CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ PHÁT TRIEN CAY XANH ĐÔ THỊ 1. Tổng quan về phát triển cây xanh đô thị Khái niệm đô thi: Đô thị là điểm tập trung dân cư với mật độ cao, chủ yếu là lao động phi nông nghiệp, có hạ tầng cơ sở thích hợp, là trung tâm tổng hợp hay trung tâm chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của cả nước, của một miền lãnh thổ, của một tỉnh, của một huyện hoặc một vùng. Khái niệm cây xanh: Cây xanh là lá phổi xanh của trái đất, nó là một trong những yếu tố quan trọng của môi trường sống và cân bằng môi trường xung quanh. Cây xanh là bao gồm tất cả các loài thực vật có môi trường sống khác nhau trong vùng địa lý và chúng có khả năng quang hợp.
Khái niệm cây xanh đô thi: Theo Nghị định SỐ : 64/2010/NĐ-CP, khái niệm cây xanh đô thị được hiểu như sau: “Cây xanh đô thị là cây xanh sử dụng công cộng, cây xanh sử dụng hạn chế và cây xanh chuyên dụng trong đô thị”. Đặc điểm và phân loại cây xanh đô thị: 1. Đặc điểm cây xanh đô thị Cây xanh đô thị là yếu tố quan trọng giúp tăng giá trị thẩm mỹ cho cảnh quan đô thị. Do gắn liền với khu vực đô thị thế nên cây xanh đô thị có những đặc điểm khác biệt như: Thứ nhất, cây xanh đô thị gắn liền với địa bàn đô thị Ảnh hưởng của môi trường sống đã tác động đến việc trồng và chăm sóc cây xanh tạo nên sự khác biệt giữa cây xanh đô thị và cây xanh được trồng ở nông thôn.
Tại khu vực đô thị việc trang và chăm sóc cây xanh phải tuân thủ theo những quy định chặt chẽ về chiều cao kích thước, khoảng cách giữa các cây, tán cây,. ngoài ra phải phù hợp với quy hoạch của cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. Thứ hai, cây xanh đô thị phải phù hợp với kiến trúc, cảnh quan đô thị Thiết kế cảnh quan đô thị gắn với quy hoạch giao thông, quy hoạch sử dụng đất,. dé nâng tầm cảnh quan đô thị ngoài ra không thể thiếu việc thiết kế quy hoạch cây xanh do cây xanh giúp cảnh quan đô thị trở nên đẹp hơn.
Thứ ba, Cây xanh đô thị chủ yếu do nhà nước trồng 10 Theo thống kê khác với ở nông thôn hơn 80% lượng cây xanh là do người dân trồng, số ít còn lại được trồng bởi cơ quan nhà nước như khu vực UBND, bưu điện, ngân hàng,. thì đối với khu vực đô thị cây xanh đều được nhà nước trồng va chăm sóc. Cây xanh đô thị được trồng chủ yếu ở các khu vực công cộng, các tuyến đường lớn, công viên, trụ sở làm việc nhà nước,. dưới sự quản lý trực tiếp của nhà nước hoặc các đơn vị được nhà nước ủy quyền.
Tai các vùng đô thị diện tích sử dụng đất dé dân trồng cây rất ít do mật độ dân số ở các khu vực này khá đông. Phân loại cây xanh đô thị * Cây xanh sử dụng công cộng Cây xanh sử dụng công cộng là tất cả các loại cây xanh được trồng trên đường phố và ở khu vực sở hữu công cộng (công viên, vườn thú, vườn hoa, vườn dạo, thảm cỏ tại dải phân làn, các đài tưởng niệm, quảng trường) phục vụ trực tiếp cho đô thị theo nhu cầu vui chơi giải trí, sinh hoạt văn hóa, rèn luyện thân thé và mỹ quan đô thị. Gồm các loại: - Các dải cây xanh thành phố: thường được trồng theo các phố lớn ở 2 bên hoặc ở khoảng giữa tuyến đường. Hình thức này còn được tổ chức trên các tuyến đi bộ chính trong khu ở, trên các trục trung tâm đi bộ có xen kẽ các kiến trúc nhỏ ghế đá nghỉ chân.
