Luận Văn Tốt Nghiệp Về Chính Sách Phát Triển Công Nghiệp Tại Việt Nam

Luận văn tốt nghiệp phân tích chính sách phát triển công nghiệp Việt Nam, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp.

• Chuyên ngành: Chính sách phát triển công nghiệp
• Đề tài: Chính sách phát triển công nghiệp Việt Nam hiệu quả
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH CÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM
• 1.1. TÝnh tÊt yÕu cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp
• 1.2. Kh¸i niÖm chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp
• 1.3. Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp
• 1.4. Nh÷ng c«ng cô cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp
• 1.5. ph©n lo¹i chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp
• 1.5.1. Ph©n lo¹i dùa trªn c¬ chÕ thÞ trêng vµ ph©n bæ tèi u c¸c nguån lùc
• 1.5.2. Ph©n lo¹i dùa trªn c¸c môc tiªu thùc tiÔn cña c¸c chÝnh s¸ch
• 2. CHƯƠNG 2: THÙC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
• 2.1. Nh÷ng mÆt ®¹t ®îc trong viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp
• 2.2. Cơ cấu ngành công nghiệp ở nước ta khá đa dạng và đang từng bước có những thay đổi mạnh mẽ

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Luận văn tốt nghiệp này tập trung vào phân tích chính sách phát triển công nghiệp của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc gia nhập WTO năm 2006 đã mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho nền kinh tế, đặc biệt là ngành công nghiệp. Công nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải phát triển hiệu quả để cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Chính sách công nghiệp được xem là công cụ quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế công nghiệp và đạt được mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2020.

1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Luận văn đặt ra hai câu hỏi chính: (1) Chính sách công nghiệp đã tác động như thế nào đến nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập? (2) Những giải pháp phát triển công nghiệp nào cần được thực hiện để đảm bảo thành công của quá trình công nghiệp hóa? Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1986 đến nay, sử dụng phương pháp so sánh lý thuyết và thực tiễn để đánh giá hiệu quả của các chính sách.

II. Tổng quan về chính sách công nghiệp

Chính sách công nghiệp được định nghĩa là công cụ của Chính phủ nhằm đạt được mục tiêu phát triển ngành công nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chính sách công nghiệp bao gồm các biện pháp thúc đẩy năng suất, hiệu quả kinh tế, và tạo việc làm. Chiến lược phát triển công nghiệp của Việt Nam hướng đến việc tăng tỷ trọng công nghiệp trong GDP lên 45% vào năm 2020.

2.1. Tính tất yếu của chính sách công nghiệp

Thị trường tự do có những khiếm khuyết như thông tin không hoàn chỉnh, phân bổ nguồn lực không đồng đều, và không thể tự điều chỉnh các biến động kinh tế. Do đó, chính sách công nghiệp là cần thiết để khắc phục những hạn chế này, đảm bảo phát triển bền vững công nghiệp và tăng cường hiệu quả kinh tế.

2.2. Công cụ của chính sách công nghiệp

Các công cụ chính sách bao gồm quy chế pháp luật, cung cấp thông tin, và các biện pháp khuyến khích gián tiếp thông qua thuế và tài chính. Việc kết hợp các công cụ này giúp đạt được mục tiêu phát triển công nghiệp hiệu quả và tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp.

III. Thực trạng thực hiện chính sách công nghiệp tại Việt Nam

Chính sách công nghiệp của Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đặc biệt là trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện cơ cấu ngành công nghiệp. Từ năm 1986 đến nay, tốc độ tăng trưởng công nghiệp đạt trung bình 15,7% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm các nước có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất khu vực.

3.1. Những mặt đạt được

Chính sách công nghiệp đã giúp tăng trưởng sản xuất, ổn định kinh tế, và cải thiện hiệu quả sản xuất. Các ngành công nghiệp công nghệ cao như điện tử, cơ khí, và hóa chất đã có sự tăng trưởng đáng kể. Đồng thời, hiệu quả kinh tế công nghiệp cũng được cải thiện, với nhiều sản phẩm chiếm lĩnh thị trường trong nước và xuất khẩu.

