CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VẺ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUÓC GIA VÀ. CÔNG CU LÃI SUÁT TRONG CHÍNH SÁCH TIEN TE QUOC GIA 1]. Tổng quan về chính sách tiền tệ quốc gia LLL Khái quất về ngẫu hàng trang rong, “Khải niệm: Ngân hàng trung ương (sau đây gọi titla NHTW) được đính nghĩa bởi nhỉ nguén khác nhau, tuy nhiền đều định ngiấa NHTW là cơ quan quản lý hệ thống, tiển tệ của quốc gia hay một nhóm các quốc gia, cỏ trách nhiệm thi hành chính. sách tiên tế, mục đích hoạt động của NHTW là én định giá ti của đồng tiễn va mức cung tiên, kiểm soát lãi suất để ôn định nên kanh tế, cứu giúp các van để của.
ngân hằng thương mại Điều 2 Luật Ngân hing Nhà nước Việt Nam năm 2010 quy định vé vị tí và chức năng của Ngân hing Nha nước Việt Nam (sau đây viết tắt là NHNN) như sau: NHNN là cơ quan ngang bộ của Chính phủ, là ngân hằng trung ương của nước Công hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, NHNN thực hiện chức năng quản ly nha rước vẻ tiên tệ, hoạt đông ngân hang va ngoại hồi, thực hiện chức năng của NHTW 'về phát hành tiên, ngân hang của các tổ chức tin dung va cung ứng dịch vụ tiễn tệ cho Chính phủ. Như vay, theo quy định nêu trên, NHNN la cơ quan ngang bộ, trực thuộc Chính phi và có chức năng là NHTW của nước Công hoà zã hội chủ nghĩa 'Việt Nam, thực hiện quản lý nhà nước vẻ lĩnh vực tién tê, ngân hang ` Bà Gỗn Odord đnh nghi NETW 1 cơ qum kim soáthot động cứng tồn vi chán sich tổn tf của mắc ga No có Vẻ lngin hang và l người ho vậy chỗ cing của các ngàn hàng ương meai Teimst số quốc gia báo cing aco gu tux thiplup tt ngàn hing đố vớingàt hang tanga gam Anh, NHTW hing amg châu Ân (ECE) đẹh nghi NHTTV l một cơ quả sổ xước co cate năng in Bint ca "hộ chúc gà luy nhé que ga, dang than sot hot động cng Dân, ơng an as hag Me tâm chen cần đa sổ các NETW liên ảnh ø ch Nour vậy, có thể định nghĩa NHTW la một cơ quan đặc trách vé tiễn tệ của một quốc gia hoặc một nhóm quốc gia, vùng lãnh 8, thé, có trách nhiệm thực thi chính sách tiên tệ. Hậu hết các NHTW đều là cơ quan trực thuộc Chính phủ, tuy nhiên tại một số quốc gia trên thể giới, NHTW có một sư độc lập nhất định với Chinh phi, Mục tiêu chung của hoạt động NHTW là én định giá trị của tién tê, kiểm soát hoạt động cung tiền, lãi suất, thanh tra, giám sát các ngân hang thương. mại tránh các nguy cơ đỗ vỡ.
Tính chất của NH TW có sự khác biệt nhất định giữa. các quốc gia, tuy nhiên, về cơ bản, NHTW có 4 chức năng chính đỏ phát hành tiễn tê, cung cấp dich vụ ngân hàng cho chính phi định tiên tế quốc gia và là ngân hang của các ngân hàng!. Tai Việt Nam, theo quy định tại Khoản 3 Bi Ngân hàng Nha nước Việt Nam năm 2010 và Điểu 1 Nghị định số 102 CPS ngày 01/01/2023, NHNN thực hiển chức năng quản lý nha nước về tiền tê, hoạt động ngân hang và ngoại hồi, thực hiến chức năng của NHTW vé phát hành. tiên, ngân hang của các tổ chức tin dụng va cung ứng dich vụ ti tế cho Chính phủ, quan lý nhà nước các dich vu công thuộc pham vi quản lý của NHNN.
