CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN 1.1 Giới thiệu các công trình nghiên cứu đã thực hiện có liên quan đến dịch vụ ngân hàng bán lẻ Liên quan đến vấn đề dịch vụ ngân hàng bán lẻ, đã có nhiều công trình nghiên cứu, đề tài liên quan. Sau đây, tác giả xin giới thiệu một số công luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, đề tài nghiên cứu, các bài báo mà tác giả đã tìm hiểu, đánh giá sơ bộ để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho công trình nghiên cứu của mình. - Vũ Thị Ngọc Dung (2009), Phát triển hoạt động bán lẻ tại các NHTM Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Đề tài đề cập và đi vào đánh giá tổng quát về hoạt động bán lẻ tại các ngân hàng thương mại từ đó đưa ra các giải pháp để phát triển hoạt động bán lẻ tại các ngân hàng thương mại nói chung.
Tuy đề tài có đề cập đến hoạt động bán lẻ của một số ngân hàng tiêu biểu hàng đầu tại Việt Nam như Agribank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank. Tuy nhiên tác giả chỉ đề cập được một phần rất nhỏ trong dịch vụ bán lẻ của các ngân hàng đó. Nên các giải pháp tác giả đưa ra mang tầm vĩ mô để hướng dịch vụ ngân hàng bán lẻ của các ngân hàng phát triển theo. Mà chưa đưa ra được giải pháp cụ thể đối với từng ngân hàng trong từng giai đoạn phát triển.
- Trần Thị Tuyết Lam (2009), Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một luận văn đã đi sâu vào phân tích về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam. Tuy nhiên luận văn mới chỉ đưa ra được các giải pháp để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam đến năm 2015. So với thời điểm hiện tại cũng như sự biến động của nền chính trị, kinh tế thế giới nói chung và sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam nói riêng, thì các giải pháp đó chưa mang tính cập nhật.
6 Mai Thị Nhân Đức (2012), Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ cho khách hàng cá nhân tại Ngân hàng đầu tư và phát triển chi nhánh Quảng Nam, Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã đi vào đánh giá thực trạng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng đầu tư và phát triển Quảng Nam. Luận văn đã chỉ ra được tính đặc thù mang tính vùng miền để từ đó đưa ra các giải pháp để đẩy mạnh dịch vụ ngân hàng bán lẻ trên địa bàn tỉnh Quảng Nam của BIDV. Tuy nhiên trong công trình khoa học của mình, tác giả đã giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài ở hoạt động bán lẻ dành cho đối tượng KHCN tại ngân hàng BIDV Chi nhánh Quảng Nam mà không nghiên cứu tới đối tượng là các DNNVV, trong khi đây đối tượng KH cũng chiếm tỷ trọng khá lớn trong sử dụng các sản phẩm dịch vụ bán lẻ của ngân hàng.
- Nguyễn Thị Thu Hằng (2010), Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam, Luận văn Thạc sĩ quản trị kinh doanh, Trường Đại học Đà Nẵng. Luận văn đi vào đánh giá thực trạng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Luận văn cũng đã chỉ ra được nguyên nhân vì sao dịch vụ ngân hàng bán lẻ của ngân hàng bán lẻ của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Nam. Tác giả cũng đã đề cập đến một số giải pháp cơ bản để thúc đẩy dịch vụ ngân hàng bán lẻ - Bùi Thanh Hương (2012), Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – Chi nhánh Nam Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận văn đã nêu bật được sự phát triển vượt trội dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Nam Hà Nội. - Vũ Thị Hồng Anh (2011), Đẩy mạnh dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam-Bài học kinh nghiệm từ một số ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ kinh tế Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội. Luận văn đã phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh chung và hoạt động bán lẻ của Vietinbank giai đoạn 2006-2010, chỉ ra các hạn chế và nguyên nhân. 7 Đồng thời cũng đã đưa ra giải pháp vận dụng kinh nghiệm phát triển NHBL của một số ngân hàng nước ngoài tại VN như HSBC, ANZ, Citibank .2 Định hướng nghiên cứu của luận văn Các công trình nghiên cứu đã giới thiệu ở trên đều là các công trình nghiên cứu quan trọng, có nghiên cứu liên quan đến dịch vụ ngân hàng bán lẻ.
Trên cơ sở tiếp cận và kế thừa, tham khảo các luận án, luận văn, các công trình nghiên cứu khoa học, tác giả nhận thấy ở Việt Nam chưa có một công trình nào đề cập đến ngân hàng bán lẻ và dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam – chi nhánh Lê Chân. Vì vậy đề tài “Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Lê Chân” được tác giả lựa chọn không trùng lặp với đề tài của các luận án, luận văn đã bảo vệ. Bên cạnh đó luận văn cũng có đi đến những điểm khác trong cách tiếp cận, giải quyết vấn đề của luận văn: đánh giá sự phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ dựa trên một số chỉ tiêu định tính và định lượng. Vì vậy, đề tài nghiên cứu sẽ bổ sung và hoàn thiện cơ sở lý luận nhằm hoàn thiện quy trình tín dụng tại ngân hàng thương mại.