3.2. Cơ cấu ngành công nghiệp

Cơ cấu ngành công nghiệp Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp nhóm A (công nghiệp nặng) và giảm tỷ trọng các ngành công nghiệp nhóm B (công nghiệp nhẹ). Các ngành trọng điểm như chế biến nông sản, dệt may, và dầu khí đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

IV. Giải pháp và khuyến nghị

Để đảm bảo phát triển công nghiệp hiệu quả, cần có những giải pháp phát triển công nghiệp toàn diện, bao gồm cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh, và tăng cường đầu tư vào công nghệ cao. Chính sách kinh tế công nghiệp cần được điều chỉnh phù hợp với xu hướng toàn cầu và nhu cầu thị trường.

4.1. Định hướng chiến lược

Việt Nam cần tập trung vào chiến lược phát triển công nghiệp dựa trên lợi thế cạnh tranh, như chế biến nông sản, dệt may, và điện tử. Đồng thời, cần thúc đẩy công nghiệp hóa Việt Nam theo hướng bền vững, đảm bảo cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

4.2. Cải cách chính sách

Cần cải cách chính sách công nghiệp để tăng cường sự can thiệp của Chính phủ trong việc điều tiết thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế công nghiệp và tạo động lực cho tăng trưởng dài hạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã trải qua nhiều bước chuyển đổi quan trọng kể từ khi gia nhập WTO vào cuối năm 2006. Tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp đã đạt mức 15,7% năm trong giai đoạn 2001-2005, trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia. Mục tiêu đến năm 2020 là công nghiệp chiếm khoảng 45% GDP, với tốc độ phát triển công nghiệp duy trì trên 13% mỗi năm. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra nhiều thách thức về cơ cấu ngành, hiệu quả sản xuất và sự phù hợp của chính sách công nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Nghiên cứu tập trung phân tích chính sách phát triển công nghiệp Việt Nam từ năm 1986 đến nay, đánh giá tác động của các chính sách này đến tăng trưởng kinh tế và sự thay đổi cấu trúc khu vực công nghiệp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các ngành công nghiệp trọng điểm như chế biến nông - lâm - thủy sản, điện tử, vật liệu xây dựng, năng lượng, hóa chất, luyện kim và công nghiệp lắp ráp ô tô. Ý nghĩa nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách công nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững nền công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về chính sách công nghiệp và phát triển kinh tế, trong đó:

• Lý thuyết can thiệp của nhà nước: Nhấn mạnh vai trò của chính sách công nghiệp trong việc khắc phục những hạn chế của cơ chế thị trường, đặc biệt trong điều kiện thị trường chưa hoàn chỉnh và có sự tồn tại của siêu thị trường.
• Mô hình chuỗi giá trị toàn cầu: Xem xét sản xuất công nghiệp không chỉ trong phạm vi ngành mà trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
• Khái niệm chính sách công nghiệp: Được định nghĩa là công cụ của Chính phủ nhằm đạt mục tiêu phát triển ngành công nghiệp và nền kinh tế, bao gồm các chính sách cạnh tranh, phát triển vùng kinh tế trọng điểm, chuyển giao công nghệ, đầu tư, xúc tiến xuất khẩu và phát triển nguồn nhân lực.

Các khái niệm chính bao gồm: tính phi tự lập của thị trường, tính không hoàn chỉnh của thị trường, can thiệp chức năng và can thiệp có trọng điểm của chính sách công nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích so sánh giữa lý thuyết chính sách công nghiệp và thực trạng phát triển công nghiệp Việt Nam từ năm 1986 đến nay. Dữ liệu thu thập từ các báo cáo kinh tế, thống kê ngành công nghiệp, các văn bản pháp luật và chính sách liên quan.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu sản xuất công nghiệp, tăng trưởng GDP ngành công nghiệp, cơ cấu ngành, phân bố lãnh thổ công nghiệp, các chính sách và quy hoạch phát triển công nghiệp.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng các chỉ số tăng trưởng, tỷ trọng ngành, so sánh hiệu quả sản xuất; phân tích định tính các chính sách, đánh giá tác động và hạn chế.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu tổng hợp từ toàn bộ ngành công nghiệp Việt Nam, tập trung vào các ngành trọng điểm và các vùng kinh tế trọng điểm.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung vào giai đoạn đổi mới từ 1986 đến 2020, với các mốc quan trọng như gia nhập WTO năm 2006 và các giai đoạn quy hoạch công nghiệp 2007-2010, 2011-2015, 2016-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng sản xuất công nghiệp cao và ổn định: Giai đoạn 2001-2005, giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân 16%/năm, giá trị gia tăng bình quân 10,1%. Tỷ trọng công nghiệp trong GDP tăng từ 36,7% lên khoảng 44% vào năm 2010. Các ngành công nghiệp có công nghệ cao tăng trưởng nhanh nhất với mức 14%/năm, trong khi ngành công nghiệp nhẹ tăng khoảng 9,8%/năm.

