Chương I: Cơ sở lý luận phát triển dịch vụ phát thanh ở Đài Phát thanh quốc gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -7- Chương II: Thực trạng tình hình hoạt động dịch vụ phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam (Từ năm 1985 đến nay). Chương III: Một số giải pháp phát triển dịch vụ phát thanh ở Đài Tiếng nói Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -8- CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ PHÁT THANH Ở ĐÀI PHÁT THANH QUỐC GIA 1.1- Vai trò của dịch vụ phát thanh trong sự phát triển kinh tế - xã hội: 1.1- Các khái niệm cơ bản: a- Phát thanh: Từ định nghĩa phát thanh trong giáo trình “Báo phát thanh” do nhóm tác giả giữa Phân viên Báo chí và tuyên truyền phối hợp với Đài Tiếng nói Việt Nam thực hiện, được Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin xuất bản năm 2002, có thể hiểu: Phát thanh (radio) là hình thức truyền tin bằng loa hay bằng máy truyền thanh.
Là phương tiện thông tin đại chúng, phát thanh chuyển tải thông tin đến thính giác con người bằng âm thanh, bao gồm: Lời nói, âm nhạc và tiếng động. Được chuyển tải bằng sóng điện từ nên phát thanh có thể truyền tải thông tin đến bất kỳ nơi nào trên trái đất. Về chủ sở hữu, thông thường, mỗi nước đều có hệ thống phát thanh của Nhà nước để phục vụ những nhiệm vụ chính trị, xã hội - còn gọi là Đài phát thanh quốc gia hay Đài phát thanh công cộng. Ở nhiều nước, đài phát thanh còn tồn tại rất phổ biến dưới hình thức sở hữu tư nhân; một số tổ chức tôn giáo, xã hội nghề nghiệp, công ty.
Ở nước ta, hiện nay toàn bộ hệ thống phát thanh đều thuộc sở hữu Nhà nước, do Chính phủ và chính quyền các địa phương quản lý. b- Dịch vụ phát thanh: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -9- Dịch vụ phát thanh có thể xem là một khái niệm khá mới, đặc biệt là ở Việt Nam. Đài phát thanh quốc gia có chức năng, nhiệm vụ chính quan trọng nhất là tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và Chính phủ cầm quyền, góp phần nâng cao dân trí. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, bên cạnh những chức năng, nhiệm vụ chính, Đài phát thanh Quốc gia còn có thể đáp ứng các nhu cầu kinh tế – xã hội khác dưới hình thức dịch vụ phát thanh.
Dịch vụ phát thanh có thể được hiểu là các hoạt động truyền tải các thông tin kinh tế – văn hoá - xã hội… thông qua hệ thống phát thanh của Đài Phát thanh Quốc gia nhằm đáp ứng các nhu cầu phát triển từ Đài đến các tổ chức, đơn vị và các cá nhân có liên quan đến hoạt động này trong nền kinh tế. c- Đài phát thanh: Đài phát thanh là nơi tiếp nhận thông tin và thông qua sóng phát thanh để truyền tải nội dung thông tin tới thính giả nghe đài. * Phân loại đài phát thanh theo sở hữu và chức năng, nhiệm vụ chủ yếu: - Đài phát thanh quốc gia: là cơ quan ngôn luận chính thống của Chính phủ cầm quyền trong phạm vi của một quốc gia cụ thể nào đó. Nguồn ngân sách để duy trì mọi hoạt động của Đài phát thanh quốc gia đều do Chính phủ quốc gia đó trợ cấp.
- Các Đài phát thanh địa phương: Bên cạnh những nhiệm vụ tuyên truyền những chủ trương, chính sách… của Chính phủ, các Đài phát thanh địa phương còn có nhiệm vụ chủ đạo là tuyên truyền chủ trương, chính sách của chính quyền địa phương nhằm thúc đẩy nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và ổn định tình hình chính trị tại địa phương. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 10 - d- Công chúng phát thanh: Cũng từ định nghĩa công chúng phát thanh trong giáo trình “Báo phát thanh” do nhóm tác giả giữa Phân viên Báo chí và tuyên truyền phối hợp với Đài Tiếng nói Việt Nam thực hiện, được Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin xuất bản năm 2002, có thể hiểu: Công chúng phát thanh, còn gọi là thính giả, hay người nghe đài, bạn nghe đài. Với báo in gọi là độc giả, với truyền hình gọi là khán giả. Khái niệm công chúng báo chí nói chung được hiểu là những người tiếp nhận và được các sản phẩm báo chí tác động hoặc hướng vào để tác động.
Khái niệm công chúng, bạn đọc, bạn nghe đài, bạn xem truyền hình, nói chung được dùng để chỉ một nhóm lớn người trong xã hội, nhưng thường ngày, người ta có thể dùng để chỉ cụ thể một người hay một nhóm nhỏ nào đó. Công chúng phát thanh có thể được hiểu là nhóm lớn xã hội được chương trình phát thanh tác động, hoặc nhóm người mà chương trình phát thanh hướng vào để tác động. Có công chúng tiềm năng và công chúng thực tế, công chúng trực tiếp và công chúng gián tiếp. Công chúng tiềm năng là nhóm lớn xã hội mà chương trình phát thanh hướng vào tác động, lôi kéo, thuyết phục.
