao gom: (1) Doanh nghiep tu nhan, (2) Cong ty Trach nhiem huu han (TNHH), (3) Cong ty co phan, (4) Cong ty hop danh. Khai niem DNNVV va vai tro cua DNNVV trong nen kinh te Dinh nghia DNNVV duoc hieu va quy dinh khac nhau qua tung thoi ky, tung giai doan phat trien kinh te xa hoi cua moi quoc gia. Hien nay o Viet Nam khai niem DNNVV theo Nghi dinh 56/2009/ND-CP ve tro giup phat trien DNNVV ngay 30 thang 6 nam 2009 cua Chinh phu: Doanh nghiep nho va vua la co so kinh doanh da dang ky kinh doanh theo quy dinh phap luat, duoc chia thanh ba cap: Sieu nho, nho, vua theo quy mo tong nguon von (tong nguon von tuong duong -tong tai san duoc xac dinh trong bang can doi ke toan cua doanh nghiep) hoac so lao dong binh quan nam (tong nguon von la tieu chi uu tien).