Luận Văn Thạc Sĩ: Phát Triển Cao Su Góp Phần Thúc Đẩy Công Nghiệp Hóa Tây Nguyên Giai Đoạn 2011-2020

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích vai trò phát triển cao su trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa khu vực Tây Nguyên giai đoạn 2011-2020.

• Tác giả: Võ Hoàng An
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Trình
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Phát Triển Cao Su Góp Phần Thúc Đẩy Công Nghiệp Hóa Tây Nguyên (2011-2020)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và giới hạn phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CAO SU THIÊN NHIÊN TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA VÀ HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 1.1. Lý luận chung về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn
• 1.1.1. Khái niệm và bản chất công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 1.1.2. Khái niệm và bản chất công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn
• 1.1.3. Nội dung chủ yếu của công nghiệp hoá và hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
• 1.2. Vai trò của cây cao su trong quá trình phát triển kinh tế xã hội theo hướng CNH-HĐH
• 1.2.1. Tình hình phát triển cây cao su ở Việt Nam
• 1.2.2. Vai trò kinh tế-xã hội của cây cao su
• 1.3. Phát triển cây cao su ở một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.3.1. Tình hình phát triển cao su thiên nhiên trên thế giới
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm từ sự phát triển cây cao su của một số nước trên thế giới đối với quá trình phát triển cây cao su ở Việt Nam
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÂY CAO SU TRONG QUÁ TRÌNH CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP VÀ NÔNG THÔN Ở KHU VỰC TÂY NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2005-2010
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội Tây Nguyên ảnh hưởng đến phát triển cây cao su
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên của các tỉnh Tây Nguyên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế-xã hội của các tỉnh Tây Nguyên
• 2.2. Thực trạng phát triển cao su thiên nhiên ở Tây Nguyên trong giai đoạn 2005-2010
• 2.2.1. Thực trạng phát triển cây cao su ở tỉnh Gia Lai
• 2.2.2. Thực trạng phát triển cây cao su ở tỉnh Đắk Lắk
• 2.2.3. Thực trạng phát triển cao su tỉnh Đắk Nông
• 2.2.4. Thực trạng phát triển cao su ở tỉnh Kon Tum
• 2.2.5. Thực trạng phát triển cao su ở tỉnh Lâm Đồng
• 2.3. Phát triển cây cao su trong quá trình thúc đẩy CNH, HĐH trên địa bàn Tây Nguyên
• 2.3.1. Phát triển cây cao su đã góp phần hình thành khu vực sản xuất hàng hóa lớn để thúc đẩy kinh tế phát triển
• 2.3.2. Phát triển cao su góp phần tạo việc làm, đặc biệt là người đồng bào DTTS làm thay đổi tập quán canh tác
• 2.3.3. Phát triển cây cao su góp phần xóa đói, giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người lao động
• 2.3.4. Phát triển cao su góp phần thúc đẩy quá trình ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, hợp lý hóa trong sản xuất
• 2.3.5. Phát triển cao su góp phần thúc đẩy phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng về giao thông, điện, nước, giáo dục, văn hóa và y tế
• 2.3.6. Phát triển cao su góp phần bảo vệ môi trường sinh thái
• 2.4. Những mặt hạn chế của phát triển cây cao su trong sự nghiệp CNH, HĐH trên địa bàn Tây Nguyên
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT TRIỂN CAO SU GÓP PHẦN THÚC ĐẨY QUÁ TRÌNH CNH-HĐH NÔNG NGHIỆP VÀ NÔNG THÔN Ở KHU VỰC TÂY NGUYÊN ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển cao su ở Tây Nguyên giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn đến 2020
• 3.1.1. Quan điểm phát triển
• 3.1.2. Định hướng phát triển
• 3.2. Các giải pháp chủ yếu phát triển cao su đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn vùng Tây Nguyên thời gian tới
• 3.2.1. Nhóm giải pháp vĩ mô
• 3.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể
• 3.3. Kiến nghị đối với nhà nước
• 3.4. Kiến nghị đối với các tỉnh thuộc địa bàn Tây Nguyên
• 3.5. Kiến nghị đối với ngành cao su
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Cao Su Tại Tây Nguyên 2011 2020

Phát triển cây cao su tại Tây Nguyên đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa khu vực này. Từ năm 2011 đến 2020, ngành cao su không chỉ đóng góp vào nền kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Việc phát triển bền vững cây cao su không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.