Dic đi NHTW đóng vai tro then chót trong hệ thống ngân hang của một quốc gia. NHTW có nhiệm vụ quản lý, điều hành chính sách tiên tệ quốc gia nhẫm đăm bảo n định kinh tế vi mô. Các NHTW có những đặc điểm riêng biệt so với các ngân hàng thương mai hay các cơ quan quản lý nha nước khác 'V tính độc lập. NHTW độc lap với chính phũ trong diéu hảnh chính sách.
O hau hết các nước, NHTW hoạt động độc lập, tách biệt với chính phủ để tránh bi chi phổi bồi các mục tiêu chính tri ngắn hạn. Sự độc lập này cho phép NHTW tập trung vào các mục tiêu trung va dai hạn như kiểm soát lam phát, ôn định kinh tế. “Guten Ortiz 2009), "anes inthe Govern ý Condrdl Banks" Arepar fram thẻ Casral Bek Govenwace tương BIS, pp 17-55 Sg dn số 102720220. cP ngiy 01012023 cin Chê psi quy Ged chức ning, nhềm wy, yn an và co cult chức của Nginhing Nhà nước Việt Noa Độc lập không có nghĩa là NHTW hoàn toàn tách rời mà vẫn phải phôi hợp, tham.
vấn chất chế với Chính phủ trong quả trình hoạch định chính sách. "Về phát hành tién: NHTW nắm quyển độc quyền phát hành tién tệ, tién giấy vả tién kim loại. Sự độc quyền này cho phép NHTW kiểm soát cung tién, lưu thông tiên tệ trong nên kinh tế nhằm kiểm soát lam phát, ôn định kinh tế. Theo do, Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 quy định: Ngân hàng Nhà nước lẻ cơ quan duy nhất phát hành tiên gi tiên kim loại của nước Công hoa XA hội chủ ngiãa Việt Nam.
Bên cạnh đó, NHTW còn nắm giữ quyền quyết định lai suất, tỷ giá - những công cụ then chốt để điều tiết nên kinh tế NHTW với vai trò là người cho vay cuối cùng. Khi các NHTM gặp khó khăn thanh khoản hoặc có nguy cơ pha sin, NHTW sẽ đồng vai tr là chỗ dựa cuối cùng để hỗtrợ thanh khoản. Điều này nhằm đảm bảo sự dn định của hệ thông tải chính, ngân bàng 'Với vai trò 1a đại điện của quốc gia tham gia vào các tổ chức tiên tệ quốc tế như IMF, World Bank. NHTW thay mặt chính phủ thương lương, ký kết các thöa.
thuận tai chính quốc tế, điều phối hợp tác quốc tế về tiền tệ. Ngoài các đặc điểm chung trên, NHTW ở mỗi quốc gia sé có mô hình tổ chức và hoạt động riêng. Có 3 mô hình NHTW chính gồm: độc lập, ban phụ thuộc và phụ thuộc, @ mô hình NHTW độc lập, NHTW có quyển tư chủ cao trong điểu hành. chính sách tiên tế.
Các quyết định chính sách ít chiu ảnh hưởng từ Chính phi, Mô tình nay phổ biển ở các nên kinh tế phát triển như Mỹ, Anh, Nhật Bản. Trong khi đó, NHTW phụ thuộc sẽ chu sự chỉ phối lớn từ Chính phi, các quyết định chính sich chi yếu phục vụ các muc tiêu chỉnh trị, Mô hình nay có & Trung Quốc, Việt Nam va một số nước đang phát triển. Cuối cùng là mô hình NHTW bán phụ thuộc, với đồ tư chi và phù thuộc trung gian giữa 2 mô hình trên 10 Co thé thay, bắt kế mô hình nao thi NHTW cũng đều có vai trò then chốt, quan trong hang đâu ối với niên kinh tế thông qua chức năng điều hành chính sách. tiên tê, kiểm soát lạm phát vả góp phan thúc day tăng trưởng Sự thảnh công của chính sách tiên tế cũng chính là thước đo năng lực, hiệu quả hoạt động của một NHTW.
