Phát Triển Công Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh đắk lắk, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Bùi Thị Mơ
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Hữu Hòa
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phát Triển Công Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Bố cục của đề tài
• 0.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA SXCN
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm của sản xuất công nghiệp
• 1.1.3. Vai trò của công nghiệp trong quá trình phát triển kinh tế
• 1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 1.3. NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG CÔNG NGHIỆP TỈNH ĐẮK LẮK
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 3.1. CƠ SỞ TIỀN ĐỀ CHO VIỆC PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Công Nghiệp Tại Đắk Lắk

Phát triển công nghiệp tại Đắk Lắk đang trở thành một trong những vấn đề quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh. Với tiềm năng tự nhiên phong phú và nguồn nhân lực dồi dào, Đắk Lắk có thể khai thác và phát triển các ngành công nghiệp chủ lực như chế biến nông sản, công nghiệp chế biến gỗ và công nghiệp xanh. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy nhiều thách thức cần được giải quyết để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

1.1. Tình Hình Hiện Tại Của Ngành Công Nghiệp

Ngành công nghiệp tại Đắk Lắk đã có những bước phát triển đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các cơ sở sản xuất chủ yếu tập trung vào chế biến nông sản, trong khi các ngành công nghiệp khác chưa được khai thác triệt để.

1.2. Vai Trò Của Công Nghiệp Trong Kinh Tế Địa Phương

Công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân. Nó cũng góp phần vào việc tăng trưởng kinh tế và cải thiện cơ sở hạ tầng tại Đắk Lắk.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Công Nghiệp Tại Đắk Lắk

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng ngành công nghiệp tại Đắk Lắk đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như công nghệ lạc hậu, thiếu vốn đầu tư và cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện đang cản trở sự phát triển của ngành công nghiệp.

2.1. Thiếu Hụt Về Công Nghệ Và Kỹ Thuật

Nhiều cơ sở sản xuất vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không cao. Việc cập nhật công nghệ mới là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Vấn Đề Về Cơ Sở Hạ Tầng

Cơ sở hạ tầng tại các khu công nghiệp chưa được đầu tư đồng bộ, gây khó khăn trong việc thu hút các nhà đầu tư và phát triển sản xuất.

III. Giải Pháp Phát Triển Công Nghiệp Tại Đắk Lắk

Để phát triển công nghiệp bền vững, Đắk Lắk cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ đầu tư, cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao trình độ công nghệ là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc này có thể thực hiện thông qua các chương trình hỗ trợ tài chính và đào tạo.

3.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông và điện nước là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động và phát triển.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong phát triển công nghiệp tại Đắk Lắk đã chỉ ra rằng việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện quy trình sản xuất có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc nâng cao giá trị sản phẩm thông qua việc áp dụng các phương pháp sản xuất hiện đại.

4.1. Các Mô Hình Thành Công Trong Ngành Công Nghiệp

Một số doanh nghiệp tại Đắk Lắk đã áp dụng thành công các mô hình sản xuất hiện đại, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và tăng trưởng doanh thu.

4.2. Kết Quả Từ Các Dự Án Đầu Tư

Các dự án đầu tư vào công nghiệp chế biến nông sản đã cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt về giá trị sản xuất và tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Ngành Công Nghiệp Tại Đắk Lắk

Ngành công nghiệp tại Đắk Lắk có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Việc thực hiện các giải pháp đồng bộ sẽ giúp ngành công nghiệp phát triển bền vững trong tương lai. Đắk Lắk cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và khuyến khích đổi mới sáng tạo để đạt được mục tiêu phát triển công nghiệp.

5.1. Định Hướng Phát Triển Ngành Công Nghiệp

Đắk Lắk cần xác định rõ các ngành công nghiệp chủ lực và tập trung nguồn lực để phát triển, từ đó tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế.