1.1. Tình Hình Phát Triển Cao Su Tại Tây Nguyên

Trong giai đoạn 2011-2020, diện tích trồng cao su tại Tây Nguyên đã tăng đáng kể, với nhiều dự án đầu tư từ cả nhà nước và tư nhân. Điều này đã tạo ra một thị trường cao su sôi động, giúp nâng cao giá trị kinh tế cho khu vực.

1.2. Vai Trò Của Cao Su Trong Kinh Tế Tây Nguyên

Cao su không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình. Ngành cao su đã góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Tây Nguyên.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Cao Su Tại Tây Nguyên

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển cao su tại Tây Nguyên cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, sự cạnh tranh từ các loại cây trồng khác và chính sách phát triển chưa đồng bộ đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành cao su.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Và Tác Động Đến Cao Su

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho việc trồng và chăm sóc cây cao su. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng mủ cao su.

2.2. Cạnh Tranh Với Các Loại Cây Trồng Khác

Sự phát triển của các loại cây trồng khác như cà phê, tiêu đã tạo ra áp lực cạnh tranh cho cây cao su. Người nông dân thường phải cân nhắc giữa lợi nhuận từ cao su và các loại cây trồng khác.

III. Phương Pháp Phát Triển Cao Su Bền Vững Tại Tây Nguyên

Để phát triển cao su bền vững, cần áp dụng các phương pháp canh tác hiện đại và thân thiện với môi trường. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất và chế biến cao su sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Trồng Cao Su

Việc áp dụng công nghệ sinh học và các phương pháp canh tác tiên tiến sẽ giúp tăng cường sức đề kháng cho cây cao su, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng mủ.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Và Hỗ Trợ Người Nông Dân

Cần có các chương trình đào tạo cho người nông dân về kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cao su. Hỗ trợ tài chính và kỹ thuật từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ cũng rất quan trọng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Cao Su

Nghiên cứu về phát triển cao su tại Tây Nguyên đã chỉ ra rằng ngành cao su không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển xã hội. Các dự án phát triển cao su đã tạo ra nhiều việc làm và cải thiện đời sống cho người dân.

4.1. Kết Quả Kinh Tế Từ Ngành Cao Su

Ngành cao su đã đóng góp một phần lớn vào GDP của khu vực Tây Nguyên, giúp nâng cao thu nhập cho người dân và tạo ra nhiều cơ hội việc làm.

4.2. Tác Động Xã Hội Của Ngành Cao Su

Phát triển cao su đã giúp cải thiện cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế tại các vùng nông thôn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Ngành Cao Su Tại Tây Nguyên

Ngành cao su tại Tây Nguyên có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ và đầu tư hợp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành này.

5.1. Định Hướng Phát Triển Cao Su Đến Năm 2025

Cần xây dựng các chiến lược phát triển cao su bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Ngành Cao Su

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật và đào tạo cho người nông dân để phát triển ngành cao su một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2010, ngành cao su Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc khi xuất khẩu đạt 782.200 tấn mủ với kim ngạch kỷ lục 2,388 tỷ USD, đưa nước ta vươn lên vị trí thứ tư thế giới về xuất khẩu và đóng góp khoảng 3,3% tổng giá trị xuất khẩu toàn quốc. Tuy nhiên, tại địa bàn chiến lược Tây Nguyên với tổng diện tích tự nhiên 54.474 km2 và chiếm 26% quỹ đất bazan màu mỡ của cả nước, tiềm năng kinh tế nông nghiệp vẫn chưa được khai phóng tương xứng; tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn trước năm 2006 vẫn ở mức cao trên 60%.

Vấn đề then chốt đặt ra cho khu vực Tây Nguyên là làm thế nào để phát huy tối đa lợi thế so sánh về điều kiện thổ nhưỡng, biến cây cao su trở thành đòn bẩy thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) nông nghiệp và nông thôn. Nghiên cứu này hướng đến mục tiêu luận giải cơ sở khoa học, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển sản xuất cao su thiên nhiên tại 5 tỉnh Tây Nguyên (Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Kon Tum, Lâm Đồng) giai đoạn 2005-2010, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và định hướng chiến lược cho giai đoạn 2011-2020.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ tiêu tăng trưởng cụ thể, nhằm nâng năng suất mủ cao su Tây Nguyên từ 1,32 tấn/ha tiệm cận mức bình quân cả nước là 1,69 tấn/ha, đồng thời tạo việc làm và chuyển dịch cơ cấu lao động bền vững cho hơn 433.000 thanh niên dân tộc thiểu số trong toàn vùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý luận về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn được xác định theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX. Quá trình này được định nghĩa là sự chuyển dịch căn bản cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, gắn kết chặt chẽ vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm gia tăng giá trị thặng dư.

