CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THẺ VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về thẻ ngân hàng 1.1 Khái niệm, cấu trúc, phân loại thẻ ngân hàng 1.1 Khái niệm thẻ ngân hàng Cơ sở lý luận tiền tệ hiện nay chưa có một định nghĩa chính xác về thẻ nhưng ta có thể hiểu một cách đơn giản sau: “Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán do ngân hàng phát hành thẻ cấp cho khách hàng sử dụng để thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ, hoặc rút tiền mặt trong phạm vi số dư của mình ở tài khoản tiền gửi hoặc hạn mức tín dụng được cấp theo hợp đồng đã ký kết giữa ngân hàng phát hành thẻ và chủ thẻ. Hoá đơn thanh toán thẻ chính là giấy nhận nợ của chủ thẻ đối với cơ sở chấp nhận thẻ. Cơ sở chấp nhận thẻ và đơn vị cung ứng dịch vụ rút tiền mặt đòi tiền chủ thẻ thông qua ngân hàng thanh toán thẻ và ngân hàng phát hành thẻ.2 Cấu trúc thẻ ngân hàng Thẻ được làm bằng nhựa cứng (plastic), hình chữ nhật với kích thước chuẩn hoá quốc tế 54 mm x 84 mm, dày 1 mm, có 4 góc tròn. Thẻ có ba lớp, lõi thẻ là nhựa trắng cứng, ở giữa có 2 lớp nhựa cán mỏng.
Màu sắc thẻ có thể thay đổi khác nhau tùy ngân hàng phát hành hay tùy theo qui định thống nhất của mỗi tổ chức thẻ. Hai mặt của thẻ có những dấu hiệu riêng khác nhau, cụ thể như sau: Mặt trước của thẻ gồm: thương hiệu của tổ chức thẻ quốc tế (nếu là thẻ quốc tế), đồng thời thể hiện loại thẻ: VISA, MASTERCARD, AMERICAN EXPRESS, JCB, DINERS CLUB .; Tên tổ chức phát hành thẻ (nằm phía trên bên trái thẻ); Biểu tượng của thẻ; Số thẻ; Họ và tên chủ thẻ (in bằng chữ nổi, hàng dưới cùng, thường viết theo lối Anh- Mỹ), con chip điện tử. Mặt sau của thẻ gồm: Vạch từ: chứa các thông tin số thẻ, thông tin cá nhân chủ thẻ; Khung chữ ký: chứa chữ ký của chủ thẻ; Biểu tượng của tổ chức thẻ quốc tế (nếu là thẻ quốc tế) nằm ngay dưới khung chữ ký. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Phân loại thẻ ngân hàng Thẻ ngân hàng thực sự rất đa dạng, được sử dụng với nhiều mục đích, để hiểu rõ hơn về tính năng cũng như lợi ích của thẻ, chúng ta có thể phân loại thẻ dựa trên những tiêu chí sau đây: Xét theo công nghệ sản xuất: thẻ có 3 loại: Thẻ khắc chữ nổi Đây là loại thẻ sơ khai ban đầu, được làm dựa trên kỹ thuật khắc chữ nổi.
Trên bề mặt thẻ được khắc nổi các thông tin cần thiết. Hiện nay loại thẻ này không được sử dụng nữa do kỹ thuật sản xuất thô sơ, tính bảo mật kém và dễ làm giả. Thẻ băng từ Thẻ băng từ (Magnetic Stripe) được sản xuất trên kỹ thuật từ tính với một băng từ chứa hai rãnh thông tin ở mặt sau của thẻ. Loại này được sử dụng phổ biến trong vòng hơn 20 năm nay nhưng trong thời đại khoa học công nghệ phát triển cao nó cũng đã bộc lộ một số nhược điểm sau: khả năng bị lợi dụng cao do thông tin ghi trong thẻ không tự mã hóa được, người ta có thể đọc được thẻ dễ dàng bằng thiết bị đọc gắn với máy vi tính.
