MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, toàn cầu hoá nền kinh tế Thế giới thì hoạt động thanh toán quốc tế đóng một vai trò quan trọng đối với việc phát triển kinh tế của đất nƣớc. Một quốc gia không thể phát triển với chính sách đóng cửa, chỉ dựa vào tích luỹ trao đổi trong nƣớc mà phải phát huy lợi thế so sánh, kết hợp sức mạnh trong nƣớc với môi trƣờng kinh tế quốc tế. Hiện nay, khi các quốc gia đều đặt kinh tế đối ngoại lên hàng đầu, coi hoạt động kinh tế đối ngoại là con đƣờng tất yếu trong chiến lƣợc phát triển kinh tế đất nƣớc thì vai trò của hoạt động thanh toán quốc tế ngày càng đƣợc khẳng định.
Thanh toán quốc tế là mắt xích không thể thiếu trong dây chuyền hoạt động kinh tế quốc dân, là khâu quan trọng của giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa các cá nhân, tổ chức thuộc các quốc gia khác nhau. Thanh toán quốc tế làm tăng cƣờng các mối quan hệ giao lƣu kinh tế giữa các quốc gia, giúp cho quá trình thanh toán đƣợc an toàn, nhanh chóng, tiện lợi và giảm bớt chi phí cho các chủ thể tham gia. Các ngân hàng với vai trò là trung gian thanh toán sẽ bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, đồng thời tƣ vấn cho khách hàng, hƣớng dẫn về kỹ thuật thanh toán trong giao dịch nhằm giảm thiểu rủi ro trong thanh toán và tạo sự an toàn tin tƣởng cho khách hàng. Nhƣ vậy, thanh toán quốc tế là hoạt động tất yếu của một nền kinh tế phát triển.
Ngày nay các ngân hàng hiện đại kinh doanh đa năng nhằm tăng thu nhập không những từ các nghiệp vụ ngân hàng truyền thống, mà ngày càng mở rộng các nghiệp vụ ngoại bảng. Song song với các hoạt động nghiệp vụ khác về thanh toán quốc tế, hoạt động chuyển tiền đóng vai trò không nhỏ 1 trong việc hỗ trợ các phƣơng thức thanh toán quốc tế khác bởi dù áp dụng phƣơng thức thanh toán quốc tế nào cũng phải kết thúc bằng việc các bên đối tác chuyển tiền thanh toán hàng hóa, dịch vụ cho nhau thông qua ngân hàng. Cùng với các phƣơng thức thanh toán quốc tế khác, phƣơng thức chuyển tiền ngày càng giữ vai trò quan trọng, đƣợc sử dụng ngày càng nhiều trong thực tế. Ngoài hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp, mảng chuyển tiền quốc tế cá nhân cũng rất có tiềm năng.
Khi thu nhập ngƣời dân tăng cao, mọi ngƣời thƣờng hƣớng đƣa con em ra nƣớc ngoài du học, đi chữa bệnh ở nƣớc ngoài để đƣợc hƣởng những dịch vụ khám chữa bệnh tiên tiến nhất,… Theo thống kê của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam ( Vietinbank), hàng năm có khoảng 16.000 cá nhân đi du học với mức tiền chuyển ra nƣớc ngoài trung bình từ 10.000 USD một ngƣời/một năm. Lƣợng ngƣời chữa bệnh ở nƣớc ngoài hàng năm khoảng 40. Ở Việt Nam, theo thống kê mới nhất, có khoảng 80.000 lao động là ngƣời nƣớc ngoài, thu nhập bình quân lớn hơn 1.000 USD/ 1 năm và hàng năm họ thƣờng xuyên phát sinh nhu cầu chuyển thu nhập về nƣớc. Bên cạnh nhu cầu chuyển tiền ra nƣớc ngoài, nhu cầu nhận tiền từ nƣớc ngoài về cũng không nhỏ.
Theo số liệu thống kê của Ủy ban Nhà nƣớc về ngƣời Việt Nam tại nƣớc ngoài, có gần 5 triệu ngƣời Việt đang sinh sống, lao động, học tập tại nƣớc ngoài. Mỗi năm kiều hối tăng trung bình từ 10 đến 15% đƣa Việt Nam trở thành một trong 10 quốc gia nhận kiều hối nhiều nhất, đóng góp quan trọng trong việc ổn định cán cân thanh toán và kinh tế của đất nƣớc. Hiện nay, nhiều dịch vụ chuyển tiền quốc tế dành cho những khách hàng có nhu cầu gửi và nhận tiền từ nƣớc ngoài đƣợc mở ra. Trên thực tế, nhiều ngƣời sử dụng vẫn gặp phải những sự cố không đáng có trong quá trình giao dịch.
Sự mập mờ về tỷ giá hối đoái, thời gian chuyển tiền không rõ ràng, 2 cơ chế bảo mật lỏng lẻo, hạn chế về ngoại tệ quy đổi là một trong nhiều vấn đề mà một số dịch vụ chuyển tiền đang vƣớng phải. Không nói đến các rủi ro của dịch vụ chuyển tiền trao tay hay phƣơng thức “ chợ đen”, ngƣời chuyển tiền khi sử dụng các dịch vụ “ chính thống” cũng có thể lâm vào vào tình trạng “ dở khóc dở cƣời” vì tỷ giá quy đổi mỗi lúc một khác và hạn chế trong việc quy đổi sang nhiều loại ngoại tệ. Cạnh tranh quốc tế trong lĩnh vực tài chính ngân hàng ngày càng gia tăng, yêu cầu cấp bách đặt ra cho các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam là phải phát triển, đa dạng và nâng cao chất lƣợng các dịch vụ kinh doanh, cả dịch vụ ngân hàng trong nƣớc và dịch vụ ngân hàng quốc tế. Với vị thế là một ngân hàng thƣơng mại lớn, giữ vai trò quan trọng, trụ cột của ngành Ngân hàng Việt Nam, ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam không ngừng nỗ lực hoàn thiện, nâng cao chất lƣợng các dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.
