Chương 1: Những lý luận cơ bản về phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài. Chương 2: Thực trạng phát triển đại lý cho các ngân hàng của các nước thành viên TPP tại ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại Thương Việt Nam Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển đại lý cho các ngân hàng của các nước thành viên TPP tại ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại Thương Việt Nam. 4 CHƢƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN ĐẠI LÝ CHO CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI NƢỚC NGOÀI 1.1 Đặc điểm của đại lý ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm đại lý ngân hàng thƣơng mại Hoạt động ngân hàng đại lý1 là việc cung cấp dịch vụ ngân hàng, thanh toán và các dịch vụ khác của một ngân hàng tại một quốc gia, vùng lãnh thổ cụ thể (Ngân hàng đại lý) cho một ngân hàng khác tại một quốc gia, vùng lãnh thổ khác (Ngân hàng đối tác). Phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài là việc một Ngân hàng tại một quốc gia đẩy mạnh sự hợp tác, quan hệ với các ngân hàng thương mại tại nước ngoài thông qua việc làm đại lý.
Một ngân hàng trong nước có thể đóng vai trò làm đại lý cho nhiều ngân hàng khác tại nước ngoài. Đại lý ngân hàng thương mại có đặc điểm cơ bản khác với quan hệ khách hàng-ngân hàng (client-bank) ở chỗ là mối quan hệ giữa ngân hàng với đại lý là quan hệ đối tác lâu dài. Hoạt động đại lý là một trong những lĩnh vực cơ bản của hoạt động ngân hàng quốc tế đối với bất cứ ngân hàng nào tham gia vào việc tài trợ các giao dịch thương mại quốc tế hoặc tham gia vào các kênh chuyển tiền hay thanh toán vượt ra khỏi biên giới quốc gia cho khách hàng, tổ chức, định chế tài chính hay giao dịch liên ngân hàng liên quan đến ngoại tệ, tiền tệ, các hoạt đông trên thị trường vốn và các công cụ phái sinh, hoặc việc thiết lập quan hệ tài khoản. 1 - Thông tư 41/2011/TT-NHNN ngày 15 tháng 12 năm 2011 Hướng dẫn nhận biết và cập nhật thông tin khách hàngtrên cơ sở rủi ro phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền 5 Hình 1.1- Mối quan hệ giữa ngân hàng và đại lý (Nguồn: Tác giả tổng hợp) 1.
Phân loại đại lý ngân hàng 1. Căn cứ vào quyền hạn đại lý ngân hàng Đại lý toàn quyền: loại đại lý được phép thay mặt bên giao đại lý thực hiện toàn bộ công việc được thỏa thuận trong hợp đồng. Tổng đại lý cung cấp dịch vụ: loại đại lý được ủy quyền làm một phần việc nhất định của bên giao đại lý, hay của bên ủy thác, chẳng hạn ký kết những hợp đồng thuộc một nghiệp vụ nhất định, hoặc phụ trách một hệ thống đại lý trực thuộc. Các đại lý này hoạt động dưới sự quản lý của tổng đại lý với danh nghĩa của tổng đại lý nhưng trao đổi thông tin với khách hàng bằng danh nghĩa của mình và hoàn toàn chịu trách nhiệm về việc thực hiện hợp đồng.
Đại lý đặc biệt: loại đại lý được ủy thác chỉ làm một công việc cụ thể không phải toàn bộ công việc hay cả quá trình, ví dụ như chỉ chịu trách nhiệm cung cấp một dịch vụ nào đó cho khách hàng đã được bên giao đại lý cung cấp thông tin. Căn cứ vào mối quan hệ giữa đại lý và bên ủy thác Đại lý thụ ủy: loại đại lý được chỉ định để giao dịch thay cho bên giao với tư cách và chi phí của bên giao. Thù lao mà bên đại lý được hưởng là một khoản tiền xác định hoặc là một mức % tính trên doanh số thực hiện giao dịch. 6 Đại lý hoa hồng: loại đại lý được giao đại lý ủy thác để tiến hành một số giao dịch với tư cách của mình nhưng bằng chi phí của bên giao, thù lao mà bên đại lý được hưởng là một khoản tiền hoa hồng do hai bên thỏa thuận tùy theo khối lượng và tính chất của dịch vụ được ủy thác.
Một số hình thức đại lý phổ biến khác Đại lý đặc quyền: loại đại lý được kinh doanh như một chủ sở hữu nhưng phải tuân thủ một số điều kiện ràng buộc do bên giao quy định. Tuy nhiên, bên đại lý phải trả phí đặc quyền cho bên giao đại lý. Đại lý độc quyền: loại đại lý mà tại một khu vực nhất định bên giao chỉ giao quyền mua, bán một hoặc một số mặt hàng hoặc cung ứng một số loại dịch vụ nhất định, hoặc là người duy nhất tại một khu vực địa lý nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định thực hiện một hành vi nào đó cho bên giao đại lý. Đặc điểm của đại lý ngân hàng thương mại Hoạt động đại lý trong lĩnh vực ngân hàng là hoạt động cung ứng dịch vụ ngân hàng của ngân hàng được giao đại lý thay cho ngân hàng thuê dịch vụ để hưởng thù lao.
