Khóa luận tốt nghiệp thực trạng pháp luật về huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở việt nam thực tiễn tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội

Khóa luận phân tích thực trạng pháp luật về huy động vốn của tổ chức tín dụng tại Việt Nam, với nghiên cứu điển hình tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội.

• Tác giả: Nguyen Thi Mai Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Pham Thi Giang
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp luật huy động vốn của tổ chức tín dụng tại Việt Nam: Thực trạng và thực tiễn tại ngân hàng TMCP Quân Đội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3. Mục đích nghiên cứu đề tài
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN VÀ CÁC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG VỐN CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, vai trò và sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm huy động vốn và vai trò của huy động vốn đối với các tổ chức tín dụng
• 1.1.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng
• 1.1.3. Pháp luật điều chỉnh hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng
• 1.1.3.1. Sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 1.1.3.2. Nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động huy động vốn của tổ chức tín dụng
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI
• 2.1. Nội dung chủ yếu của pháp luật điều chỉnh hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 2.2. Các quy định của pháp luật về quản lý Nhà nước đối với hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 2.3. Quy định của pháp luật về chủ thể của hoạt động huy động vốn
• 2.4. Quy định của pháp luật về các hình thức huy động vốn
• 2.5. Thực tiễn áp dụng pháp luật về huy động vốn của các tổ chức tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội (MBBank)
• 2.5.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Quân Đội (MBBank)
• 2.5.2. Những thành tựu đạt được trong hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội
• 2.5.3. Một số tồn tại, hạn chế mà các tổ chức tín dụng Việt Nam gặp phải trong quá trình huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội
• 2.5.4. Cơ hội và thách thức đối với hoạt động huy động vốn của MBBank
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI
• 3.1. Những yêu cầu cơ bản trong việc hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 3.2. Một số đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 3.3. Một số đề xuất cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng (TCTD) tại Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn lực cho nền kinh tế. Trong bối cảnh hiện nay, các TCTD không chỉ đơn thuần là nơi gửi tiền mà còn là cầu nối giữa nguồn vốn nhàn rỗi và các dự án đầu tư. Việc nghiên cứu pháp luật liên quan đến huy động vốn là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong hoạt động này. Đặc biệt, nghiên cứu này sẽ giúp nhận diện những điểm còn thiếu sót trong quy định pháp luật hiện hành, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các TCTD. Theo đó, một hệ thống pháp lý minh bạch và hiệu quả sẽ góp phần đảm bảo an toàn cho các ngân hàng, đồng thời tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

II. Thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động huy động vốn

Pháp luật hiện hành về huy động vốn tại Việt Nam đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn tồn tại một số hạn chế. Các quy định pháp luật hiện tại chưa đủ mạnh để điều chỉnh toàn diện hoạt động huy động vốn của các TCTD. Việc áp dụng pháp luật tại các ngân hàng thương mại như Ngân hàng TMCP Quân Đội (MBBank) cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại như sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp lý, khó khăn trong việc thực thi và kiểm soát. Hơn nữa, một số quy định còn chưa phù hợp với thực tiễn hoạt động của ngân hàng, dẫn đến tình trạng lách luật và làm giảm hiệu quả trong quản lý vốn. Do đó, cần thiết phải có một cái nhìn tổng thể về thực trạng pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng tại MBBank để đề xuất các biện pháp cải cách.

III. Thực tiễn áp dụng pháp luật tại Ngân hàng TMCP Quân Đội

Tại Ngân hàng TMCP Quân Đội, hoạt động huy động vốn diễn ra khá sôi động với nhiều hình thức khác nhau như nhận tiền gửi, phát hành trái phiếu và vay vốn từ các TCTD khác. Tuy nhiên, ngân hàng cũng gặp phải nhiều thách thức trong việc tuân thủ quy định pháp luật. Một số nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác, biến động của thị trường tài chính và các quy định về lãi suất. Đặc biệt, việc điều chỉnh lãi suất huy động vốn cần phải được thực hiện một cách linh hoạt để thu hút khách hàng. Do đó, ngân hàng cần có chiến lược quản lý vốn hiệu quả, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

IV. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về huy động vốn

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động huy động vốn tại các TCTD, cần thiết phải hoàn thiện quy định pháp luật hiện hành. Một số giải pháp có thể được đề xuất bao gồm việc rà soát và sửa đổi các quy định chưa phù hợp, tăng cường tính minh bạch trong việc quản lý và sử dụng vốn, đồng thời tạo điều kiện cho các ngân hàng áp dụng các hình thức huy động vốn linh hoạt hơn. Hơn nữa, cần thiết phải có cơ chế giám sát và kiểm tra hiệu quả hơn nhằm đảm bảo việc thực hiện các quy định pháp luật một cách nghiêm túc. Điều này không chỉ giúp tăng cường an toàn tài chính cho các TCTD mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động huy động vốn (HBV) giữ vị trí huyết mạch trong sự tồn tại và phát triển của các Tổ chức tín dụng (TCTD) cũng như toàn bộ nền kinh tế Việt Nam. Về bản chất kinh tế, các Ngân hàng thương mại (NHTM) kinh doanh tiền tệ thông qua việc tập trung các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong dân cư và tổ chức kinh tế để phục vụ cho vay, đầu tư và cung ứng dịch vụ thanh toán. Tuy nhiên, thị trường tiền tệ đối mặt với nhiều biến động thanh khoản, rủi ro sở hữu chéo phức tạp và sự thiếu đồng bộ trong hành lang pháp lý điều chỉnh các công cụ huy động vốn.