Đồng thời, luận văn vận dụng lý thuyết phát triển vùng chuyên canh cây công nghiệp dài ngày kết hợp mô hình kinh tế chuỗi giá trị nông sản toàn cầu của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO 1963). Để tăng cường tính thực tiễn, tác giả tổng hợp khung mô hình quản lý và hỗ trợ cao su tiểu điền từ các quốc gia hàng đầu thế giới:

• Mô hình cơ quan phát triển đất và tái canh tập trung FELDA, RISDA của Malaysia (giúp tái canh hơn 1,4 triệu ha cao su).
• Mô hình đại điền hạt nhân NES của Indonesia.
• Quỹ hỗ trợ tái canh ORRAF của Thái Lan.
• Hội các nhà sản xuất cao su RPS tại Ấn Độ (giúp nước này dẫn đầu thế giới về năng suất với 1.760 kg/ha).

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi: Công nghiệp hóa nông nghiệp; Hiện đại hóa nông thôn; Cao su đại điền quốc doanh; và Cao su tiểu điền (CSTĐ) liên kết.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2005-2010. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA) và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG). Nguồn dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua phỏng vấn bán cấu trúc với cỡ mẫu gồm hơn 100 cán bộ quản lý, chuyên viên tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội của 5 tỉnh Tây Nguyên, cùng lãnh đạo 24 doanh nghiệp thành viên VRG.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất có chủ đích, tập trung vào các cơ quan ban ngành hoạch định chính sách và các đơn vị trực tiếp sản xuất kinh doanh cao su quy mô lớn trên địa bàn. Nghiên cứu áp dụng các phương pháp phân tích chính:

• Phương pháp thống kê mô tả: Phân tích thực trạng diện tích, sản lượng, năng suất và cơ cấu lao động.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp và lịch sử so sánh: Đánh giá quá trình phát triển của ngành cao su qua các mốc thời gian từ năm 1976 đến năm 2010.
• Phương pháp chuyên gia và quy nạp hệ thống: Đúc kết bài học quốc tế và đề xuất giải pháp đồng bộ.

Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm bảo đảm tính bao quát về mặt kinh tế lượng, đồng thời nắm bắt sâu sắc các yếu tố đặc thù về văn hóa - xã hội và tập quán canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, diện tích cao su Tây Nguyên tăng trưởng nhanh nhưng năng suất còn khoảng cách lớn so với các vùng chuyên canh khác. Đến năm 2009, tổng diện tích cao su Tây Nguyên đạt 159.378 ha, chiếm 23,6% diện tích cả nước, đứng thứ hai sau vùng Đông Nam Bộ (439.837 ha, chiếm 64,9%). Tuy nhiên, sản lượng khai thác của Tây Nguyên chỉ chiếm 17,2% toàn quốc, năng suất bình quân đạt 1,32 tấn/ha (tương đương 81,1% mức bình quân chung cả nước là 1,69 tấn/ha và thấp hơn mức 1,80 tấn/ha của Đông Nam Bộ).

Thứ hai, cơ cấu tổ chức sản xuất có sự chuyển dịch mạnh mẽ với sự bùng nổ của cao su tiểu điền. Năm 2009, diện tích cao su tiểu điền cả nước đạt 343.800 ha (chiếm 50,7%), lần đầu tiên vượt qua diện tích cao su đại điền (333.900 ha, chiếm 49,3%). Tại Tây Nguyên, mô hình tiểu điền phát triển với quy mô bình quân 2,4 ha/hộ, thu hút hàng chục nghìn hộ nông dân tham gia sản xuất hàng hóa.

Thứ ba, ngành cao su tạo bước đột phá trong giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho lao động địa phương. Riêng hệ thống doanh nghiệp thành viên của VRG đã giải quyết việc làm cho 89.469 người, trong đó có 8.906 lao động là người dân tộc thiểu số. Thu nhập bình quân của người lao động tăng từ 4,0 triệu đồng/tháng năm 2009 lên 7,0 triệu đồng/tháng năm 2010, tương ứng mức tăng 75%.

