Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân vùng môi trường tiềm năng phát triển cây tếch ở tỉnh oudomxay lào

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân vùng môi trường tiềm năng phát triển cây tếch tại tỉnh Oudomxay, Lào, góp phần bảo tồn và phát triển bền vững.

• Tác giả: Vixay Boulasin
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Văn Mạnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Phân Vùng Môi Trường Tiềm Năng Phát Triển Cây Tếch Ở Tỉnh Oudomxay, Lào
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 1.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.1. Vị trí địa lý
• 1.2.2. Khí hậu tỉnh Oudomxay giai đoạn 2009-2018
• 1.2.3. Tài nguyên nước
• 1.2.4. Tài nguyên đất
• 1.3. Tổng quan về cây Tếch
• 1.3.1. Đặc điểm hình thái của cây Tếch
• 1.3.2. Phân bố, các yêu cầu sinh thái của cây Tếch
• 1.3.3. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của cây tếch
• 1.3.4. Tổng quan nghiên cứu trồng rừng tếch
• 1.3.5. Tác dụng và vai trò cây tếch
• 1.3.6. Nghiên cứu ứng dụng GIS trong phân tích lập bản đồ thích nghi cây trồng
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp thu thập, xử lý và phân tích số liệu
• 2.2. Phương pháp kế thừa số liệu
• 2.3. Phương pháp thu thập, phân tích số liệu đo đạc từ thực địa
• 2.4. Nội suy Kriging
• 2.5. Phương pháp tích hợp GIS và AHP
• 2.5.1. Hệ thống thông tin địa lý (GIS)
• 2.5.2. Đánh giá thứ bậc AHP
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả xác định các yếu tố giới hạn và các yếu tố ảnh hưởng
• 3.1.1. Các yếu tố giới hạn
• 3.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng
• 3.2. Độ phù hợp của các yếu tố môi trường với cây Tếch
• 3.3. Xây dựng bản đồ phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch
• 3.3.1. Xác định trọng số của từng yếu tố theo phương pháp AHP
• 3.3.2. Xây dựng bản đồ phân vùng
• 3.3.3. Thảo luận về phương pháp lập bản đồ phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân vùng môi trường phát triển cây tếch ở Oudomxay

Cây tếch (Tectona grandis L.) là một trong những loại cây gỗ có giá trị kinh tế cao, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu. Tỉnh Oudomxay, với điều kiện tự nhiên đa dạng, có tiềm năng lớn để phát triển loại cây này. Việc phân vùng môi trường phát triển cây tếch không chỉ giúp tối ưu hóa năng suất mà còn bảo vệ môi trường sinh thái. Nghiên cứu này nhằm xác định các vùng có điều kiện sinh thái phù hợp nhất cho cây tếch, từ đó đưa ra các giải pháp phát triển bền vững.

1.1. Điều kiện tự nhiên và khí hậu ở Oudomxay

Oudomxay có địa hình chủ yếu là núi non, với độ cao dao động từ 271m đến 1919m so với mực nước biển. Khí hậu nơi đây được chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9, trong khi mùa khô từ tháng 10 đến tháng 4. Nhiệt độ trung bình hàng năm dao động từ 15°C đến 30°C, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cây tếch.

1.2. Tình hình phát triển cây tếch tại Oudomxay

Hiện nay, cây tếch chưa được trồng tập trung tại Oudomxay. Quy mô trồng chủ yếu nhỏ lẻ và chưa có sự phân vùng rõ ràng. Việc nghiên cứu phân vùng môi trường phát triển cây tếch là cần thiết để xác định các khu vực có tiềm năng cao, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển cây tếch ở Oudomxay

Mặc dù có tiềm năng lớn, nhưng việc phát triển cây tếch ở Oudomxay vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, thiếu thông tin về điều kiện sinh thái và kỹ thuật trồng cây chưa được áp dụng rộng rãi là những rào cản lớn. Để phát triển bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ nhằm khắc phục những thách thức này.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến cây tếch

Biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến điều kiện sinh trưởng của cây tếch. Sự thay đổi về lượng mưa và nhiệt độ có thể làm giảm năng suất và chất lượng gỗ. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá tác động này và tìm ra các biện pháp thích ứng.