5.2. Tương Lai Của Ngành Công Nghiệp Tại Đắk Lắk

Với những chính sách đúng đắn và sự hỗ trợ từ chính phủ, ngành công nghiệp tại Đắk Lắk có thể phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển công nghiệp là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống xã hội. Tỉnh Đắk Lắk, với vị trí trung tâm vùng Tây Nguyên, có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp nhờ nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, nguồn lao động dồi dào và hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện. Giai đoạn 2008-2014, giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh tăng trưởng bình quân 14,96% mỗi năm, đóng góp tích cực vào GDP địa phương, trong đó ngành công nghiệp chế biến chiếm tỷ trọng lớn nhất với mức tăng trưởng gấp đôi từ 4.350 tỷ đồng năm 2008 lên 8.646 tỷ đồng năm 2014. Tuy nhiên, ngành công nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô doanh nghiệp nhỏ, công nghệ lạc hậu, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và thị trường tiêu thụ chưa ổn định.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển công nghiệp, làm rõ thực trạng phát triển công nghiệp tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 2008-2014 và đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp giai đoạn 2015-2020, tầm nhìn đến 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, đánh giá các chính sách, nguồn lực và kết quả phát triển công nghiệp trong khoảng thời gian nêu trên. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và doanh nghiệp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng công nghiệp của tỉnh, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế phát triển và công nghiệp hóa, trong đó có lý thuyết tăng trưởng kinh tế và phát triển công nghiệp. Hai khái niệm trọng tâm là tăng trưởng công nghiệp và phát triển công nghiệp được phân biệt rõ ràng: tăng trưởng công nghiệp chủ yếu phản ánh sự gia tăng về lượng sản phẩm và quy mô, trong khi phát triển công nghiệp bao hàm cả sự thay đổi về chất lượng, cơ cấu ngành, trình độ công nghệ và tổ chức sản xuất.

Mô hình phát triển công nghiệp được áp dụng bao gồm các tiêu chí đánh giá như: gia tăng quy mô sản xuất, giá trị sản lượng công nghiệp, quy mô nguồn lực (vốn, lao động, công nghệ), chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo ngành, thành phần kinh tế và lãnh thổ, đổi mới công nghệ và phát triển thị trường công nghiệp. Các khái niệm chính bao gồm: giá trị gia tăng (VA), giá trị sản lượng công nghiệp (GTSX), chuyển dịch cơ cấu ngành, đổi mới công nghệ sản xuất, và phát triển thị trường tiêu thụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thực chứng kết hợp phân tích chuẩn tắc nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển công nghiệp. Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu là số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê của Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Đắk Lắk, các báo cáo tổng kết kinh tế xã hội, cùng các tài liệu nghiên cứu trước đó và các nguồn thông tin đại chúng như tạp chí, internet.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp công nghiệp trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2008-2014, với số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp tăng 22,43% trong giai đoạn này. Phương pháp phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích xu hướng tăng trưởng, so sánh tỷ trọng các ngành công nghiệp, và đánh giá các chỉ tiêu về vốn, lao động, công nghệ. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2014 để đánh giá thực trạng, đồng thời đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2015-2020 và tầm nhìn đến 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Gia tăng quy mô sản xuất công nghiệp: Số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh tăng 22,43% từ năm 2008 đến 2014, chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngành công nghiệp chế biến chiếm khoảng 96% tổng số cơ sở sản xuất công nghiệp, với số lượng cơ sở tăng từ 7.538 lên 9.230 cơ sở, tăng 18,33%. Ngành khai thác tăng nhẹ với 58 cơ sở mới, trong khi ngành điện nước biến động không ổn định.

2. Gia tăng giá trị sản lượng công nghiệp: Giá trị sản xuất công nghiệp tăng từ 5.273 tỷ đồng năm 2008 lên 10.970 tỷ đồng năm 2014, tốc độ tăng trưởng bình quân 14,96%/năm. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến tăng trưởng mạnh, gấp đôi giá trị sản xuất từ 4.350 tỷ đồng lên 8.646 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngành. Ngành khai thác tăng trưởng chậm, chỉ đạt 342 tỷ đồng năm 2014, tốc độ tăng bình quân 1,57%.

3. Gia tăng quy mô nguồn lực: Vốn đầu tư cho công nghiệp tăng liên tục, trong đó vốn khu vực nhà nước chiếm khoảng 33% tổng vốn đầu tư. Nguồn nhân lực dồi dào nhưng trình độ chuyên môn còn hạn chế, lao động chủ yếu tập trung trong nông nghiệp (68%), công nghiệp chỉ chiếm khoảng 8%. Công nghệ sản xuất còn lạc hậu, tỷ lệ trang thiết bị hiện đại chưa cao.

