Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử của Ngân hàng thương mại 1. Khái quát về dịch vụ Ngân hàng điện tử của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về dịch vụ Ngân hàng điện tử - Trong bài viết với tựa đề “How the Internet redefines banking” đăng trên tạp chí The Australian Banker tuyển tập 133, số 3 tháng 06/1999 thì “Dịch vụ Ngân hàng điện tử là một hệ thống phần mềm vi tính cho phép khách hàng tìm hiểu hay mua dịch vụ Ngân hàng thông qua việc nối mạng máy tính của mình với Ngân hàng”.
- Theo bài đăng trên tạp chí Tin học Ngân hàng số 4 vào tháng 07/2003 của tác giả Trương Đức Bảo có nhận định: “Với dịch vụ Ngân hàng điện tử, khách hàng có khả năng truy nhập từ xa nhằm thu thập thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính, dựa trên các tài khoản lưu ký tại Ngân hàng và đăng ký sử dụng dịch vụ mới”. Các khái niệm trên đều cho rằng hoạt động NHĐT thông qua các dịch vụ cung cấp hoặc kênh phân phối điện tử. Khái niệm này có thể đúng ở từng thời điểm nhưng không thể khái quát hết được cả quá trình và lịch sử phát triển cũng như tương lai phát triển của NHĐT. Do vậy, nếu coi Ngân hàng là một thành phần của nền kinh tế điện tử thì một khái niệm tổng quát nhất về NHĐT có thể được diễn đạt như sau: “NHĐT là Ngân hàng mà tất cả các giao dịch giữa Ngân hàng và khách hàng (cá nhân và tổ chức) dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa nhằm cung cấp sản phẩm dịch vụ Ngân hàng”.
Vai trò của dịch vụ Ngân hàng điện tử (*) Nhanh chóng, thuận tiện NHĐT giúp khách hàng có thể liên lạc với Ngân hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện để thực hiện các nghiệp vụ Ngân hàng tại bất cứ thời điểm nào (24/7) và ở bất cứ nơi đâu. Đối với các khách hàng có ít thời gian đến giao dịch với Ngân hàng thì điều này là vô cùng ý nghĩa. Vì chỉ với những thao tác đơn giản trên mạng Internet khách hàng có thể thanh toán, chuyển khoản cho các đối tác, thanh toán hóa đơn, hoặc gửi tiết kiệm, trả nợ thẻ tín dụng một cách nhanh nhất, tiết kiệm thời gian nhất. Đây là những lợi ích cơ bản mà đối với các dịch vụ Ngân hàng truyền thống khó có thể đạt được với tốc độ nhanh chóng và chính xác như DVNHĐT.
(*) Tăng khả năng chăm sóc và thu hút khách hàng Những tiện ích từ ứng dụng công nghệ, từ phần mềm, từ nhà cung cấp dịch vụ mạng, Internet đã giúp các Ngân hàng thu hút, tìm kiếm các khách hàng tiềm năng sử dụng các dịch vụ tiện ích từ NHĐT và trở thành các khách hàng truyền thống của Ngân hàng. Với các mô hình Ngân hàng hiện đại đã giúp Ngân hàng phát triển, cung ứng các dịch vụ Ngân hàng cho nhiều đối tượng khách hàng, nhiều lĩnh vực kinh doanh của Ngân hàng và hướng tới sử dụng DVNHĐT làm các giao dịch chủ yếu trong tương lai. (*) Tiết kiệm chi phí, tăng thu nhập cho cả khách hàng và Ngân hàng Khi giao dịch qua NHĐT, khách hàng phải trả một mức phí rất thấp so với các dịch vụ Ngân hàng truyền thống. Đối với Ngân hàng, khách hàng sử dụng DVNHĐT thay vì sử dụng các giao dịch tại quầy giúp Ngân hàng tiết kiệm được rất nhiều chi phí về nhân sự, chi phí về hạ tầng công nghệ, chi phí về điện nước,.
từ đó gia tăng thu nhập cho Ngân hàng. (*) Giúp Ngân hàng mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh 7 NHĐT là một giải pháp cơ bản của NHTM để nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng hiệu quả hoạt động và nâng cao khả năng cạnh tranh. NHĐT còn giúp cho tiến trình toàn cầu hóa nhanh mà Ngân hàng không cần phải mở thêm các chi nhánh ở trong nước và nước ngoài. Đây cũng là một công cụ quảng bá hiệu quả, khuếch trương thương hiệu của Ngân hàng một cách hiệu quả nhất.
(*) Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Thông qua các DVNHĐT, các lệnh chi chuyển tiền, nhờ thu, thanh toán hóa đơn, trả nợ vay của khách hàng được thực hiện một cách nhanh chóng, chính xác, tạo điều kiện cho chu trình luân chuyển vốn nhanh, đẩy nhanh quá trình trao đổi và lưu thông hàng hóa dịch vụ, từ đó giúp Ngân hàng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. (*) Cung cấp dịch vụ trọn gói NHĐT giúp khách hàng tham gia vào dịch vụ một cách trọn gói. Khách hàng có thể chuyển tiền thanh toán hàng hóa dịch vụ, thanh toán hóa đơn điện nước, điện thoại, cước Internet, truyền hình, trả nợ vay Ngân hàng, tham gia gửi tiết kiệm trực tuyến,. Ngoài ra, Ngân hàng còn liên kết với các công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, các công ty tài chính khác để đưa ra các sản phẩm tiện ích đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng về nhu cầu bảo hiểm, chứng khoán, đầu tư vốn một cách tối đa và có hiệu quả nhất.Các dịch vụ của Ngân hàng điện tử a.
