mở đầu là cuộc cách mạng công nghiệp thành công ở Anh, với nội dung chủ yếu là chuyển từ lao động thủ công là chính sang lao động cơ khí. 12 Về cơ bản cách mạng công nghiệp chính là quá trình các nƣớc tiến hành công nghiệp hóa. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là tất yếu khách quan bởi: Thứ nhất: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là một nội dung trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Thứ hai: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn còn xuất phát từ vai trò và vị trí chiến lƣợc của chính ngành này (là một khu vực rộng lớn, môt ngành kinh tế quan trọng) thể hiện trên các mặt sau: Về mặt kinh tế: Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất quan trọng vừa có đóng góp cho khu vực kinh tế hiện đại (cung cấp nguyên liệu đầu vào), vừa là ngành cung cấp hàng hóa cho xuất khẩu có lợi thế, tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng.
Nông nghiệp cũng đƣợc coi là khu vực tạo cầu lớn, có tác dụng bảo vệ sản xuất trong nƣớc trong trƣờng hợp bị tổn thƣơng trong môi trƣờng thƣơng mại quốc tế Về xã hội: nông nghiệp và nông thôn tạo việc làm cho đại bộ phận lực lƣợng lao động, giảm thất nghiệp và thiếu việc làm, nâng cao thu nhập, nâng cao mức sống và xóa đối giảm nghèo, giảm khoảng cách chênh lệch nông thôn- thành thị, thực hiện công bằng xã hội. Về chính trị: đảm bảo an ninh lƣơng thực, ổn định chính trị và xã hội, củng cố quan hệ công nông. Đặc biệt do sự gia tăng của dân số và yêu cầu cải thiện chất lƣợng bữa ăn, nhu cầu dinh dƣơng mà nông nghiệp không những tăng nhanh về sản lƣợng mà còn phải cải thiện chất lƣợng sản phẩm. Về môi trường sinh thái: sử dụng một cách khoa học có hiệu quả tài nguyên đất đai, chống xói mòn, phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, sử dụng nguồn nƣớc ngầm và nƣớc bề mặt hợp lý, hạn chế tác động của hạn hán, lũ lụt.
13 Nhờ đó mà môi trƣờng sinh thái đƣợc lành mạnh, cuộc sống đƣợc đảm bảo an toàn [37, tr31]. Có thể khẳng định lại rằng: hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn là bƣớc đầu cho sự thành công của sự nghiệp Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là cơ sở tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài và bền vững.2 Nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn đƣợc chia làm 2 khía cạnh: công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp là quá trình chuyển nền nông nghiệp truyền thống thành nền nông nghiệp hiện đại.
Quá trình này thực chất là: Thực hiện cơ khí hóa, điện khí hóa, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, trƣớc hết là công nghệ sinh học, đƣa thiết bị, kỹ thuật và công nghệ hiện đại vào các khâu sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất, chất lƣợng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nông sản hàng hóa trên thị trƣờng [1, tr 31]. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn là quá trình: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hƣớng tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ. Giảm dần tỷ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, quy hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trƣờng sinh thái. Tổ chức lại sản xuất và xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp.
Xây dựng nông thôn dân chủ, công bằng, văn minh, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân ở nông thôn. [1, tr32] 14 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn diễn ra đồng thời với 2 quá trình quá trình đô thị hóa làm thu hẹp nông thôn do một phần lãnh thổ nông thôn chuyển thành đô thị; quá trình làm thay đổi bản thân xã hội nông thôn trên nhiều phƣơng diện khác nhau nhƣ phƣơng thức sản xuất, tổ chức dân cƣ, phƣơng thức sinh hoạt văn hóa, xã hội, tổ chức cung cấp các dịch vụ kinh tế xã hội…về cơ bản công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn sẽ làm thay đổi cơ cấu nghề nghiệp, chuyển một bộ phận lao động nông nghiệp sang các hoạt động phi nông nghiệp. Bên cạnh đó còn làm thay đổi lề lối làm việc, nếp nghĩ, tƣ duy kinh tế và cách ứng xử văn minh, hiện đại của ngƣời nông dân. Nhƣ vậy, nhiệm vụ của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn có quan hệ chặt chẽ với nhau, hòa quện cùng nhau, tác động lẫn nhau trong quá trình phát triển.