4. Chuyển dịch cơ cấu công nghiệp: Cơ cấu kinh tế tỉnh chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông - lâm - ngư nghiệp từ 54,11% xuống 43,30%, tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng từ 14,1% lên 15,24%, và dịch vụ từ 31,79% lên 37,97%. Tuy nhiên, mức độ chuyển dịch còn chậm, chưa tạo đột phá lớn.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp và giá trị sản lượng công nghiệp phản ánh sự phát triển tích cực của ngành công nghiệp tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 2008-2014. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp chủ yếu là vừa và nhỏ, thiếu các doanh nghiệp lớn có công nghệ hiện đại, làm hạn chế khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững. Tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến cao cho thấy lợi thế về nguồn nguyên liệu nông sản, đặc biệt là cà phê, nhưng cũng đồng nghĩa với sự phụ thuộc vào ngành này và rủi ro khi thị trường biến động.

Nguồn nhân lực dồi dào nhưng trình độ thấp và cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn chỉnh là những rào cản lớn cho phát triển công nghiệp hiện đại. So với các nghiên cứu trong khu vực, Đắk Lắk còn chậm trong việc thu hút đầu tư công nghệ cao và phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế tuy có tiến triển nhưng chưa đạt mức kỳ vọng, cần có chính sách thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp theo ngành, bảng phân bố cơ cấu lao động theo ngành và biểu đồ tỷ trọng vốn đầu tư theo thành phần kinh tế để minh họa rõ nét hơn các xu hướng phát triển và hạn chế hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu hút đầu tư công nghệ hiện đại: Đẩy mạnh chính sách ưu đãi thu hút các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các dự án đầu tư công nghệ cao, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm công nghiệp. Chủ thể thực hiện là UBND tỉnh phối hợp với Sở Công Thương, thời gian ưu tiên trong giai đoạn 2015-2020.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đào tạo, nâng cao trình độ kỹ thuật và quản lý cho lao động công nghiệp, đặc biệt là công nhân kỹ thuật và cán bộ quản lý. Các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề phối hợp với doanh nghiệp để xây dựng chương trình đào tạo sát thực tế. Thời gian thực hiện từ 2015 đến 2025.

3. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng các khu công nghiệp và cụm công nghiệp: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, xử lý nước thải và viễn thông trong các khu công nghiệp hiện có và quy hoạch mới. UBND tỉnh và các nhà đầu tư hạ tầng chịu trách nhiệm, ưu tiên hoàn thành trong giai đoạn 2015-2020.

4. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu công nghiệp: Ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, công nghiệp chế biến sâu và công nghiệp công nghệ cao để giảm sự phụ thuộc vào ngành chế biến nông sản thô. Các sở ngành liên quan phối hợp xây dựng kế hoạch phát triển ngành, thực hiện trong giai đoạn 2015-2030.

5. Mở rộng và phát triển thị trường tiêu thụ: Tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển thị trường nội địa cho sản phẩm công nghiệp. Đồng thời, xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Thời gian thực hiện liên tục từ 2015 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tiễn để xây dựng các chính sách phát triển công nghiệp phù hợp với điều kiện tỉnh Đắk Lắk, giúp định hướng đầu tư và phát triển bền vững.

2. Doanh nghiệp công nghiệp trên địa bàn: Các doanh nghiệp có thể tham khảo để hiểu rõ hơn về xu hướng phát triển ngành, các yếu tố ảnh hưởng và cơ hội nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ nhằm tăng sức cạnh tranh.

3. Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu: Cung cấp tài liệu tham khảo về thực trạng phát triển công nghiệp, giúp xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu ứng dụng phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương.

4. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Luận văn phân tích tiềm năng, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và cơ sở hạ tầng của tỉnh, giúp nhà đầu tư đánh giá cơ hội và rủi ro khi quyết định đầu tư vào các ngành công nghiệp tại Đắk Lắk.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển công nghiệp tại Đắk Lắk có những thuận lợi gì?
   Đắk Lắk có vị trí địa lý thuận lợi, nguồn tài nguyên khoáng sản và nông sản phong phú, dân số dồi dào, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp chế biến và các ngành công nghiệp khác.

2. Ngành công nghiệp nào chiếm tỷ trọng lớn nhất tại Đắk Lắk?
   Ngành công nghiệp chế biến chiếm khoảng 96% số cơ sở sản xuất công nghiệp và đóng góp lớn nhất vào giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh, đặc biệt là chế biến cà phê – ngành kinh tế chủ lực của địa phương.