Thẻ từ chỉ mang thông tin cố định, khu vực chứa tin hẹp, không áp dụng được các kỹ thuật mã đảm bảo an toàn. Do những nhược điểm trên, thẻ từ những năm gần đây đã bị lợi dụng lấy cắp tiền. Thẻ thông minh (Smart card) Thẻ thông minh được sản xuất dựa trên kỹ thuật vi xử lý tin học nhờ gắn vào thẻ một “chip” điện tử có cấu trúc giống như một máy tính hoàn hảo. Thẻ thông minh có nhiều nhóm với dung lượng nhớ của “chip” điện tử là khác nhau.
Đây là thế hệ mới nhất của thẻ thanh toán, nó khắc phục nhiều nhược điểm của thẻ khắc chữ nổi, thẻ băng từ do hạn chế việc sử dụng thẻ giả mạo, đảm bảo tính an toàn cao. Tuy nhiên, chi phí để đầu tư phát triển hệ thống thẻ thông minh cũng rất cao. Xét theo phạm vi sử dụng: có 2 loại thẻ: Thẻ nội địa Thẻ nội địa là loại thẻ được giới hạn sử dụng trong phạm vi một quốc gia, do vậy đồng tiền được sử dụng trong giao dịch mua bán hàng hoá hay rút tiền mặt phải LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 là đồng bản tệ của quốc gia đó. Hoạt động của loại thẻ này đơn giản bởi nó chỉ do một tổ chức hay do một ngân hàng điều hành từ việc tổ chức phát hành đến xử lý trung gian, thanh toán và việc sử dụng thẻ bị giới hạn trong phạm vi một quốc gia.
Thẻ quốc tế Thẻ quốc tế là loại thẻ thanh toán không chỉ dùng tại quốc gia nó được phát hành mà còn được dùng trên phạm vi quốc tế. Nó được hỗ trợ và quản lí trên toàn thế giới bởi các tổ chức tài chính lớn như Master Card, Visa. hoặc các công ty điều hành như Amex, JCB, Dinner Club. hoạt động trong một hệ thống nhất, đồng bộ.
Để phát hành thẻ quốc tế, tổ chức phát hành thẻ phải là thành viên của tổ chức thẻ quốc tế, tuân thủ chặt chẽ các quy định trong việc phát hành và thanh toán thẻ do tổ chức thẻ quốc tế đó ban hành. Khách hàng khi sử dụng thẻ quốc tế phải chịu nhiều chi phí hơn so với thẻ nội địa, đặc biệt là các chi phí liên quan đến việc chuyển đổi ngoại tệ giữa các quốc gia. Xét theo chủ thể phát hành thẻ: có 2 loại thẻ: Thẻ do ngân hàng phát hành (Bank Card) Là loại thẻ giúp cho khách hàng sử dụng linh hoạt tài khoản của mình tại ngân hàng, hoặc sử dụng một số tiền do ngân hàng cấp tín dụng. Thẻ do tổ chức phi ngân hàng phát hành Là loại thẻ du lịch hoặc giải trí do các tập đoàn kinh doanh lớn phát hành như: Dinner Cub, Amex.Đó cũng có thể là thẻ được phát hành bởi các công ty xăng dầu (Oil Company Card), các cửa hiệu lớn.