Đề tài "Thực trạng pháp luật về huy động vốn của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam - Thực tiễn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội" (Tác giả: Nguyễn Thị Mai Trang, Trường Đại học Luật Hà Nội) đi sâu giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa nhu cầu mở rộng quy mô vốn khả dụng và rào cản từ các quy định pháp luật hiện hành.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                          HỆ THỐNG HUY ĐỘNG VỐN TCTD                         |
+-----------------------------------------------------------------------------+
         |                                                 |
         v                                                 v
+-------------------------------+             +-------------------------------+
|     Thị trường 1 (Dân cư)     |             |    Thị trường 2 (Liên NH)     |
| - Tiền gửi khách hàng (TGKH)  |             | - Vay/gửi TCTD khác (LNH)     |
| - Giấy tờ có giá (GTCG)       |             | - Tái cấp vốn NHNN (Refinance)|
+-------------------------------+             +-------------------------------+
         |                                                 |
         +-----------------------+-------------------------+
                                 v
               +-----------------------------------+
               |  QUẢN TRỊ THANH KHOẢN & AN TOÀN   |
               |  (Luật TCTD, TT 01/2021, TT 21)   |
               +-----------------------------------+

Vấn đề thực tiễn và điểm nghẽn kỹ thuật pháp lý

• Bất cập trong phân loại bản chất pháp lý của Giấy tờ có giá (GTCG): Thông tư số 01/2021/TT-NHNN tiếp cận phát hành GTCG dưới góc độ giao dịch mua bán thay vì giao dịch vay nợ xác lập nghĩa vụ hoàn trả, tạo xung đột quyền lợi giữa chủ nợ và bên phát hành.
• Điểm nghẽn thị trường liên ngân hàng (LNH): Thông tư số 21/2012/TT-NHNN giới hạn nghiêm ngặt thời hạn vay dưới 1 năm và siết chặt tài sản bảo đảm, khiến các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ gặp khủng hoảng thanh khoản cục bộ trước khi Thông tư số 01/2013/TT-NHNN nới lỏng cơ chế gửi tiền có kỳ hạn.
• Cơ chế tái cấp vốn của Ngân hàng Nhà nước (NHNN): Quy định tại Thông tư số 24/2019/TT-NHNN đặt điều kiện khắt khe về danh mục hồ sơ tín dụng và tài sản bảo đảm hợp lệ, gây cản trở tiếp cận nguồn vốn khẩn cấp cho các TCTD đang trong diện giám sát hoặc thiếu hụt vốn khả dụng tạm thời.
• Rủi ro lệch kỳ hạn tại MBBank (Ngân hàng TMCP Quân Đội): Nguồn vốn huy động ngắn hạn chiếm tỷ trọng chi phối (tiền gửi dưới 12 tháng chiếm đa số), hạn chế năng lực tài trợ các dự án trung - dài hạn (năng lượng tái tạo, thủy điện trên 5 năm).

Mục tiêu nghiên cứu

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và xác lập 4 kênh huy động vốn hợp pháp: Tiền gửi khách hàng (TGKH), Giấy tờ có giá (GTCG), Vay liên ngân hàng (LNH), Tái cấp vốn từ NHNN.
2. Phân tích thực trạng pháp lý điều chỉnh 4 nhóm chủ thể: NHTM, TCTD phi ngân hàng, Tổ chức tài chính vi mô, Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND).
3. Đánh giá định lượng kết quả huy động vốn tại MBBank giai đoạn 2019 - 9 tháng đầu năm 2023 (tổng quy mô đạt 671.808 tỷ đồng).
4. Đề xuất khung giải pháp sửa đổi quy chế ngân hàng và kiến trúc quản trị thanh khoản tại TCTD thương mại.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Hệ thống pháp luật tài chính - ngân hàng điều chỉnh 4 kênh huy động vốn chính với các đặc tính kỹ thuật và rủi ro khác biệt:

Kênh huy động	Cơ sở pháp lý	Ưu điểm kỹ thuật	Nhược điểm & Rủi ro
Tiền gửi khách hàng (TGKH)	Điều 91 Luật TCTD 2010	Nguồn vốn nền tảng (>70% cấu trúc vốn), chi phí thấp nếu tối ưu tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA).	Nhạy cảm với trần lãi suất NHNN; rủi ro rút tiền hàng loạt (Bank Run).
Giấy tờ có giá (GTCG)	Thông tư 01/2021/TT-NHNN	Khóa kỳ hạn trung - dài hạn (trên 12 tháng); người mua không được rút trước hạn.	Thủ tục xin hạn mức phức tạp; chi phí trả lãi cố định cao (Coupon rate).
Vay liên ngân hàng (LNH)	Thông tư 21/2012 & TT 01/2013	Bù đắp thanh khoản tức thì (Overnight - 3 tháng); lãi suất liên ngân hàng linh hoạt.	Bị giới hạn tài sản thế chấp chuẩn; rủi ro lan truyền hệ thống khi đối tác mất thanh khoản.
Tái cấp vốn NHNN	Thông tư 24/2019/TT-NHNN	Công cụ cứu cánh cuối cùng (Lender of Last Resort); bổ sung vốn khả dụng quốc gia.	Điều kiện xét duyệt ngặt nghèo; phụ thuộc vào tín hiệu điều hành chính sách tiền tệ.