3. Những khó khăn chính trong phát triển công nghiệp tại Đắk Lắk là gì?
   Quy mô doanh nghiệp nhỏ, công nghệ lạc hậu, cơ sở hạ tầng các khu công nghiệp chưa đồng bộ, nguồn nhân lực trình độ thấp và thị trường tiêu thụ chưa ổn định là những thách thức lớn cần khắc phục.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp địa phương?
   Cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, phát triển thị trường tiêu thụ rộng khắp, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao và cải thiện quản lý doanh nghiệp.

5. Vai trò của chính sách nhà nước trong phát triển công nghiệp tại Đắk Lắk?
   Chính sách nhà nước tạo môi trường pháp lý thuận lợi, hỗ trợ đầu tư, ưu đãi thuế, phát triển hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực, là yếu tố quyết định giúp thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển công nghiệp bền vững.

Kết luận

• Phát triển công nghiệp tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2008-2014 đạt nhiều kết quả tích cực với tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân gần 15%/năm.
• Ngành công nghiệp chế biến là thế mạnh chủ đạo, đóng góp lớn vào GDP địa phương, tuy nhiên quy mô doanh nghiệp còn nhỏ và công nghệ chưa hiện đại.
• Nguồn nhân lực dồi dào nhưng trình độ chuyên môn còn hạn chế, cơ sở hạ tầng các khu công nghiệp chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển.
• Cần tập trung đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển nguồn nhân lực và hoàn thiện hạ tầng để thúc đẩy phát triển công nghiệp bền vững.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp phụ trợ, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm công nghiệp địa phương.

Luận văn hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc hoạch định chiến lược phát triển công nghiệp tỉnh Đắk Lắk, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa kinh tế địa phương trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA SXCN 1. Một số khái niệm a. Khái niệm công nghiệp Công nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế, là lĩnh vực sản xuất hàng hóa vật chất ở quy mô lớn trong đó sản phẩm được tạo ra thông qua quá trình “chế tạo, chế biến” nhằm phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trực tiếp hoặc phục vụ hoạt động sản xuất, chế biến tiếp theo.

Theo nghĩa này, những hoạt động kinh tế chuyên sâu khi đạt được một quy mô nhất định sẽ trở thành một ngành công nghiệp, ngành kinh tế như: công nghiệp phần mềm máy tính, công nghiệp điện ảnh, công nghiệp giải trí, công nghiệp thời trang, công nghiệp báo chí… Đây là hoạt động kinh tế, sản xuất quy mô lớn, được sự hỗ trợ thúc đẩy mạnh mẽ của các tiến bộ công nghệ, khoa học và kỹ thuật. Phát triển công nghiệp Khái niệm tăng trưởng kinh tế: Theo lý thuyết tăng trưởng và phát triển kinh tế của kinh tế học phát triển, tăng trưởng kinh tế là một phạm trù kinh tế diễn tả động thái; biến đổi về mặt lượng của nền kinh tế của một quốc gia. Là sự gia tăng về quy mô sản lượng của nền kinh tế (GDP) hay sản lượng của nền kinh tế tính trên đầu người (GDP/ng) qua một thời gian nhất định, thường được phản ánh qua mức tăng trưởng và tỷ lệ tăng trưởng. Khái niệm phát triển kinh tế: Cũng theo lý thuyết tăng trưởng và phát triển kinh tế của kinh tế học phát triển.

Phát triển kinh tế là khái niệm có nội dung phản ánh rộng hơn so với khái niệm tăng trưởng kinh tế. Nếu như tăng trưởng kinh tế về cơ bản chỉ là sự gia tăng thuần tuý về mặt lượng của các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp: GNP, GNP/đầu người hay GDP, GDP/đầu người…thì Luan van 7 phát triển kinh tế ngoài việc bao hàm quá trình gia tăng đó, còn có một nội hàm phản ánh rộng lớn hơn; sâu sắc hơn, đó là những biến đổi về mặt chất của nền kinh tế - xã hội, mà trước hết là sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH và kèm theo đó là việc không ngừng nâng cao mức sống toàn dân, trình độ phát triển văn minh xã hội thể hiện ở hàng loạt tiêu chí như; thu nhập thực tế, tuổi thọ trung bình, tỷ lệ chết của trẻ sơ sinh, trình độ dân trí, bảo vệ môi trường, và khả năng áp dụng các thành tựu khoa học - kỹ thuật vào phát triển kinh tế - xã hội. Khái niệm phát triển công nghiệp: Phát triển công nghiệp thể hiện quá trình thay đổi của nền công nghiệp ở giai đoạn này so với giai đoạn trước đó và thường đạt ở mức độ cao hơn cả về lượng và về chất. Phát triển công nghiệp khác với tăng trưởng công nghiệp: Tăng trưởng công nghiệp chỉ thể hiện rằng ở thời điểm nào đó, nền công nghiệp có nhiều đầu ra so với giai đoạn trước, chủ yếu phản ánh sự thay đổi về kinh tế và tập trung nhiều về mặt lượng.