[1, tr32-33] Trên cơ sở nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. Những quan điểm chính để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn hiện nay. Một là, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Phát triển công nghiệp, dịch vụ gắn bó chặt chẽ, hỗ trợ đắc lực và phục vụ có hiệu quả cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Hai là, ƣu tiên phát triển lực lƣợng sản xuất, chú trọng phát huy nguồn nhân lực con ngƣời, ứng dụng rộng rãi thành tựu khoa học, công nghệ; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng phát huy lợi thế của từng vùng gắn với thị trƣờng để sản xuất hàng hóa quy mô lớn với chất lƣợng và hiệu quả cao, bảo vệ môi trƣờng…giảm nhẹ thiên tai, phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững. 15 Ba là, dựa vào nội lực là chính, đồng thời phát huy tối đa các nguồn lực từ bên ngoài, phát huy tiềm năng của các thành phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nƣớc giữ vai trò chủ đạo, cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc; phát huy mạnh mẽ kinh tế hộ sản xuất hàng hóa, các loại hình doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa ở nông thôn. Bốn là, kết hợp chặt chẽ các vấn đề kinh tế và xã hội trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn nhằm giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, ổn định xã hội và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của ngƣời nông dân nông thôn, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; giữ gìn, phát huy truyền thống văn hóa và thuần phong mỹ tục. Năm là, kết hợp chặt chẽ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn với xây dựng tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân…đầu tƣ phát triển kinh tế- xã hội, ổn định dân cƣ các vùng xung yếu, biên giới, cửa khẩu, hải đảo phù hợp với chiến lƣợc quốc phòng và chiến lực an ninh quốc gia.2 MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC VÀ CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN 1.1 Sự tác động của phát triển nguồn nhân lực đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Phát triển nguồn nhân lực là mục tiêu đồng thời là nhiệm vụ sống còn của một quốc gia, bởi sự tác động của nó mang tính chất toàn diện cả về chiều rộng và chiều sâu. 16 Thực tế cho thấy, nguồn nhân lực dồi dào, khỏe mạnh, có trình độ cao sẽ làm tăng giá trị nhiều hơn cho nền kinh tế, tạo ra sự tăng trƣởng kinh tế nhanh hơn. Riêng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn thì càng có ý nghĩa. Về cơ bản việc đầu tƣ cho nguồn nhân lực hay chú trọng vào phát triển nguồn nhân lực ở địa phƣơng sẽ sớm đạt đƣợc mục tiêu là thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Sự tác động thấy rõ nhất của việc phát triển nguồn nhân lực tới công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn đƣợc thể hiện ở một mặt sau đây: Một là: Sức khỏe, dinh dƣỡng và giáo dục cơ sở (tiểu học và trung học) sẽ làm tăng năng suất lao động của ngƣời công nhân và ngƣời nông dân. Hai là: Giáo dục trung học và dạy nghề sẽ tạo điều kiện để ngƣời lao động tiếp thu các kỹ năng lao động mới và năng lực quản lý cao hơn. Ba là: Đào tạo Đại học và Cao đẳng sẽ giúp phát triển các khoa học cơ bản, lựa chọn công nghệ nhập khẩu và phát triển công nghệ phù hợp với điều kiện địa phƣơng. Bốn là: Giáo dục trung học và Đại học là những yếu tố cơ bản trong phát triển tổ chức, luật pháp, chính sách, những nội dung quan trọng đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn [37, tr37].
Cũng nhƣ giáo dục, sức khỏe tốt sẽ giúp nâng cao năng suất lao động, từ đó giúp cho ngƣời lao động tăng cơ hội kiếm thêm thu nhập, từ đó cải thiện đời sống của bản thân họ và gia đình họ. Rất nhiều số liệu cho thấy phát triển nguồn nhân lực không chỉ chú trọng trong thời kỳ đi học của trẻ mà là thời kỳ chăm sóc sức khỏe của trẻ. Việc chăm sóc trẻ trong những năm đầu đời có ý nghĩa rất lớn trong việc phát triển thể lực và trí lực của trẻ sau này, từ đó quyết định đến chất lƣợng của nguồn nhân lực. 17 Ngoài ra, sự tác động của phát triển nguồn nhân lực đến công nghiệp hoá, hiện đại hoá còn đƣợc tăng cƣờng bởi vốn xã hội và môi trƣờng chính sách.
Các yếu tố này có ý nghĩa quan trọng góp phần phát huy tốt hơn các tiềm năng của nguồn nhân lực đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Có thể khẳng định rằng thực hiện các nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, cũng nhƣ các bƣớc đi của nó, nói cho cùng đều liên qua chặt chẽ và phụ thuộc vào yếu tố con ngƣời- nguồn nhân lực. Trong thời kỳ quá độ từ nông nghiệp sang công nghiệp, nguồn chủ yếu cho tăng trƣởng sản xuất là không ngừng cải tiến chất lƣợng nguồn nhân lực [37, tr 39] 1.2 Sự tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn đến phát triển nguồn nhân lực. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành công sẽ làm tiền đề cho sự tăng trƣởng kinh tế nhanh và bền vững.
