Phát Huy Nhân Tố Con Người Trong Phát Triển Kinh Tế Du Lịch Ở Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào

Tài liệu nghiên cứu Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở cộng hòa dân chủ nhân dân lào hiện nay, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức

• Tác giả: Khampheth Sengsoulatthana
• Người hướng dẫn: Lê Hồng Phong
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
• Đề tài: Phát Huy Nhân Tố Con Người Trong Phát Triển Kinh Tế Du Lịch Ở Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến những vấn đề lý luận chung về nhân tố con người
• 1.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến thực trạng phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch
• 1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đến giải pháp phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch
• 1.4. Những giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
• 2.1. Quan niệm về nhân tố con người và nội dung phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• 2.2. Vai trò của phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• 2.3. Những nhân tố cơ bản tác động đến việc phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN
• 3.1. Khái quát chung về phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• 3.2. Một số thành tựu cơ bản về phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay và nguyên nhân
• 3.3. Một số hạn chế cơ bản về phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ NHÓM GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT HUY HIỆU QUẢ NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Nhóm giải pháp về nâng cao nhận thức của hệ thống chính trị và toàn xã hội về phát huy hiệu quả nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào thời gian tới
• 4.2. Nhóm giải pháp về nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào thời gian tới
• 4.3. Nhóm giải pháp về tạo môi trường gia tăng động lực nhằm phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào thời gian tới
• 4.4. Nhóm giải pháp về sử dụng hiệu quả, hợp lý nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào thời gian tới
• 4.5. Nhóm giải pháp về nâng cao ý thức tự rèn luyện, học tập, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào thời gian tới
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Huy Nhân Tố Con Người Trong Du Lịch

Phát huy nhân tố con người là yếu tố then chốt trong phát triển kinh tế du lịch ở Lào. Nhân tố con người không chỉ là nguồn lực mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững. Để phát triển kinh tế du lịch, cần phải chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

1.1. Khái Niệm Về Nhân Tố Con Người Trong Du Lịch

Nhân tố con người trong du lịch bao gồm những người làm việc trong ngành, từ nhân viên khách sạn đến hướng dẫn viên du lịch. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm cho du khách và ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành du lịch.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nhân Tố Con Người

Nhân tố con người quyết định đến chất lượng dịch vụ du lịch. Việc phát huy nhân tố này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành du lịch Lào.

II. Thách Thức Trong Phát Huy Nhân Tố Con Người Ở Lào

Mặc dù Lào có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, nhưng việc phát huy nhân tố con người vẫn gặp nhiều thách thức. Nguồn nhân lực chưa được đào tạo bài bản, thiếu tính chuyên nghiệp và chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường du lịch quốc tế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngành du lịch Lào.

2.1. Thiếu Chất Lượng Đào Tạo Nhân Lực

Chất lượng đào tạo nhân lực trong ngành du lịch còn thấp, dẫn đến việc nhân viên không đủ kỹ năng để phục vụ khách hàng một cách tốt nhất. Điều này cần được cải thiện để nâng cao chất lượng dịch vụ.

2.2. Sự Mất Cân Đối Trong Cơ Cấu Nhân Lực

Cơ cấu nhân lực trong ngành du lịch chưa hợp lý, với sự thiếu hụt ở một số lĩnh vực và thừa ở những lĩnh vực khác. Điều này gây khó khăn trong việc phát huy hiệu quả nhân tố con người.

III. Phương Pháp Đào Tạo Nhân Tố Con Người Trong Du Lịch

Để phát huy nhân tố con người, cần áp dụng các phương pháp đào tạo hiệu quả. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp nâng cao kỹ năng cho nhân viên. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của ngành du lịch.

3.1. Đào Tạo Thực Hành Tại Các Doanh Nghiệp

Đào tạo thực hành tại các doanh nghiệp du lịch giúp nhân viên có cơ hội trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và sự tự tin trong công việc.

3.2. Tổ Chức Các Khóa Đào Tạo Chuyên Sâu

Các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng mềm và kiến thức chuyên môn sẽ giúp nhân viên nâng cao năng lực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Phát Huy Nhân Tố Con Người

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy nhân tố con người. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và đào tạo sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc và chất lượng dịch vụ. Các ứng dụng công nghệ hiện đại cũng giúp cải thiện trải nghiệm của du khách.

4.1. Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Du Lịch

Phần mềm quản lý du lịch giúp tối ưu hóa quy trình làm việc, từ đó nâng cao hiệu quả công việc của nhân viên trong ngành du lịch.

4.2. Đào Tạo Qua Mạng

Đào tạo qua mạng giúp nhân viên dễ dàng tiếp cận kiến thức mới và nâng cao kỹ năng mà không cần phải tham gia các khóa học trực tiếp.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phát Huy Nhân Tố Con Người

Nghiên cứu cho thấy việc phát huy nhân tố con người có tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế du lịch ở Lào. Các chương trình đào tạo và phát triển nhân lực đã giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút nhiều khách du lịch hơn. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Thành Tựu Đạt Được

Nhiều doanh nghiệp đã đạt được thành công trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ nhờ vào việc phát huy nhân tố con người. Điều này đã góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành du lịch.

5.2. Những Hạn Chế Cần Khắc Phục

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc phát huy nhân tố con người. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này.