Bên cạnh đó, việc tham gia Hiệp hội tài chính viễn thông liên ngân hàng toàn cầu ( SWIFT) cũng đặt ra cho ngân hàng nhiều cơ hội và thách thức lớn. Các ngân hàng Việt Nam đã có nhiều sự thay đổi trong việc nâng cấp và hoàn thiện hệ thống thanh toán của mình, đặc biệt là hoạt động thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, hoạt động thanh toán quốc tế của các ngân hàng thƣơng mại nói chung và của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam nói riêng, trong đó có phƣơng thức chuyển tiền quốc tế - một sản phẩm cơ bản mang lại lợi ích cho ngân hàng rất lớn, nguồn phí thu đƣợc dồi dào, rủi ro cho ngân hàng thấp. vẫn bộc lộ nhiều thiếu sót cần đƣợc khắc phục để có thể hoàn thiện hơn, phát triển mạnh mẽ hơn nữa một phƣơng thức thanh toán đơn giản và hiệu quả.
3 Phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế sẽ giúp cho Vietinbank trong đó có Vietinbank – chi nhánh Hai Bà Trƣng phát triển lên một tầm cao mới, trở thành một địa điểm uy tín thu hút khách hàng trong nƣớc và quốc tế. Xuất phát từ thực tiễn đó, dựa trên những lý luận cơ bản về thanh toán quốc tế, đề tài “ Phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam – chi nhánh Hai Bà Trưng” đƣợc tác giả lựa chọn để làm luận văn thạc sỹ. Câu hỏi nghiên cứu: - Dịch vụ chuyển tiền quốc tế là gì? Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế nhƣ thế nào? - Các tiêu chí đánh giá sự phát triển của dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng thƣơng mại? Nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của dịch vụ chuyển tiền quốc tế? - Thực trạng dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại Vietinbank - chi nhánh Hai Bà Trƣng nhƣ thế nào? Còn tồn tại những hạn chế nào và nguyên nhân là gì? Một số ví dụ điển hình cho các mục đích chuyển tiền cụ thể? - Vietinbank Hai Bà Trƣng cần thực hiện những biện pháp nào để phát triển có hiệu quả dịch vụ chuyển tiền quốc tế? 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 3.
Mục đích nghiên cứu: - Qua việc phân tích thực trạng phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hai Bà Trƣng, luận văn đề ra giải pháp phát triển dịch vụ này trong thời gian tới tại ngân hàng này. Nhiệm vụ nghiên cứu: 4 - Hệ thống hóa một số vấn đề mang tính lý luận về phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. - Phân tích đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại Vietinbank – chi nhánh Hai Bà Trƣng. - Kiến nghị, đề xuất các giải pháp chiến lƣợc nhằm phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam nói chung và chi nhánh Hai Bà Trƣng nói riêng.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 4. Đối tƣợng nghiên cứu: Dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng thƣơng mại. Phạm vi nghiên cứu: - Không gian: Tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hai Bà Trƣng. - Thời gian: Từ năm 2014 đến hết năm 2017.
Kết cấu của luận văn: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về dịch vụ chuyển tiền quốc tế của ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hai Bà Trƣng. Chƣơng 4: Giải pháp phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hai Bà Trƣng.
5 CHƢƠNG I: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ CHUYỂN TIỀN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI: Trƣớc xu thế nền kinh tế Thế giới ngày càng đƣợc quốc tế hóa, các quốc gia đang không ngừng phát triển nền kinh tế thị trƣờng, mở cửa hội nhập, hợp tác, Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó, ngày càng hội nhập sâu và rộng nền kinh tế Thế giới. Trong bối cảnh này, thanh toán quốc tế nhƣ là chiếc cầu nối giữa kinh tế trong nƣớc với phần kinh tế bên ngoài, có tác dụng bôi trơn và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ đầu tƣ nƣớc ngoài, thu hút kiều hối và các quan hệ tài chính tín dụng quốc tế khác. Một trong các phƣơng thức thanh toán quốc tế hiệu quả đó chính là phƣơng thức chuyển tiền quốc tế.
Khách hàng đã có xu hƣớng dịch chuyển dần việc sử dụng các phƣơng tiện thanh toán phức tạp nhƣ tín dụng chứng từ sang các phƣơng thức thanh toán nhanh và đơn giản hơn là phƣơng thức chuyển tiền quốc tế. Tuy vậy, những nghiên cứu chi tiết về phƣơng thức này lại không nhiều. Kết hợp tìm kiếm các nghiên cứu trên báo chí, mạng internet, có khá nhiều nghiên cứu viết không chuyên về dịch vụ này nhƣng có liên quan mật thiết đến nó. Sau khi tham khảo, có thể chia các nghiên cứu đã đƣợc công bố có liên quan đến đề tài thành ba nhóm.