Mô hình ưu tiên yêu cầu hoàn thiện quy chế (MoSCoW Framework)

• Must have (Bắt buộc có): Chuẩn hóa định nghĩa pháp lý GTCG là công cụ nợ (Debt Instrument); cơ chế minh bạch hóa tiêu chí điều chỉnh lãi suất tái cấp vốn của NHNN theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
• Should have (Nên có): Thể chế hóa các loại tài khoản tiền tệ hiện đại (NOW Account - Rút tiền theo lệnh đàm phán; ATS Account - Dịch vụ chuyển tiền tự động).
• Could have (Có thể có): Mở rộng hạn mức huy động vốn ngoại tệ cho các chi nhánh phục vụ nhu cầu xuất nhập khẩu đặc thù.
• Won't have (Chưa thực hiện): Cho phép công ty tài chính tiêu dùng nhận tiền gửi cá nhân dưới 1 năm do yêu cầu kiểm soát an toàn hệ thống.

---

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc kiểm soát tuân thủ và vận hành dòng vốn huy động được thiết kế dưới dạng chuỗi quy tắc phân luồng dòng vốn (Liquidity Governance Engine), tích hợp giữa Core Banking (phần mềm quản trị ngân hàng lõi) và hệ thống kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn (Capital Adequacy Ratio - CAR, LDR, LCR).

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                     KIẾN TRÚC ĐIỀU HÀNH VỐN VÀ THANH KHOẢN TCTD                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [Lớp Tiếp Nhận Nguồn Vốn]                                                         |
|   ├── Tiền gửi cá nhân/doanh nghiệp (CASA, Kỳ hạn: 1M, 3M, 6M, 12M, 24M)          |
|   ├── Phát hành GTCG (Chứng chỉ tiền gửi CDs, Trái phiếu chuyển đổi Tier 2)        |
|   └── Vay bù đắp LNH (Giao dịch OMO, Chiết khấu/Tái chiết khấu GTCG)              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [Lớp Động Cơ Kiểm Tra Tuân Thủ - Compliance Rule Engine]                          |
|   ├── Rule 1: Giới hạn cấp tín dụng đơn lẻ <= 15% Vốn tự có (Điều 128 Luật TCTD)  |
|   ├── Rule 2: Tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR) theo quy định NHNN                      |
|   └── Rule 3: Khớp nối kỳ hạn dòng tiền (Maturity Mismatch Limit)                 |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [Lớp Phân Bổ Danh Mục Tài Sản]                                                    |
|   ├── Cho vay ngắn hạn L/C, Thấu chi (Vốn TGKH ngắn hạn)                          |
|   └── Cho vay trung/dài hạn: Hạ tầng, Bất động sản (Vốn GTCG + Vay dài hạn)       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế cấu trúc dữ liệu quản lý hợp đồng huy động vốn (Data Schema)

-- Thiết kế bảng dữ liệu quản lý dòng tiền và kiểm soát an toàn vốn huy động
CREATE TABLE Mobilization_Contracts (
    contract_id VARCHAR(36) PRIMARY KEY,
    customer_type ENUM('INDIVIDUAL', 'CORPORATE', 'FINANCIAL_INSTITUTION', 'CENTRAL_BANK') NOT NULL,
    channel_type ENUM('DEMAND_DEPOSIT', 'TERM_DEPOSIT', 'CD_ISSUANCE', 'INTERBANK_LOAN', 'NHNN_REFINANCE') NOT NULL,
    principal_amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    currency VARCHAR(3) DEFAULT 'VND',
    interest_rate DECIMAL(5, 2) NOT NULL,
    issue_date DATE NOT NULL,
    maturity_date DATE,
    early_withdrawal_allowed BOOLEAN DEFAULT FALSE,
    collateral_id VARCHAR(36),
    status ENUM('ACTIVE', 'MATURED', 'EARLY_CLOSED', 'DEFAULT') DEFAULT 'ACTIVE',
    tenor_category ENUM('SHORT_TERM', 'MEDIUM_TERM', 'LONG_TERM') GENERATED ALWAYS AS (
        CASE 
            WHEN DATEDIFF(maturity_date, issue_date) <= 365 THEN 'SHORT_TERM'
            WHEN DATEDIFF(maturity_date, issue_date) <= 1825 THEN 'MEDIUM_TERM'
            ELSE 'LONG_TERM'
        END
    ) STORED
);

CREATE TABLE Liquidity_Compliance_Log (
    log_id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    calculation_date DATE NOT NULL,
    total_mobilized_fund DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    short_term_ratio DECIMAL(5, 2) NOT NULL,
    ldr_ratio DECIMAL(5, 2) NOT NULL,
    regulatory_limit_breached BOOLEAN DEFAULT FALSE,
    action_taken VARCHAR(255)
);

---

Phương pháp luận (Methodology)

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận đa chiều kết hợp nghiên cứu khoa học pháp lý và kỹ thuật phân tích tài chính ngân hàng:

• Phương pháp phân tích pháp lý chuẩn tắc: Rà soát tính tương thích giữa Luật Các TCTD năm 2010 (sửa đổi, bổ sung 2017) với các Thông tư chuyên ngành (TT 01/2021, TT 21/2012, TT 01/2013, TT 24/2019/TT-NHNN).
• Phương pháp thống kê định lượng: Xử lý chuỗi dữ liệu tài chính hợp nhất của MBBank từ 2019 đến Quý 3/2023, phân tích tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) và ma trận chuyển dịch cơ cấu vốn.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu các hình thức tài khoản tiền gửi không kỳ hạn hiện đại (NOW, ATS) tại Hoa Kỳ và Châu Âu với thực tiễn sản phẩm ngân hàng tại Việt Nam.