Chính sich tền tệ quốc gia 112.1 Khái niệmvề chính sách tiền tệ quốc gia Chinh sách tiên tế quốc gia (hay gọi tit là chính sách tiên tệ) là một trong những chính sách kinh tế vĩ mô quan trong, trong đó, NHTW thông qua các công cu của chính sách tiến tệ để tac động trực tiếp hoặc gián tiếp đến lượng tiên cung ‘ing trên thi trường nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế của quốc gia như ôn định giá cả, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, giải quyết bai toán việc lam vả các mục tiêu. khác (tham khảo Hình 1.1 Phụ lục đính kèm) Ban chất cốt lỗi của CSTT la việc NHTW sử dung các công cụ để tác động dén mức cung tiễn và li suất nhằm đạt được các mục tiêu theo từng thời kỳ và ‘bam sắt mục tiêu điều hảnh kinh tế thông qua chỉ tiêu lam phát va chỉ sô giá tiêu dùng do Quốc hội quyết định. Tuy thuộc vao điều kiện kinh tế của mỗi quốc gia ma chính sách tiền tệ được quyết định theo hai hướng Chính sách tién tế mỡ rộng. Tăng cung tiễn, giảm lãi suất, gidm that nghiệp nhưng nên kinh tế phải đối mặt với nguy cơ lạm phát.
Chính sách tiên tệ thất chặt: Giăm cung tiên, tăng lãi suất làm giãm đầu tư vào sản xuất kinh doanh từ đó kiêm chế lam phát, tuy nhiên tỷ lệ thất nghiệp tăng, doanh nghiệp hoạt động khó khăn ảnh hưởng đến tăng trường kinh tế 1122 Vi trí của chính sách tiền tệ quốc gia Chính sách tiên té lã công cu quan trong nhất trong hệ thống công cụ điều ‘hanh vĩ mô của mỗi quốc gia. Thông qua điều hanh chính sách tién tệ một cách. " khoa học và linh hoạt, nha nước có thé tác động đến hoạt động tin dụng, kiểm soát lạm phát, thúc đầy tăng trưởng kinh tế và giữ vững ôn định kinh tế vĩ mô. Theo ly thuyết kinh tế, chính sich ti khóa và chính sách tiên tệ là hai trụ cốt chủ yêu của chính sách kinh tế vĩ mô.
Trong đó, chính sách tién tệ được đánh giá là hiệu quả và linh hoạt hơn trong việc kiểm soát các mục tiêu ngắn hạn như Jam phát, tăng trưởng và dn đính kinh tế vĩ mô. Do đó, ở hau hết các nước, chính sách tiến tế thường đóng vai trò chủ dao dé điều hành nên kinh tế. Chính sich tai khóa sẽ điều chỉnh để phối hợp va hỗ trợ cho hiệu quả của chính sách tiền tệ. Tai Việt Nam, chính sách tiên tệ do NHNN điều hành cũng ngày cảng khẳng định vị thé 1a trụ cột chính trong én định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ phát triển bén vững, Su chủ động, linh hoạt trong điều hanh của NHNN được cộng đồng quốc tế đánh giá cao là một trong những nhân tổ quan trong giúp Việt Nam dn định kinh tế vĩ mô, kiểm chế lạm phát thành công va duy trả tăng trưởng én định trong giai đoạn 2011-2020.
Vị thé của chính sách tiên tệ ngày cảng được khẳng định. Nov vậy có thé thay, với những ưu thé về tính linh hoạt, hiệu quả va tac đông nhanh chóng đến các muc tiêu kinh tế mô, chính sach tiên tệ có vị tri then chốt trong hệ thống các chính sách kinh tế ở hdu hết moi quốc gia cũng như tại "Việt Nam hiện nay. Sự thành công hay thất bai của các mục tiêu kinh tế vi mô phụ thuộc rất lớn vào hiệu quả điều hành chính sich tién tệ của NHTW. Hệ thống công cụ của chính sách tién lệ Công cu của chỉnh sich tiền té la các hoạt động được NHTW thực hiện.
nhằm tác động trực tiép hoặc gián tiếp đến khối lượng tiễn lưu thông và lai suất, từ đó đạt được các mục tiêu của chính sách tién tệ.