Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội mở rộng thị trường, đồng thời phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ hàng hóa nhập khẩu. Để duy trì sự tồn tại và phát triển bền vững, các doanh nghiệp buộc phải liên tục tối ưu hóa quy trình quản trị, phân bổ hợp lý các nguồn lực và kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu tài chính nhằm tối đa hóa lợi nhuận trong điều kiện tiềm lực hữu hạn.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) Công nghiệp Phi Thái Việt Nam là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất linh kiện, sản phẩm quạt máy công nghiệp, quạt hút, thiết bị thông gió và các sản phẩm chuyên về Inox. Do đặc thù nguyên vật liệu Inox có giá thành cao và khối lượng tiêu thụ lớn, việc thiết lập phương án cân đối giữa chi phí sản xuất, nhân công và nhu cầu thực tế đóng vai trò then chốt trong việc duy trì vận hành ổn định. Tuy nhiên, hoạt động quản trị chi phí và tổ chức sản xuất tại doanh nghiệp còn bộc lộ một số bất cập do ảnh hưởng từ hạ tầng nhà xưởng cũng như tác động của dịch bệnh COVID-19. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài "Phân tích báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn công nghiệp Phi Thái" được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu quản trị cấp thiết.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

  1. Đánh giá thực trạng sức mạnh tài chính, hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và nhận diện những hạn chế nội tại trong cơ cấu tài chính của công ty.
  2. Vận dụng hệ thống lý thuyết tài chính doanh nghiệp để xử lý, tổng hợp và phân tích hệ thống số liệu từ các báo cáo tài chính do doanh nghiệp cung cấp.
  3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện việc bố trí chi phí sản xuất, nâng cao tính thanh khoản, cải thiện khả năng thanh toán và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh cho Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phân tích báo cáo tài chính và thực trạng tài chính của Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái Việt Nam.
  • Phạm vi không gian: Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái Việt Nam, tọa lạc tại Ấp Hòa Nhựt, xã Tân Vĩnh Hiệp, Thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.
  • Phạm vi thời gian: Số liệu tài chính và cơ cấu vận hành giai đoạn 2017 – 2019 (kèm dữ liệu nhân sự cập nhật năm 2020), định hướng giải pháp phát triển trong giai đoạn 5 năm tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy chuẩn kế toán hiện hành và các nguyên lý phân tích tài chính doanh nghiệp:

  • Khung quy chuẩn kế toán: Hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp gồm Bảng cân đối kế toán (Mẫu B01 – DN), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02 – DN), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 24 - VAS 24, lập theo phương pháp trực tiếp hoặc gián tiếp) và Bản thuyết minh báo cáo tài chính. Nguyên tắc lập và trình bày tuân thủ Chuẩn mực kế toán số 21 (VAS 21) với 6 nguyên tắc cốt lõi: hoạt động liên tục, cơ sở dồn tích, nhất quán, trọng yếu và tập hợp, bù trừ, có thể so sánh.
  • Hệ thống chỉ số tài chính:
    • Chỉ số khả năng thanh toán: Hệ số khả năng thanh toán hiện thời, hệ số thanh toán nhanh, hệ số thanh toán bằng tiền.
    • Chỉ số về nợ: Hệ số nợ (Nợ phải trả / Tổng nguồn vốn), tỷ số thanh toán lãi vay (EBIT / Chi phí lãi vay).
    • Chỉ số hoạt động và hiệu suất sử dụng vốn: Kỳ thu tiền trung bình, vòng quay hàng tồn kho, vòng quay các khoản phải thu, vòng quay vốn lưu động, hiệu suất sử dụng tài sản cố định (TSCĐ) và hiệu suất sử dụng tổng tài sản (TTS).
    • Chỉ số khả năng sinh lời: Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu (ROS), tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).
    • Mô hình phân tích DuPont: Tách biến các chỉ tiêu tổng hợp để lượng hóa nguyên nhân biến động: $\text{ROA} = \text{ROS} \times \text{Vòng quay tài sản}$ và $\text{ROE} = \text{ROA} \times \text{Đòn bẩy tài chính} = \text{ROS} \times \text{Vòng quay tài sản} \times \text{Đòn bẩy tài chính}$.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai trong đề tài:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thống kê, báo cáo tài chính, tài liệu nhân sự và tổ chức thứ cấp từ Phòng Hành chính Kế toán của doanh nghiệp.
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp số liệu: Sử dụng phương pháp so sánh ngang (đánh giá biến động qua các năm 2017, 2018, 2019 theo số tuyệt đối và số tương đối), so sánh dọc (phân tích biến động tỷ trọng kết cấu tài sản và nguồn vốn).
  • Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Nhận diện điểm mạnh, điểm yếu nội tại, cơ hội và thách thức từ môi trường bên ngoài tác động đến doanh nghiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về phân tích báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn công nghiệp Phi Thái