---

Thực thi và Kết quả

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế tại MBBank

Thuật toán logic sau đây mô phỏng quy trình thẩm định và phân bổ nguồn vốn nhằm tránh rủi ro vi phạm thanh khoản và giới hạn tín dụng theo Điều 128 Luật Các TCTD:

def validate_mobilization_allocation(equity_capital, mobilized_funds, single_loan_request):
    """
    Thuật toán kiểm soát hạn mức tín dụng và tính bền vững của nguồn vốn
    Rule: Cấp tín dụng đơn lẻ không vượt quá 15% vốn tự có (Điều 128 Luật TCTD)
    """
    MAX_CREDIT_LIMIT_RATIO = 0.15
    max_allowable_loan = equity_capital * MAX_CREDIT_LIMIT_RATIO
    
    # Tính toán tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn
    short_term_cap = sum(f['amount'] for f in mobilized_funds if f['tenor'] <= 12)
    total_capital = sum(f['amount'] for f in mobilized_funds)
    short_term_ratio = (short_term_cap / total_capital) * 100 if total_capital > 0 else 0
    
    compliance_status = {
        "is_loan_approved": single_loan_request <= max_allowable_loan,
        "max_allowable_loan": max_allowable_loan,
        "short_term_dependency": short_term_ratio,
        "liquidity_risk": "HIGH" if short_term_ratio > 75.0 else "NORMAL"
    }
    
    return compliance_status

# Dữ liệu mô phỏng quy mô MBBank (Đơn vị: Tỷ đồng)
equity = 80000
funds = [
    {"type": "TGKH_NganHan", "amount": 350000, "tenor": 6},
    {"type": "TGKH_DaiHan", "amount": 129733, "tenor": 24},
    {"type": "GTCG", "amount": 116032, "tenor": 36},
    {"type": "Vay_LNH", "amount": 76043, "tenor": 3}
]

result = validate_mobilization_allocation(equity, funds, single_loan_request=10000)
# Output: Approved (10,000 <= 12,000 tỷ); Đánh giá cảnh báo lệch kỳ hạn

---

Dữ liệu thực nghiệm và Kết quả đạt được

Hoạt động huy động vốn tại MBBank giai đoạn 2019 - 9T2023 duy trì tốc độ mở rộng liên tục, đóng góp quan trọng vào bảng cân đối kế toán của ngân hàng:

Số liệu huy động vốn MBBank giai đoạn 2019 – 9T/2023

(Đơn vị tính: Tỷ đồng)

Chỉ tiêu vốn huy động	2019	2020	2021	2022	9T/2023	Tăng trưởng 9T23 vs 2022
Nợ Chính phủ & NHNN	15.178	26.251	2.585	1.831	2.069	+13%
Tiền gửi & vay TCTD khác	50.814	50.816	59.560	65.117	76.043	+17%
-- Tiền gửi của TCTD khác	29.550	24.924	13.870	33.059	41.807	+26%
-- Vay các TCTD khác	20.764	25.892	45.690	32.057	34.236	+7%
Tiền gửi của khách hàng (TGKH)	272.710	310.960	384.693	443.606	479.733	+8%
Phát hành Giấy tờ có giá (GTCG)	26.289	50.924	66.887	96.578	116.032	+20%
TỔNG CỘNG NGUỒN VỐN	349.329	411.776	513.725	605.332	671.808	+11%

TỶ TRỌNG CƠ CẤU VỐN HUY ĐỘNG MBBANK (9T/2023)
============================================================
Tiền gửi khách hàng (TGKH)   [=======================] 71.4%
Phát hành Giấy tờ có giá     [=====] 17.3%
Vay & Tiền gửi LNH           [===] 11.3%
Nợ Chính phủ & NHNN          [] 0.3%
============================================================

Đánh giá định lượng kết quả:

• Tốc độ tăng trưởng kép (CAGR 2019-2022): Đạt bình quân 20,0%/năm, từ 349.329 tỷ đồng (2019) lên 605.332 tỷ đồng (2022).
• Khả năng tăng tốc trong bối cảnh thắt chặt (9T/2023): Tăng trưởng 11% so với cuối năm 2022, xác lập vị thế nhóm đầu về tốc độ mở rộng tài sản sinh lời trong hệ thống NHTM cổ phần.
• Chuyển dịch cơ cấu phát hành GTCG: Tăng trưởng đột phá +20% trong 9T/2023 (đạt 116.032 tỷ đồng), giúp ngân hàng củng cố tỷ lệ vốn cấp 2 và bổ sung nguồn vốn trung dài hạn.
• Phát triển mạng lưới và khách hàng: Đến cuối năm 2022, toàn hệ thống có 28.904 khách hàng tổ chức và cá nhân/hộ kinh doanh khởi tạo tài khoản, trong đó 17.500 khách hàng duy trì giao dịch thường xuyên.