2.2. Thiếu thông tin và kỹ thuật trồng cây tếch

Nhiều nông dân ở Oudomxay chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về kỹ thuật trồng và chăm sóc cây tếch. Việc thiếu thông tin này dẫn đến việc trồng cây không hiệu quả, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng gỗ. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân.

III. Phương pháp nghiên cứu phân vùng môi trường phát triển cây tếch

Để xác định các vùng có điều kiện sinh thái phù hợp cho cây tếch, nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp như phân tích GIS và AHP. Các yếu tố như độ cao, lượng mưa, nhiệt độ và loại đất được xem xét kỹ lưỡng. Phương pháp này giúp xây dựng bản đồ phân vùng tiềm năng cho cây tếch, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể.

3.1. Phân tích GIS trong nghiên cứu

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được sử dụng để phân tích và lập bản đồ các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sự phát triển của cây tếch. Phân tích này giúp xác định các khu vực có điều kiện sinh thái tốt nhất cho cây tếch, từ đó hỗ trợ quy hoạch phát triển.

3.2. Phương pháp AHP trong đánh giá

Phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) được áp dụng để đánh giá trọng số của các yếu tố môi trường. Phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến sự phát triển của cây tếch, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn trong quy hoạch.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều vùng ở Oudomxay có điều kiện sinh thái phù hợp cho cây tếch. Bản đồ phân vùng tiềm năng đã được xây dựng, giúp các nhà đầu tư và nông dân có cái nhìn rõ hơn về các khu vực nên tập trung phát triển. Việc áp dụng các kết quả này vào thực tiễn sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng cây tếch.

4.1. Bản đồ phân vùng tiềm năng phát triển cây tếch

Bản đồ phân vùng tiềm năng phát triển cây tếch đã được xây dựng dựa trên các yếu tố môi trường. Bản đồ này sẽ là công cụ hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và nông dân trong việc lựa chọn khu vực trồng cây tếch.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn thông qua việc tổ chức các khóa đào tạo cho nông dân, cung cấp thông tin về kỹ thuật trồng và chăm sóc cây tếch. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho cây tếch ở Oudomxay

Nghiên cứu phân vùng môi trường phát triển cây tếch ở Oudomxay đã chỉ ra rằng có nhiều tiềm năng để phát triển loại cây này. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, nông dân và các nhà nghiên cứu. Tương lai của cây tếch ở Oudomxay phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

5.1. Tầm quan trọng của cây tếch trong phát triển kinh tế

Cây tếch không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc phát triển cây tếch sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, đồng thời nâng cao đời sống của họ.

5.2. Hướng đi tương lai cho phát triển cây tếch

Để phát triển bền vững cây tếch, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng. Việc nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới trong trồng và chăm sóc cây tếch sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Oudomxay, nằm ở miền Bắc nước Lào, có diện tích khoảng 15.370 km², chiếm 6,5% diện tích quốc gia và 14% diện tích miền Bắc Lào, với địa hình chủ yếu là núi non hiểm trở chiếm tới 85% diện tích. Khí hậu khu vực được chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 9 và mùa khô từ tháng 10 đến tháng 4, với nhiệt độ trung bình dao động từ 15°C đến 36°C và lượng mưa trung bình khoảng 1.309 mm/năm. Tỉnh có nguồn tài nguyên nước phong phú với 5 lưu vực sông lớn và gần 500 dòng sông nhỏ, phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt.

Nông nghiệp là ngành chủ lực, chiếm 45% GDP của tỉnh, với tốc độ tăng trưởng khoảng 9%/năm trong giai đoạn 2011-2016. Cây Tếch (Tectona grandis L.) được xác định là một trong những cây trồng có giá trị kinh tế cao, có khả năng sinh trưởng nhanh và cung cấp gỗ chất lượng cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên của Oudomxay. Tuy nhiên, hiện nay diện tích trồng cây Tếch còn nhỏ lẻ, chưa được phân vùng rõ ràng theo điều kiện môi trường, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa tối ưu.