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về báo cáo tài chính và công tác phân tích tài chính doanh nghiệp:

  • Trình bày khái niệm, bản chất, vai trò và ý nghĩa của báo cáo tài chính đối với các nhóm đối tượng sử dụng thông tin trực tiếp (chủ sở hữu, ban điều hành, ngân hàng, nhà cung cấp) và gián tiếp (cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, sinh viên kinh tế).
  • Phân tích chi tiết kết cấu và nguyên tắc vận hành của bốn báo cáo cốt lõi: Bảng cân đối kế toán (phần Tài sản gồm ngắn hạn và dài hạn; phần Nguồn vốn gồm Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu, đảm bảo nguyên tắc cân bằng giá trị và thời gian), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (phần Lãi/lỗ, Nghĩa vụ nhà nước, Thuế GTGT), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (phương pháp lập trực tiếp và gián tiếp), Thuyết minh báo cáo tài chính.
  • Thiết lập hệ thống công thức tính toán và ý nghĩa kinh tế của các nhóm tỷ số tài chính: thanh toán, cơ cấu nợ, hiệu suất hoạt động, hiệu suất sử dụng vốn và khả năng sinh lời. Đặc biệt, chương này trình bày phương pháp phân tích DuPont để nhận biết mối quan hệ nhân quả tác động đến ROA và ROE.
  • Thực hiện lược khảo 5 công trình nghiên cứu tiêu biểu có liên quan: Nguyễn Thị Diệu Hiền (2014), Lê Thị Phương Bích (2007), Diệu Thị Mỹ Hiền (2007), Nguyễn Thị Hồng Thúy (2017) và Ngô Nữ Huyền Trang (2014) nhằm làm rõ khoảng trống nghiên cứu và tạo nền tảng đối chiếu thực nghiệm.

Chương 2: Phân tích thực trạng về phân tích báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn công nghiệp Phi Thái Việt Nam

Chương 2 tập trung phản ánh thực trạng tổ chức, nhân sự và kết quả sản xuất kinh doanh của công ty qua chuỗi dữ liệu thực tế:

1. Khái quát doanh nghiệp và tình hình nhân sự:

  • Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái (Việt Nam) thành lập tháng 4/2002 theo Giấy phép đầu tư số 154/GP-KCN-BD với vốn góp ban đầu 60.000 USD; đăng ký thay đổi Giấy phép đầu tư số 461023000573 do UBND tỉnh Bình Dương cấp (thay đổi lần 1 ngày 21/08/2014). Đại diện pháp luật là Tổng Giám đốc CHEN, YU - CHUAN. Ngành nghề chính là sản xuất linh kiện, quạt công nghiệp, quạt hút, thiết bị thông gió và sản phẩm Inox.
  • Cơ cấu nhân sự năm 2020 gồm 47 lao động, phân bổ tại 4 bộ phận: Ban lãnh đạo (2 người), Phòng Hành chính Kế toán (5 người), Phòng Kỹ thuật (25 người), Bộ phận Kho vận tải (15 người).
  • Trình độ ban điều hành đạt 100% cử nhân đại học (Giám đốc tốt nghiệp Đại học Quốc gia Đài Loan, Phó Giám đốc tốt nghiệp Đại học Kinh tế TP.HCM).
  • Quy mô nhân sự có xu hướng tăng: 35 người (2018), 40 người (2019) và 47 người (2020). Lực lượng lao động đa phần là lao động trẻ dưới 30 tuổi; nhóm tuổi từ 30 đến 40 chiếm 10% giữ vai trò cán bộ kỹ thuật và quản lý chủ chốt.

