PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Hiện nay, trên thế giới và tại Việt Nam số lƣợng ngƣời sử dụng điện thoại thông minh đang dần phổ biến và không ngừng tăng qua các năm. Bởi vì, chất lƣợng đời sống của con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao và nhu cầu sử dụng những sản phẩm đem lại nhiều lợi ích cũng càng tăng. Chiếc điện thoại thông minh kết nối mạng internet đã làm đƣợc điều này với nhiều lợi ích vƣợt trội cho ngƣời sử dụng nhƣ: xem phim online, nghe nhạc trực tuyến, tham gia vào các diễn đàn trên mạng xã hội, học tập trực tuyến, đọc báo online…Làm số lƣợng ngƣời sử dụng điện thoại thông minh ngày càng tăng tại Việt Nam.
Chính sự gia tăng mạnh mẽ điện thoại thông minh này mà dịch vụ ngân hàng điện tử (DV NHĐT) ở nƣớc ta, đặc biệt là DV NHĐT qua mạng thông tin di động phát triển hết sức nhanh chóng. Đem lại nhiều lợi ích cho ngƣời sử dụng (nhƣ không phải xếp hàng chờ đợi tại quầy giao dịch; không hạn chế thời gian giao dịch; giúp tiết kiệm thời gian đi lại; nhanh chóng, an toàn…). Đồng thời mức độ cạnh tranh của các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) cũng gia tăng, đòi hỏi các NHTM không ngừng cải tiến, nâng cao công nghệ, cũng nhƣ đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu khách hàng, đem lại hiệu quả trong việc kinh doanh. Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam (Vietcombank) đƣợc thành lập và chính thức đi vào hoạt động ngày 01/04/1963, là NHTM nhà nƣớc đầu tiên đƣợc Chính phủ lựa chọn thực hiện thí điểm cổ phần hóa.
Từ một ngân hàng chuyên doanh phục vụ kinh tế đối ngoại, Vietcombank ngày nay là một ngân hàng đa năng, hoạt động đa lĩnh vực nhƣ kinh doanh vốn, huy động vốn, tín dụng, tài trợ dự án… cũng nhƣ mảng dịch vụ ngân hàng hiện đại: kinh doanh ngoại tệ và các công cụ phái sinh, ngân hàng điện tử…Đối với việc phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động, Vietcombank luôn xem đó là mục tiêu phát triển mạnh mẽ trong tƣơng lai. Bởi vì, một khi dịch vụ này phát triển sẽ góp phần giảm áp lực khách hàng giao dịch trực tiếp tại quầy, làm giảm tốc độ tăng nhân viên cũng nhƣ cơ sở vật i chất…mà vẫn đảm bảo lợi nhuận gia tăng. Tuy vậy, dịch vụ này đòi hỏi hệ thống công nghệ thông tin cao, bảo mật, và không ngừng phát triển, hoàn thiện. Từ khi ra đời, và phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank, số lƣợng khách hàng tham gia dịch vụ này không ngừng gia tăng qua các năm, chứng tỏ sức hút và sự tiện lợi của dịch vụ này ngày càng nhiều khách hàng biết đến, và ƣa thích sử dụng.
Tuy nhiên, đánh giá sự phát triển của DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank đã tƣơng xứng với tiềm năng hay chƣa?, Còn tồn tại những hạn chế nào?, Và cuối cùng là đề ra các biện pháp để góp phần gia tăng sức mạnh cạnh tranh của dịch vụ này là gì?, đó chính là những vấn đề đặt ra và cũng là lý do tác giả chọn đề tài “Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử qua mạng thông tin di động tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam.” lựa chọn đề tài này hy vọng sẽ góp phần nhỏ giúp ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng VN định hƣớng và có cơ sở giải quyết các vấn đề giúp phát triển DV NHĐT thông qua mạng thông tin di động trong thời gian tới. Mục tiêu của đề tài Hiện nay, DV NHĐT qua mạng thông tin di động đang phát triển hết sức mạnh mẽ tại các NHTM. Hầu hết các ngân hàng đều không ngừng cải tiến sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu sử dụng ngày càng cao của khách hàng. Chính lẽ đó mà mức độ cạnh tranh giữa các NHTM tại Việt Nam cũng ngày càng khốc liệt.
Để đảm bảo đƣợc sự tồn tại và phát triển của dịch vụ này thì việc hoàn thiện và đa dạng hóa sản phẩm là hết sức cần thiết đối với các NHTM Việt Nam. Vì vậy, đề tài sẽ đi vào nghiên cứu các vấn đề sau: * Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank. * Mục tiêu cụ thể: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về việc phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động. i - Đánh giá thực trạng phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank 3. Câu hỏi nghiên cứu Thứ nhất, thực trạng sử dụng DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank đƣợc đánh giá nhƣ thế nào?. Sự phát triển dịch vụ này tƣơng xứng với tiềm năng hay chƣa? Thứ hai, sự phát triển dịch vụ NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank có những ƣu điểm nào?. Đồng thời còn tồn tại hạn chế, khó khăn, vƣớng mắc gì? Thứ ba, đâu là các giải pháp chính để phát triển DV NHĐT thông qua mạng thông tin di động tại Vietcombank? 4.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan về DV NHĐT qua mạng thông tin di động. - Phạm vi nghiên cứu: những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động. - Không gian: Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Thời gian: Trong khoảng thời gian 2013 – 2017. Phiếu khảo sát đƣợc gửi từ ngày 01/05/2018 và thời gian thu nhận phản hồi chậm nhất là 31/05/2018 5.
