Chương 1: Những vấn đề chung về phát triển ấn phẩm phục vụ thông tin đối ngoại Chương 2: Thực trạng phát triển các ấn phẩm phục vụ thông tin đối ngoại tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật giai đoạn 2010 – 2015 Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển các ấn phẩm phục vụ thông tin đối ngoại tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật đến năm 2020 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN CÁC ẤN PHẨM PHỤC VỤ THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI 1. Một số vấn đề chung về thông tin đối ngoại 1. Khái niệm, nội dung thông tin đối ngoại Loài người đang sống trong một thế giới mà yêu cầu về thông tin và cập nhật thông tin ngày càng trở nên cần thiết. Trong công việc hàng ngày, thông tin liên quan đến con người, phương tiện truyền thông, và trong sách, báo, mẩu tin tức.
đều chứa đựng thông tin. Khi toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, thế giới càng liên kết và phụ thuộc chặt chẽ qua sự kiểm soát bằng pháp luật, đạo đức. việc truyền tải thông tin giữa các quốc gia càng có ý nghĩa quan trọng. Sự liên kết chặt chẽ đó càng làm các quốc gia gần gũi nhau hơn khi thông tin đối ngoại được trao đổi càng nhiều, khoảng cách, ranh giới càng bị thu hẹp, các quốc gia trở nên thân thiện hơn, tương tác với nhau nhiều hơn.
Ở Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước, các tổ chức cấu thành hệ thống chính trị đều có hoạt động đối ngoại, hình thành ba kênh đối ngoại, bao gồm: Hoạt động đối ngoại của các cơ quan, tổ chức Đảng; Hoạt động ngoại giao của Quốc hội, Chính phủ, cơ quan nhà nước; Hoạt động đối ngoại của nhân dân như của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cơ quan đoàn thể, tổ chức xã hội,. Theo chỉ thị số 11 – CT/TW ngày 13/6/1992 của Ban Bí thư về đổi mới và tăng cường công tác thông tin đối ngoại đã đưa ra nội dung của thông tin đối ngoại. Hay như gần đây nhất, theo Quyết định số 79/2010/QĐ – TTg ngày 8 30/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ cũng nêu rõ về thông tin đối ngoại. Tuy nhiên, về nội dung, quan niệm về thông tin đối ngoại nêu ở trong quyết định số 79/2010/QĐ – TTg đã được mở rộng, mang ý toàn diện hơn.
Theo đó, thông tin đối ngoại không chỉ bao gồm những thông tin về chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước theo “chiều ra”, mà còn bao hàm cả những thông tin về khu vực và thế giới đưa vào Việt Nam. Tuy nhiên trong phạm vi luận văn, tác giả chủ yếu đề cập đến việc xuất bản ấn phẩm phục vụ thông tin đối ngoại theo “chiều ra” của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật. Công tác thông tin đối ngoại trước đây và hiện nay luôn giữ vai trò quan trọng. Tùy từng giai đoạn của đất nước mà công tác này thực hiện những nhiệm vụ khác nhau.
Hiện nay, trong thời kỳ hội nhập quốc tế, hoạt động thông tin đối ngoại thực hiện những nội dung sau: - Thông tin, tuyên truyền những thành tựu to lớn của sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam, làm cho nhân dân thế giới biết đến và hiểu rõ công cuộc xây dựng đất nước. Thông qua đó, thế giới thừa nhận mô hình phát triển, cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, chính sách xã hội,… là phù hợp và là sự lựa chọn đúng đắn của Việt Nam. - Thông tin về chính sách đối ngoại mở rộng, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế, về sự chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác trên tinh thần Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Quảng bá chính sách thu hút đầu tư, tài trợ, các hoạt động thương mại, sự giúp đỡ trên tất cả các lĩnh vực.
Dựa vào đó, một mặt, tập hợp, gắn kết với lợi ích của những lực lượng này với lợi ích phát triển của nước ta; mặt khác, phải luôn cảnh 9 giác, đấu tranh, bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh thông tin, bảo vệ quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp Việt Nam trước những hành vi bất bình đẳng trong quan hệ kinh tế quốc tế. - Thông tin các hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Thông qua các hoạt động đối ngoại lớn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cuộc viếng thăm của lãnh đạo nước ngoài đến Việt Nam. - Thông tin, tuyên truyền các hoạt động đối ngoại nhân dân rộng khắp ở Việt Nam.
Trong hoạt động hòa bình và hữu nghị, thông tin đối ngoại có tác dụng tạo ra một mạng lưới những người bạn Việt Nam ở khắp các châu lục. Thông tin đối ngoại giúp các tổ chức phi chính phủ, các cá nhân nước ngoài có điều kiện triển khai tốt hơn các hoạt động viện trợ nhân đạo, viện trợ phát triển ở Việt Nam. - Thông tin, tuyên truyền chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo. Đấu tranh phê phán kịp thời và sắc bén những luận điệu “dân chủ, nhân quyền” của các thế lực xấu xa xuyên tạc tình hình của nước ta.
- Thông tin về chính sách hòa hiếu của Việt Nam và vai trò tích cực của Việt Nam trong cộng đồng ASEAN. Đấu tranh bảo vệ chủ quyền của nước ta trên đất liền và vùng biển đảo thông qua việc khẳng định rõ chủ quyền của Việt Nam trên các vùng đất, vùng trời và vùng biển. - Thông tin, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình, thêm bạn bớt thù. Thông qua hình ảnh và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhân dân thế giới sẽ có cảm tình sâu sắc với Việt Nam, tạo thành một mặt trận ủng hộ Việt Nam.