2. Phân tích kết quả hoạt động kinh doanh (2017 – 2019):

Chỉ tiêu (Đơn vị tính theo BCTC) Năm 2017 Năm 2018 Năm 2019 Chênh lệch 2018/2017 (Tuyệt đối) Chênh lệch 2018/2017 (%) Chênh lệch 2019/2018 (Tuyệt đối) Chênh lệch 2019/2018 (%)
Doanh thu bán hàng và CCDV 2.400,60 2.557,31 2.774,25 +156,71 +6,53% +216,94 +8,48%
Các khoản giảm trừ doanh thu 0 0 0 0 0 0 0
Doanh thu thuần 2.400,60 2.557,31 2.774,25 +156,71 +6,53 +216,92 +8,48
Giá vốn hàng bán 2.057,18 - - - - - -
Doanh thu hoạt động tài chính 0,43 0,27 0,34 -0,16 -37,81% +0,072 +26,55%
Chi phí tài chính 7,70 4,53 0,65 -3,17 -41,21% -3,87 -85,54%
Trong đó: Chi phí lãi vay 7,70 4,53 0,00 -3,17 -41,21% -4,53 -100,00%
Chi phí bán hàng 166,83 9,35 1,76 -157,48 -94,39% -7,59 -81,19%
Chi phí quản lý doanh nghiệp 154,34 263,77 264,35 +109,43 +70,90% +0,57 +0,21%
Lợi nhuận thuần từ HĐKD 148,60 134,20 106,20 -14,40 -9,72% -28,00 -20,87%
Thu nhập khác 1,16 0 0 -1,16 - 0 0
Chi phí khác 0 0 0,43 0 0 +0,43 -
Lợi nhuận khác 1,16 0 -0,43 -1,16 - -0,43 -
Tổng lợi nhuận trước thuế 16,02 13,42 10,19 -2,61 -16,26% -3,22 -24,03%
Chi phí Thuế TNDN 3,20 2,68 2,04 -0,52 -16,26% -0,64 -24,03%
Lợi nhuận sau thuế TNDN 128,20 107,30 81,50 -20,80 -16,26% -25,80 -24,03%

3. Đánh giá khái quát thực trạng tài chính:

  • Doanh thu thuần duy trì mức tăng trưởng dương qua các năm (+6,53% năm 2018 và +8,48% năm 2019), phản ánh khả năng mở rộng tiêu thụ sản phẩm quạt công nghiệp và thiết bị thông gió.
  • Mặc dù doanh thu tăng, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh liên tục suy giảm (từ 148,60 năm 2017 xuống 134,20 năm 2018 và 106,20 năm 2019). Nguyên nhân chính là do chi phí quản lý doanh nghiệp tăng đột biến trong năm 2018 (+70,90%), chi phí tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới tăng cao, cùng áp lực chi phí nguyên vật liệu Inox đầu vào.
  • Doanh nghiệp đã tất toán toàn bộ nợ vay ngân hàng trong năm 2019, đưa chi phí lãi vay giảm 100% về mức 0 đồng, giảm thiểu rủi ro tài chính từ lãi vay.
  • Đánh giá tổng hợp thông qua các bảng phân tích kết cấu tài sản, nguồn vốn, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu và các hệ số thanh toán, hệ số nợ, hệ số thanh toán lãi vay (từ Bảng 2.5 đến Bảng 2.16 trong văn bản) kết hợp ma trận SWOT chỉ ra các thách thức lớn về quản lý chi phí và mặt bằng sản xuất.