VI. Tương Lai Của Phát Huy Nhân Tố Con Người Trong Du Lịch

Tương lai của phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Lào phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách của nhà nước, sự đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

6.1. Định Hướng Chính Sách

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ phát huy nhân tố con người trong ngành du lịch, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nhân lực sẽ giúp Lào học hỏi kinh nghiệm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu "Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay" của NCS. Khampheth Sengsoulattana, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Lê Hồng Phong (bảo vệ tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, mã số: 9229002), là luận án tiến sĩ triết học tiên phong tiếp cận vấn đề phát triển kinh tế du lịch từ lăng kính bản thể luận và nhận thức luận mác-xít tại CHDCND Lào. Bối cảnh nghiên cứu đặt trong giai đoạn CHDCND Lào đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH), xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), chủ động hội nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Research gap trọng tâm được luận án định vị là sự thiếu vắng một khung lý luận triết học chính trị toàn diện giải quyết mâu thuẫn biện chứng giữa tiềm năng tài nguyên du lịch to lớn của Lào với chất lượng thực tế của nhân tố con người – lực lượng sản xuất trực tiếp và trung tâm sáng tạo giá trị. Mặc dù các nghiên cứu trước đây (như Sithaluon Khamphuvong, 2015; Sommad Phonesena, 2016) đã đề cập đến nguồn nhân lực nói chung, chưa có công trình nào giải cấu trúc hệ thống "nhân tố con người" trong tính chỉnh thể gồm ba cấu phần cốt lõi: thể lực, trí lực và tâm lực gắn liền với chu trình ba bước: đào tạo bồi dưỡng, sử dụng phân bổ và kiến tạo môi trường phát huy trong ngành kinh tế du lịch giai đoạn 2011–2020.

Luận án vận hành hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học xác định:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Cơ sở lý luận mác-xít và quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng (NDCM) Lào về vai trò quyết định của nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch được cấu thành bởi những chiều kích nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng, bố trí sử dụng và tạo lập môi trường phát huy nhân tố con người trong ngành du lịch Lào giai đoạn 2011–2020 bộc lộ những bước tiến và điểm nghẽn thực nghiệm nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Hệ thống giải pháp đồng bộ nào có khả năng khơi dậy động lực nội sinh của nguồn nhân lực du lịch Lào trước bối cảnh phục hồi hậu Covid-19 và Cách mạng Công nghiệp 4.0?

Khung lý thuyết của công trình kết tinh từ chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, tư tưởng Kaysone Phomvihane và đường lối Đại hội IX, Đại hội X Đảng NDCM Lào, đối thoại trực tiếp với lý thuyết vốn nhân lực (Human Capital Theory của Theodore Schultz và Gary Becker) cùng lý thuyết phát triển du lịch bền vững (Sustainable Tourism Development). Phạm vi khảo sát trải rộng trên toàn bộ không gian kinh tế du lịch CHDCND Lào từ năm 2011 đến năm 2020 (với các chuỗi số liệu thứ cấp, sơ cấp và hệ thống biểu đồ chuẩn hóa từ Biểu đồ 2.1 đến Biểu đồ 3.7 và Bảng 2.1 đến Bảng 3.1), tập trung vào lực lượng lao động trực tiếp và gián tiếp trong chuỗi giá trị du lịch (lữ hành, lưu trú, vận chuyển và dịch vụ bổ trợ).

Literature Review và Positioning

Tổng quan tình hình nghiên cứu được cấu trúc thành ba mạch nguồn học thuật chính với sự tham gia của các học giả quốc tế và khu vực:

graph TD
    A["Hệ thống nghiên cứu tổng quan"] --> B["Nhóm 1: Lý luận nhân tố con người"]
    A --> C["Nhóm 2: Thực trạng KTDL & Nguồn nhân lực"]
    A --> D["Nhóm 3: Cơ chế & Giải pháp phát triển"]
    
    B --> B1["Trần Thị Thủy (2000), Lê Quang Hoan (2003)<br/>Sithaluon Khamphuvong (2015)"]
    C --> C1["Đổng Ngọc Minh (2000), Nguyễn Văn Đính (2004)<br/>Nguyễn Anh Tuấn & Trần Thanh Quang (2018)"]
    D --> D1["Trần Hữu Nam (2017), Ngô Trung Hà (2019)<br/>Sommad Phonesena (2016)"]

Mạch thứ nhất bàn về bản chất triết học của nhân tố con người. Các tác giả Việt Nam như Trần Thị Thủy (2000), Lê Quang Hoan (2003), Phạm Công Nhất (2014), Nguyễn Tùng Lâm (2014), Trần Thị Hợi (2015) đã khẳng định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của tiến trình CNH, HĐH. Về phía các nhà nghiên cứu Lào, Sithaluon Khamphuvong (2015) và Khămpheng Thipmuntaly (2014) tiếp cận con người như cội nguồn sức mạnh nội sinh, nhấn mạnh động lực lợi ích vật chất và tinh thần.

Mạch thứ hai tập trung vào bản chất kinh tế du lịch và thị trường lao động du lịch. Đổng Ngọc Minh và Vương Lôi Đình (2000), Nguyễn Văn Đính và Trần Thị Minh Hòa (2004), Nguyễn Thị Hồng Lâm (2014) làm rõ tính liên ngành, liên vùng, tính phi vật chất và tính không thể dự trữ của sản phẩm du lịch. Somchit Sucsavat (2008) và Chương Sổm Bun Khẳn (2010) đi sâu vào đặc điểm lao động trẻ của Lào nhưng chỉ rõ điểm nghẽn về kỷ luật và tay nghề thấp.

Mạch thứ ba nghiên cứu về chính sách quản lý và giải pháp phát triển nhân lực. Nguyễn Mạnh Hùng và Nguyễn Thùy Trang (2018), Trần Hữu Nam (2017), Ngô Trung Hà (2019) đề xuất mô hình liên kết đào tạo "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp". Bunsathien Kingkeobunnong (2015) và Sysomphone Vongphachanh (2017) đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục nghề nghiệp gắn với chuẩn nghề du lịch.