Thứ tư, phát triển cao su gắn liền với hoàn thiện kết cấu hạ tầng nông thôn và giảm nghèo bền vững. Giai đoạn 2005-2009, tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên giảm từ 63,7% xuống dưới 46%. Các đơn vị cao su đã đầu tư hàng nghìn km đường giao thông liên thôn, xây dựng 9 công trình thủy lợi với 3.600m kênh mương nội đồng và hỗ trợ 100% trẻ em trong độ tuổi đến trường.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch năng suất giữa Tây Nguyên (1,32 tấn/ha) và Đông Nam Bộ (1,80 tấn/ha) bắt nguồn từ các yếu tố tự nhiên và kỹ thuật canh tác. Tây Nguyên có địa hình cao từ 400m đến trên 800m so với mực nước biển, mùa khô kéo dài 5-6 tháng cùng biên độ nhiệt ngày đêm lớn, đòi hỏi các giống cao su chuyên biệt có khả năng chống chịu gió lạnh và hạn hán. Bên cạnh đó, trình độ kỹ thuật cạo mủ của người dân tiểu điền vùng sâu còn hạn chế, dẫn đến việc khai thác chưa đúng quy trình kỹ thuật.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các hộ tiểu điền tại Tây Nguyên còn thiếu vắng các tổ chức kinh tế hợp tác tương tự như hệ thống 700 hợp tác xã của Thái Lan hay 2.500 hội RPS của Ấn Độ. Điều này khiến nông dân dễ bị tư thương ép giá khi thị trường biến động. Khi biểu diễn dữ liệu qua biểu đồ tăng trưởng giá xuất khẩu (giai đoạn từ 1.200 USD/tấn năm 2005 lên đỉnh điểm 4.500 USD/tấn vào tháng 9/2011), có thể nhận thấy rõ tính chu kỳ gay gắt của giá mủ tự nhiên trên sàn giao dịch quốc tế.

Do đó, việc phát triển cao su không chỉ dừng lại ở mở rộng diện tích thuần túy mà phải xem cây cao su như một hệ sinh thái rừng trồng đa mục đích (chu kỳ sống 30-35 năm), vừa phủ xanh đất trống đồi trọc, vừa cung cấp gỗ thanh lý với giá trị xuất khẩu từ 1.200 đến 2.000 USD/m3 gỗ thành phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch mở rộng và thâm canh vùng chuyên canh cao su chất lượng cao: Tiến hành rà soát, chuyển đổi quỹ đất lâm nghiệp nghèo kiệt và đất đồi dốc sang trồng cao su; phấn đấu nâng tổng diện tích cao su toàn vùng Tây Nguyên lên mức 200.000 - 250.000 ha vào năm 2015, góp phần đạt mục tiêu 800.000 ha của cả nước. Đơn vị thực hiện: Ủy ban nhân dân 5 tỉnh Tây Nguyên chủ trì phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
2. Đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và cải tạo bộ giống: Ứng dụng công nghệ kích thích mủ bằng khí gas (RRIMFLOW, LETFLOW) và kỹ thuật cạo mủ cường độ thấp (LITS); đặt mục tiêu nâng năng suất bình quân toàn vùng từ 1,32 tấn/ha lên 1,80 tấn/ha trong giai đoạn 2012-2020. Đơn vị thực hiện: Viện Nghiên cứu Cao su Việt Nam và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.
3. Xây dựng mô hình đại điền hạt nhân và liên kết hợp tác xã cao su tiểu điền: Thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã sơ chế theo cụm 50-200 hộ; bảo đảm thu mua trực tiếp tối thiểu 85% sản lượng mủ tiểu điền với giá thị trường minh bạch, giúp tăng thu nhập của nông hộ thêm 20-30% giai đoạn 2013-2018. Đơn vị thực hiện: Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA) phối hợp cùng Liên minh Hợp tác xã các tỉnh.
4. Phát triển công nghiệp chế biến sâu và hoàn thiện kết cấu hạ tầng an sinh: Đầu tư xây dựng các nhà máy sản xuất sản phẩm công nghiệp cao su (găng tay, chỉ thun, linh kiện cơ khí, đệm cao su) và chế biến gỗ tinh chế đạt giá trị xuất khẩu trên 500 triệu USD; đào tạo nghề cạo mủ cho 15.000 - 20.000 lao động đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ đến năm 2020. Đơn vị thực hiện: Doanh nghiệp chế biến cao su và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và ban ngành hoạch định chính sách: Các Sở Nông nghiệp & PTNT, Sở Kế hoạch & Đầu tư tại khu vực Tây Nguyên sử dụng làm căn cứ thực tiễn để xây dựng quy hoạch nông nghiệp nông thôn, đề án phát triển cây công nghiệp dài ngày và kế hoạch giảm nghèo cho 46 dân tộc anh em.
2. Lãnh đạo các tập đoàn, doanh nghiệp và nông trường cao su: Tập đoàn VRG và các công ty thành viên tham khảo để tối ưu hóa quy trình quản trị nông trường, chuyển giao kỹ thuật khai thác mủ năng suất cao (trên 1,7 tấn/ha) và thiết lập mô hình bao tiêu sản phẩm cho nông dân.
3. Giảng viên, học viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Các cơ sở đào tạo đại học và viện nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển khai thác khung lý thuyết CNH-HĐH nông thôn và hệ thống số liệu khảo sát thực địa giai đoạn 2005-2010.
4. Các tổ chức khuyến nông, liên minh hợp tác xã nông nghiệp: Vận dụng các mô hình kinh nghiệm quốc tế (FELDA Malaysia, RPS Ấn Độ) để tổ chức lại mạng lưới nông dân tiểu điền, thành lập các trạm dịch vụ kỹ thuật và trung tâm thương mại mủ cao su tập trung.