Chương 3: Một số đề xuất và kiến nghị cho công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái Việt Nam

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, Chương 3 đưa ra các định hướng và giải pháp cụ thể:

  • Định hướng phát triển: Xác định mục tiêu phát triển sản xuất kinh doanh trong 5 năm tới của Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái, nâng cao năng lực cạnh tranh hướng tới vị thế thương hiệu hàng đầu trong ngành thiết bị thông gió công nghiệp.
  • Nhóm giải pháp tài chính và quản trị nội bộ:
    • Nâng cao tính thanh khoản của tài sản ngắn hạn: Tối ưu hóa cơ cấu dự trữ hàng tồn kho nguyên liệu Inox và thành phẩm quạt công nghiệp, tránh ứ đọng vốn; rút ngắn kỳ thu tiền trung bình và kiểm soát chặt chẽ công nợ phải thu của khách hàng.
    • Hoàn thiện công tác quản lý chi phí: Kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong quy trình sản xuất cơ khí; tối ưu hóa chi phí quản lý doanh nghiệp; giảm thiểu chi phí tuyển dụng và đào tạo thông qua việc chuẩn hóa quy trình sử dụng lao động.
    • Cải thiện khả năng thanh toán: Cân đối dòng tiền thu - chi định kỳ, duy trì hệ số thanh toán nhanh và thanh toán hiện thời ở mức an toàn nhằm đảm bảo khả năng đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn.
  • Kiến nghị - đề xuất:
    • Đối với cơ quan Nhà nước: Kiến nghị hoàn thiện môi trường pháp lý, hỗ trợ chính sách thuế và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các khu/cụm công nghiệp tại Bình Dương tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.
    • Đối với các đối tác và tổ chức tín dụng: Tăng cường liên kết, phối hợp minh bạch thông tin tài chính để xây dựng chính sách tín dụng thương mại linh hoạt.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh chi tiết bức tranh tài chính của Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái trong giai đoạn 2017 – 2019:

  • Kết quả số liệu cụ thể:
    • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tăng đều từ 2.400,60 lên 2.557,31 (năm 2018) và đạt 2.774,25 (năm 2019).
    • Tổng lợi nhuận trước thuế giảm từ 16,02 (2017) xuống 13,42 (2018, giảm 16,26%) và tiếp tục giảm xuống 10,19 (2019, giảm 24,03%).
    • Chi phí quản lý doanh nghiệp tăng mạnh từ 154,34 (2017) lên 263,77 (2018, tăng 70,90%) và giữ ở mức 264,35 (2019).
    • Chi phí bán hàng được cắt giảm mạnh từ 166,83 (2017) xuống còn 9,35 (2018) và 1,76 (2019).
    • Chi phí lãi vay giảm từ 7,70 (2017) xuống 4,53 (2018) và về mức 0 (2019), phản ánh chính sách giảm phụ thuộc vào nợ vay tài chính.
    • Quy mô nhân sự mở rộng từ 35 người (2018) lên 40 người (2019) và 47 người (2020), với 100% cán bộ lãnh đạo có trình độ đại học.
  • Đóng góp thực tiễn: Khóa luận chỉ ra nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự sụt giảm lợi nhuận trong bối cảnh doanh thu tăng trưởng là do sự gia tăng của chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí nhân công trực tiếp (phát sinh từ khâu tuyển dụng và đào tạo nhân lực mới). Các giải pháp đề xuất gắn liền với đặc thù sản xuất Inox và thiết bị thông gió của doanh nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Phạm vi số liệu tài chính của nghiên cứu dừng lại ở giai đoạn 2017 – 2019, chưa bao quát toàn diện tác động dài hạn của đại dịch COVID-19 diễn ra trong năm 2020 đối với chuỗi cung ứng vật liệu Inox và thị trường tiêu thụ thiết bị quạt công nghiệp.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi, cập nhật dữ liệu tài chính của công ty trong giai đoạn 2020 – 2025; mở rộng phân tích chuyên sâu về quản trị rủi ro chuỗi cung ứng nguyên vật liệu và ứng dụng mô hình quản trị chi phí tinh gọn trong doanh nghiệp cơ khí công nghiệp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán, Quản trị kinh doanh: Cung cấp khung mẫu hoàn chỉnh về quy trình phân tích báo cáo tài chính cho một doanh nghiệp sản xuất thực tế, từ hệ thống chỉ tiêu tài chính, mô hình DuPont đến phân tích SWOT.
  • Ban điều hành và bộ phận kế toán của Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái: Cung cấp cơ sở dữ liệu và đánh giá khách quan về cơ cấu chi phí, biến động dòng tiền và hiệu quả sử dụng lao động để làm căn cứ hoạch định kế hoạch kinh doanh 5 năm tới.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái hoạt động trong ngành nghề gì và có quy mô nhân sự ra sao?
Công ty chuyên sản xuất linh kiện, quạt máy công nghiệp, quạt hút, thiết bị thông gió và các sản phẩm gia công từ Inox tại thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương. Quy mô lao động của công ty tăng dần qua các năm: 35 người (2018), 40 người (2019) và 47 người (năm 2020), trong đó bộ phận kỹ thuật chiếm số lượng lớn nhất (25 người).