2. Cơ cấu ngành công nghiệp đa dạng và chuyển dịch tích cực: Các ngành trọng điểm như chế biến nông - lâm - thủy sản, dệt may, da giày, cơ khí, điện tử, dầu khí và vật liệu xây dựng chiếm tỷ trọng lớn và có xu hướng tăng trưởng. Khoảng 30% sản phẩm công nghiệp cũ bị loại bỏ do không cạnh tranh được, trong khi nhiều sản phẩm mới có chất lượng cao và phù hợp thị trường được phát triển.

3. Phân hóa lãnh thổ công nghiệp hợp lý hơn: Hai trung tâm công nghiệp lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo, với tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp năm 2008 lần lượt là 12,9% và 12%. Các tỉnh như Vĩnh Phúc, Bình Dương, Đồng Nai có tốc độ tăng trưởng cao hơn mức trung bình toàn ngành, đạt trên 20%.

4. Hạn chế trong chính sách và quản lý: Chính sách công nghiệp còn mang tính mệnh lệnh, thiếu sự tham gia chủ thể doanh nghiệp, quy hoạch ngành và địa phương chồng chéo, đầu tư dàn trải và chưa tập trung vào các ngành có lợi thế cạnh tranh thực sự. Tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ đạt 27%, năng suất lao động thấp, công nghệ và quản lý chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Thảo luận kết quả

Các số liệu tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu ngành cho thấy chính sách công nghiệp đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế Việt Nam trong hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ trong hoạch định chính sách và quản lý đã làm giảm hiệu quả đầu tư và tạo ra nhiều bất cập như đầu tư tràn lan thép thành phẩm, thiếu tập trung vào ngành mũi nhọn.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc Việt Nam lựa chọn quá nhiều ngành công nghiệp ưu tiên và mũi nhọn dẫn đến phân tán nguồn lực, trong khi các nước phát triển chỉ tập trung vào một số ngành trọng điểm. Việc thiếu tiêu chí rõ ràng trong lựa chọn ngành ưu tiên cũng làm giảm hiệu quả chính sách.

Dữ liệu về phân hóa lãnh thổ công nghiệp cho thấy sự phát triển cân đối hơn giữa các vùng, tuy nhiên vẫn cần tăng cường đầu tư hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực để tận dụng tối đa tiềm năng các khu vực.

Việc áp dụng mô hình chuỗi giá trị toàn cầu trong chính sách công nghiệp là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời khắc phục các hạn chế về công nghệ và quản lý hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tập trung lựa chọn ngành công nghiệp ưu tiên và mũi nhọn: Xác định rõ tiêu chí lựa chọn ngành dựa trên khả năng cạnh tranh, sử dụng lao động, giá trị gia tăng và tác động lan tỏa. Giảm số lượng ngành ưu tiên để tập trung nguồn lực, ưu tiên phát triển các ngành chế biến nông - lâm - thủy sản, dệt may, da giày, điện tử và công nghiệp hỗ trợ. Thời gian thực hiện: 2021-2025. Chủ thể: Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Hoàn thiện hệ thống chính sách và quy hoạch công nghiệp: Cải cách quy trình xây dựng chính sách theo hướng tham gia của doanh nghiệp, minh bạch và linh hoạt. Đồng bộ quy hoạch ngành và địa phương, tránh chồng chéo và đầu tư dàn trải. Thời gian: 2021-2023. Chủ thể: Chính phủ, các bộ ngành liên quan.

3. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng suất lao động: Đẩy mạnh đào tạo kỹ thuật, quản lý công nghiệp, hợp tác quốc tế trong đào tạo và chuyển giao công nghệ. Tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 27% lên 40% vào năm 2025. Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo.

4. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng theo chuẩn quốc tế. Thời gian: 2021-2025. Chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương.