Mục tiêu nghiên cứu là phân vùng môi trường tiềm năng phát triển cây Tếch trên địa bàn tỉnh Oudomxay, nhằm xác định các vùng đất phù hợp để phát triển cây Tếch hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng gỗ, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế nông lâm nghiệp bền vững. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên số liệu khí hậu, địa hình, đất đai và các yếu tố sinh thái trong giai đoạn 2009-2018, với phạm vi nghiên cứu toàn tỉnh Oudomxay. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách phát triển nông lâm nghiệp, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Phân vùng môi trường: Được hiểu là hoạt động phân tích đặc điểm tự nhiên, môi trường và sinh thái đặc thù của từng vùng để phân thành các vùng sinh thái nhằm bảo tồn và phát triển bền vững. Phân vùng môi trường kết hợp các yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội, phục vụ cho quy hoạch phát triển không gian và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

• Lý thuyết sinh thái cây Tếch: Cây Tếch là loài cây gỗ lớn, ưa sáng, sinh trưởng nhanh, có yêu cầu sinh thái cụ thể về đất đai (đất sâu, thoát nước tốt, pH từ 6,5-7,5), khí hậu (nhiệt độ tối ưu 27-36°C, lượng mưa 1.500-3.000 mm/năm), và địa hình (độ dốc 0-25%, độ cao dưới 700 m). Cây có khả năng tái sinh chồi mạnh, chịu được điều kiện khắc nghiệt và có giá trị kinh tế cao về gỗ.

• Mô hình phân tích đa tiêu chí (Multi-Criteria Analysis - MCA): Phương pháp này được sử dụng để đánh giá và phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch dựa trên nhiều yếu tố môi trường như đất đai, khí hậu, địa hình, nguồn nước, và các yếu tố kinh tế xã hội.

• Phương pháp phân tích thứ bậc (Analytic Hierarchy Process - AHP): Được áp dụng để xác định trọng số các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây Tếch, từ đó xây dựng ma trận so sánh cặp và đánh giá mức độ phù hợp của từng vùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu khí tượng thủy văn giai đoạn 2009-2018, bản đồ địa hình, bản đồ phân bố đất, dữ liệu thực địa về sinh trưởng cây Tếch và các số liệu kinh tế xã hội của tỉnh Oudomxay. Dữ liệu được thu thập từ các cơ quan chức năng tỉnh, các trạm quan trắc khí tượng, và khảo sát thực địa.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Xử lý dữ liệu GIS (Geographic Information System): Sử dụng phần mềm ArcMap và IDRISI Selva để xây dựng bản đồ mô hình số độ cao, phân tích khoảng cách đến sông, hồ, đường giao thông, và các yếu tố môi trường khác.

• Nội suy Kriging: Áp dụng để ước tính các biến môi trường như nhiệt độ, lượng mưa trên toàn tỉnh dựa trên các điểm quan trắc.

• Phân tích AHP: Xây dựng ma trận so sánh cặp các yếu tố môi trường, xác định trọng số và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến sự phát triển cây Tếch.

• Tích hợp GIS và AHP: Kết hợp các trọng số từ AHP với dữ liệu GIS để xây dựng bản đồ phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch, phân loại các vùng theo mức độ phù hợp từ rất phù hợp đến không phù hợp.

Quy trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến 2019, với cỡ mẫu khảo sát thực địa khoảng vài trăm điểm đo đạc phân bố trên toàn tỉnh, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xác định các yếu tố giới hạn và ảnh hưởng đến phát triển cây Tếch: Qua phân tích, các yếu tố giới hạn chính gồm độ cao địa hình (271-700 m phù hợp), độ dốc (0-25%), loại đất (đất Cambisols, Acrisols, Alisols có pH từ 5,5-7,5), nhiệt độ trung bình (27-36°C), và lượng mưa (1.300-1.800 mm/năm). Các yếu tố ảnh hưởng khác như khoảng cách đến nguồn nước, đường giao thông cũng được xem xét. Trọng số các yếu tố được xác định qua AHP, trong đó đất đai chiếm 35%, khí hậu 30%, địa hình 20%, và hạ tầng giao thông 15%.

2. Phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch: Bản đồ phân vùng cho thấy khoảng 40% diện tích tỉnh có điều kiện rất phù hợp và phù hợp để phát triển cây Tếch, tập trung chủ yếu ở các huyện Xay, Beng, và La. Khoảng 35% diện tích có điều kiện trung bình, còn lại là vùng không phù hợp do địa hình quá dốc hoặc đất nghèo dinh dưỡng.

3. Hiệu quả sinh trưởng cây Tếch tại các vùng phân vùng: Tại vùng rất phù hợp, cây Tếch đạt chiều cao trung bình 16,5 m và đường kính 15 cm sau 10 năm trồng, năng suất gỗ đạt khoảng 15 m³/ha/năm. Vùng phù hợp có năng suất thấp hơn khoảng 20%, trong khi vùng trung bình chỉ đạt 60-70% năng suất vùng rất phù hợp.

4. So sánh với các nghiên cứu khác: Kết quả tương đồng với nghiên cứu tại Tây Nguyên Việt Nam và Campuchia, nơi cây Tếch phát triển tốt trên đất sâu, thoát nước và khí hậu nhiệt đới ẩm. Việc áp dụng AHP kết hợp GIS giúp nâng cao độ chính xác trong phân vùng so với các phương pháp truyền thống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự phân bố tiềm năng phát triển cây Tếch là do đặc tính sinh thái của cây yêu cầu đất sâu, giàu dinh dưỡng, pH trung tính đến kiềm nhẹ, cùng với khí hậu nhiệt đới ẩm và địa hình không quá dốc. Các vùng có đất Cambisols và Acrisols với pH từ 5,5-7,5 cung cấp điều kiện tối ưu cho sinh trưởng rễ và hấp thu dinh dưỡng. Nhiệt độ và lượng mưa ổn định giúp cây phát triển nhanh, giảm thiểu rủi ro do thời tiết khắc nghiệt.

Việc tích hợp GIS và AHP cho phép đánh giá đa chiều, kết hợp các yếu tố tự nhiên và nhân tạo, giúp xác định chính xác các vùng đất phù hợp, từ đó hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển nông lâm nghiệp hiệu quả. Kết quả cũng cho thấy tiềm năng lớn để mở rộng diện tích trồng cây Tếch, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ diện tích phân vùng theo mức độ phù hợp, biểu đồ so sánh năng suất cây Tếch giữa các vùng, và bản đồ phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch trên địa bàn tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng kế hoạch phát triển cây Tếch tập trung tại các vùng rất phù hợp và phù hợp: Ưu tiên đầu tư trồng rừng tếch tại các huyện Xay, Beng và La trong vòng 5 năm tới nhằm tối đa hóa năng suất và giá trị kinh tế.

2. Áp dụng kỹ thuật trồng và chăm sóc hiện đại: Đào tạo người dân và cán bộ kỹ thuật về kỹ thuật trồng, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, đặc biệt sử dụng cây con Stump một năm tuổi có đường kính rễ 1,5-2 cm để tăng tỷ lệ sống và sinh trưởng.

3. Phát triển hệ thống hạ tầng giao thông và thủy lợi hỗ trợ sản xuất: Cải thiện đường giao thông nông thôn và hệ thống thủy lợi trong 3 năm tới để thuận tiện vận chuyển sản phẩm và đảm bảo nguồn nước tưới tiêu cho cây Tếch.

4. Khuyến khích hợp tác giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân: Tạo điều kiện về chính sách, tín dụng và kỹ thuật để phát triển các mô hình nông lâm kết hợp, nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm gỗ tếch và thúc đẩy xuất khẩu.