Cuộc tranh luận học thuật (Scholarly Debate) then chốt diễn ra giữa hai trường phái:

1. Trường phái tất định kinh tế và kỹ trị (Technocratic/Economic Determinism): Cho rằng đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông (3T: Transport-Telecommunication-Tourism), cơ sở lưu trú và tự do hóa thị trường du lịch là nhân tố tiên quyết kéo theo sự phát triển tự phát của lao động du lịch.
2. Trường phái duy vật biện chứng và phát triển xã hội nhân văn (Dialectical-Human Centered Approach): Luận án đứng vững trên lập trường này, chứng minh rằng kết cấu hạ tầng vật chất chỉ đóng vai trò phương tiện; nhân tố con người với tính tích cực - chủ động - sáng tạo mới là yếu tố quyết định chuyển hóa tài nguyên du lịch thành giá trị kinh tế - văn hóa.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, công trình của Nguyễn Anh Tuấn và Trần Thanh Quang (2018) về mô hình du lịch tại các nước Mỹ Latinh (Mexico, Cuba, Brazil) cho thấy sự phụ thuộc quá mức vào các tập đoàn đa quốc gia dẫn đến sự chia cắt lợi ích cộng đồng bản địa. Tương tự, kinh nghiệm phát triển du lịch tại Thái Lan và Việt Nam (Đỗ Cẩm Thơ, 2017; Võ Thị Thu Ngọc, 2016) chỉ ra rằng nếu thiếu một khung thể chế đào tạo kép (Dual-Cooperative Training - DCT) và Khung trình độ quốc gia (National Qualification Framework - NQF), ngành du lịch sẽ rơi vào bẫy "gia công dịch vụ giá trị gia tăng thấp". Luận án đã định vị chính xác khoảng trống: Xây dựng cơ chế phát huy nhân tố con người mang tính đặc thù cho một quốc gia chuyển đổi mô hình kinh tế, không giáp biển, giàu bản sắc văn hóa Phật giáo Thoát lạc như CHDCND Lào.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng học thuyết hình thái kinh tế - xã hội và lý luận về lực lượng sản xuất của chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện nền kinh tế dịch vụ hiện đại:

• Tái khẳng định và phát triển luận điểm kinh điển: Kế thừa nhận định của C. Mác rằng con người thông qua thực tiễn "đối tượng hoá lực lượng bản chất của mình... tự nhân đôi mình lên một cách tích cực, một cách hiện thực" [C. Mác, Toàn tập, T. 42] và V.I. Lênin: "Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động" [V.I. Lênin, Toàn tập, T. 38], luận án chứng minh rằng trong kinh tế du lịch, "đối tượng hóa lực lượng bản chất" không chỉ là biến đổi giới tự nhiên vô cơ mà là sự tương tác trực tiếp giữa chủ thể người lao động và khách thể du khách thông qua các trải nghiệm văn hóa và cảm xúc.
• Hệ thống hóa quan điểm của Đảng NDCM Lào: Luận án làm sâu sắc đường lối Đại hội X: "Nâng cao trình độ lực lượng sản xuất và xây dựng kinh tế tri thức, trong đó coi con người là đối tượng và là trung tâm của sự phát triển...", nâng tầm quan điểm này thành một hệ thống nguyên lý chỉ đạo việc tái cấu trúc nguồn vốn nhân lực du lịch quốc gia.
• Mô hình hóa lý thuyết: Luận án xác lập luận đề rằng mức độ phát huy nhân tố con người ($E_{HF}$) là hàm số đồng biến của ba thành tố tác động qua lại biện chứng: Năng lực đào tạo bồi dưỡng ($T$), Hiệu quả sử dụng sắp xếp ($U$) và Môi trường thể chế - động lực kinh tế ($E$):

$$E_{HF} = f(T \times U \times E)$$

Trong đó, nếu bất kỳ thành tố nào tiệm cận mức thấp (đặc biệt là môi trường đãi ngộ hoặc sự bất cập trong quy hoạch), toàn bộ hiệu quả phát huy nhân tố con người trong nền kinh tế du lịch sẽ bị suy giảm tương ứng.

flowchart LR
    subgraph Conceptual_Model ["Mô hình Biện chứng Phát huy Nhân tố Con người"]
        direction TB
        T["Đào tạo & Bồi dưỡng<br/>(Thể lực - Trí lực - Tâm lực)"]
        U["Sử dụng & Phân bổ<br/>(Tuyển chọn - Bố trí - Quy hoạch)"]
        E["Môi trường & Động lực<br/>(Thể chế - Lợi ích - Văn hóa)"]
    end
    
    T <--> U
    U <--> E
    E <--> T
    
    Conceptual_Model ==> Output["Phát triển Kinh tế Du lịch Bền vững<br/>(Tăng trưởng - Bản sắc - An sinh)"]

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành ba trụ cột lý thuyết: Triết học Mác - Lênin (phạm trù nhân tố con người, thực tiễn, tính tích cực xã hội), Kinh tế học du lịch (chuỗi giá trị dịch vụ, sản phẩm du lịch đặc thù) và Xã hội học quản lý (thể chế, động lực vật chất và tinh thần).

Khung tiếp cận chia tách nhân tố con người trong kinh tế du lịch thành cấu trúc 3 chiều:

1. Chiều thể chất - kỹ năng (Physical & Technical dimension): Sức khỏe, kỹ năng phục vụ, ngoại ngữ, năng lực ứng dụng công nghệ 4.0.
2. Chiều nhận thức - trí tuệ (Cognitive dimension): Trình độ học vấn, tri thức chuyên môn lữ hành, hiểu biết sâu sắc về lịch sử, địa lý, phong tục tập quán các dân tộc Lào.
3. Chiều giá trị - văn hóa - tâm lý (Psycho-cultural & ethical dimension): Đạo đức nghề nghiệp, thái độ hiếu khách, bản sắc văn hóa Phật giáo truyền thống và ý thức tự giác rèn luyện.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích được áp dụng cụ thể cho nền kinh tế thị trường định hướng XHCN tại CHDCND Lào, nơi Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quản lý vĩ mô và định hướng không gian phát triển du lịch, trong bối cảnh các nguồn lực tài chính công còn hạn hẹp và hệ sinh thái đào tạo nghề đang chuyển đổi.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu đứng vững trên lập trường triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử (Dialectical and Historical Materialism Paradigm), kết hợp chặt chẽ giữa tính khách quan khoa học và tính định hướng thực tiễn xã hội.

Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods Research Design):

graph LR
    subgraph Design ["Phương pháp luận & Thiết kế Nghiên cứu"]
        A["Triết học Duy vật Biện chứng & Lịch sử"] --> B["Phương pháp Định tính"]
        A --> C["Phương pháp Định lượng"]
        
        B --> B1["Phân tích văn kiện, thể chế<br/>Phỏng vấn sâu cán bộ quản lý & DN<br/>Quan sát thực địa điểm du lịch"]
        C --> C1["Thống kê mô tả xu hướng 2011-2020<br/>Phân tích chuỗi số liệu đào tạo<br/>Đánh giá tương quan tăng trưởng"]
    end

• Thiết kế đa cấp độ (Multi-level Design):
  • Cấp độ vĩ mô (Macro-level): Phân tích đường lối của Đảng NDCM Lào, Luật Du lịch 2015, các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia.
  • Cấp độ trung gian (Meso-level): Đánh giá hoạt động của Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch, Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Lào (LNCCI), các trường dạy nghề và doanh nghiệp du lịch.
  • Cấp độ vi mô (Micro-level): Khảo sát hành vi, nhận thức, kỹ năng và đời sống của người lao động trong các ngành lữ hành, lưu trú, vận chuyển và cư dân tham gia du lịch cộng đồng.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu tuân thủ chuẩn mực học thuật nghiêm ngặt:

• Chiến lược lấy mẫu và thu thập tài liệu: Thu thập toàn bộ hệ thống số liệu thứ cấp chính thống từ Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào, Bộ Giáo dục và Thể thao Lào, Cục Thống kê Quốc gia Lào từ năm 2011 đến năm 2020.
• Kỹ thuật Tam giác hóa (Triangulation):
  • Tam giác hóa dữ liệu (Data triangulation): Đối chiếu báo cáo thường niên của Chính phủ Lào với các ấn phẩm quốc tế của UNWTO (IRTS 2008), UNESCO, Hội đồng Du lịch và Thương mại Châu Âu (ECTT), và Hiệp hội Du lịch ASEAN.
  • Tam giác hóa phương pháp (Methodological triangulation): Kết hợp giữa phương pháp logic và lịch sử, phương pháp phân tích - tổng hợp văn bản quy phạm, phương pháp quan sát thực địa tại các trọng điểm du lịch (Vientiane, Luang Prabang, Champasak) và phương pháp phỏng vấn sâu chuyên gia.
  • Tam giác hóa lý thuyết (Theoretical triangulation): So chiếu quan điểm mác-xít với các lý thuyết quản trị nguồn nhân lực hiện đại để bảo đảm tính khách quan và chiều sâu luận giải.
• Độ tin cậy và tính giá trị: Mọi dữ liệu thống kê từ các cơ sở dạy nghề (TVET, IVET) và doanh nghiệp lưu trú đều được kiểm chứng chéo qua hệ thống chỉ số tăng trưởng kinh tế (Biểu đồ 2.1) và doanh thu du lịch thực tế (Biểu đồ 3.1).

Data và phân tích

Luận án khai thác hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú phản ánh bức tranh toàn cảnh giai đoạn 2011–2020:

• Dữ liệu vĩ mô và doanh thu du lịch: Khai thác chuỗi dữ liệu tăng trưởng kinh tế Lào (Biểu đồ 2.1) và doanh thu ngành kinh tế du lịch giai đoạn 2011–2020 (Biểu đồ 3.1), phản ánh sự mở rộng nhanh chóng của hệ thống hạ tầng: mạng lưới khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, khu vui chơi (Biểu đồ 3.2).
• Dữ liệu đào tạo và phát triển nguồn nhân lực:
  • Phân tích chi tiết quy mô đào tạo sinh viên tại các trường dạy nghề của CHDCND Lào từ 2011 đến 2018 (Biểu đồ 3.3).
  • Khảo sát thực tiễn triển khai đào tạo cán bộ chuyên ngành du lịch giai đoạn 2016–2020 (Biểu đồ 3.4).
  • Thống kê công tác bồi dưỡng nhân tố con người đa lĩnh vực (Biểu đồ 3.5) và bồi dưỡng nhân sự chuyên sâu của Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch từ 2016 đến 2020 (Biểu đồ 3.6).
  • Phân tích cơ cấu và chất lượng đội ngũ giảng viên chuyên ngành du lịch từ 2011 đến nay (Bảng 3.1) cùng công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý du lịch (Biểu đồ 3.7).
• Kỹ thuật xử lý: Sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian (Time-series comparative analysis) và tổng hợp cấu trúc nhân lực theo phân ngành lữ hành, lưu trú, vận tải.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

graph TD
    Findings["Các phát hiện then chốt của Luận án"]
    
    Findings --> F1["1. Tăng trưởng lượng vượt chất<br/>Doanh thu KTDL 2011-2020 tăng nhanh<br/>nhưng năng suất lao động thấp"]
    Findings --> F2["2. Đứt gãy cơ cấu nhân lực<br/>Mất cân đối vùng miền & ngành nghề<br/>Thiếu hụt trầm trọng bậc quản lý cao cấp"]
    Findings --> F3["3. Nghịch lý đào tạo & thị trường<br/>Quy mô TVET/IVET tăng nhưng<br/>chương trình lạc hậu, thiếu kỹ năng 4.0"]
    Findings --> F4["4. Điểm nghẽn môi trường - thể chế<br/>Đãi ngộ chưa tương xứng, thiếu chế tài<br/>Đạo đức nghề nghiệp chưa chuyên nghiệp"]