- Cây xanh trong công viên thành phố: là loại hình cây xanh chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống cây xanh thành phố. Tùy theo điều kiện địa hình cho phép, công viên có thể bố trí đều trong khu dân cư và ở những nơi có địa hình cảnh quan thiên nhiên đẹp. Công viên là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, giải trí nghi ngơi, thể thao, rèn luyện thân thé. - Các vườn hoa: là khuôn viên nhỏ hẹp kết hợp với các quảng trường công cộng thành phố và các công trình kiến trúc nhỏ, làm tăng vẻ đẹp của tổng thể kiến trúc đô thị.
Đây cũng là chỗ dừng chân, ngắm cảnh đô thị. * Cây xanh sử dụng hạn chế Đây là khu cây xanh công cộng nhưng chỉ phục vụ hạn chế cho một số đối tượng mang tính chuyên dùng như cây xanh trong khu trường học, bệnh viện, khu công nghiệp. * Cây xanh có chức năng đặc biệt Là khu cây xanh tổ chức theo nhu cầu riêng của quy hoạch. Bao gồm các khu cây xanh mang tính chất nghiên cứu khoa học, vườn thực vật, vườn thú, 11 vườn ươm cây, các khu cây xanh cách lý bảo vệ, chống gió bão, gió nóng, gió bụi.
*Cây xanh chuyên dụng Là cây xanh cách ly đường giao thông, cách ly hành lang lưới điện, cách ly khu công nghiệp, khu chế xuất, khu bệnh viện, dọc bờ mương, sông tiêu thoát nước, vườn nghiên cứu thực vật, vườn ươm, cây phục vụ nghiên cứu khoa học. Vai trò của cây xanh đô thị Môi trường đô thị đang bị tác động không nhỏ bởi khói bụi từ các khu công nghiệp, chat thải sinh hoạt và tiếng Ồn.gây nên tình trang ô nhiễm nghiêm trọng, do tập trung đông dân cư và mật độ phương tiện giao thông cao. Ngoài việc môi trường bị ô nhiễm thì sự biến đổi khí hậu cũng đang là vấn đề gây nhức nhối trên toàn cầu, để cải thiện tình trạng này thì biện pháp trỒng cây xanh tại khu vực đô thị là vô cùng cần thiết. Cây xanh đô thị đem lại nhiều lợi ích như: 1.
Góp phan tạo cảnh quan không gian xanh cho đô thị Cây xanh đô thị đem lại giá trị tham mỹ trong kiến trúc và trang trí cảnh quan. Tại các khu vực công cộng như công viên, đường phố, bệnh viện, trường học. cây xanh làm tăng thêm vẻ đẹp cho cảnh quan nơi đây. Việc kết hợp với nghệ thuật thiết kế tạo hình từ việc trồng, chăm sóc, cắt tỉa, tạo hình cây xanh tạo sự đa dạng về chủng loại và màu sắc.
Với màu xanh chủ đạo những khoảng xanh giúp cho không gian mang một diện mạo mới, mát mẻ đặc biệt vào mùa hè oi bức tại khu vực đô thị đông dân cư này. Điều hòa nhiệt độ Ngoài việc tạo ra mỹ quan đô thị cây xanh còn có tác dụng điều hoà nhiệt độ bằng ngăn chặn bức xạ mặt trời ước tính trung bình có thể ngăn tới 80% lượng bức xạ mặt trời truyền tới. Nhờ vào quá trình thoát hơi nước từ mặt lá và thân cây cung cấp độ ẩm cho không khí. Cây xanh trở thành bóng râm chống lại quá trình lưu trữ nhiệt lượng bằng cách chắn ánh nắng trực tiếp chiếu xuống mặt đường.