5. Tăng cường cải cách hành chính và phòng chống tham nhũng: Rút ngắn thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, xử lý nghiêm các vi phạm trong đầu tư và quản lý công nghiệp. Chủ thể: Chính phủ, Thanh tra Chính phủ. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Nhận diện các điểm mạnh, hạn chế trong chính sách công nghiệp hiện hành, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp, hiệu quả hơn trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

2. Doanh nghiệp công nghiệp trong và ngoài nước: Hiểu rõ bối cảnh phát triển ngành, cơ hội và thách thức, từ đó điều chỉnh chiến lược đầu tư, sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để phát triển chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học phù hợp với yêu cầu phát triển công nghiệp Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và các tổ chức tài chính: Đánh giá tiềm năng và rủi ro trong các ngành công nghiệp ưu tiên, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách công nghiệp là gì và tại sao quan trọng với Việt Nam?
   Chính sách công nghiệp là công cụ của Chính phủ nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp và nền kinh tế. Nó giúp khắc phục hạn chế thị trường, nâng cao năng suất và tạo việc làm. Với Việt Nam, chính sách này quyết định vị thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

2. Ngành công nghiệp nào được ưu tiên phát triển tại Việt Nam?
   Các ngành ưu tiên gồm chế biến nông - lâm - thủy sản, dệt may, da giày, điện tử, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng và vật liệu xây dựng. Những ngành này có lợi thế cạnh tranh, thị trường rộng và giải quyết nhiều lao động.

3. Những hạn chế chính trong chính sách công nghiệp hiện nay là gì?
   Chính sách còn mang tính mệnh lệnh, thiếu sự tham gia của doanh nghiệp, quy hoạch chồng chéo, đầu tư dàn trải, năng suất lao động thấp và công nghệ chưa cao. Điều này làm giảm hiệu quả phát triển công nghiệp.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp Việt Nam?
   Cần tập trung phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ cao, hoàn thiện chính sách và quy hoạch, cải cách hành chính, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư có chọn lọc.

5. Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế trong phát triển công nghiệp là gì?
   Hội nhập mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo điều kiện tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao tay nghề lao động và thu hút vốn đầu tư nước ngoài, từ đó thúc đẩy phát triển công nghiệp bền vững và nâng cao sức cạnh tranh.

Kết luận

• Chính sách công nghiệp Việt Nam đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp từ năm 1986 đến nay.
• Cơ cấu ngành công nghiệp ngày càng đa dạng, với sự phát triển mạnh của các ngành trọng điểm và sự phân hóa lãnh thổ hợp lý.
• Hạn chế trong chính sách và quản lý như quy hoạch chồng chéo, đầu tư dàn trải và năng suất lao động thấp cần được khắc phục kịp thời.
• Giải pháp hoàn thiện chính sách bao gồm lựa chọn ngành ưu tiên, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ, cải cách hành chính và tăng cường hội nhập quốc tế.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách phù hợp với bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế toàn cầu là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn tới.

Luận văn đề xuất các bước tiếp theo nhằm hoàn thiện chính sách công nghiệp, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan để phát triển nền công nghiệp Việt Nam bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH CÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM 1. TÝnh tÊt yÕu cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp ChÝnh s¸ch bao hµm ý nghÜa cã sù can thiÖp cña chÝnh phñ díi bÊt kú h×nh høc nµo. Thùc tÕ cho thÊy trong c¬ chÕ c¹nh tranh tù do còng cã nh÷ng khiÒm khuyÕt. Do vËy cÇn ph¶i cã chÝnh s¸ch ®èi phã ®a d¹ng dèi víi tõng khiÕm khuyÕt.

TÝnh phi tù lËp cña thÞ trêng B¶n th©n c¬ chÕ thÞ trêng kh«ng thÓ t¹o nªn hay duy tr× trËt tù thÞ trêng. Do cã c¬ chÕ siªu thÞ trêng mµ cÇn ph¶i hoµn thiÖn trËt tù thÞ trêng, coi ®©y lµ ®iÒu kiÖn cÇn. TÝnh kh«ng hoµn chØnh cña thÞ trêng Kh«ng thÓ tù ®iÒu tiÕt c¸c m©u thuÉn x· héi do biÝen ®éng kinh tÕ hay do sù suy tho¸i cña mét sè ngµnh s¶n xuÊt.n¶y sinh tÊt yÕu trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Do vËy, ph¶i cÇn tíi chÝnh s¸ch ®iÒu tiÕt ®Ó gi¶m bít hay lo¹i trõ c¸c m©u thuÉn nµy.