5. Nghiên cứu tiếp tục về giống cây và mô hình trồng phù hợp: Đẩy mạnh nghiên cứu chọn giống, nhân giống bằng nuôi cấy mô và thử nghiệm các mô hình trồng xen canh để nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nông lâm nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Oudomxay: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoạch định chính sách phát triển cây Tếch, phân vùng đất đai và đầu tư phát triển nông nghiệp bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực khoa học môi trường và lâm nghiệp: Tham khảo phương pháp tích hợp GIS và AHP trong phân vùng môi trường, cũng như các đặc điểm sinh thái và kỹ thuật trồng cây Tếch.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong ngành chế biến gỗ và nông lâm nghiệp: Áp dụng thông tin về tiềm năng phát triển cây Tếch để lựa chọn địa điểm đầu tư, phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

4. Người dân và hợp tác xã nông nghiệp địa phương: Nắm bắt kiến thức về điều kiện sinh thái và kỹ thuật trồng cây Tếch để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và thu nhập gia đình.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Tếch có yêu cầu sinh thái như thế nào để phát triển tốt?
   Cây Tếch ưa đất sâu, thoát nước tốt, pH từ 6,5-7,5, nhiệt độ 27-36°C, lượng mưa 1.300-1.800 mm/năm và độ dốc dưới 25%. Đây là điều kiện tối ưu giúp cây sinh trưởng nhanh và cho gỗ chất lượng cao.

2. Phân vùng môi trường tiềm năng phát triển cây Tếch được thực hiện như thế nào?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp AHP để xác định trọng số các yếu tố môi trường, kết hợp với GIS để xây dựng bản đồ phân vùng dựa trên dữ liệu khí hậu, đất đai, địa hình và hạ tầng.

3. Tại sao cây Tếch lại có giá trị kinh tế cao?
   Gỗ Tếch có tính chất cơ lý tốt, bền, không cong vênh, kháng sâu bệnh và có màu sắc đẹp, được sử dụng rộng rãi trong sản xuất đồ nội thất cao cấp và xuất khẩu, giá trị ổn định trên thị trường quốc tế.

4. Làm thế nào để nâng cao năng suất cây Tếch tại Oudomxay?
   Áp dụng kỹ thuật trồng cây con Stump một năm tuổi, bón phân hợp lý, phòng trừ sâu bệnh, chọn vùng đất phù hợp và cải thiện hạ tầng thủy lợi, giao thông để hỗ trợ sản xuất.

5. Nghiên cứu này có thể hỗ trợ gì cho phát triển kinh tế địa phương?
   Kết quả phân vùng giúp xác định vùng đất phù hợp để phát triển cây Tếch hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng gỗ, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố môi trường giới hạn và ảnh hưởng đến sự phát triển cây Tếch tại tỉnh Oudomxay, bao gồm đất đai, khí hậu, địa hình và hạ tầng giao thông.
• Phân vùng tiềm năng phát triển cây Tếch cho thấy khoảng 40% diện tích tỉnh có điều kiện rất phù hợp và phù hợp để trồng cây, tập trung ở các huyện Xay, Beng và La.
• Cây Tếch sinh trưởng nhanh, cho năng suất gỗ cao, có giá trị kinh tế lớn và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông lâm nghiệp địa phương.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, chính sách và đầu tư hạ tầng nhằm phát triển cây Tếch bền vững, nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho việc quy hoạch phát triển cây Tếch tại Oudomxay, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội bền vững trong giai đoạn tới.

Để tiếp tục phát triển, cần triển khai các dự án trồng rừng tếch theo phân vùng đã xác định, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu giống và kỹ thuật trồng phù hợp. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả đầu tư và sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan khu vực nghiên cứu 1. Điều kiện tự nhiên a.

Vị trí địa lý Tỉnh Oudomxay ở miền Bắc của đất nước Lào. Tại các trung tâm thông qua kết nối với 5 tỉnh ở miền Bắc và nước ngoài, nằm giữa vĩ độ 100o 55’ 36” – 103o 21’00” E và kinh độ 19o48’ 28” – 20o14’06” N. Từ đây cách thủ đô Viêng Chăn 583 km, tỉnh có diện tích 15.370 km2 chiếm khoảng 6,5% diện tích của đất nước và bằng 14% của diện tích của miền bắc, miền núi chiếm khoảng 85% diện tích của tỉnh (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Oudomxay, 2018 ). Về vị trí địa lý nơi đây có biên giới giáp với các tỉnh lân cận và với nước ngoài như: - Phía bắc giáp với tỉnh Phông sa ly 66,5 km và với Trung Quốc 22,5 km - Phía nam giáp với tỉnh Xay ya bu ly 120 km - Phía đông giáp với tỉnh Luông pha bang 183,25 km - Phía tây giáp với tỉnh Luong năm Tha 160 km và tỉnh Bo Keo 110 km Địa hình của Oudomxay chủ yếu là núi non hiểm trở.

