CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA QUỸ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG 1. CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA QUỸ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG 1. Đầu tư phát triển a. Khái niệm và phân loại đầu tư phát triển * Đầu tư là hoạt động bỏ vốn trong hiện tại nhằm mục đích thu được lợi nhuận cho người đầu tư và các mục tiêu đầu tư khác trong tương lai.
Trong thực tế tồn tại 3 loại hoạt động đầu tư là đầu tư tài chính, đầu tư thương mại, đầu tư phát triển. - Đầu tư tài chính: Là loại đầu tư trong đó người có tiền bỏ tiền ra cho vay hoặc mua các giấy tờ có giá để hưởng lãi suất định trước (gửi tiết kiệm, mua trái phiếu chính phủ), hoặc lãi suất tuỳ thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ quan phát hành. Đầu tư tài chính không tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế (nếu không xét đến quan hệ quốc tế trong lĩnh vực này), mà chỉ làm tăng giá trị tài chính của tổ chức, cá nhân đầu tư. Với sự hoạt động của hình thức đầu tư tài chính, vốn bỏ ra đầu tư được lưu chuyển dễ dàng, khi cần có thể rút ra một cách nhanh chóng (rút tiết kiệm, chuyển nhượng trái phiếu, cổ phiếu cho người khác).
Điều đó đã khuyến khích người có tiền bỏ tiền ra để đầu tư. Đây là một trong những nguồn cung cấp vốn quan trọng cho đầu tư phát triển. - Đầu tư thương mại: Là loại đầu tư trong đó người có tiền bỏ tiền ra để mua hàng hoá, sau đó bán với giá cao hơn nhằm thu lợi nhuận do chênh lệch giá khi mua và khi bán. Loại đầu tư này cũng không tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế (nếu không xét đến ngoại thương), mà chỉ làm tăng tài sản tài Luan van 9 chính của người đầu tư trong quá trình mua đi bán lại, chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá giữa người bán với người đầu tư và người đầu tư với khách hàng của họ.
Tuy nhiên, đầu tư thương mại có tác dụng thúc đẩy quá trình lưu thông của cải vật chất do đầu tư phát triển tạo ra, từ đó thúc đẩy đầu tư phát triển, tăng thu cho ngân sách, tăng tích luỹ vốn cho phát triển sản xuất, kinh doanh dịch vụ và nền sản xuất xã hội. - Đầu tư phát triển: là đầu tư tài sản vật chất và sức lao động, trong đó người có tiền bỏ tiền ra để tiến hành các hoạt động nhằm tăng thêm hoặc tạo ra tài sản mới cho mình và nền kinh tế, từ đó làm tăng tiềm lực sản xuất kinh doanh và mọi hoạt động sản xuất khác, là điều kiện chủ yếu tạo việc làm, nâng cao đời sống của mọi người dân trong xã hội. Đó chính là việc bỏ tiền ra để xây dựng, sửa chữa nhà cửa và kết cấu hạ tầng, mua sắm trang thiết bị, bồi dưỡng đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện các chi phí thường xuyên gắn liền với sự hoạt động của các tài sản này nhằm duy trì hoặc tăng thêm tiềm lực hoạt động của các cơ sở đang tồn tại, bổ sung tài sản và tăng thêm tiềm lực của mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước. Ba loại đầu tư trên luôn tồn tại và có mối quan hệ tương hỗ với nhau, trong đó đầu tư phát triển là cơ bản nhất, tạo tiền đề để tăng tích lũy, phát triển hoạt động đầu tư tài chính và đầu tư thương mại.
Đầu tư phát triển là điều kiện tiên quyết cho sự ra đời, tồn tại và tiếp tục phát triển của mọi cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ. Bên cạnh đó, đầu tư tài chính và đầu tư thương mại hỗ trợ và tạo điều kiện để tăng cường đầu tư phát triển. * Phân loại đầu tư phát triển - Nếu phân theo tính chất đầu tư: + Đầu tư theo chiều rộng: là hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản nhằm hình thành các công trình mới. Hình thức đầu tư này có ý nghĩa quyết Luan van 10 định trong việc thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhưng đòi hỏi nhiều vốn đầu tư, trình độ công nghệ và quản lý mới.
+ Đầu tư theo chiều sâu: là hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản nhằm cải tạo, mở rộng, nâng cấp, hiện đại hóa, đồng bộ hóa dây chuyền sản xuất, dịch vụ trên cơ sở các công trình đã có sẳn. Ý nghĩa của nó là đòi hỏi ít vốn, thời gian thu hồi vốn nhanh, công nhân và cán bộ quản lý đã quen công việc. Đây là hình thức đầu tư được ưu tiên đối với các nước đang phát triển trong điều kiện thiếu vốn, công nghệ và quản lý. - Nếu phân theo nguồn vốn của dự án: + Đầu tư từ vốn ngân sách nhà nước.
+ Đầu tư từ vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh. + Đầu tư từ vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước. + Đầu tư từ vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước. + Đầu tư từ các nguồn vốn khác: Vốn tự huy động của chủ đầu tư, vốn liên doanh, vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài.