1. Sự phát triển vượt bậc về lượng nhưng hạn chế sâu sắc về chất: Giai đoạn 2011–2020 chứng kiến sự tăng trưởng ấn tượng về doanh thu du lịch và số lượng cơ sở lưu trú, nhà hàng (minh chứng qua Biểu đồ 3.1 và Biểu đồ 3.2). Tuy nhiên, năng suất lao động xã hội và giá trị gia tăng trên một lao động du lịch tại Lào vẫn ở mức thấp so với khu vực ASEAN do tỷ lệ lao động qua đào tạo bài bản còn chiếm tỷ trọng khiêm tốn.
2. Sự mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu nhân lực: Dữ liệu chỉ ra sự phân bổ bất bình đẳng về nguồn nhân lực giữa thủ đô Vientiane, Luang Prabang với các tỉnh Nam và Bắc Lào; mất cân đối giữa nhân lực phục vụ trực tiếp (lao động phổ thông) và nhân lực quản trị chiến lược, hoạch định chính sách du lịch cấp cao (Biểu đồ 3.7).
3. Nghịch lý đào tạo nghề và yêu cầu thực tiễn: Số lượng sinh viên theo học tại các trường dạy nghề (Biểu đồ 3.3) và cán bộ được bồi dưỡng giai đoạn 2016–2020 (Biểu đồ 3.4, 3.6) gia tăng liên tục, song chương trình đào tạo chưa chuẩn hóa theo Khung trình độ quốc gia (NQF), thiếu vắng sự tham gia của doanh nghiệp theo mô hình Đào tạo hợp tác kép (DCT). Đội ngũ giảng viên du lịch thiếu kinh nghiệm thực tế tại doanh nghiệp (Bảng 3.1).
4. Điểm nghẽn về tâm lực và đạo đức nghề nghiệp: Luận án phát hiện hiện tượng thiếu hụt tính chuyên nghiệp, văn hóa phục vụ hiện đại và tính nhạy bén thị trường ở một bộ phận không nhỏ lao động du lịch; tình trạng khai thác tài nguyên cẩu thả, cạnh tranh không lành mạnh và suy giảm tài nguyên tự nhiên do thiếu sự tự giác của con người trong chuỗi cung ứng dịch vụ.
5. Tác động đứt gãy của đại dịch Covid-19: Đại dịch làm bộc lộ tính dễ bị tổn thương của lực lượng lao động du lịch Lào, dẫn đến hiện tượng dịch chuyển lao động ồ ạt sang các ngành nghề khác, đặt ra thách thức cấp bách trong việc thu hút và tái đào tạo nhân lực hậu khủng hoảng.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận (Theoretical Advances): Luận án cung cấp một luận chứng triết học vững chắc, khẳng định phát huy nhân tố con người là quá trình thống nhất biện chứng giữa ba khâu: Đào tạo (kiến tạo năng lực) - Sử dụng (giải phóng năng lực) - Môi trường (thúc đẩy năng lực), làm phong phú thêm lý luận về phát triển lực lượng sản xuất trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở các quốc gia đang phát triển.
• Về mặt phương pháp luận (Methodological Innovations): Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá nhân tố con người trong ngành kinh tế dịch vụ bao hàm cả ba phương diện: thể lực, trí lực và tâm lực, có thể chuyển giao và ứng dụng cho việc nghiên cứu các ngành kinh tế khác tại CHDCND Lào và các quốc gia có điều kiện tương đồng.
• Về ứng dụng thực tiễn và doanh nghiệp (Practical Applications):
  • Đề xuất các doanh nghiệp lữ hành và khách sạn Lào áp dụng mô hình liên kết đào tạo nghề tổng hợp (IVET/TVET) kết hợp doanh nghiệp.
  • Xây dựng quy chuẩn tuyển dụng không chỉ căn cứ vào bằng cấp mà dựa trên thái độ, đạo đức nghề nghiệp, khả năng ngoại ngữ và tác phong văn hóa hiếu khách truyền thống.
• Về chính sách và quản lý nhà nước (Policy Recommendations):
  • Đề xuất Ban Chấp hành Trung ương Đảng NDCM Lào và Chính phủ ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển nhân lực kinh tế du lịch đến năm 2030.
  • Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch phối hợp với Bộ Giáo dục và Thể thao chuẩn hóa chương trình đào tạo du lịch theo tiêu chuẩn ASEAN MRA-TP (Mutual Recognition Arrangement on Tourism Professionals).
  • Hoàn thiện chính sách phân phối thu nhập, bảo đảm lợi ích kinh tế thỏa đáng và tôn vinh người lao động trong ngành du lịch để tạo động lực nội sinh bền vững.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn nhìn nhận các giới hạn học thuật không thể tránh khỏi do điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Giới hạn tiếp cận nguồn dữ liệu: Do phạm vi đề tài rộng và nguồn lưu trữ dữ liệu chuyên ngành tại CHDCND Lào còn phân tán, nghiên cứu sinh chưa thể tiếp cận đầy đủ các tài liệu mật hoặc số liệu chi tiết về cơ chế vận hành nội bộ của toàn bộ các chủ thể quản trị du lịch tư nhân có vốn đầu tư nước ngoài. Do đó, luận án tập trung chủ yếu vào ba trụ cột: đào tạo, sử dụng và kiến tạo môi trường, chưa đi sâu giải phẫu toàn diện mọi vi chủ thể quản lý.
• Giới hạn về thời gian và biến động dịch bệnh: Giai đoạn 2020–2022 chịu sự tác động gay gắt của đại dịch Covid-19, khiến các hoạt động khảo sát thực địa diện rộng gặp nhiều rào cản, một số chỉ số định lượng năm 2020–2021 chưa phản ánh trạng thái vận hành thông thường của nền kinh tế.