Độ cao dao động từ 271m đến 1919 m so với mực nước biển.1: Bản đồ tỉnh Oudomxay 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khí hậu tỉnh Oudomxay giai đoạn 2009-2018 Hiện trạng thời tiết của tỉnh Oudomxay được chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa (mùa hè) và mùa khô (mùa đông). Mùa mưa: Bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 9 trong suốt giai đoạn này, gió mùa tây nam trên khắp mọi miền của Lào, cùng với sự nóng lên của cơn bão nhiệt đới đã tấn công Thái Bình Dương qua Biển Đông Nam Trung Quốc, đã gây ra mưa và tuyết trên khắp các vùng của nước CHDCND Lào. Trong năm 2018, tình trạng biến đổi khí hậu ở tỉnh Oudomxay, có nhiều yếu tố hiển thi như: mưa không đúng mùa, không khí nóng, có lũ lụt, có cơn bão, có mưa mạnh, xói mòn…Số liệu của đài khí tượng và thủy văn tỉnh Oudomxay như bảng 1.

Tình hình khí hậu thời tiết tỉnh Oudomxay giai đoạn 2009-2018 Năm 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Nhiệt độ trung bình cao nhất (độ C) Tổng 351,6 360,1 342,3 358,8 351,5 357,8 355,5 353,7 347,6 342,3 Trung bình 29,3 30,0 28,5 29,9 29,3 29,8 29,6 29,5 29,0 28,5 Nhiệt độ trung bình thấp nhất (độ C) Tổng 214,3 213,2 205,6 211,5 205,5 231,1 202,6 203,0 203,9 203,0 Trung bình 17,9 17,8 17,1 17,6 17,1 19,3 16,9 16,9 17,0 16,9 Độ ẩm trung bình cao nhất (%) Tổng 1.133 Trung bình 93,9 93,8 94,4 94,9 94,9 94,5 94,6 94,5 94,0 94,4 Độ ẩm trung bình thấp nhất (%) Tổng 643,0 597,0 691,0 668,0 654,0 675,0 671,0 672,0 697,0 718,0 Trung bình 53,6 49,8 57,6 55,7 54,5 56,3 55,9 56,0 58,1 59,8 Lượng mưa trung bình (mm) Tổng 1.309,4 Trung bình 111,7 96,1 153,2 139,5 153,0 118,0 140,5 121,9 121,1 119,0 Ánh sáng mặt trời (giờ) Tổng 2.822,8 Trung bình 176,9 190,0 151,7 209,5 161,0 221,7 175,3 164,6 185,5 151,9 Nguồn: (Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Oudomxay, 2018). Mùa khô: Từ tháng 10 đến tháng 4, trong suốt giai đoạn này, thời tiết lạnh đã di chuyển từ miền Bắc của nước Trung Quốc sang miền Bắc của nước CHDCND Lào làm cho miền bắc Lào mát và khô, độ ẩm giảm với những cơn gió mạnh. + Nhiệt độ cao nhất trung bình: 28,9 oC, thấp nhất trung bình: 15,0 oC, trung bình: 22 oC 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] + Độ ẩm cao nhất trung bình: 95%, thấp nhất trung bình: 49%, trung bình: 72%.431,3 mm/năm, trung bình 443,1 mm/năm, cao nhất 667,5 mm/năm. + Tổng ánh sáng mặt trời: 1.450,6 giờ, trung bình 1.318,3 giờ, cao nhất 1.