Nhîc ®iÓm cña c¬ chÕ thÞ trêng Kh«ng gi¶i quyÕt ®îc tríc nh÷ng biÕn ®éng kh«ng dù ®o¸n ®îc nh khñng ho¶ng, c¶i tiÕn kü thuËt hay sù chuyÓn dÞch vÒ c¬ cÊu mµ chØ riªng chÝnh s¸ch ®iÒu tiÕt ë ®iÓm 2 còng cha ®¸p øng ®Çy ®ñ. V× vËy bªn c¹nh chÝnh s¸ch vÜ m« ®èi víi biÕn ®éng kinh tÕ, cÇn ph¶i cã c¶i c¸ch chÕ ®é phï hîp víi c¬ cÊu kinh tÕ míi vµ cÇn cã c¶ sù can thiÖp cña chÝnh phñ ë tÇm vÜ m«. Sù lÖch l¹c cña ®iÒu kiÖn cÇn B¶n th©n c¬ chÕ thÞ trêng bÞ lÖch l¹c do tÝnh kh«ng hoµn chØnh cña th«ng tin hoÆc do sù ph©n bæ kh«ng ®Òu vÒ vèn, kü thuËt, tµi nguyªn. §Æc biÖt ë c¸c níc ®ang ph¸t 3 triÓn rÊt thiÕu yÕu tè s¶n xuÊt cÇn thiÕt cho sù ph¸t triÓn nh: vèn, kü thuËt, nh©n tµi.

V× vËy, cÇn cã sù can thiÖp cña chÝnh s¸ch mang tÝnh bæ sung vµ hoµn thiÖn nh»m ng¨n ngõa, uèn n¾n nh÷ng chç lÖch l¹c vµ t¨ng cêng cho nh÷ng kh©u thiÕu nh v©y. * Nh vËy, ®Ó kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ cña thÞ trêng, cÇn cã bµn tay v« h×nh cña chÝnh phñ. VÒ lÜnh vùc c«ng nghiÖp, c¸c chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp cã vai trß to lín trong viÖc n©ng cao vÞ thÕ cña c«ng nghiÖp trong nÒn kinh tÕ. Song, chÝnh s¸ch vµ thÞ trêng lu«n lu«n cÇn bæ sung vµ hoµn thiÖn cho nhau.

Kh¸i niÖm chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp 1. ChÝnh s¸ch c«ng nghiÖp lµ g×? ChÝnh sách công nghiệp là một khái niệm mới xuất hiện cách đây chỉ vài chục năm, cho đến nay vẫn chưa được thống nhất. Bởi vì, nó được hiểu và giải thích theo các cách khác nhau. nhưng trong khuôn khổ ®Ò tµi này, chính sách công nghiệp ®îc ®Þnh nghÜa nh sau: Chính sách công nghiệp là công cụ của Chính phủ nhằm đạt được mục tiêu phát triển cụ thể của ngành công nghiệp và của toàn bộ nền kinh tế.

Chính sách công nghiệp đặt trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế là tập hợp hàng loạt các công cụ chính sách nhằm thúc đẩy năng suất lao động, hiệu quả hoạt động của ngành công nghiệp, của nền kinh tế và tạo ra nhiều việc làm. Chính sách công nghiệp có thể bao gồm chính sách cạnh tranh, chính sách phát triển vùng kinh tế trọng điểm, định chế khuyến khích chuyển giao khoa học và công nghệ, đầu tư và xúc tiến xuất khẩu, phát triển nguồn nhân lực và các hình thức hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Như vậy, chính sách công nghiệp bao gồm mọi hoạt động nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp phát triển, với hai thành tố cơ bản: sự can thiệp chức năng và can thiệp có trọng điểm. Sự can thiệp chức năng nhằm khắc phục những nhược điểm của cơ chế thị trường nhưng không tạo ra những ưu thế cho chủ thể kinh tế khác.

Sự 4 can thiệp có trọng điểm được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho những hoạt động cụ thể nhằm khắc phục những khiếm khuyết trong phân bổ nguồn lực của nền kinh tế. Trong thực tiễn, chính sách công nghiệp sẽ tác động và ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Trong thực tế, mục tiêu chung của nền kinh tế là đến năm 2020 nước ta sẽ trở thành một nước công nghiệp. Do đó tốc độ phát triển công nghiệp phải đạt cao trên 13% trong nhiều năm và năm 2020 công nghiệp phải chiểm 45% GDP.

Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp Chính sách phát triển công nghiệp có thể bao gồm, nhưng không nhất thiết phải giới hạn theo những nội dung cơ bản sau: – Đánh giá và điều chỉnh mục tiêu phát triển ngành và cơ cấu công nghiệp. – Phân tích tình hình của ngành công nghiệp và tác động của nó đối với nền kinh tế, đặc điểm môi trường cạnh tranh, nguồn nhân lực và hoạt động kinh doanh. – Xác định các xu hướng thay đổi của nền kinh tế. – Định vị nguồn nhân lực, kinh doanh và cộng đồng trong môi trường quốc tế.

– Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của ngành và các ngành công nghiệp cơ bản. Thiết kế các chương trình và công cụ để nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn ngành (phát triển nguồn nhân lực qua đào tạo, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, chính sách về vốn và công nghệ) 1. Nh÷ng c«ng cô cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp Nh÷ng c«ng cô sau ®©y ®îc sö dông trong chÝnh s¸ch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp: -Nh÷ng quy chÕ luËt ph¸p 5 -Cung cÊp th«ng tin th«ng qua “c¸c dù b¸o” vÒ t¬ng lai vµ nh÷ng ®êng lèi chØ ®¹o -Nh÷ng biÖn ph¸p khuyÕn khÝch gi¸n tiÕp th«ng qua hÖ thèng thuÕ vµ c¸c thÓ chÕ tµi chÝnh cña chÝnh phñ Do mçi c«ng cô chÝnh s¸ch ®Òu cã mÆt yÕu vµ mÆt m¹nh, nªn nã ®îc lùa chän tuú theo viÖc nã cã thÓ ®¸p øng mét c¸ch hiÖu qu¶ tíi møc nµo c¸c môc tiªu chÝnh s¸ch quèc gia. Trªn thùc tÕ ngêi ta hay phèi hîp sö dông mét vµi c«ng cô chÝnh s¸ch.

ph©n lo¹i chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp Cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp kh¸c nhau, díi ®©y ®Ò cËp 2 c¸ch ph©n lo¹i 1. Ph©n lo¹i dùa trªn c¬ chÕ thÞ trêng vµ ph©n bæ tèi u c¸c nguån lùc. Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp ®îc chia thµnh: - Nh÷ng chÝnh s¸ch lµm ¶nh hëng ®ªn c¬ cÊu c«ng nghiÖp cña mét quèc gia - b¶o vÖ vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp ®Æc biÖt, vµ phèi hîp viÖc chuyÓn giao c¸c nguån lùc gi÷a c¸c ngµnh c«ng nghiÖp víi nhau b»ng c¸ch can thiÖp vµo viÖc ®Þnh gi¸ xuÊt nhËp khÈu, ®Çu t trùc tiÕp vµ cã nh÷ng khuyÕn khÝch vÒ tµi chÝnh nh trî cÊp vµ thuÕ. - Nh÷ng chÝnh s¸ch lµm thóc ®Èy sù ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ t¨ng cêng sù phæ biÕn th«ng tin – söa ch÷a nh÷ng c¸i gäi lµ “nh÷ng thÊt b¹i cña thÞ trêng” vµ khuyÕn khÝch viÖc ph©n bæ c¸c nguån lùc theo ®Þnh híng ®· ®Þnh b»ng c¸ch thóc ®Èy sù ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ cung cÊp nh÷ng th«ng tin ®óng ®¾n vÒ thÞ trêng vµ triÓn väng cña cÇu.