Tăng trưởng công nghiệp thường được đo bằng mức tăng thu nhập quốc dân trong nước của công nghiệp, mức tăng về sản lượng và sản phẩm công nghiệp, số lượng doanh nghiệp, chủng loại sản phẩm quy mô thị trường. Còn phát triển công nghiệp thể hiện cả về lượng và về chất. Phát triển công nghiệp không những bao hàm cả tăng trưởng mà còn phản ánh các thay đổi cơ bản trong cơ cấu công nghiệp, về trình độ sản xuất và tổ chức xã hội của sản xuất, sự thích ứng của công nghiệp với hoàn cảnh mới. Đặc điểm của sản xuất công nghiệp - Tính chất hai giai đoạn của quá trình sản xuất Quá trình sản xuất công nghiệp thường được chia thành 2 giai đoạn: giai đoạn tác động vào đối tượng lao động để tạo ra nguyên liệu và giai đoạn chế biến các nguyên liệu thành tư liệu sản xuất hoặc sản phẩm tiêu dùng.

Tất Luan van 8 nhiên, trong mỗi giai đoạn lại bao gồm nhiều công đoạn sản xuất phức tạp và chúng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Tính chất hai giai đoạn của quá trình sản xuất công nghiệp là do đối tượng lao động của nó đa phần không phải sinh vật sống, mà là các vật thể của tự nhiên, thí dụ như khoáng sản nằm sâu trong lòng đất hay dưới đáy biển. Con người phải khai thác chúng để tạo ra nguyên liệu, rồi chế biến nguyên liệu đó để tạo nên sản phẩm. - Sản xuất công nghiệp có khả năng thực hiện chuyên môn hoá sản xuất sâu và hiệp tác hoá sản xuất rộng.

Do hai giai đoạn của sản xuất công nghiệp không phải theo trình tự bắt buộc như nông nghiệp, mà có thể tiến hành đồng thời và thậm chí cách xa nhau về mặt không gian. Bởi vì sản xuất công nghiệp chủ yếu là quá trình tác động cơ, lý, hoá trực tiếp vào giới tự nhiên để lấy ra và biến đổi các vật thể tự nhiên thành các sản phẩm cuối cùng phục vụ cho nhân loại. Do đó, trong sản xuất công nghiệp, các nhà sản xuất có thể lựa chọn mức độ chuyên môn hoá phù hợp. - Sản xuất công nghiệp có xu hướng phân bố ngày càng tập trung cao độ theo lãnh thổ Phân bố tập trung theo lãnh thổ là quy luật phát triển của sản xuất công nghiệp thể hiện ở quy mô xí nghiệp và mật độ sản xuất các xí nghiệp công nghiệp trên một đơn vị lãnh thổ.

Tính tập trung theo lãnh thổ của sản xuất công nghiệp có nhiều ưu điểm, song cũng có nhiều nhược điểm. Công nghiệp phân bố tập trung theo lãnh thổ hình thành những điểm công nghiệp, khu công nghiệp, vùng công nghiệp sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi để thực hiện chuyên môn hoá sản xuất và hiệp tác hoá sản xuất, khai thác sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên, tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản xuất, đưa lại hiệu quả kinh tế xã hội cao. Tuy nhiên nếu quy mô Luan van 9 tập trung công nghiệp theo lãnh thổ quá mức,vượt quá sức chứa của lãnh thổ, sẽ gây ra rất nhiều khó khăn đó là: làm hình thành những khu công nghiệp lớn, những trung tâm dân cư đông đúc, những thành phố khổng lồ, tạo sức ép lớn lên hệ thống cơ sở hạ tầng, gây khó khăn phức tạp cho tổ chức, quản lý xã hội và môi trường. Vì vậy cần nghiên cứu toàn diện những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội trong từng địa phương; từng vùng cũng như trên lãnh thổ cả nước để lựa chọn quy mô phân bố công nghiệp cho phù hợp.