Phƣơng pháp nghiên cứu Để hoàn thành mục tiêu đề ra, luận văn sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ: phƣơng pháp thống kê, tổng hợp, phân tích để tìm hiểu những hạn chế về phát triển quy mô và hiệu quả của DV NHĐT qua mạng thông tin di động; phƣơng pháp điều tra khảo sát tìm hiểu những hạn chế về chất lƣợng DV NHĐT qua mạng thông tin di động; phƣơng pháp diễn dịch quy nạp đƣa ra các biện pháp để khắc phục những hạn chế phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank. Nội dung nghiên cứu i Nội dung nghiên cứu của luận văn bao gồm: Tổng hợp và hệ thống hóa các lý luận về DV NHĐT, DV NHĐT qua mạng thông tin di động và phát triển DV này. Tìm hiểu sự phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại một số nƣớc trên thế giới Đánh giá thực trạng phát triển DV NHĐT tại Vietcombank giai đoạn 2013 - 2017, có những thành công và còn những hạn chế trong việc phát triển dịch vụ này. Xây dựng và đề xuất những giải pháp kiến nghị nhằm phát triển dịch vụ này trong thời gian tới tại Vietcombank.
Đóng góp của đề tài - Về mặt lý luận: Hệ thống hóa một số vấn đề mang tính lý luận liên quan đến hoạt động phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động của NHTM. - Về mặt thực tiễn: Đánh giá thực trạng việc phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank, chỉ ra đƣợc những thành công cũng nhƣ hạn chế, yếu kém còn tồn tại trong quá trình phát triển dịch vụ này. Từ đó đề ra những biện pháp phù hợp để phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietcombank, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Vietcombank trong thời gian tới. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu Trong những năm gần đây, với sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống công nghệ thông tin, mạng internet, cũng nhƣ số lƣợng ngƣời sử dụng điện thoại di động thông minh không ngừng tăng mạnh tại Việt Nam…làm cho DV NHĐT tại các NHTM cũng phát triển mạnh mẽ.
Nhận thấy đƣợc tiềm năng và tầm quan trọng của dịch vụ này, các NHTM ngày càng chú trọng đầu tƣ, phát triển. Theo đó, cũng có nhiều nhà kinh tế quan tâm và nghiên cứu. Đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến Phát triển DV NHĐT nói chung. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu cụ thể về Phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại các NHTM còn hạn chế.
Cụ thể nhƣ là đề tài nghiên cứu “ Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử qua mạng thông tin di động (Mobile Banking)” của Nguyễn Nguyễn Nhƣ Ý (2007). Bài viết này không nghiên v cứu trong phạm vi NHTM cụ thể nào, mà phân tích thực trạng phát triển dịch vụ NHĐT chung tại Việt Nam, từ đó đƣa ra mô hình phát triển dịch vụ thanh toán qua mạng di động NHĐT phù hợp với nguồn lực và tình hình thực tế của hệ thống NHTM Việt Nam. Do vậy, bài viết này chỉ chuyên sâu về hệ thống công nghệ, hạ tầng để phát triển dịch vụ này, chƣa phân tích tìm hiểu đến việc thu hút khách hàng sử dụng, hay đánh giá vai trò, hiệu quả đem lại khi phát triển DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại một NHTM cụ thể nào. Một số công trình nghiên cứu khác, liên quan đến DV NHĐT tại NHTM cụ thể nhƣ sau: ● “ Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Tiền Giang” của Đặng Trúc Mai (2017).
Bài viết này có phạm vi nghiên cứu cụ thể, tuy nhiên chỉ tập trung phân tích dịch vụ NHĐT nói chung, mà chƣa tìm hiểu chi tiết về DV NHĐT qua mạng thông tin di động tại Vietinbank CN Tiền Giang. ● “ Dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần đầu tƣ và phát triển Việt Nam chi nhánh Gia lai” của Điền Thị Minh Nguyệt (2017). Bài viết này có cơ sở lý luận rõ ràng, trình bày nội dung chi tiết. Tuy nhiên, do đề tài nghiên chỉ nghiên cứu DV NHĐT nói chung, nên phạm vi nghiên cứu rộng.
Do đó, việc phản ánh riêng về DV NHĐT qua mạng thông tin di động còn hạn chế. ● “Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần đầu tƣ Việt Nam – chi nhánh sở giao dịch 2” của Hồ Kim Chi (2016). Bài viết phân tích và đƣa ra các biện pháp áp dụng thực tế tại ngân hàng BIDV CN SGD 2, tuy nhiên do bài viết cũng đề cập trong phạm vi rộng là dịch vụ NHĐT, nên những giải pháp phát triển dịch vụ NHĐT qua mạng thông tin di động còn ít, và chƣa cụ thể rõ ràng. Tóm lại, gần đây có rất nhiều nghiên cứu liên quan đến dịch vụ NHĐT tại các NHTM.
Tuy nhiên, đối với dịch vụ NHĐT qua mạng thông tin di động thì chƣa có một nghiên cứu cụ thể nào.