8 CHƯƠNG 2 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ của Ngân hàng thương mại 2. Khái niệm Thuật ngữ “Ngân hàng bán lẻ” - từ gốc tiếng Anh “Retail banking” - đã được biết đến tại Việt Nam trong những năm đầu của thập kỷ 90. Thuật ngữ “ngân hàng bán lẻ” có xuất phát từ từ gốc trong tiếng Anh là “Retail banking” bắt đầu được sử dụng phổ biến tại Việt Nam trong những năm đầu của thập kỷ 90.
Đây không phải là khái niệm về một lĩnh vực hoạt động mới của ngân hàng mà là xem xét hoạt động của ngân hàng dưới góc độ đối tượng khách hàng mà ngân hàng hướng tới. Vậy thuật ngữ “ngân hàng bán lẻ” hay nói theo cách khác là “dịch vụ bán lẻ” của các NHTM nên được hiểu như thế nào? Trong hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, khái niệm bán lẻ được hiểu là việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng, khác với bán buôn là bán cho người trung gian, cho các đại lý phân phối với số lượng lớn. Tuy nhiên, do đặc thù của lĩnh vực tài chính tiền tệ nên thuật ngữ bán lẻ trong hoạt động ngân hàng cũng được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau: Có quan điểm cho rằng: Dịch vụ bán lẻ là hoạt động ngân hàng mà ở đó các ngân hàng thực hiện các giao dịch trực tiếp với người tiêu dùng, thay vì với các tổ chức kinh tế hoặc các ngân hàng khác. Hoặc theo tổ chức thương mại thế giới WTO thì: Ngân hàng bán lẻ là nơi mà KHCN có thể đến giao dịch tại những chi nhánh, phòng giao dịch của các ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: tiền gửi tiết kiệm, kiểm tra số dư tài khoản, thế chấp vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và một số dịch vụ khác đi kèm.
Còn theo các chuyên gia của Học viện Công nghệ Châu Á - AIT thì: Dịch vụ bán lẻ là việc ngân hàng cung ứng các sản phẩm dịch vụ của mình tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc là KH 9 có thể tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua phương tiện CNTT, điện tử viễn thông. Từ những khái niệm trên cho thấy hoạt động ngân hàng bán lẻ có những điểm chung rất giống nhau đó là hoạt động ngân hàng hướng tới khách hàng là cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ và trong một số trường hợp có thể bao gồm cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đối tượng khách hàng này có thể khác nhau ở các ngân hàng khác nhau tùy theo chiến lược phát triển cụ thể của mỗi ngân hàng. Từ những cách hiểu nói trên và xuất phát từ thực tiễn trong hoạt động kinh doanh, theo quan điểm của tác giả thì Dịch vụ bán lẻ của Ngân hàng thương mại là các dịch vụ tài chính được ngân hàng chuyển tới tận tay những đối tượng KH là cá nhân, hộ gia đình, DNNVV thông qua mạng lưới các chi nhánh, hoặc việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm DVNH thông qua phương tiện thông tin, điện tử viễn thông.
Những đặc điểm cơ bản - Đối tượng KH: DVBL hướng tới đối tượng KH là các cá nhân, hộ gia đình, các DNNVV. Đặc thù của nhóm KH này là khác nhau về độ tuổi, vị thế xã hội, trình độ học thức và hành vi tiêu dùng do đó nhu cầu về các sản phẩm dịch vụ ngân hàng rất đa dạng và phong phú. Đối với nhóm KH có trình độ, có am hiểu về lĩnh vực tiền tệ ngân hàng, họ sẽ quan tâm nhiều hơn đến tiện ích, giá trị gia tăng của sản phẩm, dịch vụ. Ngược lại, nhóm KH ít có các giao dịch với ngân hàng lại thường chú ý đến giá cả, lãi suất và uy tín của ngân hàng để quyết định có gửi tiền, vay tiền hay thực hiện các dịch vụ khác tại ngân hàng hay không.
- Số lượng KH lớn: Dân số thế giới đang gia tăng một cách chóng mặt và không có dấu hiệu ngừng lại, cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của những nền kinh tế mới nổi. Hệ quả tất yếu là sự gia tăng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng của tầng lớp dân cư thu nhập khá và hệ thống các DNNVV.