Hệ thống định hướng nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Nghiên cứu mô hình chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực du lịch số (Digital Tourism Human Capital) tại CHDCND Lào dưới tác động của tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc.
2. Khảo sát chuyên sâu về cơ chế bảo tồn giá trị văn hóa và tri thức bản địa của các cộng đồng dân tộc thiểu số trong mô hình du lịch sinh thái bền vững.
3. Đánh giá tác động của khung thỏa thuận công nhận lẫn nhau ASEAN (ASEAN MRA-TP) đối với dòng dịch chuyển lao động du lịch xuyên biên giới giữa Lào, Việt Nam, Thái Lan và Campuchia.
4. Nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng (SEM/PLS-SEM) nhằm đo lường chính xác mức độ tác động của các gói chính sách đãi ngộ đến năng suất lao động du lịch tại các khu vực trọng điểm của Lào.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật (Academic Impact): Công trình là tài liệu tham khảo nền tảng tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào, Đại học Quốc gia Lào; tạo tiền đề trích dẫn quan trọng cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Triết học, Quản lý kinh tế và Du lịch học.
• Tác động chuyển đổi ngành (Industry Transformation): Định hướng cho các doanh nghiệp du lịch thành viên thuộc LNCCI chuyển dịch từ phương thức quản trị lao động truyền thống sang mô hình phát triển năng lực toàn diện, coi trọng vốn văn hóa và kỹ năng số.
• Tác động chính sách công (Policy Influence): Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào trong việc xây dựng "Chiến lược Phát triển Du lịch Lào giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2035" và kế hoạch phục hồi du lịch hậu Covid-19.
• Lợi ích xã hội và bản sắc (Societal Benefits): Góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững cho cư dân nông thôn vùng sâu, vùng xa; khơi dậy lòng tự hào dân tộc, bảo tồn các lễ hội truyền thống đặc sắc (như Tết Bunpimay, That Luang - Bảng 2.2) qua bàn tay của chính con người Lào.
• Tầm vóc quốc tế (International Relevance): Khẳng định vị thế của du lịch Lào trên bản đồ du lịch tiểu vùng sông Mê Kông (GMS) và ASEAN, chứng minh tính ưu việt của mô hình phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN lấy con người làm trung tâm.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận một khung lý thuyết triết học mác-xít hoàn chỉnh vận dụng vào kinh tế dịch vụ; làm rõ cơ sở phương pháp luận liên ngành triết học - kinh tế - xã hội học.
• Giảng viên & Cơ sở đào tạo nghề (TVET/IVET): Sở hữu cơ sở thực tiễn chuẩn xác để điều chỉnh giáo trình, xây dựng chương trình đào tạo hợp tác kép (DCT) gắn chặt nhà trường với thực tiễn thị trường.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ, Sở ngành Lào): Nhận diện rõ các điểm nghẽn thể chế, từ đó ban hành các chính sách tiền lương, quy hoạch mạng lưới tài nguyên du lịch và cơ chế bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý (Biểu đồ 3.7).
• Doanh nghiệp lữ hành, lưu trú: Nắm bắt phương pháp tuyển dụng, bố trí, sử dụng và tạo dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh trong hội nhập AEC.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc luận án đã triết học hóa phạm trù "nhân tố con người" trong ngành kinh tế dịch vụ du lịch dựa trên nền tảng chủ nghĩa duy vật lịch sử. Luận án mở rộng trực tiếp học thuyết về Lực lượng sản xuất của C. Mác và V.I. Lênin, khẳng định trong kinh tế du lịch, người lao động không chỉ là chủ thể vận hành tư liệu sản xuất thuần túy mà chính năng lực văn hóa, đạo đức nghề nghiệp, thái độ giao tiếp và tri thức bản địa (tâm lực và trí lực) của họ cấu thành nên giá trị cốt lõi của sản phẩm du lịch.

2. Điểm mới về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?

So với các công trình trước đây ở Lào chủ yếu mang tính mô tả định tính (như Sithaluon Khamphuvong, 2015; Sommad Phonesena, 2016), luận án đã thực hiện phương pháp tiếp cận hỗn hợp đa cấp độ và tam giác hóa dữ liệu chặt chẽ. Nghiên cứu kết hợp giải phẫu triết học vĩ mô với việc phân tích chuỗi dữ liệu thực nghiệm xuyên suốt 10 năm (2011–2020) gồm 7 biểu đồ và 3 bảng thống kê chi tiết về tốc độ tăng trưởng kinh tế, doanh thu du lịch, hệ thống lưu trú, quy mô đào tạo nghề và cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý du lịch.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ và có ý nghĩa phản biện mạnh mẽ nhất?

Phát hiện mang tính phản biện sâu sắc nhất là nghịch lý giữa tốc độ gia tăng số lượng cơ sở đào tạo nghề/sinh viên tốt nghiệp (Biểu đồ 3.3, 3.4) với năng lực cạnh tranh thực tế của các doanh nghiệp du lịch nội địa Lào. Số lượng người được cấp chứng chỉ tăng lên, nhưng tỷ lệ nhân lực có khả năng làm việc độc lập trong môi trường quốc tế, thông thạo ngoại ngữ và làm chủ công nghệ dịch vụ số vẫn ở mức rất thấp, dẫn đến việc các doanh nghiệp lữ hành nội địa bị lép vế ngay trên sân nhà trước các tập đoàn du lịch đa quốc gia.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức chuẩn để nhân bản nghiên cứu không?