- Nếu phân theo góc độ tái sản xuất tài sản cố định: + Đầu tư xây dựng mới. + Đầu tư xây dựng mở rộng. + Đầu tư cho xây dựng để cải tạo, nâng cấp. + Đầu tư xây dựng lại (đầu tư thay thế khi công trình hết niên hạn sử dụng).
Vai trò của đầu tư - Đầu tư vừa tác động đến tổng cung, vừa tác động đến tổng cầu. Về mặt cầu, đầu tư chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng cầu của nền kinh tế. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, đầu tư thường chiếm khoảng từ 24% đến 28% trong cơ cấu tổng cầu của tất cả các nước trên thế giới. Tác động của Luan van 11 đầu tư vào tổng cầu là ngắn hạn.
Với tổng cung chưa kịp thay đổi, sự tăng lên của đầu tư làm cho tổng cầu tăng. Về mặt cung: Đầu tư sẽ dẫn đến tăng vốn sản xuất, làm tăng khả năng sản xuất của nền kinh tế. Sản xuất phát triển là nguồn gốc cơ bản để tăng tích luỹ, phát triển kinh tế xã hội, tăng thu nhập cho người lao động, nâng cao đời sống của mọi thành viên trong xã hội - Đầu tư tác động đến tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế. Đầu tư phát triển không những làm gia tăng tài sản của cá nhân nhà đầu tư, mà còn trực tiếp làm gia tăng tài sản vật chất cho nền kinh tế, có tác động rất mạnh mẽ đến phát triển kinh tế.
- Đầu tư tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, góp phần hình thành một cơ cấu kinh tế hợp lý. Đầu tư và nhất là đầu tư phát triển có tác động rất lớn đến sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo ngành nghề hoặc lănh thổ. Kinh nghiệm của các nước trên thế giới cho thấy, con đường để đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh là tăng cường đầu tư nhằm tạo ra sự tăng trưởng nhanh ở khu vực công nghiệp và dịch vụ. Đối với các ngành nông, lâm, thuỷ sản, do những hạn chế về đất đai và các khả năng sinh học, để đạt được tốc độ tăng trưởng cao là rất khó khăn.
Như vậy, chính sách đầu tư quyết định quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở các quốc gia nhằm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinh tế. Đối với cơ cấu lănh thổ, đầu tư có tác dụng giải quyết những mất cân đối về phát triển giữa các vùng lănh thổ, đưa những vùng yếu kém phát triển, thoát khỏi tình trạng đói nghèo; phát huy tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên, địa thế, kinh tế, chính trị. của những vùng có khả năng phát triển nhanh hơn, làm bàn đạp thúc đẩy những vùng khác cùng phát triển. - Đầu tư góp phần tăng cường khả năng khoa học và công nghệ.
Luan van 12 Công nghệ là trung tâm của công nghiệp hoá. Hai con đường cơ bản để phát triển công nghệ là tự nghiên cứu phát minh ra công nghệ và nhập từ nước ngoài. Dù tự nghiên cứu hay nhập từ nước ngoài đều cần phải có tiền, cần phải có vốn đầu tư. Mọi phương án đổi mới công nghệ không gắn với nguồn vốn đầu tư sẽ là những phương án không khả thi.
Đầu tư là điều kiện tiên quyết của sự phát triển và tăng cường khả năng công nghệ. Cho vay đầu tư của Nhà nước Cho vay đầu tư là một hình thức tín dụng đầu tư của Nhà nước nhằm hỗ trợ những dự án đầu tư phát triển của các thành phần kinh tế thuộc một số ngành, lĩnh vực, chương trình kinh tế lớn của Nhà nước và các vùng khó khăn cần khuyến khích đầu tư, theo chiến lược phát triển kinh tế hàng năm. Cho vay đầu tư là một loại hình cho vay quan trọng không chỉ đối với tổ chức tài chính cho vay mà còn đối với nền kinh tế quốc dân, vì mục đích của nó là tài trợ cho hoạt động đầu tư phát triển nhằm tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, làm tăng tiềm lực sản xuất kinh doanh và mọi hoạt động xă hội khác, là điều kiện chủ yếu để tạo việc làm, nâng cao đời sống của mọi người trong xă hội. Bởi vậy, trong chiến lược phát triển, Nhà nước rất quan tâm đến loại hình cho vay này, nhất là cho vay đầu tư trong tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước.
Chủ thể tham gia cho vay đầu tư gồm có Nhà nước và các định chế tài chính do Nhà nước ủy quyền. Cho vay đầu tư thể hiện ra ngoài với hình thức là sự vay mượn tạm thời một số vốn nhất định, nhưng về bản chất, nó chứa đựng những mối quan hệ giữa Nhà nước và các chủ thể khác của nền kinh tế, trong đó, Nhà nước đóng vai trò điều hành vĩ mô đối với nền kinh tế và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý xă hội. Đối tượng được vay đầu tư là chủ đầu tư có dự án đầu tư thuộc Danh mục các dự án vay vốn tín dụng đầu tư do Nhà nước quy định. Luan van 13 Cho vay đầu tư khác với các loại hình cho vay khác ở chính sách ưu đăi giành cho các đối tượng được hưởng, như chính sách lăi suất, thời gian vay vốn, thời gian ân hạn và các điều kiện về tài sản đảm bảo tiền vay.