---

Đổi mới và Đóng góp

Cải tiến học thuật và đề xuất kỹ thuật pháp lý

• Xác lập lại bản chất quan hệ GTCG: Chuyển đổi tư duy lập pháp từ mô hình "mua bán tài sản" sang mô hình "hợp đồng vay nợ có kỳ hạn chuẩn hóa". Điều này khắc phục triệt để lỗ hổng pháp lý tại Thông tư 01/2021/TT-NHNN, bảo vệ quyền thu hồi nợ gốc và lãi của nhà đầu tư.
• Cơ chế giải quyết xung đột giới hạn tín dụng Chi nhánh Ngân hàng nước ngoài: Phân tích bất cập giữa Điều 128 Luật TCTD 2010 (tính trên vốn cấp của chi nhánh) và Nghị định 22/2006/NĐ-CP (tính trên vốn ngân hàng mẹ), đề xuất cơ chế đồng tài trợ tín dụng (Syndicated Loan) để tránh làm đứt gãy thị trường tài trợ vốn lớn.
• Khung vận hành thị trường LNH linh hoạt: Kết hợp ưu điểm kiểm soát rủi ro của Thông tư 21/2012 và cơ chế khơi thông tiền gửi ngắn hạn của Thông tư 01/2013, giúp giảm lãi suất bình quân LNH kỳ hạn 1 tháng về mức ổn định 6% - 9%/năm.

SO SÁNH CƠ CHẾ ĐIỀU TIẾT PHÁP LÝ HUY ĐỘNG VỐN
+-----------------------------+-----------------------------+-----------------------------+
| Tiêu chí so sánh            | Khung pháp lý cũ (Luật 1997)| Khung pháp lý hiện hành     |
+-----------------------------+-----------------------------+-----------------------------+
| Huy động tiền gửi cá nhân   | Cho phép Công ty tài chính  | CẤM Công ty tài chính nhận  |
| qua TCTD phi ngân hàng      | nhận tiền gửi >= 1 năm      | tiền gửi cá nhân            |
|                             | (Rủi ro thanh khoản cao)    | (Cô lập rủi ro hệ thống)    |
+-----------------------------+-----------------------------+-----------------------------+
| Công cụ can thiệp           | Hành chính, đóng băng hạn   | Nghiệp vụ thị trường mở OMO,|
| thanh khoản liên ngân hàng  | mức giao dịch LNH           | Tái chiết khấu GTCG chuẩn   |
+-----------------------------+-----------------------------+-----------------------------+

---

Ứng dụng thực tế và Triển khai

Khả năng triển khai tại MBBank và Hệ thống TCTD

1. Phát triển hệ sinh thái số Banking-as-a-Service (BaaS): Tích hợp ứng dụng số với hệ sinh thái Viettel Money, VNPost và đối tác bảo hiểm Prudential, thu hút dòng tiền CASA chi phí thấp từ hơn 17.500 khách hàng chủ động.
2. Chuẩn hóa Contact Center 24/7 (MB 247): Số hóa 100% quy trình giải đáp thắc mắc và khởi tạo chứng chỉ tiền gửi trực tuyến, rút ngắn thời gian xử lý giao dịch từ 30 phút xuống dưới 2 phút.
3. Chiến lược tối ưu hóa chi phí vốn (Cost of Funds): Giảm tỷ trọng chi phí trả lãi tiền gửi thông qua điều chỉnh biên độ lãi suất linh hoạt, hỗ trợ hạ lãi suất cho vay đầu ra nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế.

LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG VỐN (ROADMAP)
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Q1: Rà soát danh mục rủi ro lệch kỳ hạn & cơ cấu danh mục GTCG chuẩn Basel II      |
| Q2: Tích hợp module quản trị thanh khoản tự động trên Core Banking                 |
| Q3: Mở rộng liên kết huy động vốn với hệ sinh thái khách hàng doanh nghiệp SME     |
| Q4: Đánh giá stress-test thanh khoản và đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu an toàn vốn    |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Hạn chế và Hướng phát triển

• Rủi ro lệch pha kỳ hạn (Maturity Mismatch): Huy động vốn ngắn hạn chiếm trên 65% tổng nguồn vốn, tạo áp lực thanh khoản khi tài trợ các dự án hạ tầng, năng lượng tái tạo dài hạn trên 5 năm.
• Thiếu hụt nguồn vốn ngoại tệ: Tỷ trọng huy động bằng ngoại tệ chưa đáp ứng kịp thời các gói tài trợ xuất nhập khẩu và du học quy mô lớn.
• Tính minh bạch của cơ chế lãi suất NHNN: Quy trình điều chỉnh lãi suất tái cấp vốn và cho vay qua đêm liên ngân hàng còn thiếu khung chỉ số định lượng công khai (chưa gắn trực tiếp với công thức trượt biên độ CPI/Lạm phát mục tiêu).
• Hướng phát triển tiếp theo: Xây dựng mô hình kiểm thử sức chịu đựng thanh khoản (Liquidity Stress Testing) theo chuẩn Basel III và nghiên cứu khung pháp lý cho tiền gửi kỹ thuật số (CBDC).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên cao học ngành Luật/Tài chính - Ngân hàng: Tiếp cận tài liệu hệ thống hóa toàn diện các quy định về 4 kênh huy động vốn, phương pháp tiếp cận nghiên cứu đa ngành giữa kinh tế học và luật học.
• Chuyên viên Pháp chế & Quản trị Rủi ro Ngân hàng: Nhận diện các vùng rủi ro pháp lý (Điều 128 Luật TCTD, Thông tư 01/2021, Thông tư 24/2019), áp dụng các bộ quy tắc kiểm soát an toàn vốn vào hệ thống Core Banking.
• Ban điều hành các Ngân hàng thương mại: Tham khảo dữ liệu thực chứng và cơ cấu vốn của MBBank (2019-9T2023) để tối ưu hóa tỷ trọng phát hành GTCG và giảm chi phí lãi huy động.
• Cơ quan quản lý nhà nước (NHNN, Bộ Tư pháp): Có thêm luận cứ thực tiễn để sửa đổi, bổ sung Luật Các TCTD và các văn bản hướng dẫn về nghiệp vụ ngân hàng hiện đại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao TCTD phi ngân hàng không được nhận tiền gửi của cá nhân?

