PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng mạnh mẽ và sâu rộng như hiện nay, đặc biệt là sau khi Việt Nam tham gia Hiệp định hợp tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) khi mà trước đó đã trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) các doanh nghiệp và các định chế tài chính như Ngân hàng thương mại đứng trước những thách thức vô cùng to lớn với sự xuất hiện và gia nhập thị trường của các tổ chức kinh tế và tổ chức tín dụng nước ngoài với công nghệ cao và các dịch vụ Ngân hàng hiện đại. Vì vậy, các Ngân hàng thương mại Việt Nam cần phải có đường lối phát triển đúng đắn, yêu cầu những thay đổi và cải tổ rõ rệt để có thể bắt kịp và chiếm lĩnh thị trường Việt Nam đầy tiềm năng và thách thức. Phát triển dịch vụ bán lẻ đã và đang được nhiều Ngân hàng thương mại quan tâm và đây được xem như một trong những xu hướng lựa chọn để phát triển lâu dài và bền vững, đây là xu hướng không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều nước trên thế giới.
Thực tế cho thấy Ngân hàng thương mại nào nắm bắt được cơ hội trong việc mở rộng cung cấp dịch vụ bán lẻ đến đông đảo đối tượng khách hàng là cá nhân, các hộ kinh doanh và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) hiện đang có nhu cầu ngày càng cao về các dịch vụ tài chính thì sẽ dễ dàng chiếm lĩnh được thị trường và trở thành các Ngân hàng vững mạnh. Việt Nam được đánh giá là thị trường mà các dịch vụ bán lẻ còn rất nhiều tiềm năng phát triển với tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục, môi trường pháp lý đang dần được hoàn thiện, trình độ dân trí và nhu cầu xã hội ngày càng tăng đối với dịch vụ tài chính cá nhân, đó là yếu tố đảm bảo cho sự tăng trưởng không ngừng của thị trường dịch vụ Ngân hàng bán lẻ. Thị trường dịch vụ bán lẻ không chỉ hấp dẫn đối với các Ngân hàng thương mại trong nước mà còn với cả các Ngân hàng nước ngoài vốn đang tìm mọi cách thâm nhập sâu hơn vào Việt Nam. Trong điều kiện mở cửa thị trường tài chính trong nước theo các cam kết với các đối tác nước ngoài thì các 1 Ngân hàng thương mại nước ngoài sẽ được đối xử bình đẳng như các Ngân hàng thương mại trong nước, thị phần của các Ngân hàng thương mại Việt Nam sẽ bị chia sẻ rất nhiều bởi mảng dịch vụ bán lẻ vốn là ưu thế của các Ngân hàng nước ngoài.
Không nằm ngoài xu thế đó, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), với mục tiêu trở thành tập đoàn tài chính đa năng, có quy mô tầm cỡ trong khu vực, cần phải đa dạng hóa lĩnh vực kinh doanh và mở rộng phân đoạn thị trường và nhóm khách hàng mục tiêu của mình. Nói cách khác, bên cạnh việc duy trì thế mạnh của một Ngân hàng bán buôn, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam cần mở rộng và phát triển mạnh hơn mảng kinh doanh bán lẻ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để phát triển dịch vụ bán lẻ, coi nhóm khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ là đối tượng ưu tiên lựa chọn phục vụ. Theo đề án 254 về cơ cấu lại hệ thống các Tổ chức tín dụng giai đoạn 2011- 2015 của Thủ tướng Chính Phủ, làn sóng sáp nhập Ngân hàng được diễn ra với nhiều thương vụ đình đám. Điển hình nhất là việc sáp nhập Ngân hàng TMCP Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long sáp nhập vào BIDV.
BIDV Chi nhánh Thái Hà tiền thân là Ngân hàng TMCP Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long – Chi nhánh Hà Tây trực thuộc Ngân hàng Ngân hàng TMCP Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long, được sáp nhập vào BIDV kể từ ngày 23/05/2015 và đổi tên thành BIDV Chi nhánh Hà Đông ngày 25/05/2015. Đến ngày 07/12/2015, BIDV chi nhánh Hà Đông chính thức đổi tên thành BIDV chi nhánh Thái Hà và chuyển trụ sở chính về địa chỉ Tòa nhà Việt, số 1 phố Thái Hà, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Đến nay, BIDV Chi nhánh Thái Hà là chi nhánh cấp 1 trực thuộc hệ thống BIDV. Với vị trí gần trung tâm thủ đô Hà Nội, có nhiều cơ quan đoàn thể, nhiều trường đại học, dân cư đông đúc, tiềm năng phát triển lớn, trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có 34 Chi nhánh của BIDV, và rất nhiều các ngân hàng thương mại khác đang hoạt động, lượng ngân hàng tương đối lớn như vậy trên cùng một địa bàn đã tạo ra sự cạnh tranh rất lớn để dành thị phần, nhất là thị phần tín dụng bán lẻ.