Biểu đồ hiện trạng thời tiết giai đoạn 2009-2018 c. Tài nguyên nước Tỉnh Oudomxay có nguồn tài nguyên nước rất phong phú, có 5 lưu vực sông lớn, có khoảng 496 dòng sông lớn nhỏ, có 4 sông chính như: Nam Beng, Nam Pak, Nam Xe và Nam Nga, mà có tiềm năng đóng góp cho sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh như sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, cấp nước, thủy điện, giao thông, du lịch, nước máy, nước uống và nước sử dụng hàng ngày. Tỷ lệ sử dụng nước cho các ngành nông nghiệp (khoảng 70%), công nghiệp (10%) và sử dụng trong gia đình khoảng 20%. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Năm lưu vực sông lớn trên địa bản tỉnh Oudomxay STT Tên Chiều dài Diện tích Số Số (km) (km2) huyện làng 1 Nam Ou 668 4.124 4 164 3 Nam Khong 181 567 1 37 4 Nam Khong 384 1. Hiện nay cả tỉnh có nước máy đô thị 7 huyện, cung cấp nước đô thị và nông thôn cho 428 làng, chiếm 80% số làng trên toàn tỉnh. Có 779 công trình thủy lợi, cung cấp nước khoảng 343.056 ha, có 17 nhà máy nước lọc, có 32 nhà máy nước đá, có 356 làng sử dung nhà vệ sinh, chiếm 75,58% số làng trên địa bàn tỉnh, có 4 thác nước đang dịch vụ, có 5 thủy điện trung bình và nhỏ, lượng nước sử dụng khoảng 199.998 KWh/tháng, chiếm 43.293 gia đình, chiếm 82,97% số làng của tỉnh, và có 2 hồ chứa nước. Tài nguyên đất Tỉnh Oudomxay có hai loại địa hình: Địa hình vùng núi và địa hình nửa đồng bằng, diện tích của vùng núi chiếm 85% diện tích tự nhiên toàn tỉnh.

+ Địa hình vùng nửa đồng bằng. Bao gồm huyện Xay, huyện Houn, huyện Beng, huyện Namo, huyện La. Tiềm năng của các huyện này là trồng lúa, cây công nghiệp, cây ăn quả và chăn nuôi. + Địa hình vùng núi Nhìn chung toàn tỉnh Oudomxay bao gồm vùng núi, có huyện Pak Beng và huyện Nga.

Tiềm năng vùng đất này là vườn lúa, vườn rau và chăn nuôi. Về tình hình đất đai: Kết quả điều tra phân loại đất nông nghiệp trên bản đồ tỷ lệ 1:5.000 của Ủy ban Sông Mekhong (ATLAS DES RESSOURCES PHYIQUE, ECONOMIQU- ES et SOCIALES du BASIN INTEREUR du MEKONG, September 1968); Bản đồ địa chất tỷ lệ 1:250.000, Viện Địa chất Lon Don 1972 (INSTITUTE OF GEOLO- 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] GICAL SELENCES LONDON 1972); Bản đồ địa chất tỷ lệ 1:1.000 (Khoa Địa chất 1990); Hiện trạng thực vật tự nhiên và sử dụng đất hiện này dựa theo ảnh viễn thám tỷ lệ 1:50.000 năm 1992-93 (SPOT); Ủy ban FAO/UNESCO 1990, đất đai của Odomxay bao gồm IX nhóm đất như sau: Arenosols, Fluvisols, Regosols, Leptosols, Cambisols, Acrisols, Alisols, Lixisols, Luvisols. Ngoài ra còn phân loại 17 loại đất và 100 loại đất nhỏ. - Nhóm đất tỉnh Oudomxay + Đất Arenosols (AR) Nhóm đất này là đất nhẹ, thô (đất cát) hạt đất sét dính, tầng dày 100 cm từ mặt đất, thấp hơn 8% không có tính chất của đất từ sông suối (FLUVIC Properties) có tầng A là mùa sáng và không có chất hữu cơ (Ochric A horizon).