- Đặc điểm công nghệ sản xuất: công nghệ sản xuất trong công nghiệp do con người tạo ra. Quá trình tạo ra sản phẩm công nghiệp được thực hiện thông qua hệ thống máy móc, thiết bị với đội ngũ công nhân có trình độ tay nghề cao. Khi công nghệ ngày càng được cải tiến, hiện đại thì đổi hỏi trình độ lao động phải tăng theo và ngược lại. - Đặc điểm về sự biến đổi các đối tượng lao động: sau mỗi chu kỳ sản xuất từ một nguồn nguyên liệu với những công nghệ khác nhau có thể tạo ra nhiều sản phẩm với nhiều công dụng khác nhau; cùng một sản phẩm có thể tạo ra nhiều mẫu mã, kiểu dáng khác nhau.

Đây là tính ưu việt của sản xuất công nghiệp. Vai trò của công nghiệp trong quá trình phát triển kinh tế - Công nghiệp tăng trưởng nhanh và làm gia tăng thu nhập quốc gia Năng suất lao động của khu vực công nghiệp cao hơn hẳn các ngành kinh tế khác, mà năng suất lao động là yếu tố quyết định nâng cao thu nhập, thúc đẩy nhanh tăng trưởng công nghiệp và đóng góp ngày càng lớn vào thu nhập của quốc gia. Công nghiệp có vai trò quan trọng này là do thường xuyên được đổi mới và ứng dụng công nghệ tiến tiến; hơn nữa, giá cả sản phẩm công nghiệp thường ổn định và cao hơn các sản phẩm khác ở thị trường trong nước và ngoài nước. - Công nghiệp là ngành cung cấp tư liệu sản xuất cho toàn bộ nền kinh tế Luan van 10 Công nghiệp là ngành tạo ra sản phẩm làm chức năng tư liệu sản xuất, cho nên nó là ngành có vai trò quyết định trong việc tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế.

Trình độ phát triển công nghiệp cao thì tư liệu sản xuất càng hiện đại, tạo điều kiện nâng cao năng suất lao động xã hội. Ngày nay, sự phát triển của công nghiệp đang đưa hoạt động kinh tế thế giới đến trình độ sản xuất rất cao, đó là tạo ra các tư liệu sản xuất có khả năng thay thế phần lớn sức lao động của con người. Đó chính là sự ra đời và phát triển mạnh mẽ các tư liệu sản xuất có khả năng tự động hoá trong một số khâu hoặc toàn bộ quá trình sản xuất. Máy móc tự động hoá thể hiện sự phát triển cao của công nghiệp trong việc tạo ra tư liệu sản xuất phục vụ cho các ngành sản xuất và cho bản thân ngành công nghiệp.

- Công nghiệp thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp Trong giai đoạn đầu phát triển kinh tế, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp được coi là nhiệm vụ cơ bản nhằm giải quyết vấn đề lương thực, thực phẩm cho đời sống nhân dân và nông sản cho xuất khẩu. Để thực hiện nhiệm vụ này nông nghiệp không thể tự thân vận động nêu không có sự hỗ trợ của công nghiệp. Công nghiệp chính là ngành cung cấp cho sản xuất những yếu tố đầu vào quan trọng như phân bón hoá học, thuốc trừ sâu, máy móc cơ khí nhỏ đến cơ giới lớn. Công nghiệp còn có vai trò quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển nông nghiệp và cho xây dựng nông thôn mới.

Công nghiệp chế biến đã có những đóng góp quan trọng vào việc tăng giá trị sản phẩm, tăng khả năng tích trữ, vận chuyển của sản phẩm nông nghiệp và làm cho sản phẩm nông nghiệp ngày càng đa dạng về chủng loại. Do sản phẩm của nông nghiệp mang tính thời vụ cao và khó bảo quản, nếu không có công nghiệp chế biến sẽ hạn chế lớn đến khả năng tiêu thụ. - Công nghiệp cung cấp hàng tiêu dùng cho đời sống nhân dân Luan van 11 Nông nghiệp cung cấp những sản phẩm tiêu dùng tất yếu, đáp ứng nhu cầu cơ bản nhất của con người. Còn công nghiệp cung cấp những sản phẩm tiêu dùng ngày càng phong phú, đa dạng hơn.

Kinh tế càng phát triển, thu nhập của dân cư càng tăng thì nhu cầu của con người ngày càng mở rộng.