Theo Điều 108 đến Điều 111 Luật Các TCTD năm 2010, TCTD phi ngân hàng (Công ty tài chính, Công ty cho thuê tài chính) chủ yếu phục vụ thu xếp vốn nội bộ cho các tập đoàn hoặc cấp tín dụng tiêu dùng rủi ro cao. Việc cấm huy động tiền gửi cá nhân nhằm ngăn ngừa nguy cơ mất khả năng chi trả diện rộng, bảo vệ an toàn cho những người gửi tiền nhỏ lẻ không có năng lực đánh giá rủi ro doanh nghiệp.

2. Sự khác biệt cơ bản giữa Thông tư 21/2012 và Thông tư 01/2013 về thị trường liên ngân hàng?

Thông tư 21/2012 siết chặt rủi ro sở hữu chéo bằng cách chuyển toàn bộ quan hệ tiền gửi sang quan hệ cho vay có tài sản bảo đảm kỳ hạn dưới 1 năm. Tuy nhiên, do gây tắc nghẽn thanh khoản ở các ngân hàng nhỏ, Thông tư 01/2013 đã mở lại cho phép các TCTD gửi và nhận tiền gửi có kỳ hạn tối đa 3 tháng, giúp khơi thông thanh khoản ngắn hạn liên ngân hàng.

3. Tại sao phát hành GTCG lại an toàn hơn tiền gửi tiết kiệm trong việc tài trợ dự án dài hạn?

Khách hàng mua GTCG (Kỳ phiếu, Trái phiếu ngân hàng) không được quyền tất toán và rút tiền trước hạn như tiền gửi tiết kiệm. Nếu cần vốn, họ chỉ có thể chuyển nhượng trên thị trường thứ cấp. Do đó, ngân hàng nắm giữ dòng tiền ổn định đúng theo kỳ hạn phát hành để tài trợ các dự án trung - dài hạn mà không lo rủi ro rút vốn đột ngột.

4. Điều kiện để TCTD được vay tái cấp vốn tại Ngân hàng Nhà nước theo Thông tư 24/2019?

TCTD phải đáp ứng 2 điều kiện cốt lõi: (1) Đang gặp khó khăn tạm thời về khả năng chi trả và không nằm trong diện kiểm soát đặc biệt; (2) Có danh mục hồ sơ tín dụng hoặc GTCG chuẩn thuộc danh mục được NHNN chấp thuận làm tài sản cầm cố.

5. Tỷ trọng chi phí trả lãi của MBBank giảm phản ánh điều gì?

Phản ánh hai yếu tố: Sự sụt giảm của mặt bằng lãi suất huy động chung theo định hướng của NHNN và sự gia tăng hiệu quả của dòng vốn CASA (tiền gửi không kỳ hạn chi phí thấp) thông qua chiến lược chuyển đổi số và phát triển tệp khách hàng thường xuyên (đạt 17.500 tài khoản hoạt động năm 2022).

---

Kết luận

Đề tài đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ làm rõ bức tranh pháp lý và thực tiễn huy động vốn của hệ thống TCTD Việt Nam, lấy trọng tâm là Ngân hàng TMCP Quân Đội (MBBank). Với quy mô huy động vốn tăng trưởng bền bỉ đạt 671.808 tỷ đồng vào Quý 3/2023 và duy trì tốc độ CAGR 20%/năm, MBBank là minh chứng điển hình cho việc vận dụng linh hoạt các kênh huy động hợp pháp.

Để thị trường tiền tệ phát triển an toàn, bền vững, cơ quan quản lý cần sớm chuẩn hóa bản chất pháp lý của GTCG, thiết lập hành lang cho các tài khoản tiền tệ hiện đại (NOW/ATS) và minh bạch hóa cơ chế tái cấp vốn. Việc hoàn thiện đồng bộ giữa thể chế pháp luật và năng lực quản trị rủi ro tại từng TCTD là chìa khóa bảo đảm huyết mạch tài chính cho toàn bộ nền kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: KHÁI QUAT VE HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VON VA CAC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG VON CUA CÁC TỎ CHỨC TÍN DỤNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM. Khái niệm, vai trò và sự cần thiết phải diều chỉnh bằng pháp luật đối. với hoạt động huy động vốn của các ‘hte tín dụng ở việt nam 111. Khái iém or và vai trd của hay động Ingy động von chức tin dung a Khải niệm ìng' động vốn của các TCTDỀ Hiện nay, huy đông vốn có thé xem là mét trong những nghiệp vụ xuất hiện sớm nhất trong hoạt động của các TCTD.