Do đó nhiệt độ dưới tán cây lớn thường thấp hơn những khu vực bi nắng chiếu trong vùng đô thi từ 5 — 8°C. Theo nghiên cứu khoa học chỉ ra, một cây xanh trưởng thành hấp thụ được 200 đến 290 lít nước trong 1 năm tương đương với việc giảm 50% nhu cầu sử dụng điều hoà 12 tiết kiệm được các nguồn năng lượng khác. Tuy nhiên tùy thuộc vào từng loại cây nên khả năng điều hoà không khí khác nhau và sẽ thay đổi theo thời gian. Cây xanh giảm ô nhiễm không khí - Trong không khí lượng CO2 chiếm 0,03%, tuy nhiên do mật độ dân cư đông và lưu lượng giao thông cao cho nên hàm lượng CO2 luôn đạt ở mức cao gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Do cây xanh có khả năng hấp thụ khí CO2 và thải ra khí O2 trong quá trình quang hợp góp phan làm thay đổi môi trường không khí. Cây xanh giảm bót tiếng Ôn Cây xanh có tác dụng giảm tiếng Ồn bởi các sóng âm thanh được hấp thụ bởi lá cây. Ở nhiều thành phố lớn muốn giảm tiếng ồn đến từ các phương tiện giao thông, tỪ các công trình xây dựng,. người ta trồng nhiều cây xanh ở hai bên đường, sử dụng cây xanh để phân làn đường để cho cây hấp thụ giảm thiểu tiếng ồn.
Vì nó có khả năng hấp thụ 27% âm lượng, 73% âm lượng khuếch tán và phan xạ di xa. Tan cây dày đặc có khả năng hấp thụ âm thanh lớn, nhất là khoảng cách 5 - 10m khả năng giảm tiếng 6n mạnh nhất. Theo thực nghiệm khoa học cho thấy dải cây xanh rộng 10m có thể giảm 30% tiếng On, rộng 20m có thể giảm 40% tiếng ồn. Các tuyến phố được trồng cây xanh theo dải dày đặc có độ giảm tiếng ồn lên tới 5 lần so với đường phố không có cây xanh.
Các vai trò khác Ngoài những lợi ích trên cây xanh còn có tác dụng để kiểm soát giao thông, cải thiện sức khỏe của con người bởi sự thanh lọc không khí, tạo cơ hội về kinh tế vì những cây lâu năm có giá trị kinh tế rất cao. Ở các tuyến đường lớn cây xanh giúp phân làn đường vừa mang tính thẩm mỹ mà định hướng đường đi cho tuyến đường. Hàng cây bên đường có tác dụng định hướng tốt nhất vào ban đêm do dự phản chiếu từ các vạch kẻ đường. Cây xanh còn giúp chúng ta nhận biệt rõ nét nhất về sự biến đổi giữa các mùa.
Ở các công viên cây xanh giúp xoa dịu tâm trạng, cải thiện tâm trạng tốt.4 Quy hoạch phát triển Cây xanh đô thị: 1.1 Khái niệm quy hoạch đô thị, quy hoạch cây xanh đô thị Khái niệm quy hoạch đô thị “Quy hoạch đô thị là hoạt động mà tổ chức các không gian, các kiến trúc, các cảnh quan đô thị, các hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở 13 để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị được thé hiện thông qua đồ án quy hoạch đô thị”. ( Căn cứ Luật quy hoạch đô thị ngày 17/6/2009) Khái niệm quy hoạch cây xanh đô thị - Quy hoạch cây xanh đô thị là một nội dung trong quy hoạch đô thị. - Trong quy hoạch chung đô thị phải xác định: chỉ tiêu đất cây xanh, tong diện tích đất cây xanh cho toàn đô thị, từng khu vực đô thị (khu vực mới; khu vực cũ, cải tạo và khu vực dự kiến phát triển), diện tích đất để phát triển vườn ươm và phạm vi sử dụng đất cây xanh đô thị.