Nhưng trong thực tế, không phải tất cả các thành viên nhóm lớn xã hội mà chương trình nhằm vào đều tiếp nhận được các chương trình phát thanh. đ- Quảng cáo trên sóng phát thanh: Trong các loại hình truyền thông marketing như: Khuyến mại, quan hệ công chúng, bán hàng cá nhân, tiếp thị trực tiếp, tổ chức sự kiện, truyền thông tại điểm bán hàng, truyền thông điện tử… thì quảng cáo là một hình LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 11 - thức truyền thông marketing hữu hiệu nhất. Hiện nay, khái niệm quảng cáo được được định nghĩa như sau: +Quảng cáo là phương tiện biểu hiện trong đó dùng sách báo, lời nói, hay hình vẽ do chủ quảng cáo chi tiền để công khai tuyên truyền cho cá nhân, sản phẩm, dịch vụ, nhận được phiếu bầu hoặc sự tán thành (năm 1932, trong Tờ tuần báo Thời đại quảng cáo Mỹ). +Quảng cáo là giới thiệu sản phẩm, sự việc và nhân vật theo hình thức không tiếp xúc cá nhân, được pháp luật, do cá nhân hoặc tổ chức chi tiền quảng cáo nhằm tác động vào công chúng để phát triển sự nghiệp cụ thể.
+Quảng cáo là một hình thức tuyên truyền nhằm giới thiệu sản phẩm, thông báo nội dung phục vụ và tiết mục văn nghệ với công chúng bằng hình thức đăng tin trên báo chí, phát tin trên đài phát thanh, trên đài truyền hình, trên điện ảnh, trên đèn chiếu, trên các tờ áp phích, bằng cách triển lãm trưng bày hàng (Một loại từ điển có tên là Tứ Hải ở Trung Quốc xuất bản vào năm 1980). +Quảng cáo bố cáo sự việc cho công chúng. Quảng cáo cũng được định nghĩa là một phương tiện giao tiếp được xác định của một nhà quảng cáo nhất định sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng nhằm thuyết phục và tác động đến các khách hàng mục tiêu và tiềm năng (các khán, thính giả, độc giả). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 12 - Từ các khái niệm quảng cáo nêu trên, Khái niệm quảng cáo trên sóng phát thanh có thể hiểu là một hình thức tuyên truyền nhằm giới thiệu sản phẩm, thông báo nội dung theo yêu cầu của chủ thể phát tin.
e- Tài trợ trên sóng phát thanh: Tài trợ đã được chứng minh là hình thức marketing có tốc độ tăng trưởng cao nhất hiện nay ở nhiều nước phát triển. Với hình thức này, doanh nghiệp có thể tìm được những cơ hội rất lớn để tăng cường khả năng cạnh tranh của mình bằng cách tạo thêm niềm tin, khuyếch trương hình ảnh và thanh danh đối với các thị trường mục tiêu. Tuy nhiên ở nước ta, tài trợ vẫn còn là khái niệm còn khá mới mẻ, khái niệm này chỉ mới vừa xuất hiện trong vài năm gần đây. Khái niệm tài trợ trên sóng phát thanh được xem là một hình thức marketing mà chủ thể hy vọng sẽ tạo lập được niềm tin, khuyếch trương hình ảnh và thành danh với thị trường mục tiêu thông qua hoạt động cho một chương trình phát thanh nào đó có số lượng thính giả nghe đài nhiều nhất, đồng thời cũng là khách hàng tiềm năng mà chủ thể tài trợ hướng tới.
g- Nhắn tin trên sóng phát thanh: Từ các khái niệm quảng cáo trên làn sóng phát thanh và khái niệm tài trợ trên sóng phát thanh, khái niệm nhắn tin trên sóng phát thanh được hiểu là một hình thức truyền tin, trong đó chủ thể phát tin sẽ thoả mãn mong muốn truyền tải nội dung thông tin đến đối tượng nhận tin thông qua làn sóng phát thanh.2- Tổ chức hệ thống thực hiện nhiệm vụ dịch vụ phát thanh của Đài phát thanh quốc gia: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 13 - Để thực hiện hoạt động dịch vụ phát thanh của Đài phát thanh quốc gia, cần thiết phải xây dựng được cơ cấu tổ chức bộ máy, nhân sự: * Hoạt động theo hình thức phi tập trung: Đây là hình thức khá phổ biến tại nhiều Đài phát thanh quốc gia tại nhiều nước ở những thập niên của thế kỷ trước, khi mà dịch vụ phát thanh nói chúng mới manh nha được hình thành. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, nếu có tổ chức, cá nhân nào có nhu cầu sử dụng các loại dịch vụ phát thanh, Đài phát thanh Quốc gia sẽ phát sóng xen kẽ vào các nội dung phát thanh hoặc sẽ sắp xếp, bố trí lại toàn bộ nội dung chương trình để đồng thời vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, vừa đáp ứng nhu cầu các dịch vụ phát thanh. Tuy nhiên trên thực tế, nhu cầu tuyên truyền, quảng bá hình ảnh của doanh nghiệp, sản phẩm tới khách hàng tiềm năng… thời gian trước đây của các tổ chức, cá nhân không nhiều, nên các Đài phát thanh Quốc gia nói chung phần lớn chỉ hoạt động theo hình thức phi tập trung. Do đó, nhu cầu cần phải có một tổ chức với đội ngũ nhân sự có chuyên môn giỏi để phát triển các loại hình dịch vụ phát thanh tại các Đài phát thanh quốc gia thực sự chưa phải là vấn đề bức thiết.
* Hoạt động theo hình thức tập trung: Tuy nhiên theo thời gian, hoạt động theo hình thức phi tập trung cũng dần không còn phù hợp nữa, bởi nhu cầu muốn được thông tin qua sóng phát thanh một cách bài bản hơn, đặc biệt là yêu cầu thời điểm phát tin của các chủ thể phát tin ngày càng khắt khe hơn. Do vậy, để phù hợp với tình hình thực tiễn, các Đài phát thanh quốc gia buộc phải tổ chức một bộ máy, với LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 14 - những nhân sự có chuyên môn trong lĩnh vực hoạt động dịch vụ phát thanh.