Trong giai đoạn sơ khai, những, nghiệp vụ nay chỉ đơn thuần lả hoạt động cắt giữ các tai sin có giá nhằm mục dich dam bảo an toàn và lúc này người phải trả phí là người gửi tién chứ không phải là các TCTD, các khoản tiễn chỉ được xem đơn thuận là vật được í gửi chứ hoàn toàn không đóng vai trở là nguồn vin đối với các TCTD, tiên lúc này không được xem là tiên té theo đúng nghĩa của nó vì không có khả năng luân chuyển, không sinh ra được lợi nhuận. Khi nhu cầu tín dụng gia tăng, vi thé đó bi dao ngược, TCTD phải trả phi và nguồn tién được kí gửi thay đổi vai tro của nó, trở thành nguồn vốn kha dung vả lớn nhất của các. ngân hàng nói riêng và các TCTD nói chung. Có thể nói đến ngày nay, hoạt đông huy đông vấn đã được mỡ rộng phong phú va là một trong những hoạt đông hết sức quan trong, liên quan đến sự sống còn của các TCTD.

Theo nghĩa chung nhất huy động vốn là việc các TCTD tập trung những gia trị tién tệ tử các tổ chức kinh tế và các cá nhân trong xã hội thông. qua quá trình thực hiển các nghiếp vụ tin dụng, thanh toán, các nghiệp vu kinh doanh khác và được ding làm vén để kinh doanh. Huy đông vốn là hoạt động thường xuyên và luôn. kinh doanh của TCTD, bởi lế vốn huy động lả nguồn vén chủ yêu để các TCTD tiền hành các hoạt động kinh doanh của mình.

Chỉnh vi vay, khi tiến ảnh các hoạt đông huy động vốn, TC TD phải tính toàn sao cho việc sử dung đông vốn huy đông được hiệu quả nhất. Mat khác, huy đông vốn xét về ban chất chính là việc TCTD di vay tiển từ các chủ sở hữu số tiễn đó và có trách nhiệm hoàn trả đúng hạn cả gốc và lai khi đến hạn hoặc khi khách hãng có nhu câu rút vẫn. Theo quy định cia pháp luật hiện nay, các TCTD được huy đồng von thông qua bén hình thức, ~ Huy đông vôn bằng nhận tiền gin - Huy đông vôn bằng việc phát hảnh các giầy tờ có giá - Huy đông vốn bằng việc vay vốn của các TC TD khác - Huy đông vin thông qua vay vốn của Ngân hàng Nhà nước b. Vai trò của my đông vẫn đối với các TCTD "Với đặc trưng vé loại hình kinh doanh hàng hóa đặc biệt là tiên tệ nên huy đồng vốn có vai trở vô cùng quan trong không chỉ đối với các TCTD, ma con có ý nghĩa lớn đổi với cả nên kinh tế, Cụ thể doanh.

*Đổi với các TCTD. Thứ nhất, truy động von là cơ sở để TCTD tổ chức mọi hoạt động kinh. Hoạt đông của TCTD gắn bỏ mat thiết với hệ thông tiễn tệ va hệthông thanh. Vì vậy Vén không chi là phương tiện kinh doanh chính mã còn là đổi tượng lánh doanh chủ yếu của TCTD.

Huy đông vốn dem lại nguôn vốn lớn, chủ yêu cho các TCTD tiến hành các hoạt đông kinh doanh. Nguồn vốn nay la cơ sở để các TCTD tổ chức mọi hoạt động kinh doanh, quyết định quy mmô hoạt đông tín dụng và các hoạt động khác của TCTD, quyết định năng lực thanh toán và bão dim uy tín của TCTD trên thương trưởng quyết định năng lực cạnh tranh cia TCTD. Không những thể, huy động vồn còn tạo tién để để TCTD tiên hành các hoạt đông kinh doanh khác như làm dịch vụ thanh toán, ngân quỹ. góp phân lảm tăng thêm lợi nhuần cho các TCTD.

Như vậy, 'Vin là điều đầu tiên được quan têm trong quả trinh kinh doanh của TCTD. Do vay , TCTD phải thường xuyên chăm lo tới việc tăng trưởng vốn trong suốt quá trinh hoạt đồng của minh. hoạt động huy đông vốn quyết định khả năng thanh toán và dam bảo uy tín của TCTD trên thi trường Tử đó quyết đính năng lực canh. tranh của TCTD.

Trong nên kinh tế thi trưởng, để tổn tại vả ngày cảng mỡ rông quy mô hoat đông, doi héi các TCTD, đặc biệt là các Ngân hang thương, mại phải coi uy tín trên thị trưởng là trọng yếu. Nghĩa là khả năng sẵn sing thanh toán chỉ trả cho khách hàng phải dim bảo tắt, khả năng thanh toán của TCTD cảng cao thi vốn khả dụng của TCTD cảng lớn Vi vậy, loại trừ các nhân tổ khác, khả năng thanh toan của TCTD tỷ 1é thuân với vốn của TCTD nói chung và vốn khả dung nói riêng, với tiém năng vốn lớn thi TCTD có thé hoạt đông kinh doanh với quy mô lớn ngày cảng mỡ rộng, tiền hảnh các hoạt đông canh tranh có hiểu quả nhằm vừa giữ chữ tin, vừa nâng cao khả ning thanh toán của TCTD trên thi trường Hơn nữa, TCTD có vồn lớn thi dự trữ thực tế lớn và khả năng thanh toán ít bi ảnh hưởng khi có khách hàng rút tiễn, từ đỏ giúp TCTD đa dạng hoá kinh doanh và mỡ rộng pham vi kinh doanh, giảm ri rũ Không những vậy, khi TCTD huy đồng được nguồn vốn lớn sẽ có điều kiện mở rộng quy mô, tạo điều kiện nâng cao tay nghề cho cán bộ công nhân. viên, áp dụng các phương tiên hiên đại trong quả trình kinh doanh từ đó tao uy tín trong kinh doanh, tạo tiễn dé để thu hút thêm nguồn vốn. Mặt khác khi ‘huy động được nguén vén lớn sẽ là điều kiện thuận lợi đối với TCTD, nhất la các Ngân hàng thương mai trong việc mỡ rông tin dụng với các thành phan kinh tế xét cả về quy mồ, khối lương tín dụng, chủ động vẻ thời gian, thời han cho vay và hạn mức vay thâm chí quyết định mức lãi suất cho khách hàng từ đó thu hút ngày cảng nhiễu khách hang.