Bên thuê dịch vụ là ngân hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ và phải có nghĩa vụ trả thù lao cho bên thực hiện dịch vụ. Trong giao dịch ngân hàng thông thường chỉ có sự tham gia của hai bên khách hàng và ngân hàng hoặc ngân hàng với ngân hàng còn trong hoạt động đại lý ngân hàng, thông qua đại lý đã xuất hiện bên thứ ba là ngân hàng được thuê làm dịch vụ và có thể thay mặt bên thuê dịch vụ thực hiện cung ứng các sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Đại lý có nhiệm vụ tìm hiểu thị trường, đối tác, đàm phán giao dịch với bên thứ ba để thực hiện việc cung ứng dịch vụ cho bên ủy nhiệm theo yêu cầu của họ. Trong các giao dịch, đại lý có thể sử dụng danh nghĩa của mình hay của bên thuê dịch vụ tùy thuộc vào từng loại hình dịch vụ với mục đích nhận được một khoản thù lao hợp lý.
Các đại lý ngân hàng thường có đặc điểm cơ bản như sau: Thứ nhất, Đại lý là ngân hàng được thành lập hợp pháp, có tư cách pháp nhân, có đăng ký kinh doanh, có trụ sở riêng và chịu trách nhiệm về hoạt động. Thứ hai, Đại lý ngân hàng về cơ bản phải có đầy đủ các điều kiện như cơ sở 7 hạ tầng kỹ thuật, năng lực tài chính, năng lực quản trị và các sản phẩm dịch vụ phù hợp đáp ứng được yêu cầu của bên thuê cung ứng dịch vụ để có thể phục vụ tốt nhất các nhu cầu của khách hàng. Thứ ba, Quan hệ giữa đại lý ngân hàng và bên sử dụng dịch vụ, bên thuê dịch vụ là quan hệ hợp đồng. Hợp đồng đại lý phải đầy đủ các nội dung như hợp đồng mua bán thông thường, có thêm điều khoản về thù lao đại lý, thời hạn đại lý và nghĩa vụ của các bên.
Các hình thức đại lý ngân hàng khác nhau sẽ có mức thù lao khác nhau, có thể được trả dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá, hoặc theo tỷ lệ phần trăm trên tổng giá trị dịch vụ cung ứng. Thù lao đại lý ngân hàng được xác định như sau: Trường hợp bên giao đại lý ấn định giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng thì bên đại lý được hưởng hoa hồng tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá cung ứng dịch vụ. Trường hợp bên giao đại lý không ấn định giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng mà chỉ ấn định giá giao đại lý cho bên đại lý thì bên đại lý được hưởng chênh lệch giá. Mức chênh lệch giá được xác định là mức chênh lệch giữa giá mua, giá bán, giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng so với giá do bên giao đại lý ấn định cho bên đại lý.
Trường hợp các bên không có thoả thuận về mức thù lao đại lý thì mức thù lao sẽ là mức thù lao thực tế mà các bên được trả trước hoặc mức thù lao trung bình được áp dụng cho cùng loại dịch vụ mà bên giao đại lý đã trả cho các đại lý khác. Vai trò của việc phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài Phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài là một trong những yếu tố rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của các ngân hàng tại mỗi quốc gia. Bất kỳ một ngân hàng nào cũng đều gặp hạn chế khi tham gia vào một thị trường tài chính nhất định. Do vậy, tổ chức này phải sử dụng các dịch vụ của tổ chức tài chính khác để thực hiện các giao dịch nhất định nhằm đạt được hiệu quả kinh doanh cao nhất.
Thông qua việc làm đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài, ngân hàng trong nước ngoài lợi ích về kinh tế như thu được các khoản thù lao, thu các khoản phí, hoa hồng và các loại phí dịch vụ khác còn được tham gia vào mạng lưới 8 tài chính toàn cầu góp phần chuẩn hóa hoạt động ngân hàng theo các thông lệ và chuẩn mực quốc tế từ đó nâng cao hơn năng lực cạnh tranh và khẳng định tốt uy tín, thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế. Phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài là một trong những công cụ hữu hiệu trong việc nâng cao tính cạnh tranh của ngân hàng trong nước bởi vì, việc thiết lập đại lý sẽ giảm thiểu nhiều chi phí cho mỗi ngân hàng trong nước. Các ngân hàng trong nước và nước ngoài có thể trao đổi và sử dụng sản phẩm dịch vụ của nhau để đáp ứng tốt nhu cầu khách hàng và được hưởng phí dịch vụ. Hệ thống tài chính toàn cầu phát triển buộc các ngân hàng phải liên kết với nhau; một mặt để mở rộng thị trường và phát triển khách hàng; mặt khác nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường ngân hàng dựa trên mối quan hệ đại lý có uy tín và có mạng lưới rộng khắp.
Phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài giúp các ngân hàng trong nước tiết kiệm được chi phí nghiên cứu thị trường nước ngoài vì các ngân hàng đối tác sẽ chia sẻ được nhiều thông tin về thị trường, nhu cầu của khách hàng tại các quốc gia đó. Phát triển đại lý cho các ngân hàng thương mại nước ngoài cũng là công cụ hữu hiệu trong công tác cảnh báo thị trường đối với mỗi ngân hàng trong nước.