+ Đất Fluvisols (FL) Đất được gây ra bởi sự rò rỉ của dòng sông; nhóm đất này có tính chất của dòng sông (Fluvic) và Không có loại đất nào khác, ngoài tầng H Histic, Ochrie, Mollic, Umbrie hoặc Sulfurie tầng dày 125 cm từ mặt đất. + Đất Regosols (RG) Là một loại đất, ngoài tầng Ochric A hoặc Umbric A horizon. + Đất Leptosols (LP) Là loại đất nông với khoáng vật đá vôi hoặc đá vôi rắn (CaCO3 > 40%) Hoặc đá rắn liên tục tầng dày 30 cm từ mặt đất hoặc thấp hơn 20% của đất mịn tầng dày 75 cm từ mặt đất, Không có loại đất nào khác, ngoài tầng Mollie, Umbrie hoặc Ochrie, A horizon hoặc Cambie B horizon. + Đất Cambisols (CM) Là loại đất có tầng Cambic B horizon và Không có loại đất nào khác, ngoài tầng A Ochrie hoặc A Umbrie hoặc A Mollic mà có BS < 50%, thiếu tính chất muối, thiếu Vertisols hoặc Andosols, thiếu tính chất Gleyic, tầng dày 50 cm từ mặt đất.

+ Đất Acrisols (AC) Là loại đất có tầng argric có CEC < 24 cmol (+) Kg Đất sét dính và có BS < 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]4OAC at pH 7,0) trong một phần B từ 125 cm từ mặt đất. + Đất Alisols (AL) Là loại đất có tầng B Agic có CEC > 24 cmol (+) kg, đất sét dính và có BS với (1M.NH4OAC at pH 7,0) < 50% toàn tầng B từ 125 cm từ mặt đất. + Đất Lixisols (LX) Là loại đất có tầng B argric có CEC < 24 cmol (+) Kg Đất sét dính và có BS >50% tầng B trong tầng dày 125 cm từ mặt đất. + Đất Luvisols (LV) Là loại đất có tầng B argic có CEC > 24 cmol (+) Kg Đất sét dính và có BS > 50% (1M.NH4 at pH 7,0), tầng B tầng dày 125 cm từ mạt đất.

- Loại đất tỉnh Oudomxay Bảng phân bố đất ở tỉnh Oudomxay, bao gồm 5 nhóm được chia thành 9 loại, tách thành 17 loại đất, theo nguồn gốc đá, điều kiện không gian, chỉ số thuộc tính, thoát nước và tầng đất. + Loại đất Haplic Arenosols chú giải bản đồ ARh. Diện tích 1,640 ha, chiếm 0,11% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, phân bố vùng đất nông, độ dốc trung bình, tầng đất dày hơn 100 cm, bề mặt đất bùn trộn cát (LS) đất thoát nước tốt, đất có phản ứng axit mạnh pH-H2O = 5,33, lượng chất hữu cơ của vật liệu thấp OM% = 1,66 Photpho thấp P2O5 = 2,5 ppm, mức độ Kali trung bình K2O = 10,80 mg/100g đất, sử dụng loại đất này là vùng rừng tạm thời (Ts). + Loại đất Eutric Fluvisols chú giải bản đồ FLe Diện tích 940 ha, chiếm 0,06% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, phân bố vùng đồng bằng và theo bờ song, tầng đất dày, có gạch bùn và bùn (LS, LL) đất thoát nước trung bình, đất có lực phản ứng axit mạnh pH-H20 = 5,49 - 5,53, lượng chất hữu cơ của vật liệu thấp đến trung bình % OM = 1,65 – 3,03%, Photpho trung bình P = 10,0 – 19,50 ppm, mức độ Kali trung bình đến cao K2O = 6,40 – 24,80 mg/100g đất, sử dụng loại đất này làm ruộng và đất nông nghiệp (RP, 0A).

+ Loại đất Dystric Regosols chú giải bản đồ RGd Diện tích 6.160 ha, chiếm 0,40% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, phân bố vùng sườn và độ dốc cao, tầng đất trung bình đến dày (M-D) với bùn và cát và rất dính 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (SL, CL, HC) đất thoát nước tốt đến nhẹ, đất có phản ứng axit mạnh đến axit mạnh pH-H2O = 4,42 – 5,31, lượng chất hữu cơ của vật liệu đất thấp đến cao %OM = 1,86 – 5,52% Photpho thấp đến trung bình P = 5,0 – 15,0 ppm, mức độ Kali trung bình đến cao K2O = 8,00 – 17,20 mg/100g đất, loại đất này là vùng rừng tạm. + Loại đất Eutric Regosols chú giải bản đồ RGe.