Xét theo tính chất thanh toán thẻ: có 2 loại thẻ: Thẻ tín dụng (Credit Card): Đây là loại thẻ được sử dụng phổ biến nhất, theo đó chủ thẻ được sử dụng một hạn mức tín dụng quy định không trả lãi (nếu chủ thẻ hoàn trả số tiền sử dụng đúng thời hạn) để mua hàng hoá, dịch vụ tại những cơ sở, cửa hàng kinh doanh, khách sạn chấp nhận loại thẻ này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Thẻ ghi nợ (Debit Card): Đây là loại thẻ có liên quan trực tiếp với tài khoản tiền gửi của chủ thẻ. Loại thẻ này khi mua hàng hoá dịch vụ, giải trí những giao dịch sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ và đồng thời ghi có ngay vào tài khoản của nơi cung cấp hàng hóa hoặc các dịch vụ giải trí.2 Lý luận về phát triển dịch vụ thẻ ngân hàng 1.1 Khái niệm phát triển dịch vụ thẻ ngân hàng Thẻ được hiểu như là một phương tiện thanh toán được sử dụng để thực hiện dịch vụ thanh toán bên cạnh các phương tiện thanh toán khác như: tiền mặt, séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu…Do đó việc phát triển dịch vụ thẻ chính là việc mở rộng, gia tăng số lượng thẻ phát hành với nhiều chức năng tiện ích hơn nữa để dịch vụ thẻ ngày càng trở nên phổ biến trong các tầng lớp dân cư.2 Chỉ tiêu xác định việc phát triển dịch vụ thẻ ngân hàng Để đánh giá sự phát triển dịch vụ thẻ của ngân hàng chúng ta có thể thông qua một số chỉ tiêu như sau: Chỉ tiêu định lượng Lợi nhuận Thu nhập từ thẻ mà một ngân hàng có được bao gồm: phí cơ sở chấp nhận thẻ, phí thường niên, phí phát hành thẻ, lãi suất cho khoản tín dụng mà chủ thẻ chậm thanh toán và phí rút tiền mặt đối với thẻ tín dụng, các khoản phí liên quan đến việc phát hành theo quy định của mỗi ngân hàng. Chi phí hoạt động thẻ bao gồm: chi phí đầu tư ATM, bảo trì, chi phí trang bị máy móc, chi phí phôi thẻ, phí nguyên vật liệu, phí thanh toán… Lợi nhuận thu được bằng thu nhập trừ đi các khoản chi phí và vốn đầu tư bỏ ra.
Sự phát triển hoạt động kinh doanh thẻ của một ngân hàng có thể đánh giá bằng cách so sánh lợi nhuận giữa các năm: nếu năm sau cao hơn năm trước tức là hoạt động kinh doanh đã có hiệu quả hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Số lượng thẻ phát hành Thông qua việc so sánh số lượng thẻ phát hành qua các năm cũng có thể đánh giá được hoạt động kinh doanh thẻ có phát triển hay không. Số lượng thẻ ngày càng gia tăng có nghĩa là hoạt động phát hành của ngân hàng đã phát huy được hiệu quả. Mạng lưới máy ATM, đơn vị chấp nhận thẻ Sự phát triển hoạt động kinh doanh thẻ của ngân hàng cũng được thể hiện thông qua sự gia tăng số lượng máy ATM, ĐVCNT, ngoài ra còn thể hiện ở sự gia tăng số lượng các giao dịch và tổng doanh số giao dịch thực hiện qua máy ATM.
Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ thẻ Ngân hàng càng đưa ra nhiều loại sản phẩm, dịch vụ thẻ tiện ích đáp ứng nhu cầu của khách hàng thì hoạt động kinh doanh thẻ của ngân hàng càng có điều kiện phát triển. Thị phần Thị phần của ngân hàng trên thị trường thẻ ngày càng tăng nghĩa là đã có nhiều khách hàng sử dụng sản phẩm dịch vụ thẻ của ngân hàng, doanh số thanh toán lớn hơn các ngân hàng khác. Điều này có nghĩa là hoạt động kinh doanh thẻ của ngân hàng đã có hiệu quả. Chỉ tiêu định tính Chất lượng dịch vụ thẻ Là khả năng cung cấp và đáp ứng các dịch vụ thẻ đối với sự mong đợi của khách hàng sử dụng thẻ.
Là những việc làm nhằm tạo được sự hài lòng của khách hàng khi sử dụng thẻ của ngân hàng. Lợi ích của việc sử dụng thẻ Đối với người sử dụng thẻ Tiện lợi: Chủ thẻ có thể sử dụng thẻ để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ, để rút tiền mặt hoặc chuyển tiền tại các máy ATM. Khi dùng thẻ thanh toán, chủ thẻ có thể chi tiêu trước, trả tiền sau (đối với thẻ tín dụng), hoặc có thể thực hiện dịch vụ mua bán hàng hoá tại nhà. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.