10 - Thông tin, tuyên truyền văn hóa nghệ thuật Việt Nam ra nước ngoài để thế giới hiểu rõ sức sống mãnh liệt của văn hóa và đất nước ta. Đấu tranh ngăn chặn những văn hóa độc hại, bạo lực, suy đồi, lai căng nhằm bảo vệ những giá trị to lớn của văn hóa dân tộc. - Thông tin cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Thông qua các phương tiện truyền thông như phát thanh, truyền hình, internet để giúp đồng bào bảo tồn các giá trị văn hóa Việt Nam cho các thế hệ, giúp đồng bào hiểu rõ tình hình đất nước, tham gia thiết thực và tích cực vào sự nghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh cô lập và làm vô hiệu hóa âm mưu của các thế lực cực đoan, phản động chống phá công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Thông tin tình hình thế giới để bày tỏ tình cảm của nhân dân, lập trường và thái độ của Chính phủ Việt Nam trước các vấn đề quốc tế. Thông tin, tuyên truyền để bày tỏ thái độ của ta, nhưng không làm ảnh hưởng quan hệ ngoại giao tốt đẹp giữa Việt Nam và các nước, không đẩy Việt Nam vào thế bị cô lập hoặc đối đầu với các nước. Tạo dựng hình ảnh của một đất nước là cả một vấn đề quan trọng, tuy nhiên thông tin đối ngoại còn cần chú ý tới các vấn đề nhạy cảm, đi sâu tuyên truyền, phản tuyên truyền để đối phó với cá nhân, tổ chức có ý đồ xấu hoặc hiểu sai thông tin về đất nước, con người Việt Nam. Các hình thức phục vụ công tác thông tin đối ngoại Một số loại hình phục vụ công tác thông tin đối ngoại có thể kể đến như: Thứ nhất, các sản phẩm báo chí.
Báo chí đưa tin tức về các vấn đề quan trọng, bài viết chuyên đề, tư liệu, phân tích, xã luận, ý kiến bạn đọc. Những sản phẩm báo chí truyền tải thông tin đối ngoại thường thể hiện đặc thù văn hóa, tôn giáo, chính trị. riêng của từng địa bàn, nhóm dân cư, từng quốc gia. Có nhiều 11 loại hình báo chí khác nhau, mỗi loại lại đề cập đến một mảng thông tin mang tính quốc gia, hay ở cấp độ khu vực,.
Thống kê cơ quan báo chí trên cả nƣớc tính đến hết năm 2014 Nguồn: Bộ Thông tin và Truyền thông http://mic.vn Các ấn phẩm thông tin đối ngoại này ngoài nhiệm vụ tuyên truyền đường lối của Đảng, Nhà nước, còn chú trọng quảng bá hình ảnh Việt Nam và các thông tin khác. Thứ hai, các sản phẩm của truyền thanh và truyền hình. Loại hình này thường bao gồm các chương trình, phóng sự quốc gia, phóng sự địa phương, tin nhanh, các chương trình phục vụ đời sống. Tính đến hết năm 2014, cả nước có 67 đài phát thanh và truyền hình gồm 2 đài quốc gia (VTV, VOV), 1 đài truyền hình kỹ thuật số (VTC) và 64 đài phát thanh truyền hình địa phương (riêng TP HCM có hai đài là Đài Tiếng nói nhân dân TP HCM và Đài Truyền hình TP HCM) [20].
12 Đài truyền hình VTV với sự hỗ trợ của vệ tinh VINASAT 1 đã thực hiện phát sóng trên 10 kênh chương trình phủ sóng toàn lãnh thổ Việt Nam và vươn tới nhiều khu vực, thậm chí toàn cầu. Trong đó, kênh truyền hình đối ngoại VTV4 phủ sóng khắp 5 châu. Kênh VTV4 đã được đưa vào hệ thống truyền hình cáp, truyền hình vệ tinh, truyền hình công cộng và truyền hình internet; và được đưa vào các gói truyền hình cáp của một số quốc gia như: CCTV (Trung Quốc), Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan, Free TV (Pháp), Russia Today của Nga Canada,… VTV còn hợp tác để gửi các phóng sự cho kênh CNN, BBC, CCTV4,… để quảng bá hình ảnh đất nước và tuyên truyền đối ngoại… VOV phát trên 6 kênh, với 542 chương trình. Từ chỗ chỉ có 4 buổi phát thanh bằng tiếng Anh, Pháp, Trung Quốc và quốc tế ngữ lúc mới thành lập năm 1945, hiện nay VOV đã có 11 chương trình phát thanh bằng tiếng nước ngoài ra ngoài lãnh thổ.
Đồng thời, cả nước có 180 kênh phát thanh, truyền hình quảng bá, tổng số kênh truyền hình nước ngoài được cấp phép là 40 kênh [20]. Bên cạnh đó, hãng Thông tấn xã Việt Nam có mạng lưới văn phòng đại diện thường trú và cộng tác viên ở tất cả các châu lục. Thứ ba, các sản phẩm của thông tin điện tử. Đây là loại hình truyền thông quốc tế mới và đang trên đà phát triển mạnh.
Sản phẩm của thông tin điện tử có khả năng lan tỏa nhanh, rộng. Cả nước hiện nay có 90 báo, tạp chí điện tử, 215 trang tin điện tử [20]. Thứ tư, các sản phẩm của các nhà xuất bản bao gồm các ấn phẩm, xuất bản phẩm,.