2. Doanh thu và lợi nhuận của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2017 – 2019?
Doanh thu thuần tăng trưởng liên tục từ 2.400,60 (2017) lên 2.557,31 (2018, tăng 6,53%) và đạt 2.774,25 (2019, tăng 8,48%). Ngược lại, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh và tổng lợi nhuận trước thuế suy giảm liên tục: lợi nhuận trước thuế giảm 16,26% trong năm 2018 (xuống 13,42) và giảm tiếp 24,03% trong năm 2019 (xuống 10,19).

3. Yếu tố nào tác động mạnh nhất đến sự suy giảm lợi nhuận của doanh nghiệp trong giai đoạn phân tích?
Nguyên nhân chủ yếu do chi phí quản lý doanh nghiệp tăng vọt (+70,90% trong năm 2018, từ 154,34 lên 263,77), cùng với chi phí tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới liên tục tăng được tính vào chi phí nhân công trực tiếp, làm đội giá thành sản phẩm trong khi giá vốn nguyên vật liệu Inox duy trì ở mức cao.

4. Điểm tích cực nổi bật trong cơ cấu tài chính của Công ty Phi Thái năm 2019 là gì?
Doanh nghiệp đã kiểm soát và giảm dần các khoản nợ vay chịu lãi, đưa chi phí lãi vay từ 7,70 (2017) giảm xuống 4,53 (2018) và giảm 100% về mức 0 đồng trong năm 2019, giúp loại bỏ hoàn toàn gánh nặng chi phí lãi vay.

5. Khóa luận sử dụng các công cụ và mô hình lý thuyết nào để phân tích báo cáo tài chính?
Đề tài sử dụng hệ thống các tỷ số tài chính (thanh toán, cơ cấu nợ, hiệu suất hoạt động, sinh lời ROS/ROA/ROE), phương pháp phân tích nhân tố DuPont để mổ xẻ ảnh hưởng của đòn bẩy tài chính và vòng quay tài sản, kết hợp cùng ma trận SWOT để đánh giá tổng thể doanh nghiệp.

Kết luận

Báo cáo tốt nghiệp của sinh viên Huỳnh Thị Thanh Hằng đã phản ánh đầy đủ thực trạng hoạt động tài chính tại Công ty TNHH Công nghiệp Phi Thái Việt Nam giai đoạn 2017 – 2019. Nghiên cứu đã làm rõ sự tương phản giữa tốc độ tăng trưởng doanh thu và xu hướng suy giảm lợi nhuận do áp lực chi phí quản lý và chi phí nhân công gia tăng. Hệ thống giải pháp được đề xuất trong báo cáo mang tính khả thi, tập trung vào nâng cao tính thanh khoản, kiểm soát chi phí sản xuất và tối ưu hóa nguồn lực nhằm phục vụ cho mục tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp.