Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BƯU CHÍNH 1. Khái niệm, phân loại, đặc điểm và sự cần thiết phát triển dịch vụ bưu chính 1. Dịch vụ Dịch vụ là một lĩnh vực kinh tế lớn trong một xã hội hiện đại. Xã hội càng phát triển, trình độ chuyên môn hoá và phân công lao động xã hội càng cao thì lĩnh vực dịch vụ càng phát triển để đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội.
Dịch vụ hay lĩnh vực dịch vụ trong nền kinh tế được xác định theo nhiều khía cạnh khác nhau, chẳng hạn: Theo Bách khoa toàn thư Tiếng Việt, dịch vụ được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa nhưng là phi vật chất. Có những sản phẩm thiên về sản phẩm hữu hình và những sản phẩm thiên hẳn về sản phẩm dịch vụ, tuy nhiên đa số là những sản phẩm nằm trong khoảng giữa sản phẩm hàng hóa dịch vụ. (Bách khoa toàn thư Tiếng Việt ) Trong marketing, Philip Kotler định nghĩa dịch vụ như sau: “dịch vụ là bất kỳ hoạt động hay lợi ích nào mà chủ thể này có thể cung cấp cho chủ thể kia. Trong đó đối tượng cung cấp nhất định phải mang tính vô hình và không dẫn đến bất kỳ quyền sở hữu một vật nào cả.
Còn việc sản xuất dịch vụ có thể hoặc không cần gắn liền với một sản phẩm vật chất nào” ( Philip Kotler, 2005) Là hàng hóa mang tính vô hình, trong quá trình sản xuất và tiêu dùng không hề tách rời nhau, bao gồm những loại dịch vụ trong hệ thống các ngành sản phẩm Việt Nam theo quy định của pháp luật. (Luật giá số 11/2012/QH13 , 2013) Dịch vụ là mọi hoạt động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó. Sản phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất. (Trần Kim Ngọc, 2010) Theo Nguyễn Thị Hoàng Yến, “ dịch vụ là một hoạt động hay lợi ích được một bên cung cấp cho bên kia.
Mặc dù quá trình cung dịch vụ có thể liên quan đến những 9 c (Luan.thap yếu tố hữu hình nhất định, nhưng về bản chất thì dịch vụ thường là vô hình và không được tạo ra từ sự sở hữu của bất kỳ yếu tố sản xuất nào. Hay dịch vụ là một hoạt động kinh tế tạo ra giá trị và những lợi ích cho người tiêu dùng tại một thời điểm và địa điểm nhất định nhằm mang lại những sự thay đổi mong muốn có lợi cho người tiêu dùng. Dịch vụ bưu chính Theo Luật bưu chính số 49/2010/QH12 thì dịch vụ bưu chính là dịch vụ chấp nhận, vận chuyển, và phát bưu gửi bằng các phương thức từ địa điểm của người gửi đến địa điểm của người nhận qua mạng bưu chính trừ phương thức điện tử. Phát triển dịch vụ bưu chính Theo Trương Thanh Tuân (2015), phát triển dịch vụ là sự phát triển dịch vụ hiện hành và dịch vụ mới Đối với dịch vụ hiện hành: phát triển dịch vụ là quá trình duy trì, tiếp tục phát huy các thế mạnh của sản phẩm hiện có, nghiên cứu các nhóm khách hàng phù hợp với từng dịch vụ, từ đó thúc đẩy quảng cáo, tiếp thị bán hàng nhằm tăng doanh thu và chiếm lĩnh thị trường.
Đối với dịch vụ mới: phát triển dịch vụ là việc triển khai thêm các dịch vụ mới thay thế các dịch vụ lỗi thời, đáp ứng nhu cầu mới của thị trường hiện tại và thị trường mới. Phát triển dịch vụ là nhiệm vụ quan trọng mà bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng phải thực hiện để đảm bảo sự phát triển và nâng cao sức cạnh tranh của mình trên thị trường. Theo Trần Thị Thu Hằng (2010), phát triển dịch vụ bưu chính là nghiên cứu phát triển nhiều dịch vụ mới, cải tiến quy trình khai thác đáp ứng nhu cầu của khách hàng và mang tính cạnh tranh. Theo Chỉ thị số 01/CT-BTTTT ngày 03/01/2020 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông về định hướng phát triển ngành thông tin và truyền thông năm 2020; đối 10 c (Luan.thap với lĩnh vực bưu chính, mục tiêu phát triển hạ tầng bưu chính theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số.
Chuyển dịch từ dịch vụ bưu chính truyền thống sang dịch vụ bưu chính số; trong đó, chú trọng các dịch vụ liên quan đến Chính phủ điện tử và các dịch vụ mang tính hỗ trợ, logistics cho thương mại điện tử. Doanh nghiệp bưu chính chuyển dịch theo hướng doanh nghiệp công nghệ và hình thành một số công ty lớn làm nòng cốt cho phát triển mạng lưới bưu chính vươn đến tận hộ gia đình trên cơ sở hoàn thiện hệ thống mã đến địa chỉ gắn với bản đồ số V-map. Xây dựng cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp bưu chính. Phân loại dịch vụ bưu chính Dịch vụ bưu chính bao gồm dịch vụ bưu chính cơ bản và dịch vụ bưu chính cộng thêm.
Dịch vụ bưu chính cơ bản gồm dịch vụ bưu chính truyền thống và dịch vụ bưu chính thương mại điện tử. Dịch vụ bưu chính truyền thống gồm dịch vụ bưu phẩm thường (thư, bưu thiếp, ấn phẩm), bưu phẩm bảo đảm, bưu phẩm chuyển phát nhanh (EMS), bưu kiện, dịch vụ hành chánh công …. Dịch vụ bưu chính thương mại điện tử gồm các dịch vụ giống như bưu chính truyền thống nhưng áp dụng cho khách hàng thương mại điện tử kết hợp với dịch vụ thu – chi hộ người gửi số tiền đã ấn định. Bưu phẩm thường bao gồm thư, bưu thiếp, gói nhỏ, gói ấn phẩm, học phẩm dùng cho người mù.
Bưu phẩm bảo đảm là dịch vụ chấp nhận, vận chuyển và phát bưu phẩm đến địa chỉ nhận trong nước và quốc tế; bưu phẩm được gắn số hiệu để theo dõi, định vị trong quá trình chuyển phát Bưu kiện bao gồm vật phẩm, hàng hóa được đóng gói có khối lượng tối đa 30kg/bưu gửi. Kích thước tối đa: chiều dài cộng với chu vi lớn nhất (không đo theo chiều dài đã đo) không vượt quá 3m, chiều dài nhất của bưu gửi không vượt quá 1,5m, 11 c (Luan.thap được chuyển phát đến địa chỉ nhận. Bưu gửi được gắn số hiệu để theo dõi, định vị trong quá trình chuyển phát. Logistics Eco là dịch vụ chuyển phát vật phẩm, hàng hóa đến địa chỉ nhận trong nước với số lượng, khối lượng và kích thước lớn.
Bưu gửi được gắn số hiệu để theo dõi định vị trong quá trình chuyển phát. Mạng bưu chính là hệ thống cơ sở khai thác bưu gửi, điểm phục vụ bưu chính được kết nối bằng các tuyến vận chuyển và tuyến phát để cung ứng dịch vụ bưu chính. Dịch vụ bưu chính cộng thêm là dịch vụ được cung cấp thêm ( theo từng công đoạn hoặc toàn bộ dịch vụ) vào dịch vụ bưu chính cơ bản để đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng của dịch vụ đó, bao gồm một số loại dịch vụ như: dịch vụ lưu ký, khai giá, phát tại địa chỉ…. Đặc điểm của dịch vụ bưu chính 1.Tính vô hình Tính vô hình của dịch vụ biểu hiện khi khách hàng sử dụng dịch vụ nhưng không thấy được, nếm, cảm nhận, nghe hoặc ngửi như các sản phẩm hữu hình khác.
Chẳng hạn, khách hàng gửi thư đến địa chỉ nào đó thì khách hàng không có gì ngoài biên nhận thu tiền và một lời hứa thư của họ sẽ đến vào một thời điểm nhất định, nó không phải là hàng hóa cụ thể có thể chạm vào mà là kết quả của việc phát thư, bưu phẩm đến người nhận.Quá trình sản xuất mang tính dây chuyền Quá trình thực hiện dịch vụ bưu chính bao gồm rất nhiều khâu có liên quan một cách chặt chẽ với nhau tạo thành một vòng khép kín các công việc từ khi nhận bưu phẩm của người gửi đến khi kết thúc quá trình bàn giao bưu phẩm đó đến cho người nhận. Người gửi và nhận ở hai địa điểm khác nhau, có thể trong cùng một xã, huyện, thành phố, thậm chí ở hai quốc gia khác nhau. Cho nên để vận chuyển bưu gửi phát đến người nhận thường có sự tham gia của nhiều bưu cục, mỗi bưu cục chỉ thực hiện một công đoạn trong hành trình. Muốn cho quá trình vận chuyển được thực hiện một 12 c (Luan.thap cách nhanh chóng, chính xác phải thống nhất về thể lệ, thủ tục trong khâu chấp nhận, đồng bộ trong khai thác.
có như vậy thì quy trình sản xuất mới ăn khớp nhịp nhàng với nhau, tạo ra sản phẩm dịch vụ chất lượng cao. Quá trình sản xuất gắn liền với tiêu thụ sản phẩm Khi doanh nghiệp nhận các bưu phẩm của khách hàng cũng là lúc bắt đầu quá trình sản xuất của doanh nghiệp, còn khách hàng thì bắt đầu quá trình tiêu dùng dịch vụ của mình. Khi bưu phẩm được phát cho người nhận thì quá trình sản xuất kết thúc, đồng thời chấm dứt quá trình sử dụng dịch vụ của khách hàng. Dịch vụ được sản xuất và tiêu thụ cùng một lúc.
Trái với các dịch vụ, hàng hóa vật chất được sản xuất, sau đó mang đi bán hoặc lưu kho. Một sản phẩm, sau khi sản xuất, được lấy đi từ nhà sản xuất. Tuy nhiên, một dịch vụ được sản xuất tại hoặc gần điểm mua hàng. Tải trọng không đồng đều theo thời gian và không gian Nhu cầu sử dụng dịch vụ của khách hàng không đồng đều giữa các giờ trong ngày, các ngày trong tuần, các tháng trong năm, đặc biệt tăng cao vào các ngày lễ, ngày tết, … tại những thành phố lớn và các huyện, xã, nông thôn vùng sâu thì nhu cầu sử dụng dịch vụ cũng rất khác nhau.
Do đó để khai thác kịp các bưu gửi cần có đầy đủ trang thiết bị cũng như lực lượng lao động vào giờ cao điểm vì sản phẩm dịch vụ là không dự trữ được. Điều này dẫn đến việc sẽ có những thời điểm các thiết bị máy móc và công nhân sẽ làm việc với cường độ rất cao và cũng có thời điểm sản lượng bưu gửi ít nên công suất thấp. Chính sự không đồng đều của tải trọng đã làm ảnh hưởng rất lớn quá trình sản xuất, tổ chức lao động, đảm bảo chất lượng và hiệu quả công việc. Cho nên cần khảo sát sản lượng theo thời gian để tổ chức sản xuất, bố trí lao động hợp lý.
Sự cần thiết phải phát triển dịch vụ bưu chính 1. Đáp ứng nhu cầu cần thiết về trao đổi thông tin Dịch vụ bưu chính là công cụ thông tin hiệu quả, nhanh nhạy, chính xác, an toàn, thuận tiện cho mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.