Có. Luận án xây dựng quy trình nghiên cứu chuẩn hóa 3 bước:

1. Đánh giá thể chế và đường lối chính sách;
2. Khảo sát thực trạng theo chu trình 3 khâu (Đào tạo - Bố trí sử dụng - Kiến tạo môi trường);
3. Đo lường hiệu quả thông qua các chỉ số tăng trưởng du lịch và an sinh xã hội. Giao thức này hoàn toàn có thể tái lập (Replicable) cho các nghiên cứu về phát triển nhân tố con người trong các ngành kinh tế dịch vụ khác tại các quốc gia đang phát triển.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?

Luận án đề xuất chương trình nghiên cứu trọng tâm giai đoạn 2022–2032 tập trung vào 3 trụ cột:

• Tác động của cơ sở hạ tầng siêu kết nối (đường sắt cao tốc, chuyển đổi số) đến sự dịch chuyển và cơ cấu chất lượng nguồn nhân lực du lịch Lào.
• Xây dựng mô hình du lịch cộng đồng gắn với việc bảo tồn vốn tri thức bản địa và sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.
• Thiết chế hóa Khung trình độ quốc gia (NQF) tương thích hoàn toàn với Chuẩn nghề Du lịch chung ASEAN (ACCSTP).

Kết luận

Luận án của NCS. Khampheth Sengsoulattana là công trình khoa học chuyên sâu, nhất quán và có giá trị lý luận - thực tiễn vượt trội, thể hiện qua 5 đóng góp cơ bản:

1. Hệ thống hóa và phát triển hoàn chỉnh cơ sở lý luận mác-xít cùng quan điểm của Đảng NDCM Lào về vai trò quyết định của nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch thời kỳ CNH, HĐH và hội nhập quốc tế.
2. Phân tích thực chứng toàn diện, đa chiều bức tranh thực trạng phát huy nhân tố con người ngành du lịch CHDCND Lào giai đoạn 2011–2020 thông qua hệ thống dữ liệu thống kê, biểu đồ tăng trưởng, cơ cấu đào tạo và bồi dưỡng quản lý.
3. Chỉ rõ 4 mâu thuẫn và điểm nghẽn căn bản: mất cân đối cơ cấu nhân lực, bất cập trong đào tạo nghề, hạn chế về tính chuyên nghiệp - đạo đức nghề nghiệp và những đứt gãy do đại dịch Covid-19 gây ra.
4. Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp mang tính đột phá và đồng bộ: từ nâng cao nhận thức chính trị, đổi mới đào tạo bồi dưỡng, kiến tạo môi trường động lực, sử dụng hợp lý nhân lực cho đến phát huy tính tự giác, tích cực, sáng tạo của mỗi cá nhân.
5. Mở ra các hướng nghiên cứu học thuật mới mẻ về quản trị nguồn vốn nhân lực dịch vụ trong điều kiện chuyển đổi số và toàn cầu hóa tại các quốc gia đang phát triển theo định hướng XHCN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN TỐ CON NGƯỜI 1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam Trần Thị Thủy, Nhân tố con người và những biện pháp nhằm phát huy nhân tố con người trong điều kiện đổi mới ở Việt Nam hiện nay [43]. Luận án của tác giả Trần Thị Thủy đã làm rõ các nội dung về: (1) Những vấn đề lý luận về nhân tố con người qua việc phân tích vấn đề con người trong mối quan hệ với nhân tố con người; nhân tố con người trong mối quan hệ với vấn đề phát huy nhân tố con người; (2) Vấn đề nhân tố con người ở Việt Nam hiện nay qua việc phân tích ba nội dung về nhân tố con người Việt Nam với tư cách là chủ thể tổng hợp của sự phát triển xã hội; nhân tố con người Việt Nam với tư cách là nguồn lực quyết định thắng lợi của sự nghiệp CNH - HĐH đất nước; nhân tố con người Việt Nam với tư cách là nhân cách - giá trị văn hóa cao nhất, là mục tiêu của sự phát triển kinh tế - xã hội; (3) Vấn đề phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nước với việc làm rõ nội dung về thực chất và nội dung của vấn đề phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp phát triển xã hội; vấn đề phát huy nhân tố con người Việt Nam trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới theo định hướng XHCN và những biện pháp nhằm phát huy nhân tố con người ở Việt Nam trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nước như: đổi mới ý thức hệ, tư duy của người lao động; kết hợp hài hòa nhu cầu lợi ích cá nhân và nhu cầu lợi ích xã hội; chú trọng tới các điều kiện hoạt động và tạo cơ hội cho mọi người; nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động.

Nguyễn Thị Phi Yến, Tìm hiểu vai trò quản lý nhà nước đối với việc phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế [56]. Cuốn sách được kết cấu làm 3 chương, bàn về các nội dung cụ thể như: (1) Mối quan hệ giữa quản lý nhà nước với việc phát huy nhân tố con người trong quá trình phát triển kinh tế qua việc phân tích các nội dung về nhân tố con người và các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát huy nhân tố con người như tính chất và trạng thái của thể chế chính trị, nền kinh tế, trình độ học vấn và văn hóa chung trong xã hội, trình độ xã hội hóa, dân chủ hóa về thông tin, trình độ giao lưu và hội nhập quốc tế, năng lực phẩm chất của người quản lý; 7 làm rõ vấn đề và nội dung quản lý nhà nước với việc phát huy nhân tố con người trong quá trình phát triển kinh tế, như phát huy và sử dụng đúng đắn hệ thống động lực nhằm khai thác tính tích cực của nhân tố con người; xây dựng và hoàn thiện thể chế tổ chức và phương thức quản lý nhà nước để phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế; (2) Phân tích vai trò quản lý nhà nước đối với việc phát huy nhân tố con người thông qua cơ chế quản lý kinh tế trong quá trình phát triển kinh tế ở Việt Nam thời gian qua. Ngoài ra, tác giả đã làm rõ một số vấn đề đặt ra trong quá trình hình thành cơ chế quản lý mới, như phân phối chưa công bằng dẫn đến rối loạn lợi ích của người lao động; tình trạng thụ động, ỷ lại của người lao động vẫn chưa được khắc phục một cách cơ bản; tình trạng đối xử tùy tiện với người lao động có chiều hướng gia tăng; tình trạng cục bộ, bản vị, chia rẽ trong quan hệ tập thể vẫn còn tồn tại; tình trạng tham nhũng ở một số bộ phận cán bộ vẫn chưa được đẩy lùi triệt để; (3) Làm rõ nguyên tắc định hướng công tác quản lý vĩ mô của nhà nước nhằm phát huy nhân tố con người trong quá trình phát triển kinh tế như cần phải coi nhân tố con người là nguồn lực quan trọng nhất; tạo điều kiện cho người lao động tham gia quản lý nhà nước, khuyến khích tính chủ động và sáng tạo của con người. Và đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục phát huy nhân tố con người trong quá trình phát triển kinh tế, trong đó bao gồm các giải pháp về kiện toàn hợp lý tổ chức bộ máy nhà nước và nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ; quan tâm đúng mức lợi ích kinh tế hợp pháp của người lao động, thực hiện dân chủ hóa đời sống kinh tế; phát triển giáo dục, đào tạo nâng cao mặt bằng dân trí và xây dựng môi trường hoạt động thuận lợi cho sự phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế.