Ngân hàng tại nhà (Home banking) Dịch vụ này được xây dựng trên một trong hai nền tảng: hệ thống các phần mềm ứng dụng (Software Base) và nền tảng công nghệ web (Web Base), thông qua hệ thống máy chủ, mạng Internet và máy tính của khách hàng, thông tin tài chính sẽ được thiết lập, mã hoá, trao đổi và xác nhận giữa Ngân hàng và khách hàng. Đặc điểm của Home Baking là cho phép khách hàng 8 thực hiện hầu hết các giao dịch Ngân hàng tại nhà, tại văn phòng công ty mà không cần trực tiếp đến Ngân hàng, giúp khách hàng tiết kiệm được thời gian và chi phí. Ngân hàng cung cấp một số tiện ích qua dịch vụ Home Banking cho khách hàng như: chuyển tiền và thanh toán, xem số dư và các giao dịch trên tài khoản, thư tín dụng … b. Ngân hàng trực tuyến (Internet banking) Internet Banking là một kênh phân phối các sản phẩm dịch vụ Ngân hàng, mang sản phẩm dịch vụ của Ngân hàng đến tận nhà hay văn phòng của từng khách hàng một.
Với một máy tính kết nối Internet, khách hàng đã có thể thực hiện truy cập vào Internet Banking ở bất cứ nơi nào, bất cứ thời điểm nào. Khách hàng có tài khoản tại Ngân hàng với mã truy cập (Username) và mật khẩu truy cập (Password) do Ngân hàng cung cấp có thể theo dõi các giao dịch phát sinh trên tài khoản của mình. Nếu dịch vụ Home Banking hoạt động trên mạng thông tin liên lạc cục bộ giữa Ngân hàng và khách hàng, thì dịch vụ Internet Banking hoạt động qua mạng máy tính toàn cầu. Qua dịch vụ Internet Banking, khách hàng có thể thực hiện một số giao dịch như: xem thông tin về tài khoản, chuyển tiền, xem thông báo lãi suất, thông báo tỉ giá, biểu phí dịch vụ và những thông tin khác của Ngân hàng, thanh toán các hóa đơn cho các hàng hóa, dịch vụ mà khách hàng đã sử dụng, chuyển các thông tin dữ liệu từ Internet Banking xuống các phần mềm ứng dụng của khách hàng,… c.
Ngân hàng qua mạng di động (Mobile banking) Mobile Banking là loại dịch vụ Ngân hàng hiện đại dựa trên công nghệ viễn thông không dây của mạng điện thoại di động (Mobile Network) bao gồm việc thực hiện dịch vụ Ngân hàng bằng cách kết nối điện thoại di động (Mobile Phone) với trung tâm cung cấp DVNHĐT (tương tự như Home Banking) và kết nối Internet trên điện thoại di động sử dụng giao thức ứng dụng không dây WAP (Wireless Application Protocol). Khách hàng dùng điện thoại di động nhắn tin theo mẫu của Ngân hàng và gửi đến số dịch vụ để 9 yêu cầu Ngân hàng thực hiện các giao dịch. Một số tiện ích mà dịch vụ Mobile Banking cung cấp cho khách hàng như: cung cấp các thông tin liên quan đến hoạt động tài khoản cá nhân khách hàng, thông báo số dư tài khoản bằng tin nhắn ngay khi có giao dịch phát sinh, thực hiện giao dịch thanh toán hóa, đối với khách hàng chưa có tài khoản Ngân hàng sẽ được cung cấp thông tin tài khoản sản phẩm dịch vụ Ngân hàng như tỷ giá, giá chứng khoán, lãi suất và các thông tin tài khoản cá nhân. Ngân hàng qua điện thoại cố định (Phone banking) Dịch vụ Phone Banking là hệ thống tự động trả lời các thông tin về dịch vụ, sản phẩm Ngân hàng qua điện thoại hoạt động 24/24h.
Đặc điểm của Phone Banking là hệ thống này hoàn toàn làm việc tự động dựa trên chương trình đã được lập trình sẵn. Dịch vụ Phone Banking cung cấp cho khách hàng một số tiện ích như: cung cấp tất cả các thông tin về sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng một cách đầy đủ, cập nhật; cung cấp các thông tin hữu ích về các sản phẩm dịch vụ mới, thanh toán hoá đơn và chuyển tiền, tiếp nhận qua điện thoại các khiếu nại, thắc mắc từ khách hàng khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng. Ngân hàng qua điện thoại tại tổng đài (Call center) Call center là dịch vụ Ngân hàng qua điện thoại với nhiệm vụ cung cấp tất cả các thông tin về sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng, bao gồm: tiền gửi thanh toán, tiết kiệm, cho vay, chuyển tiền,…. Giới thiệu qua điện thoại các sản phẩm thẻ của Ngân hàng.
Đăng ký làm thẻ qua điện thoại. Tư vấn sử dụng thẻ, thông báo và giải đáp số dư thẻ, hướng dẫn đăng ký thẻ. Đăng ký vay cho khách hàng cá nhân qua điện thoại. Thực hiện thanh toán các hóa đơn tiền điện, nước, điện thoại, Internet,truyền hình cáp, bảo hiểm,… và các hình thức chuyển tiền khác.
10 Tiếp nhận qua điện thoại các khiếu nại, thắc mắc từ khách hàng khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng. Kios Ngân hàng Dịch vụ Kios Banking là dịch vụ Ngân hàng ứng dụng công nghệ cao hướng tới việc phục vụ khách hàng với chất lượng cao và thuận tiện nhất. Trên đường phố các Ngân hàng sẽ đặt các trạm làm việc có chứa các thiết bị Ngân hàng giao dịch tự động với khách hàng có kết nối Internet tốc độ cao hoặc các mạng nội bộ của Ngân hàng.