Doanh số hoạt động tăng nhanh chồng và TCTD sẽ có nhiều thuận lợi trong kinh doanh, *Đỗi với nền kinh tế "Thông qua hoạt động huy động vốn của các TCTD, nén kinh tế có thêm. một kênh thu hút cdc nguồn. nhân rỗi khác nhau trong dân cư nhằm đáp. ứng nhu cấu vốn đâu tư cho phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cơ sở ha 9 tầng, cung cau von giữa các thành phân khác nhau trong xã hội gặp nhau được.

Cổng thông qua hoạt động nay, Nha nước có thể kiểm soát, điều. chỉnh chính sách tiền tệ, ôn định giá trị đồng tiền, thúc đẩy phát triển kinh tế. Hon nữa, với chính sách lấi suất huy động vốn hợp lý, hoạt động huy đồng vốn của các TCTD sẽ tăng khả năng kích thích tiết kiêm trong nhân dân "Thông qua hoạt động nảy chúng ta có thể đánh giá được trình độ phát huy nội lực của quốc gia, khai thác tiêm năng của mọi nguồn vin đang còn tiém ẩn, thu gom được một lượng tién tương đối lớn trong nên kinh tế, giảm dẫn lượng tiên mất trong lưu thông. Từ đó, các TCTD có thể tập trung được các nguồn.

vốn cho đầu tu phát triển kinh tê, góp phan nâng cao đời sông nhân dân 1. Những nhân tô ảnh Incong dén hoạt động huy động von của các Tô chức tin dung Hoat động huy động vốn của các TCTD có diễn ra thuận lợi hay không. con tuỷ thuộc vào sử tác đồng của nhiều nhân tô. Song tưu chung lại, những nhân tổ ảnh hưỡng đến hoạt động nay được xem xét qua hai nhóm đó la: nhân tổ khách quan va nhân tô chủ quan.

a Min tố thách quan - Hanh lang pháp lý Hanh lang pháp lý có ảnh hưởng lớn đến hoạt động huy động vin của TCTD. Có những bô luật tác đông trực tiếp đền hoạt động nay như. Luật các TCTD, Luật Ngân hàng Nba nước. Những luật nay quy định tỷ lệ huy động vốn của TCTD so với vin tự có, quy định các hình thức huy động vén.Bén canh những bộ luật này, chính sách tién tệ của quốc gia cũng ảnh hưởng rất lớn đến huy động vốn của các TCTD.

Điều đó được thể hiện ở một số khia cạnh: + Mục tiêu của chính sách tiền tệ Mục tiêu của chính sách tiên tệ bao gồm: kiểm soát lạm phát, bình On giá cã, dn định sức mua của đồng tién, tăng, trưởng kinh tế, tao công ăn việc lam Tuy thuộc vào việc thực hiên mục tiêu của chính sách tiên tệ ma sự ảnh hưởng của nó đền hoạt đông huy đông vén là 10 khác nhau. Chẳng han, khi lạm phát tăng, Nha nước có chính sách thất chất tiên tế bằng cách tăng lãi suất tiên gũi để thu hút tiên ngoài xã hội thì các TCTD huy động vốn dễ dang hon. Hoặc khí Nha nước có chính sách khuyến khích đầu tu, mỡ rông sin xuất thì TCTD khó huy động vốn hơn vi người có tiên nhàn rỗi sẽ bôtiên vào sản xuất vi kam như vậy có lợi hơn gửi ngân. + Việc sit dung các công cu chính sách tiên tế: Trong quả trình vận ‘hanh các công cụ để thực hiện chính sách tiên tệ của Ngân hang Nhà nước, mỗi một công cụ déu tác động đến hoạt đông huy động vốn của các TCTD - Chính sách đầu tư của Nha nước Chính sich đâu tw của Nha nước có hợp lý hay không đều ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh không chỉ của khách hang ma ngay cả đổi với các TCTD.

Bai vi, khi chỉnh sách đâu tư hợp lý sẽ tạo điển kiện cho san xuất phát triển dẫn đến các TCTD có mỗi trường đầu tư thuận lợi vả đòi hỏi các TCTD phải tim mọi cách để mở rộng hoạt động huy động vốn của mình, ~ Tình hình lạnh tế xã hội trong và ngoài nước "Nên kinh tế ỡ vào thời kỳ tăng trường, sẵn xuất phát triển từ đó tao điều kiện tích luỹ nhiêu hơn, do đó tao môi trường thuận lợi cho việc thu hút vốn. Ngược lại, khi nên kinh tế không tăng trưởng, sản xuất kìm ham, nên kinh tế bị suy thoái làm cho môi trường đâu tư của TCTD bị thu hẹp. Bên cạnh đó, lam phát lam cho đồng tiễn bị mat giá, người dân sẽ không gửi tiến vào ngân hang ma ding tiên để mua hang cắt trữ, vì vậy cũng anh hưởng dén hoạt động huy động vốn của các TCTD.