6 - Nh÷ng chÝnh s¸ch nh»m thóc ®Èy phóc lîi kinh tÕ dùa trªn sù can thiÖp trùc tiÕp vµo viÖc tæ chøc cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp riªng biÖt phèi hîp víi viÖc ph©n bæ c¸c nguån lùc vµ c¶i thiÖn sù c¹nh tranh trong ph¹m vi c¸c ngµnh c«ng nghiÖp riªng biÖt b»ng c¸ch t¹o nªn nh÷ng kiÎu “híng dÉn hµnh chÝnh” kh¸c nhau nh»m chèng l¹i suy tho¸i vµ t¹o ®iÒu kiÖn tæ chøc l¹i c«ng nghiÖp. - Nh÷ng chÝnh s¸ch nh»m chØ râ ngµnh c«ngnghiÖp ®· t¸c ®éng nh thÕ nµo ®Õn m«i trêng bªn ngoµi – hiÓu râ ®îc triÓn väng cña quèc gia, khu vùc còng nh tõng c¸ nh©n, bao gåm viÖc thóc ®Èy c¸c c«ng ty võa vµ nhá vµ c«ng nghiÖp ®Þa ph¬ng, thóc ®Èy qu¸ tr×nh t¹o c«ng ¨n viÖc lµm trong vµ chuyÓn giao c¸c ngµnh c«ng nghiÖp sang c¸c ®Þa ph¬ng kh¸c, híng dÉn ®Ó hç trî viÖc ng¨n ngõa « nhiÔm vµ tiÕt kiÖm n¨ng lîng, nh÷ng h¹n chÕ xuÊt khÈu tù nguyÖn nh»m ®èi phã víi nh÷ng xung ®ét vÒ mËu dÞch. Ph©n lo¹i dùa trªn c¸c môc tiªu thùc tiÔn cña c¸c chÝnh s¸ch Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp ®îc chia thµnh: - Nh÷ng chÝnh s¸ch hç trî c¸c ngµnh c«ng nghiÖp. - Nh÷ng chÝnh s¸ch vÒ tæ chøc c«ng nghiÖp.

- Nh÷ng chÝnh s¸ch vÒ ®iÒu chØnh c«ng nghiÖp. - Nh÷ng chÝnh s¸ch kh¸c – vÝ dô nh÷ng chÝnh s¸ch nh»m thóc ®Èy sù ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ tiÕt kiÖm n¨ng l- îng. 7 Ch¬ng 2: thùc tr¹ng thùc hiÖn chÝnh s¸ch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp viÖt nam 2. Nh÷ng mÆt ®¹t ®îc trong viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp Điểm lại lịch sử phát triển công nghiệp VN, chính sách công nghiệp của VN đã giữ vai trò quan trọng trong việc hoàn thành trọng trách trong nền kinh tế theo từng thời điểm lịch sử.

Từ chính sách xây dựng một nền công nghiệp tự lập tự cường dựa trên việc “ưu tiên công nghiệp nặng một cách hợp lý” trong thời kỳ đầu kiến thiết đất nước. Sau đó đến “thúc đẩy công nghiệp nhẹ cho xuất khẩu” ở giai đoạn từ cuối những năm 80 sang đầu những năm 90. Đặc biệt, từ giữa những năm 90 lại đây, các chính sách ngày càng thể hiện quyền tự chủ của các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế được thừa nhận bình đẳng, tự do kinh tế được mở rộng, mối quan hệ kinh tế đa phương được thiết lập. Những tiền đề này cho phép nền công nghiệp của 8 VN phát triển khá nhanh (tốc độ tăng trưởng bình quân ngành công nghiệp giai đoạn 1986 – 1990 là 6,07%, liên tục tăng và đến giai đoạn 2001 – 2005 đạt 15,7% năm).

VN đã thuộc vào nhóm nước có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực, trong đó công nghiệp là động lực tăng trưởng chính. ChÝnh s¸ch c«ng nghiÖp ®· t¹o ®µ cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn trªn mét sè mÆt cô thÓ nh sau: 2. S¶n xuÊt t¨ng trëng cao, æn ®Þnh vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt cã tiÕn bé. Chính sách công nghiệp từ sau đổi mới đã giúp cho sản xuất công nghiệp có tốc độ tăng trương bình quân cao.

Giai đoạn 2001-2005, giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân 16%/năm; giá trị gia tăng bình quân 10,1%; tỷ lệ đóng góp vào tăng trưởng tăng từ 36,7% lên 4%. nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 2006-2010 đạt 7,5-8%, ngành công nghiệp đặt chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2010, tỷ trong công nghiệp-xây dựng chiếm 43-44% GDP cả nước. Nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp cã c«ng nghÖ cao (gåm s¶n xuÊt thiÕt bÞ m¸y mãc, s¶n xuÊt thiÕt bÞ ®iÖn, ®iÖn tö, s¶n xuÊt ph¬ng tiÖn vËn t¶i.) cã xu híng t¨ng nhanh nhÊt, t¨ng b×nh qu©n 14. TiÕp theo lµ c¸c ngµnh cã c«ng nghÖ trung b×nh (ho¸ chÊt, cao su, s¶n xuÊt kim lo¹i.