Lê Quang Hoan, Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người với việc phát huy nhân tố con người trong công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay [14]. Các nội dung trong luận án của tác giả Lê Quang Hoan hướng tới việc làm rõ những vấn đề sau đây: (1) Khái niệm con người và nhân tố con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về con người. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì nhân tố con người được hiểu là “hệ thống các thuộc tính, đặc trưng quy định vai trò chủ thể (cá nhân, tập thể, cộng đồng) tích cực, chủ động, sáng tạo của con người, bao gồm một chỉnh thể thống nhất giữa mặt hoạt động với tổng hòa các đặc trưng về phẩm chất, năng lực của con người mới 8 XHCN trong quá trình cách mạng Việt Nam” [tr.26]; (2) Phân tích nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về con người trong cách mạng Việt Nam qua các chủ đề con người là vốn quý nhất, yếu tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam; con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của tiến trình cách mạng Việt Nam; xây dựng con người mới XHCN là một chiến lược cơ bản, lâu dài ở Việt Nam; (3) Phát huy nhân tố con người trong CNH, HĐH dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh qua việc làm rõ vai trò nhân tố con người trong CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay. Hoàng Thái Triển, “Vấn đề phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế” [45].

Bài viết đã làm rõ một số nội dung chính sau: (1) Sự phát triển của xã hội ngày càng nhanh thì cũng ngày càng phải phát huy vai trò của nhân tố chủ quan của con người, điều này được chứng minh qua quá trình phát triển lịch sử - xã hội cả trong đời sống vật chất và tinh thần; (2) Vai trò của nhân tố chủ quan ngày càng tăng không có nghĩa là vai trò của nhân tố khách quan ngày càng giảm; (3) Nhân tố con người không phải là những tri thức, kiến thức về khoa học - công nghệ hiện đại mà còn là niềm tin và ý thức trách nhiệm đối với tương lai; (4) Trong phát triển kinh tế - xã hội hiện đại, những tiến bộ của khoa học - kỹ thuật và công nghệ ngày càng đóng vai trò quan trọng bao nhiêu thì nhân tố con người cũng ngày càng được đề cao bấy nhiêu. Trong mắt xích của cơ chế kinh tế, nhân tố con người luôn là một chìa khóa không thể thiếu. Nguyễn Minh Quang, Nhân tố con người trong phát triển sức sản xuất của lao động để thúc đẩy kinh tế hàng hoá ở nước ta [32]. Những nội dung trong luận án nghiên cứu bao gồm những vấn đề cơ bản, đó là: (1) Làm rõ vấn đề về sức sản xuất của lao động và vai trò của nhân tố con người trong phát triển sức sản xuất của lao động để thúc đẩy kinh tế hàng hóa qua các phần về: sức sản xuất của lao động và vai trò của nhân tố con người trong mỗi nhân tố của sức sản xuất lao động; mối quan hệ giữa sự phát triển sức sản xuất lao động với kinh tế hàng hóa và kinh nghiệm của một số nước về phát triển nhân tố con người để nâng cao sức sản xuất của lao động; (2) Làm rõ yêu cầu của nhân tố con người hiện nay như trình độ lành nghề của người lao động phải phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất cả về chất lượng và cơ cấu lành nghề; trình độ, chất lượng của người lao động cần được thúc đẩy song hành với các kỹ năng khác như kỹ năng ngoại ngữ, thuyết trình, làm việc nhóm, sáng tạo, làm việc dưới áp lực cao.

9 Nguyễn Văn Tài, Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và phát huy nhân tố con người [39]. Bài viết đã làm rõ những vấn đề về: (1) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra những quan điểm toàn diện và sâu sắc về con người, quan niệm về con người của Hồ Chí Minh thể hiện ở chỗ: con người là một chỉnh thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội, con người chủ thể của các mối quan hệ xã hội - lịch sử, là chủ thể sáng tạo và hưởng thụ các giá trị vật chất và tinh thần của xã hội; (2) Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, con người là một thực thể mang tính xã hội, là sự thống nhất giữa con người cá nhân với con người xã hội, để giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa con người và cá nhân, Người quan tâm giải quyết mối quan hệ lợi ích và coi con người còn là sự thống nhất giữa con người giai cấp, dân tộc và nhân loại; (3) Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất con người và vấn đề phát huy nhân tố con người là cơ sở khoa học cho đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới hiện nay. Phạm Công Nhất, Phát huy nhân tố con người trong phát triển lực lượng sản xuất ở Việt Nam hiện nay (Sách chuyên khảo) [27].