2 Xuất phát điểm là một chi nhánh hoạt động chủ yếu về dịch vụ cơ bản của ngân hàng đi vay để cho vay, các dịch vụ bán lẻ của chi nhánh còn yếu kém hầu như khách hàng chỉ sử dụng một đến hai dịch vụ của ngân hàng do những hạn chế về sản phẩm, công nghệ cũng như thương hiệu ít người biết đến, quy mô nhỏ, hệ thống mạng lưới thưa thớt, …. Hoạt động kinh doanh của MHB Chi nhánh Hà Tây nói chung, dịch vụ bán lẻ của chi nhánh nói riêng còn kém phát triển và chưa chiếm lĩnh được thị phần đáng kể nào trên địa bàn hoạt động. Sáp nhập vào một Ngân hàng lớn hơn, với sự đa dạng về sản phẩm dịch vụ, công nghệ hiện đại cùng thương hiệu và uy tín hàng đầu Việt Nam và quy mô tầm cỡ. Bám sát chủ trương của hệ thống, Ban Lãnh đạo BIDV Thái Hà coi bán lẻ là một trong những kim chỉ nam để thúc đẩy phát triển hoạt động kinh doanh của chi nhánh.
Triển khai mạnh mẽ, toàn diện công tác bán chéo sản phẩm đặc biệt là các sản phẩm dịch vụ bán lẻ trên nền khách hàng cũ còn đang bị bỏ ngỏ là cơ hội lớn để thúc đẩy dịch vụ bán lẻ của chi nhánh cũng như tăng thêm sự gắn kết, trung thành của khách hàng với ngân hàng. Xuất phát từ tầm quan trọng nêu trên, tôi đã chọn chủ đề: “Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái Hà” làm đề tài cho luận văn thạc sĩ của mình với hi vọng đóng góp một phần nhỏ vào sự phát triển của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Hà nói riêng và của hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam nói chung. Câu hỏi nghiên cứu Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng BIDV – chi nhánh Thái Hà giai đoạn 2016-2018 như thế nào? Có những điểm mạnh, hạn chế nào ảnh hưởng đến việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại BIDV – chi nhánh Thái Hà giai đoạn 2016-2018? Những nguyên nhân nào ảnh hưởng đến việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của chi nhánh? Giải pháp nào để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng BIDV – chi nhánh Thái Hà giai đoạn 2016-2018 trong giai đoạn 2020. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.
Mục đích nghiên cứu: Đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Hà. Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận về dịch vụ bán lẻ, những tiêu chí đánh giá sự phát triển của dịch vụ bán lẻ và các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng thương mại Việt Nam. Đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Hà. Đánh giá kết quả đạt được và phân tích những vấn đề còn hạn chế.
Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Hà. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu các dịch vụ bán lẻ và thực trạng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Hà. Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nội dung: Nghiên cứu các dịch vụ bán lẻ của Ngân hàng thương mại.
Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Hà. Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu phân tích thực trạng vấn đề từ 2016 - 2018 và kiến nghị giải pháp đến 2020 5. Kết cấu của luận văn: Luận văn gồm 4 chương Chƣơng 1: Tổng quan lý luận về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của các Ngân hàng thương mại. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn.
Chƣơng 3: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cố phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái Hà. Chƣơng 4: Phương pháp và giải pháp đẩy mạnh phát triển dịch vụ bán lẻ tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái Hà. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Sự gia tăng về số lượng các dịch vụ, các tiện ích của sản phẩm, đồng thời nâng cao chất lượng của từng loại hình dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu của các cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới các chi nhánh hay qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin được hiểu là Phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ (NHBL).
Trong nền kinh tế mở, nhu cầu về dịch vụ ngân hàng ngày càng cao, nhất là dịch vụ NHBL. Việc phát triển dịch vụ NHBL của các Ngân hàng cho đến nay đã được nhiều nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách quan tâm và nghiên cứu. Yếu tố phát triển dịch vụ là một trong những yếu tố quan trọng nhất góp phần đẩy mạnh kết quả kinh doanh cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại (NHTM). Phân tích, đánh giá về dịch vụ NHBL của ngân hàng cho đến nay đã có rất nhiều nghiên cứu.
Nhóm các nghiên cứu về dịch vụ ngân hàng bán lẻ Tác giả The German banking sector: Competition, consolidation& contentment, hay bài báo của Brunner, Decrissin, J.Hardy và Kudela, (2004).