Câu hỏi thường gặp

Cây cao su đóng vai trò như thế nào đối với xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế Việt Nam?

Năm 2010, xuất khẩu cao su đạt 782.200 tấn với trị giá 2,388 tỷ USD, trở thành mặt hàng nông sản xuất khẩu lớn thứ hai sau gạo và đóng góp 3,3% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Cây cao su đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy CNH-HĐH nông thôn thông qua hình thành các vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn.

Vì sao năng suất cao su tại Tây Nguyên lại thấp hơn vùng Đông Nam Bộ?

Giai đoạn 2005-2010, năng suất cao su Tây Nguyên đạt 1,32 tấn/ha, thấp hơn mức 1,80 tấn/ha của Đông Nam Bộ do địa hình đồi núi cao, mùa khô kéo dài 5-6 tháng và sự thiếu đồng bộ trong việc ứng dụng giống chịu lạnh, chịu hạn. Thêm vào đó, kỹ thuật cạo mủ của người dân tiểu điền tại một số vùng sâu chưa đạt chuẩn.

Mô hình cao su mang lại lợi ích xã hội trực tiếp nào cho đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên?

Ngành cao su thu hút hàng nghìn lao động bản địa vào làm công nhân nông trường, giúp nâng thu nhập bình quân lên 7,0 triệu đồng/tháng vào năm 2010. Việc làm ổn định đã làm thay đổi tập quán du canh du cư, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số toàn vùng từ 63,7% năm 2005 xuống dưới 46% năm 2009.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm quốc tế nào để phát triển cao su tiểu điền?

Nghiên cứu chỉ ra 4 bài học lớn từ Malaysia, Thái Lan và Ấn Độ: thành lập tổ chức hỗ trợ kỹ thuật và tài chính chuyên trách (như RISDA, ORRAF); thành lập các hội người trồng cao su (mô hình RPS với 50-200 hộ); đẩy mạnh ngành công nghiệp chế biến sâu trong nước; và triển khai các chương trình trợ cấp tái canh bằng giống cao sản.

Cây cao su đóng góp gì cho bảo vệ môi trường sinh thái tại khu vực Tây Nguyên?

Với vòng đời khai thác kéo dài 30-35 năm và tán lá rậm rạp, vườn cao su đóng vai trò như một thảm rừng phòng hộ bền vững. Cây cao su giúp che phủ hơn 159.000 ha đất trống đồi trọc, hạn chế tối đa xói mòn rửa trôi đất đỏ bazan và duy trì độ phì nhiêu của tầng đất canh tác lâu dài.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn và khẳng định vai trò trụ cột của cây cao su trong phát triển kinh tế vùng.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển cao su tại 5 tỉnh Tây Nguyên trên tổng quỹ đất 54.474 km2, phân tích rõ nguyên nhân năng suất đạt 1,32 tấn/ha giai đoạn 2005-2010.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm quốc tế thực tiễn từ Malaysia, Indonesia, Thái Lan và Ấn Độ áp dụng phù hợp cho bối cảnh Việt Nam.
• Lượng hóa các đóng góp kinh tế - xã hội then chốt: tạo việc làm cho hơn 89.000 lao động nông trường, nâng thu nhập lên 7 triệu đồng/tháng và giảm nhanh tỷ lệ hộ nghèo DTTS.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược về quy hoạch vùng, ứng dụng kỹ thuật giống, liên kết chuỗi tiểu điền và phát triển hạ tầng chế biến sâu đến năm 2020.

Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là cung cấp khung luận cứ thực chứng và định hướng chiến lược giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tây Nguyên từ chiều rộng sang chiều sâu. Kế hoạch triển khai chia làm hai giai đoạn: giai đoạn 2011-2015 tập trung quy hoạch mở rộng vùng trồng và liên kết chuỗi; giai đoạn 2016-2020 đẩy mạnh công nghiệp chế biến sâu và hoàn thiện hạ tầng an sinh.

Các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp cần bắt tay triển khai đồng bộ các giải pháp trên nhằm biến tiềm năng đất đỏ Tây Nguyên thành động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CAO SU THIÊN NHIÊN TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA VÀ HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN 1. Lý luận chung về công nghiệp hóa, hiện ñại hóa nông nghiệp và nông thôn 1. Khái niệm và bản chất công nghiệp hóa, hiện ñại hóa Năm 1963, Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO) ñã ñưa ra ñịnh nghĩa: Công nghiệp hóa (CNH) là quá trình phát triển kinh tế, trong quá trình này một bộ phận ngày càng tăng các nguồn của cải quốc dân ñược ñộng viên ñể phát triển cơ cấu kinh tế nhiều ngành ở trong nước với kỹ thuật hiện ñại. Đặc ñiểm của cơ cấu kinh tế này là một bộ phận chế biến luôn thay ñổi ñể sản xuất ra những tư liệu sản xuất và hàng tiêu dùng, có khả năng ñảm bảo cho toàn bộ nền kinh tế phát triển với nhịp ñộ cao, bảo ñảm ñạt tới sự tiến bộ về kinh tế và xã hội.

Theo quan ñiểm của các nước Tây Âu, CNH là quá trình chuyển lao ñộng từ thủ công sang lao ñộng bằng sử dụng máy móc là chính. Hay, công nghiệp hóa là quá trình nâng cao tỷ trọng của công nghiệp trong toàn bộ các ngành kinh tế của một vùng kinh tế hay một nền kinh tế. Đó là tỷ trọng về lao ñộng, về giá trị gia tăng, v. Đây là quá trình chuyển biến kinh tế xã hội ở một cộng ñồng người từ nền kinh tế với mức ñộ tập trung tư bản nhỏ bé (xã hội tiền công nghiệp) sang nền kinh tế công nghiệp.

Công nghiệp hóa là một phần của quá trình hiện ñại hóa (HĐH). Sự chuyển biến kinh tế-xã hội này ñi ñôi với tiến bộ công nghệ, ñặc biệt là sự phát triển của sản xuất năng lượng và luyện kim quy mô lớn. Kế thừa có chọn lọc những tri thức văn minh của nhân loại, rút những kinh nghiệm trong lịch sử tiến hành công nghiệp hoá, và từ thực tiễn công nghiệp hoá ở Việt Nam trong thời kỳ ñổi mới, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ bảy khoá VI và Đại hội ñại biểu toàn quốc lần thứ VII Đảng Cộng sản Việt Nam ñã xác ñịnh: “Công nghiệp hoá, hiện ñại hóa là quá trình chuyển ñổi căn bản, toàn diện các hoạt ñộng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội từ sử dụng sức lao ñộng thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao ñộng cùng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện ñại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ nhằm tạo ra năng suất lao ñộng xã hội cao”. Khái niệm công nghiệp hoá trên ñây ñược Đảng ta xác ñịnh rộng hơn những quan niệm trước ñó, bao hàm cả về hoạt ñộng sản xuất, kinh doanh, cả về dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội, ñược sử dụng bằng các phương tiện và các phương pháp tiên tiến, hiện ñại cùng với kỹ thuật và công nghệ cao.

Như vậy, công nghiệp hoá theo tư tưởng mới là không bó hẹp trong phạm vi trình ñộ các lực lượng sản xuất ñơn thuần, kỹ thuật ñơn thuần ñể chuyển lao ñộng thủ công thành lao ñộng cơ khí như quan niệm trước ñây. Do những biến ñổi của nền kinh tế thế giới và ñiều kiện cụ thể của ñất nước, công nghiệp hoá ở nước ta hiện nay có những ñặc ñiểm chủ yếu sau ñây: Thứ nhất, công nghiệp hoá phải gắn liền với hiện ñại hoá.